CIIESS STARS
IM Sergei Soloviov IM Semko Semkov Olga Krylova
-
-
-
Original idea, composition, whole editing, des...
736 downloads
4875 Views
15MB Size
Report
This content was uploaded by our users and we assume good faith they have the permission to share this book. If you own the copyright to this book and it is wrongfully on our website, we offer a simple DMCA procedure to remove your content from our site. Start by pressing the button below!
Report copyright / DMCA form
CIIESS STARS
IM Sergei Soloviov IM Semko Semkov Olga Krylova
-
-
-
Original idea, composition, whole editing, design Technical editor
Exclusive editor
With contribution of
Oleg Biriukov IM Vladimir Ivanov llja Manakov Alexander Shashin
Special thanks to
Sergei Bystrov Kate Krylova Boris Kurkhinen, Director of Chigorin Chess Club Sergei Sudakov, Librarian of Chigorin Chess Club Viktor Zorin
Programming support
Alexander Fedorov Sergei Shkurat
Design of cover
Kalojan Nachev (Bulgaria)
© Sergei Soloviov 2000
ISBN 954 8782 13 8
MIKHAIL
BOTVINNIK I GAMES
1924-1948
Chess editor FIDE World Chess Champion 1999 GM Alexander Khalifman
CONTENTS
E arly games 1924- 1926 ...................................................................... 7 Sth Leningrad Championship
1926 ................................................ 36
North - West Region Championship, Leningrad 1926 -
....................
41
Events 1926- 1927 ............................................................................... 50
Tournament of Six, Leningrad 1927
. .
Sth USSR Championship, Moscow 1927 ...
...
................................
.
...
.
. 56
...... .
......................................
62
Events 1927 - 1929 ............................................................................. 74
6th USSR Championship, Odessa 1929
. .........
.
.........................
.
.......
81
Leningrad Masters Tournament - 1930 .......................................... 9 1 Events 1930
...........................................................................................
99
8th Leningrad ,Championship - 1930/3 1 ........................................ 105 Trade Union Leningrad Teams Championship - 1931 .............. 1 18
Semi-final of 7th USSR Championship, Moscow 1931
7th USSR Championship, Moscow 1931 . ..
....... .........
.
...............
122
.............. . .....
127
9th Leningrad Championship - 1932 .............................................. 144
Leningrad Masters Tournament - 1932/33 .................................. 154 Leningrad Masters Tournament - 1933 ........................................ 159
8th USSR Championship, Leningrad 1933
Match Botvinnik - Flohr, Moscow- Leningrad 1933
. . .........
170
............... . .....
179
. . . . . ....................
.
Events 1934 ......................................................................................... 188 USSR Masters Tournament, Leningrad 1934
.......................
.
.......
190
Hastings - 1934/35 ............................................................................ 20 1 Moscow
-
1935 .................................................................................. 208
Moscow - 1936 .................................................................................. 227 Nottingham - 1936 ............................................................................ 247 USSR Championship Match Levenfish - Botvinnik
.....................
260
..........
276
Semi-final of ll1h USSR Championship, Leningrad 1938 A.V.R.O., Netherlands 1938
1 1th USSR Championship, Leningrad 1939 .
.
......... . . . ............................................ .....
Match Botvinnik - Ragozin, Leningrad 1940
..
121h USSR Championship, Moscow 1940
................................
...........
.
.....................
Supreme USSR Championship, Leningrad- Moscow 1941
..................................
.....
.
.
...
...
292 304 32 1 332
. 35 1
Sverdlovsk - 1943 .............................................................................. 370
6
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
2Jrd Moscow Championship - 1943/44 .......................................... 385 13th USSR Championship, Moscow 1944
14th USSR Championship, Moscow 1945
Radiomatch USSR- USA, 1945
Radiomatch USSR - Great Britain, 1946
. . . . ...........
393
.. . . .. . . . .............................
411
. . . . ............ ......
.
.
.
............
429
......... ........
43 1
................... ......................
....................
.
Groningen - 1946 ............................................................................. 434
Match USSR- USA, Moscow 1946
Chigorin Memorial, Moscow 1947
.........
454
. . .........
457
.........
471
.......................................
.
.
World Ch. Match-Tournament, The Hague- Moscow 1948 . . . . ....... . . . . . ............ . . .......
Training Games - 1936/47 ............................................................... 494
Index of Openings Index of Opponents
.............................................................................
..
......................
504
. 507
................................................. .
Early Games
-
7
1924-26
EARLY GAMES
-
1924-26
Mikhail Moiseevich Botvinnik was born in a small village Kuokkala (now Repino) near Leningrad, on August 17, 1 9 1 1 . He started playing chess when he was twelve and in 1 924 Botvinnik won his first tournament - school championship:
The same year Botvinnik won another tournament and got the third category:
l.Botvinnik -
1 0.5, 2-3.Fidelsky, Zlotchevsky - 1 0 (games 5 - 7). d Botvinnik obtained the 2n category after he had successfully played in the tournament of the nd t 2 and 3rd categories. Since 1 925 Botvinnik had the 1 s category and played in the
tournament from which four winners had an opportunity to participate in the tournament of the cities : l .Model - 8 . 5, 2.Zverev
-
8,
3-4.Botvinnik, Venalein - 7 . 5 (games 21 - 24).
However Botvinnik could not play in the tournament of the cities because he had to study. His first games against the famous players were successful: the win over World Champion Capablanca in simultaneous (game competition (game
30) and the draw with Iljin-Zhenevsky in a team
31).
84 players toof part in preliminary tournaments of the 5
th
Leningrad championship in 1926.
There were six groups and Botvinnik won in one of them after persistent fight against Shebarshin (games
32- 37).
1
072 Miliutin - Botvinnik
School Ch Leningrad 1924
1. d4 �f6 2. c4 g6 3. g3 i.g7 4. i.g2 d5 5. cd �d5 6. e4 �b6 7. fle2 e5 [7 ... 0-0; 7 ... c5 8. d5 e6 9. o-o 0-0] 8. i.e3 [8.
d5!? c6 9. 0-0 0-0 10. flbc3 (10. flec3!? 6a4, �a3 Anand) �a6 11. b3 cd (11... �c7 12. a4 i.g4 13. aS �c8 14. i.a3 I.'\e8 15. I.'\cl cd 16. ed fld6 17. i.d6 �d6 18. �e4± Akopian) 12. ed f5 13. i.a3 I.'\f7 14. �b5 i.f8 15. i.b2 �c7 16. flc7 �c7 17. a4± Tkachiev - David, Cannes, 1999; 10... cd 11. ed i.f5 12. b3 �c8 (12 ... �a6 13. i.a3
I.'\e8 14. d6 �d7 15. �d5 fld5 16. �d5 e4 17. I.'\acl±) 13. i.a3 �d6 14. h3 h5 15. �d2;;!;; Stohl - Doncevic, Germany, 1993] ed 9. fld4? [o9. i.d4] c5 10. �b3?! [o10. �b5 �d1 11. Wd1 i.b2 12. i.cs �a6 13. i.d4+] �d1 11. Wdl �b2 12. i.c5 i.al [12... i.e6! ? 13. fl1d2 i.a1 14. �a1 i.a2-+] 13. �at �a4 14. i.a3 [14. i.d4!? 0-0 15. �b3] i.e6 15. flb3 �c6 16. flct [16. f4 0-0-0 17. Wc2 �d4 18. �d4 I.'\d4-+] 0-0-0 17. We1I.'\d7 18. f4 i.g4 [18 ... b5 19. �b3 �d4-+] 19. Wf2 fld4 [19... I.'\hd8!?] 20. �d3 [20. flb3 I.'\hd8 21. �d4 I.'\d4 22. I.'\cl Wb8 23. e5 I.'\d1-+] f6 21. �d2? [o21. I.'\cl Wd8 22. �b2] �b5 22.
I.'\cl Wb8 23. �c4 �a3
0:1
8
Mikhail Bofvinnik. Games 1924-1948
2
053 Bot vinnik - Zil berman
School Ch Leningrad 1924
1. d4 dS 2. e4 e6 3. fle3 fl£6 4. Jt,gs f'lbd7 S. e3 if.e7 6. .fJ£3 h6 7. �£6 fl£6 8. i.d3 i.d6?! [8... 0-0 9. 0-0 de 10. 1t,c4 c5=] 9. �b3 [9. c5 il.e7 10. 0-0 o-o 11. .£les;t] e6 10. 0-0 �e7 11. ed [11. e4 de 12. fle4 fle4 13. il.e4 0-0 14. �c2 615. �d3;t] ed? [11 ... ed 12. l"ffcl �e7=] 12.
.fJbS �b8 13 . .£ld6 �d6 14. ldact;; 0-0 ts. fles f'ld7 16. f'ld7 �d7 [16... il.d7 17. �b7 ldfb8 18. �c7± Botvinnik] 17. i.bS?! [o17. hlc3 b6 18. l"ffcl il.b7 19. ldc7
l"ffc8 20. l"fd7 ldcl 21. il.fl �a6 22. h4 l"ffl 23. Wh2 ldf2 24. �a3±] �d6 18. lde2 a6
19. .te2 bS 20. ldfel �d7 21. !deS ldac8
22. �a3! ldeS [22... f6 23. b4 e5 24. �b3;t] 23. de �e6 24. b4 eS 2S. �e3 lde8 26. il.£3 e4 [26... �e6 27. c6 (27. �d2 �c6) il.c8 28. ldd1;t] 27. 1t,e2 lda8 28. ldal �g6 29. �eS �h3? [o29... il.c6] 30. �g3? [30. if.fl il.e6 31. a4 ba 32. lda4 il.d7 33. lda5±] �g3 31. hg �d7 32. i.dt lde8? [32... aS 33. i.b3 if.c6 34. ldd1 ab 35. ldd4;t] 33. a4 aS? [33 ... ba 34. �a4 �a4 35. lda4 ldc6 36. Wfl±] 34. ba? [34. ab ab (34 ... it,bS 35. lda5) 35. c6+-] !deS 3S. ab ldbS? [35... il.bS 36. Wh2 (36. a6? il.a6 37. lda6 !del} il.a6 37. g4;t] 36.
a6 ldb8 37. a7 lda8 38. ldaS i.e6 39. rt?ft W£8 40. We2! [40. .tb3 We7 41.
il.dS il.dS 42. ldd5 lda7 43. !deS Wf6 44.
lde4;t] We7 41. Wd2 Wd6 42. �e3 We7 43. Wd4 ':?lb6 44. !"Xa2 '::.a7?
[o44 ... f6 45. �b3 g6 46. g4! (46. �dS?! ldd8 47. a8� ldd5 48. We4 !deS 49. �d3 ldd5 50. We2 �a8 51. lda8 f5±) g5 47. it,ds ldd8 48. a8� ldd5 49. We4 he5 50. Wd3 �a8 51. hla8 652. ldh8+-] 4S. �a7
rt?a7 46. it,b3 rtlb6 47. �ds �dS 48. t:O WdS E61
3
A bra movie - Bot vinnik School Ch Leningrad 1924
1. d4 .fJ£6 2. e4 g6 3. fle3 !!g7 4. cD£3 d6 S. �£4 flhS 6. �d2?! [6. il.gS h6 7.
Ae3 c6!? 8. g3 f'ld7 9. �g2 4:lhf6 10. h3 0-0 11. 0-0 Wh7 12: g4 e5>= Keres - Pet rosian, Moscow, 1949] fl£4 7. �£4 �d7 8. fJgS?! [68 ... f6?? 9. f'le6; o8. e3 e5] 0-0 9. e3 h6 [o9 ... e5 10. de .£le5!? (10 ... de 11. �g3 c6=) 11. �g3 (11. il.e2 �h6!+) h6 12 . .fJn .fJB 13. �£3 �gs+J to. f'l£3 eS 11. de de 12. �e4 [12. �g3 c6=] f'lb6 [12... c6 Botvinnik; 12... flcS! ? 13. �c2 (13. �d5 �e7 Bolvinnik) f5 14. ldd1 �e7 15. .£ld5 �f7+] 13. flbS?! [13. c5!? f'ld7 14. ldd1 c6=] a6 [13 ... f5 14. �c2 c6!? 15. ldd1 �e7 16. 4:lc3 (16. fld6 Botvinnik; 16... e4!? 17. .£lc8 !"rac8 18. fld4 f4! 19. ef !"rcd8 20. 4Je2 �b4+) il.e6+] 14. !ddt �e7 lS. fle3 e6 [15 ... f5!? 16. �c2 (16. fldS �d6 17. �c2 4Jd5 18. ldd5 �e7+) il.e6+] 16. �e2?! [o16. �c2 �e6+] .tfS! [16 ... �e6 17.
9
Early Games - 1924-26
<£lfS+-) 22. a3 �aS 23. 4'1£5 �f5 24. �g4 �aS=; 23. �f4 i.e6 24. <£le4 i.c4 2S. �g4 i.e2 26. �e2 i.d4 27. ed b'!d4=; 23. 0-0!;:l;;] �aS 22. <£lf5?? [22. 0-0 .6.1"1fd1 Botvinnik; 22. h4! g4 23. 0-0;:l;;]
�c3 <£lc3-+] '&c4 29. Wb2 4'la4 30. Wbt �d3 [30 ... �b3 31. Wcl �b2 32. Wd1 <£lc3 33. We1 �e2#] 31. Wet �c3 32. Wdt Tid8 o:t A85
4 Abramovic - Botvinnik
Friendly Game Leningrad 1924
1. d4 f5 2. <£lf3 <£lf6 3. c4 e6 4. 4'lc3 b6 5. i.g5 i.e7 6. e3 i.b7 7. i.d3 0-0 8. 0-0 [8. �c2 cS 9. de be 10. 0-0-0 <£lc6 22 ... b'!d2! [22 ... i.c3 23. be b'!d2 24. <£lh6 Wh7 2s. �h3!=] 23. <£le7 [23. 4'lh6 Wh7
24. Wd2 i.c3 2S. Wc2 (2S. be? b'!d8 26. i.d3 �a3-+) i.b2! 26. �h3 (26. Wb2? <£la4 27. Wb3 �c3 28. Wa4 bS 29. cb ab 30. i.bS b'!a8) �c3 27. Wb1 i.a3 28. <£lfS Wg6 29. �h6 wrs 30. i.g4 wes 31. �g7 f6 32. �c7 i.d6 33. �b6 �d3 34. Wa1 fS-+ l Wh7 24. Wd2 i.c3 25. wet [2s. be l"rd8 26. 4'!dS (26. Wc2 '&a4) <£ldS 27. cd l"tdS 28. Wc2 �a4-+ Bolvinnik; 2S. Wc2 i.b2!-+]
25... i.b2! 26. Wb2 '&d2 [26 ... 4'la4! 27. Wb3 '&c3 28. Wa4 b5 29. cb ab 30. i.bS b'!a8 31. i.a6 b'!a6] 27. Wb3 [27. Wb1 <£la4! 28. '&es 4'lc3-+] '&e2 [27 ... <£ld7!-+] 28. f4 [28. l"tcl l"td8 .6.b'!d3-+ Botvinnik; 28. �eS '&c4 29. Wb2 <£la4 (29... '&bS!? 30. �bS ab-+) 30. Wa1 l"td8 31. <£lfS 'W'c3 32.
11. a3 <£lg4 12. i.e7 �e7= Miralles - Bri card, France, 1991] <£le4 [8 ... 4'lc6 9. l"tcl h6 10. i.h4 <£le4 11. i.e7 <£le7 12. i.e4 fe 13. <£ld2 dS 14. �g4 (14. �b3!?) b'!f6 1S. 4'1e2 '&d6= Nogueiras - Yusupov, Rot terdam, 1989] 9. li2,e7 �e7 10. b'! cl [10. itl.e4!? fe 11. <£ld2 (11. 4'!eS? d6 12. <£lg4 hS-+) dS 12. �b3;:l;;] f'la6 11. a3
11 ... l"tf6!? [6l"tg6; 6b'!h6; 11 ... cS 12. i.b1 fJc3 13. b'!c3 d6=] 12. �a4? [o12. i.e4 fe 13. fJd2; 12. b4!?] 4'lc3 13. l"tc3 i.f3 14. �a6 [14. gf? b'!g6 1S. Wh1 '&gS-+] b'!g6 15. g3 �g5? [15... �h4! 16. gfcl �h2!-+] 16. l"rel [16. b'!fcl!? �h5 (16... �h4? 17. i.n �hS 18. i.g2oo) 17. i.n l"th6 18. h4 (18. h3 �h3-+) gS 19. i.g2 gh-+] �h5?! [16 ... �h4! 17. i.n b'!h6! 18. gh b'!g6 19. i,g2 l"rg2 20. wn (20. Wh1 l"tg3#) l"th2-+] 17. e4?! [17. i.fl!? b'!h6 18. h4 (18. h3 �h3!) gS--+] �h2 0:1
10
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
5 Bot vinnik - Tim of eev
026
Beginners Leningrad 1924
1. d4 d5 2. c4 de 3. 4:1£3 4:1£6 4. e3 e6 5. i.c4 i.b4 [5... a6; 5 ... i.e7; 5 ... e5] 6. 4:lc3 [6. i.d2!? i.e7 (6 ... i.d2 7. 4:lbd2 0-0
8. �e2;;1;;) 7. 4:le3 0-0 8. 0-0 e5 (8 ... a6 9. e4 b5 10. i.d3 �b7 11. e5-) 9. de i.e5 10. l"fcl 4:le6 11. e4;\;; 6. 4Jbd2 4:le4 (6 ... 0-0 7. 0-0 e5 8. a3 i.d2 9. i.d2 ed 10. ed b6 11. l"fe1 i.b7 12. l"fcl 4:le6 13. �g5;\;) 7. 0-0 �d2 8. 4Jd2 4Jd2 9. �d2 4Jd7 10. �h5;;1;; ] a6 [6 ... 4:le4 7. 0-0!? (7. �e2;;1;;) i.e3 8. be 4:le3 9. 'lf:fe2 4Jd5 10. e4 4:le7 11. i.a3 0-0 12. l"facl�; 6 ... e5 7. 0-0 ed 8. ed 0-0 9. i.g5;\;; 6 ... 0-0 7. 0-0 b6 8. �e2 i.b7 9. l"fd1 e6 10. e4i] 7. �c2 4:lfd7?! [7 ... e5 8. de i.e5 9. 0-0;\;; 7 ... 0-0 8. e4!? (8. 0-0 b5 9. i.d3 �b7 10. e4 e5 11. de 4Jbd7 12. i.e3 4:lg4;::::!) b5 9. �d3 e5 10. e5;;1;;] 8. e4 'i2lc6 [8 ... e5 9. a3 ed 10. ab de 11. be±] 9. �e3 fla5?! [9 ... 0-0] 10. �d3 4Jb6 [lo ... e5 1 1. a3 (11. d5!? ed 12. ed fl£6 13. 0-0±) �e3 12. W'e3±] 11. a3 i.d6 12. l"fd1! [12. d5 ed 13. ed i.g4!? 14. b4 (14. i.b6 eb 15. b4 i.£3 16. gf l"fe8 17. ba �e7oo) i.£3 15. ba i.g2 16. l"fg1 i£ld5 17. l"fg2;\;] 0-0?! [12... �d7 (64:lae4) 13. 0-0 4:lae4 14. �cl±; 12 ... i.d7 (64:lae4) 13. 0-0 4:lae4 14. i.cl±] 13. e5�e7 14. i.h7 Wh8 15. W'e4?! [15. h4!? 4:lae4 16. 4:lg5 6i.g8+-] g6? [15 ... flae4!?; 15 ... fld5!? 6£5!] 16 . .ig6? [o16. W'£4 g5 (16... Wh7 11. W'h6 Wg8 18. flg5+-) 11. W'g4 Wh7 18. 4:lg5 it,g5 19. it,g5 £6 20. W'h5+-] fg 17. W'g6 l"f£5 [17 ... W'e8 18. �h6 Wg8 19. 'i2lg5! (19. h4 W'£7 20. l"fh3 �h7 21. l"ig3 Wh8±) ® g5 (19 ... l"f£7 20. W'g6+-) 20. �g5 W£7 21. l"fd3! +-l (diagram)
18. d5! 4Jd5 [18 ... 4:lae4 19. d6!? (19. de±) ed 20. ed 4:le3 21. fe i.£6 22. e4->; 18 ... W'g8 19. W'g8 Wg8 20. d6!+-] 19. fld5 ed 20. e6 l"f£6 [20... i.e6 21. 'lf:fh6 Wg8 22. �e6 l"f£7 23. 4:le5+-] 21. i.d4! i.e6 [21... �£8 22. i£lg5! +-] 22. 4Jg5! i.g8 [22 ...
�b4 23. Wfl �e7 24. i.£6 "&£6 25. "&h7#]
1:0
23. �h6
E61
6 Andreev - Bot vinnik
Beginners Leningrad 1924
1. d4 fl£6 2. �£3 g6 3. c4 �g7 4. e3 d6 5. 4:lc3 0-0 6. i.d3 [o6. i.e2 4:lbd7 7. 0-0 e5 8. b3=] 4:lc6 7. 0-0 e5 8. de [8. d5 4:le7 9. e4 h6 64Jh7, f5] de 9. e4 i.e6
[9 ... l"fe8!? 10. i.g5 4Jb4 11. 4Jd5 (11. i.e2 W'd1 12. l"fad1 e6) 4:ld3 12. �d3 e6 13. fl£6 �£6 14. �d8 i.d8 15. i.d8 l"id8 16. l"ffd1 Jbe6 17. 4:le5 £6 18. �d3 i.e4+] 10. i.g5 W'd6 [10 ... h6!? 11. i.£6 (11. i.h4 g5 12. �g3 �h5) �£6 12. 4:ld5 i.g7] 11. i.e2 [11. 4Jb5 �d7 6h6; 11. fld5!? fld7 12. i.e3 l"fad8 (12 ... h6?! 13. "&cl 4:le5 14. l"id1 Wh7 15. i.e2±) 13. �g5 �d4oo] "&cS [11... 4:ld4 12. 4Jd5 (12. �d3 4Jd7 13. l"ffd1 fle5oo) fld5 13. ed Jbd7 14. 4Jd4 ed 15. f4 �b6 16. "&d3oo] 12. 'i'2Jd5 .f'le4!? [12 ... �d5 13. ed (13. i.e3 fld4 14. 4Jd4 4:lg4! 15. 4:lb3 fle3 16. fle5 fld1 17. ed flb2 18. l"iab1 e4 19. "2lb7 'i'2la4oo) �d4 14. �d4 ed 15. l"fcl W'b6 (15 ... W'd6 16. W'd4 4:lg4 17. e5 fle5 18. W'e5;\;) 16. W'e2 l"ffe8 17. i.d3oo] 13. flc7 l"fac8 14. .f'le6 fe 15. i.e3 [o15. W'd7 fld4 16. fJd4 W'd4 17. W'e6 Wh8 18. i.e3 W'b2oo] 4Jd4 16. a3 [16. fld2 fld2 17. "&d2 fle2 18. W'e2 W'e4 19. 'lf:fe4 l"fe4 20. i.a7 e4i] fle2?! [16 ... l"fed8! 17. i.d3 W'e6 18. 4:lg5 (18. i.e4 �e4 19. fld2 W'd3i) fle5
Early Games
-
11
1924-26
19.
33. h3? [33. gf7!+- 634. f3 �h4 3S. l'dh7#] �£4 34. l'dh4? [34. <.£le3 (L.<.fJbS) !lt.b2 (34 ... i.es 3S. ldf7;t �eS 36. �g2 lda3? 37. f4+-) 3S. <.fJbS lda2 36. ldb7 �gS 37. �g2=] �£5 35. <.£lg3?! [3S. f3 bS 36. ldh8] �g5 36. ldg4?! [o36. ldh7] �£6
37. <.£le4 �g7 38. h4?! [o38. ldgS �8bS] ld a5 39. ldg5?! [o39. ldg3 61db3] ldg5 40. hg i.b4 41. �£1?! [41. f4 �f7 42. �f2 eS!? 43. �e3 �e6 44. �£3 !lt.d6! 4S. fe �eS-+] �£7 42. �e2 e5 43. £3 [43. f4 �e6 44. �f3 !lt.d6] We6 44. fJ£2 W£ 5 45. £4 [4S. 4"le4 i.e7 46. Wd3 Wf4] ef
46. <£ld3 i.d6
1
0:1
030 Bot vinnik - Begunov
Beginners Leningrad 1924
1. d4 d5 2. c4 e6 3. <.fJ£3 <.£lc6 4. cd ed 5. <.£lc3 i.b4 6. i.d2 <.fJ£6 7. e3 <.£le4? [o7 ... i.g4] 8. <.£le4 de 9. i.b4 ef [9 ...
<.£lb4 10. �a4 <.£le6 11. 4"leS (11. <.£ld2±) i.d7 12. <.£ld7 �d7 13. i.bS±] 10. i.a3 [10. i.eS!? fg 11. i.g2±] fg 11. i.g2 fJe7 [11 ... �gS 12. ldg1! (12. o-o i.h3=) �as 13. �d2±] 12. �a4! c6 [12 ... �d7 13. �d7 Wd7 14. 8g1±] 13. i.e7! We7 [13 ... '&e7 14. i.e6 be 1S. '&e6 Wd8 16. �a8 �b4 17. Wfl '&bS 18. Wg1 �ldel+-] 14. ldc1?! [14. ldd1! (�dS) 8e8 (14 ... !lt.g4 1S. �b4 Wf6 16. '&b7 i.d1 17. '&e6+-; 14 ... '&b6 1S. '&a3 We8 16. dS±) 1S. dS±] '&d6 15. 0-0
ldd8
16. d5!? [16. IdeS i.e6 17. ldfcl;t] cd 17. �h4 '&£6 [17 ... Wf8 18. '&h7 f6 19. l'de2±] 18. 8c7 �£8? [18 ... 8d7 19. 8d7 (19. �f6
�£6 20. I:'ffcl ldd8=) i.d7 20. '&b4 (20. '&h7?! g6:j:) '&d6 21. '&b7 ldb8 22. '&a7 8b2 23. 8d1 (23. !lt.dS ldb1! 24. 8b1
12
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
W'g6=) hrb4;;t] 19. W'h7 �h6?! [19 ... g6 20. !'ld1 �e6!? 21. hib7 hiac8 22. hia7 hic2<=] 20. W'h6 gh 21. br d 1 hid7 [21... b6 22. �dS �e6 23. e4±] 22. hid7 [22. hieS!? b6 23. hicdS hidS 24. �dS hib8±] �d7 23. �d5 hib8? [23... �e8 24. hid4±; 23... �h3 24. �g2 �e6 2S. a4±] 24. �£7 We7 [24 ... �g4 2S. bid4+-] 25. �d5 b6 [2S ... hic8 26. !'ld2+-] 26. hid4 [26. f4 hic8 27. bid2+-] W£6 [26 ... hic8 27. hid2+-] 27. �b3 �£5 [27... We7 28. f4+-] 28. hi£4 wgs 29. �£7 [29. h4 Wg6 30. �£7+-]
hic8 30. h4 W£6 31. e4 r:/Ii£7 32. hi£5 1:0 C 62
8 Bot vinnik - Mahlin
Second & Third Calegories Leningrad 1924
e4 e5 2. .f'l£3 .f'lc6 3. �b5 d6 4. d4 �d7 5. .f'lc3 ed 6. fld4 fld4 7. W'd4 fle7 [7 ... �bS!? 8 . .f'lbS W'd7 9. flc3 (9. c4 1.
.f'l£6 10. �gS;;t) .f'lf6 10. 0-0 �e7 11. hid1;;t]
8. �gS [8. �d7 W'd7 9. �e3 flc6 10. W'a4;;t] £6 [8... �bS 9. flbS flc6 10. W'c3 W'gS 11. flc7 Wd7 12. .f'la8 W'g2 13. 0-0-0--+] 9. �e3 .f'lc6 10. W'd2 a6 11.
�c4 fleS 12. �b3 c6 13. 0-0 b5 14. a4 [14. hiad1!?] b4 15.
24. W'h6--+; 20 ... cS 21. ef (21. .f'l£3 �c8 22. W'f2±) �f6 22. fl£3 �fS 23 . .f'leS �eS 24. hifS �f6 2S. hidS--+] 21. W'e2 Wg8 22. e6 �e8 23. �c4 W'd5? [23 ... Wh8 24. flfS 6.fle7, �cS; o23 ... �g6] 24. 'W'dS cd 25.
.f'l£5+- �d8 26. e7 hr£7 27. edW' brd8 28. �b6 1:0 9
C55 Bot vinnik - Kalinin
Second & Third Categories Leningrad 1924 1. e4 e5 2. fl£3 .f'lc6 3. �c4 fl£6 4. 0-0 �c5 5. d3 d6 6. �e3 �b6 7. .f'lbd2 0-0 [7 ... �g4!? 8. h3 �hS] 8. c3 �g4 [8... dS 9. ed .f'ldS 10. �gS f6oo; 8 ...
.f'ld7 9. �e2 �e3 10. 'W'e3 .f'lb6 11. �b3;;t]
9. h3 �h5 10. hie1 W'e7 [10 ... dS 11. ed
flds 12. �b6 ab 13. g4 �g6 14. fleS .f'leS lS. hieS
16. h4?! [16. flg7! ! �e3 (16 ... Wg7 17.
18. e5! [18. W'd3 0-0 19. fle6 �e6 20. �e6±] de 19. �£7 W£7 20. fe hi£8 [20 ... W'c7 21. ef �£6 22. �gS hiae8 23. �£6 gf
�h6! Wh6 18. W'f6 hie6 19. �e6 W'e6 20. gS WhS 21. W'g7 WgS 22. W'f8 flc6 23. Wg2+-) 17. fle8 (17. W'f6 �gS 18. W'gS Wg7 19. �g3--+) �f2 18. 'W'f2 �e8 19. W'a7+-] �e3 [16 ... �fS!? 17. gf �e3 18. fle3 c6oo] 17. fe [o17. fl1e3 .f'le6 18. d4oo] fle6?! [17... dS! 18. �b3 (18. ed e4!) hS 19. gh (19. gS de 20. de fle4+) �h5 20. W'g2 �g4+=] 18. fltg3 .f'lcS 19. g5 [19. b4 b5
Early Games
-
13
1924-26
10
C98 zbandutto - Botvinnik
Second Category Leningrad 1924
1. e4 e5 2. �f3 �c6 3. it.. b 5 a6 4. it..a 4 flf6 5. 0-0 it.. e 7 6. lde1 b5 7. it.. b3 d6 8. c3 fla5 9. it.. c2 c5 10. d4 �c7 11. h3 0-0 12. �bd2 �c6 13. d5 �d8 14. � fl
20. be be 21. cd cd3 22. ldad11U5 23. �f5 lde6!? (23... cd 24. ldd3l) 24. ldd3 �g4oo] �g8 20. h5 [20. d4 �a4=t=] �f5 [20... b5!? 21. hg fg 22. it..g 8 Wg8=t=] 21. �f5?! [21. �f5!? �e6 22. gfloo] �d8?! [21... b5! 22. b4 (22. d4 �e6 23. it.b3 �g5+; 22. it..b 3 �d3+) be 23. be g6 24. �g3 cd+] 22. Wf2 [22. �g4 �e6 23. it..e6 feoo] �e7 [22... �e6!?]
23. h6!? [23. b4 �f5 24. �f5 g6 25. �f6 �f6 26. gf �d7 27. hg fg=t=] g6 [o23 ... �f5 24. ef gh=t= 25. f6? d5 26. ldh1 de 27. ldh6 �d3 28. ldah1 �e4-+] 24. �g7 f5 25. gf d5! [25 ... b5 26. f7+-] 26. �e8 [26. Wg1 de 27. d4 (27. �e8? �e8 28. d4 �d7) �d3 28. f7 �e1 29. lde1oo] de 27. f7 [.6�£6#; 27. de?! �e8 28. Wg1 �g8-+] �d3? [27 ... �g8! (.6 �e7, l'df7) 28. ®g1 �d3+] 28. We2 �e1 ?? [o28... �c6 29. gfl flb2 30. �f6 �f6 31. fl£6 �d8±] 29. �f6#
1:0
[14. a4!? l'db8 15. ab ab 16. b4 �b7 17. �fl it..d 7 18. it..e 3 lda8 19. �d2;;\;; Karpov Unzicker, Nice, 1974] �b7 [14... Wh8 Dobropischev - game 25; 14... c4 - game 10] 15. it.. g5 [1s. b3 g6 16. flg3 it..d 7 11. flh2 c4 18. b4 aS 19. a3 ab 20. cb �e8 21. �g4 �g7oo Smirin - Ehlvest, Minsk, 1986; 15. g4!? fle8 16. �g3 g6 17. it..h 6 �g7 18. �d2 �d8 19. Wh2 it..d 7 20. ldg1 ldc8 21. ldg2 c4 22. ldag1 lde8 23. fl£5-. Hartoch - Verburg, Bussum, 1961] h6 16. it.. £6?! [o16. it..e 3 c4 17. �g3 �c5 18. �d2 lde8oo) it..f 6 17. �e3 it..d 7 [17... c4!? .6g6, it..g 7, fSl] 18. g4!? [18. �d2 c4 19. b3 cb 20. ab asl] g6 19. Wg2 it.. g7 20. ldh1 c4+ 21. � d2 flc5 22. ldag1 aS 23. W£1!?;:::: [23. �e2 ldfc8 .6�a4] ldab8 24. a3 [24. We2?! b4+ 25. �c4 �e4!] �a6?! [24... �d8! .6 �f6, �f4] 25. h4! b4? [25 ... ldfc8? 26. �f5! gf 27. gf Wh7 28. ldg7 Wg7 29. ldg1 W£8 30. �h6 We7 31. �g5+-; 25 ... �d8! 26. g5 h5 27. �£5?! gf 28. ef e4! 29. it..e4 lde8 30. it..b 1 �cS=t: (30... �e5 31. g6 it..g 7 32. gf W£7 33. ldg7 Wg7 34. ldgl+-) 31. f6 1t..g 4 32. gd4 it.. h 8 33. f3 (33. �c6 �d7 34. Wg2 ldbc8 35. �e7 lde7 36. fe lde8 37. f3 it..£ 5+) it..d 7 34. g6 �[6 35. �h6 it..g 7 36. gf (36. �h5 lde5 37. �h7 Wf8 38. h5 �f4 39. h6 �cl 40. W£2 �d2-+) �f7 37. �h7 (37. ldg7 �g7 38. ldg1 lde1) Wf8 38. it..g 6 �g8 39. �g8 Wg8 40. it..e8 lde8 41. ldg6 Wf7 42. ldd6=t:] (dlagr arn)
26. h5? [26. flrs! gf (26 ... Wh7 27. �gs;
26 ... be 27. be) 27. gf Wh7 28. flg5! hg (28... Wh8 29. £6 it..f 6 30. �f7 ld£7 31. �h6+- Botvinnik) 29. hg (29. f6? g4! 30. fg ldg8-+) Wg8 30. 'W"e2-] g5 27. fl£5?!
Mikhail Bohinnik. Games 1924-1948
14
c3 �c7 [10... 4:lh5 11. i.h2 e5 12. l'dfd1;!;] 11. i.a6 [o11. i.h2;!;] i.a6 12. �a6 flhS [o12... cd 13. cd 8fc8=] 13. i.h2 eS?! [13 ... �h6! 6�f4=] 14. flc4 [14. 8fd1!? cd 15. cd ed 16. 8acl flc5 17. �c4;!;] £5? [14 ...
[27. '&e2 ba 28. ba l'db2 29. �d2 flc5 30. Wg2 (30. �dc4? i.b5+) �b5 31. l'db1 �d3oo] i.fS [27 ... ba 28. ba l'db2 29. Wg2 flc5:'i=] 28. gf £6 29. Wg2 6b6 30. !del [631. cb ab 32. i.d3 Botvinnik; 30. ab ab 31. �e2 b3 32. i.b1 hk8 33. �d2 �b8 (33... �c5? 34. �c4!) 34. l'dh3 l'db7 68a7:'i=] ba 31. ba flcS 32. l'dbl [32. �e2 4:lb3 33. ldb1 ldfb8 6a4, �c5, 86b7, �f8-e7-d8-a5=i=] flb3 33. �e3 l'dfb8 34. 4Jd2 i.£8?! [34 ... a4!? 35. i2.d1 i.f8 36. i.e2 �d2 37. ldb6 ldb6 38. �d2 ldb3 39. 8a1 �c5 40. �cl i.e7 41. i.d1 �d8!? 42. i.b3 cb 43. �b2 �c4 44. f3 i.a5 45. !del �d3�] 35. a4= i.e7 36. 8b2 [36. i.b3 cb 37. l'db2 �d7 38. 8a1 i.d8 39. l'da3 l'd6b7 40. ldbb3 ldb3 41. 4:lb3 �b6 42. �f3 �c7oo] 4Jd2 [36 ... 4:la1 37. ldb6
\W£7 42. \Wg3 \We7 43. �b2
112
cd 15. cd 8fd8 (15 ... ed 16. i.d6 �c8 17. �b5 8e8 18. ldacl �b7 19. 4:lg5! ;!; 620. �a5) 16. 8fd1;!;] 15. de fe? [15 ... 4:le5 16.
•••
••
"u�/":,;� � �-LJ��· �!%� � � %�• w�.gl ""' ·� '"'"·�
�������t i;� A, • �p � �..-.% g
�J "31
"""'F. !�f'X' � .� i;" �"'V;fi:.�"' 'D � . r:z.t0� � ·�!J fj �!1 ·� f( :;:M{ w:;::;: ··""'·�"/\"r4-W .. :f2;$; ;;;:;� f� C:..S /� &tJl. � • .;;,_ "�n�r�r· %;
c;;:)/
--r!n
·
y.
11
A48 Bot vinnik
-
Folga
Second Category Leningrad 1924
1. d4 4:1£6 2. fl£3 g6 3. i.£4 i.g7 4. 4:lbd2 0-0 5. h3 [5. e3 d6 6. h3 c5 7. c3
b6 8. �c4 i.b7 9. 0-0 flbd7 10. �e2 8c8 11. a4 8e8 12. i.h2 h6 13. i.b5 cd 14. ed 8c7 15. l'dfe1 �a8 16. a5;!; Ljubojevlc Piket, Monte Carlo, 1997] b6 6. e4 i.b7
7. i.d3 d6 8. 0-0 4:lbd7 9. �e2 cS 10.
....../
))f@
· %;%
/.
;.;
.
�
19. �b3! Wh8 [19 ... 4:ld7 20. l"'!adl ! �g5
21. 4:lb6 Wh8 22. 4Jd7+-; 19... flc6 20. l"l:ad1 �g5 21. 4:lb6 Wh8 22. �a8 8a8 (22 ... e3 23. �b7 e2 24. �c6+-) 23. �b7+-] 20.
23. fle6 4:lc6 24. 4:1£8 fleS 25. fle6 l"l:e8 [25... 4:1£6 26. bHdl+-] 26. flc7 [26. 4:lg5
15
Early Games - 1924-26
29. 8a7 [29. cb cb 30. 8fcl+-] b3 30. 8fal W£8 [30 ... �f6 31. 87a3+-] 31. 8e7 �c4 32. 8h7 [32. 8aa7 �d6 (32... �b2
33. g4+-) 33. �d6 8d6 34. 8h7 Wg8 35. 8hb7+-] �£6 33. 8h8 �g8 34. 8a7 �b2 [34... �e5 35. 8hh7 �f6 36. 8he7+-] 35. 8hh7 �£6 36. 8hf7 Wg8 37. 8£6
�c4
1:0
12
A53 Botvinnik - Liutov
Match Leningrad 1925
1. d4 �£6 2. �£3 d6 3. c41d5 4. g3 [4.
'W'b3!? 'W'c8 5. �c3 c6 6. �h4 e6 7. �f5 ef 8. g3 g6 9. �g2 �e7 10. �h6 �g4 11. �f4 0-0 12. 0-0 �f6 13. 8fe1 �a6 14. e4± Tuk makov - Salvetti, Lugano, 1999] �bd7 5. � g2 [5. 'W'b3 c5!? 6. <£lc3 (6. 'W'b7?! cd 7. �g2 �c5l) 'W'b6=] c6 6. b3 [6. 0-0 h6 7. 8e1 e5 8. e4!? �h7 (8... �e4 9. �e5) 9. �c3 �e7 10. b3 0-0 11. �b2:;!;; Zamansky - Pieterse, Groningen, 1990; 6. �c3 e5 7. �h4 (7. 0-0 h6:;!;;) ed!? (7 ... �g6 8. d5 cd 9. �g6 hg 10. �d5 �d5 11. 'W'd5 8b8 12. 0-0 �e7 13. b3 0-0 14. �a3 �f6 15. 'W'd2:;!;; K. Georgiev - Martinovic, Germany, 1996) 8. �f5 (8. 'W'd4 �e6oo) de 9. �d6 (9. b3?! 'W'c7! 10. 0-0 g6 11. �e3 �g7+ D. Gure vich - Gheorghiu, New York, 1986) �d6 10. 'W'd6 cb 11. �b2 'W'a5 12. 'W'd2 'W'd2 13. Wd2 0-0-0<=] h6 7. �b2 [7. 0-0 e5=] e6 8. 0-0 d5 9. �bd2 �e7 [9 ... �d6 10. �e5 0-0 11. f4 (11. �df3 �e4=) �e4 12. �e4 �e4 13. �e4 de 14. 'W'c2 f5 15. 8ad1:;!;;] 10. �e5!? [10. a3 �e4 11. b4 aS<=] �e5 [10 ... 0-0 11. f4?! �e5 12. fe (12. de? 'W'b6 13. Wh1 <£lg4) <£lg4 13. 8f3 �gs 14. �fl �e4l; 11. h3 'W'a5 12. f4 �b4 13. �df3 �e5 14. fe �e4oo] 11. de �d7?! [11 ... �e4 12. �e4 de 13. 'W'el (13. 'W'cl?! �g5 14. 'W'c3 �d2<=) 0-0 14. 8d1 'W'c7 15. 'W'c3 l'dfd8 16. l"rd6l] 12. cd cd [12 ... ed 13. e6!? (13. e4 de 14. �e4 �e4 15. �e4:;!;;) �e6 (13 ... fe 14. e4!-+) 14. �g7 l"rh7 15. �b2 �f6 16. 'W'c2l]
13. e4! de 14. �e4 �e4 [14 ... 0-0 15. �d6 �d6 16. ed l"rc8 17. 'W'd4±] 15. �e4;;!; l"rb8?! [o15 ... �c5 16. �g2 (16. �c2 0-0 17.
'W'g4l) 0-0 (16 ... 'W'd1 17. gfd1 8d8 18. �d4±) 17. 'W'g4 8c8 18. l"rfdll] 16. 'W'£3 [16. 'W'g4!?] �c5 17. �c2 'W'b6 [17... 0-0!? 18. l"rad1 (18. b4?! 'W'd2oo) 'W'a5 19. �bl:;!;;] 18. 'W'g4 W£8!? [18 ... 0-0 19. l"rad1 l"rbd8 20. �cl!? 'W'c7 (20... Wh8 21. 'W'h5 Wg8 22. �h6 gh 23. 'W'h6 f5 24. ef 8f6 25. �g6-) 21. b4 �d7 22. 'W'e4 f5 23. ef �f6 24. 'W'e6±] 19. 8adl 'W'c6 20. 'W'£4 [20. 8d2 8d8 21. ldfdl 8d2 22. dd2±] g5? [o2o ... Wg8 D.g6, Wg7; 20 ... 8d8 21. �g6!? 'W'e8 22. 8d8 �d8 23. �a3 b6 24. 8d1±] 21. 'W'e3± h5? [21... Wg 7!?; 21... 8c8 22. f4! �d7 23. f5!? 'W'c2 (23 ... �c5 24. �d4 �d4 25. 'W'd4 'W'c2 26. 'W'd7+-) 24. 8cl �c5 25. �a3! �a3 26. 8c2 8c2 27. 'W'd3+-]
22. £4! g4 [22 ... �d7 23. �e4 �c5 24.
�a3 Wg7 (24 ... �a3 25. �c6 �c5 26. 8d4 be 27. fg+-) 25. �c5 'W'c5 26. 8d4-+] 23. £5-+ h4 [23 ... ef 24. �f5 �e6 25. l"rd6!?
16 (25. �e6 �e6 26. �a7 Wg7 27. 8d6 �d6 28. ed+-) �c5 26. �c5
Mikhail Bofvinnik. Games 1924-1948
C91
13 Ri v lin
-
Botvinnik
From Team Match Leningrad 1925
1. e4 e5 2. ifJ£3 ifJc6 3. �b5 a6 4. �a4 ifJ£6 5. 0-0 �e7 6. b'fel b5 7. �b3 d6 8. c3 0-0 9. d4 �g4 10. �e3 ed 11. cd ifJa5 [11 ... d5!?] 12. �c2 ifJc4 13. �cl c5 14. b3 4'la5 15. d5!?
4'1£3 4'1£3 21. �£3 �£3 22. gf hffe8!? [22... c4 23. f4 8fc8 24. e5 cb 25. �b3oo]
23. £4 f6 24. §e3 b'fe7 25. Wg2 8ae8 26. §ael Wf7 27. W£3 g6!? [27 ... c4 28.
b4!? 4'lb7 29. a4 8c8 (29 ... aS 30. 8b1 ba 31. �a4;t) 30. 8c3oo] 28. Wg4 [28. §ell? ifJb7 29. a3 a5oo] Wg7 29. h4
27. b'fd8!? [27. b4 hg 28. �g3 b6 29. gd6 �b5 30. a4 �a6 31. b'fe6 fe 32. �g6 Wd7 33. b'fd1 Wc7 34. �d6 Wb7 (34 ... Wd7 35. �b8 Wc6 36. �e4#) 35. �g2 b'fc6 36. bS+-] 8d8 [27 ... Wd8 28. :li.e7 We8 29. �e4+-] 28. �e4 �a6 29. !ke7 hg 30. �g3 b'fd2 [30 ... �b6 31. �f2 §d2 32. �b6 ab 33. �b7+-] 31. �c3! �b6 32. �c5 �c7 [32 ... �d8 33. �b7 �d7 34. �e3 8d3 35. �c4 �b7 36. �d3 g3 37. hg 8h1 38. W£2 b'fh2 39. Wel+-] 33. t:o �d2 �c5 34. �£2
31... c4! 32. be ba+ 33. �c2
(42 ... a1�? 43. 8a1
Early Games
-
17
1924-26
015
frf8 49. We5=) 43. Wg2 .fJb1 44. �e8 We8 45. f!:a6 .fJc3-+] f!:b3 43. f!:b3 a1� 0:1
15
14
1. d4 .fJ£6 2. e4 e6 3. .fJe3 d5 4 . .fJ£3 de 5. e3 [5. e4] b5 6. a4 b4 7. 4:la2 e6 8. �e4 .fJbd7 9. 0-0 �b7 10. �e2 [10.
C68 Liutov - Botvinnik
From Team Match Leningrad 1925
1. e4 e5 2 . .fJ£3 .fJe6 3. �b5 a6 4. �e4 l4. �a4J <£lf6 5. d3 1i,e5 6. 1i,e3 1i,e3 7. fe d5 [7... d6 8. 0-0 0-0=] 8. ed .fJd5 9. �d5 [9. �e2!? .fJb6 10. �b3] �d5 10. .fJe3 [10. 0-0 �c5!? 11. �e2 (11. d4 �b6oo) 0-0] �d6 11. 0-0 �g4 12. �e2 0-0 13. 4:le4 �h6 14. Wh1 [14 . .fJ£2!? �hs 1s. g4] fS!i 15. 4:lg3 [1s. <£lr2 �hs+] f4 16. ef ef!? [16 ... frf4 17. �e3 f!:a£8+] 17 . .fJe4 §fS [17 ... f!:ae8!? 18. �d2 �f3 19. frf3 .fJes 20. frh3 (20. frffl .fJg4-+) �b6+] 18. .fJed2 f!:h5 [D.frh2] 19. �f2 .fJb4 20 . .fJe4 [20. �d4!? .fJdsi] .fJd5 21. f!:fe1
Jagdfeld - Botvinnik
First
&
Second Categories Leningrad 1925
b3!? G5 11. �b2] �e7 [10... c5!? 11. �a6 �a6 12. �a6 �b6 13. �e2 �e7 14. �d2 aS 15 . .fJc1 0-0 16. 4:lb3 f!:ac8 17. de .fJcs 18. .fJcS f!:c5 19. §fcl frfc8 20 . .fJd4 4:le4+ Formanek - Kaufman, Washington, 1997] 11. b3 [11. �a6 �b6 12. �b7 �b7 13. aS c5 14. �d2 0-0 15. f!:fd1 frfc8=] 0-0 12. �b2 e5 13. .fJe1 [13. de!? �c5 14. frfd1 �e7 15. aS;:l;] aS 14. frdl;l; �b6 [14 ... �d5 15. �d5 ed 16. de 4:\cs 17. .fJd4;:l;] 15. 4Jd3 .fJe4 16 . .fJfeS 4:\eS 17. .fJ e5 [o17. de (D.18. f3 4:\gS 19. h4) h6 18. f3 .fJgS (18 ... 4:lc3? 19. �c3 be 20. f!:acl±) 19. f!:acl;:l;]
4:le3 22. f!:ae1
17 ... .fJe3! 18. �e3 be 19. f!:acl [19 . .fJd7?
22 ... �f5! [D.g5-g4; 22 ... �f3 23. gf f!:e8 24. f!:e2+] 23 . .fJed2 gS--+ 24 . .fJ£1? [24. f!:e3 fe 25. �e3 frf8+; 24. g3!? �c6 (24 ... g4 25. gf) 25. gf gf 26. f!:gl Wh8+] .fJ£1 25. f!:f1 g4-+ 26 . .fJh4 f!:h4 27. �£4 �f4 28. f!:£4 �d7 0:1
�c6 20. d5!? �d7 21. de �c6 22. ef Wh8+; 19. d5?! ed 20. 4:ld7 'fff c 7 21. �d5 (21. .fJ£8? de-+) frfd8 22. �b7 'ff! b 7+] ed 20. f!:d4 'ff!e 7?! [o20 ... �d6 21. f4 (21. .fJ£3 �b4+) f!:ad8 22. .fJ£7 Wf7 23. 'fffh 5 Wg8 24. �e6 Wh8 25. �f5 (25. f!:c3? �f4! 26. �f5 �e3 27. f!:e3 h6-+) frf5 26. �f5 �a3 27. f!:d8 �d8 28. f!:c2 'ffid 1 29. Wf2 �e7!+; 22. f!:c3 �e5 23. fe f!:d4 24. ed 'ff!d 4+] 21. f4 �b4 22. §d7 'ff!b 6 23. £5 �d6? [23... f!:ad8 24. f6 (24. frf7? frd2 25. fe f!:e2 26. frf8 Wf8 27. .fJd7 We7 28. .fJb6
18 l"'rg2-+) g6 (24 ... gf? 25. �g4 Wh8 26. �f7 6£7 27. �e6!±) 25. l"'rcd1 i.c8=i=]
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
16
D24 Bot vinnik - Kaainer
First
&
Second Categories Leningrad 1925
1. �£3 �£6 2. c4 e6 3. d4 d5 4. �c3 de 5. e3 [o5. e4] �bd7 [5 ... c5 6. �c4 a6=] 6. i.c4 c5 7. 0-0 cd 8. ed �c7?!
[8... �b6 9. i.b3 i.e7 10. �e2 0-0 11. l"'rd1 �bd5 12. <£le5 a6 13. i.g5 h6 14. i.d2 �d7 15. �f3 i.e8 16. l"'racl;i; Fridman - Gold berg, Kiev, 1940; 8 ... i.e7] 9. i.b3 �e7
24.
10. l"'re1 0-0 11. i.g5 a6 12. l"'rc1 �d8 [12 ... �b6 13. d5
�g5 h6 18.
£4 b5
�e3 33. l"'r£2
18.
33 ... i.£3! [.634 ... �e1 35. l"'rfl i.d4-+] 34. �h4?? [34. h4 �cl 35. gfl i.d4 36. Wh2 i.e5 37. Wg1 (37. Wh3? �c8) i.d4=; 34. gf �g5 35. Wfl �cl 36. Wg2 �g5 37. 0:1 Wh3 �f5=] �e1 35. l"'r£1 �h4
�b5+-) 22.
33. b4!+- Wd7 34. \tlc5 g6 [34 ... Wd8
35. h5+-; 34... g5 35. fg fg 36. hg hg 37. i.c6 Wd8 38. Wd4 i.d7 39. i.d7 Wd7 40. We5 g4 41. g3+-] 35. i.g6 i.b7 [35 ... £5
19
Early Games - 1924-26
17 Veigert - Botvinnik
First
C90
&
Second Categories Leningrad 1925
1. e4 e5 2. fJf3 .f:lc6 3. �b5 a6 4. �a4 fJf6 5. 0-0 �e7 6. 8e1 b5 7. �b3 d6 8. c3 fJa5 9. �c2 c5 10. d4 'f!!c 7 11. h3 fJc6 12. �g5?! [12. d5!?; 12. a4! �b7 13.
ab ab 14. 8a8 �a8 15. d5 fJa7 16. 0-0 17. .f:ln;!;;) h6 13. �f6 [13. �h4 cd g5 15. �g3 g4 16. hg �g4 17. de fJbd2 (18. fJc3 8d8+) fJh5 19. �h2
fJbd2 cd 14. de 18. 8d8i]
�£6 14. d5 fJe7 15. a4 8b8 16. fJbd2 fJg6 17. ab ab 18. c4 [18 . .f:ln 0-0 19. fJg3 fJ£4 20 . .f:le2=] 0-0 19. �d3?! [o19.
cb �d7 (19... 8b5 20. �c4) 20. �d3 �b5 21. �b5 8b5 22 . .f:lc4 Botvinnik; 19. 8e3 �d7 20. 8ea3 .f:l£4 21. 8a6 8b7+] fJ£4
20. �£1 b4+ 21. fJb3 Wh7 22. Wh2 �d8 23. g3 .f:lg6 24. �g2 [24. fJfd2 £5
25. �g2 £4 26. g4 fJh4 27. �hl £3 28. fJ£3 'f:!! f7 29. 8e3 h5�] £5 25. fJbd2 �e7 26. <£lh4 g6 27. 8£1 fJg8 [27 ... £4!? 28. fJh£3 g5] 28. ef gf 29. 'f!!h 5 'f:!!£ 7 30. 'f:!!£ 7 8£7 31. �h£3 �£6 [31... e4 32. �g1 �£6+] 32. 8fb1 e4 33. fJh4 (diagram)
33 ... �d4! [33 ... �h4?! 34. gh fJf6 35. 8el fJh5 36. f3;:::t ] 34. £4 [34. £3? e3 35. fJb3 �f6! (�36 ... £4+; 35 ... f4 36. fJd4 cd 37.
8dl;l;;) 36. f4 8e7 37. fJa5 8a8 38. fJc6 8a1 39. 8al 8e8+] .f:l£6 35. �£1 8g7 36. �e2 8gb7? [36 ... �d7 37. 8a6 �f2! 38. fJn 8bg8 39. 8d6 8g3!-+ 40. 8£6 �gl] 37. 8a6 8d7?! [o37 ... e3 38. fJn fJe4] 38. 8c6<= 8d8 39. 8c8!? [39. 8c7 8d7 (39... Wg8 40. .f:lb3;1;;) 40. 8c6 8d8 41. 8c7=] 8bc8 40 . .f:lf5gg 8d7 41. Wg2?! [ 41. fJe4 .f:le4 42. �d3 .f:l£2 Botvinnik; 41. fJb3 8a8 42. fJbd4 cd 43. fJd4 8a2 44. Wg2;:i;;] Wg6 42. g4?! [42 . .f:lh4 Wh7 43. fJf5=]
••• • • •;f�•wlw-· ·� % • A ��;f�
;:�W/;��1!:.�.� � .�n,� "" i �l�L£?,. ·'f�·�JJ-!£ ..�. • ".ti �-�gwg . • u
... . . .
!
�
42 ... 8a8!+ [42 ... 8g8 43. �b3 <£lh5! 44. .f:l£d4 (44. gh Wf5 45. �g4 Wf4) fJ£4 45. Wg3 8£7+] 43 . .f:lb3 8a2 44. fJbd4 cd 45. fJd4 8da7 46. �b5 8a1! [46... 87a6 47. h4 fJd7 48. h5±] 47. 8a1 8a1 48. b3?! [48. fJd6;:::t 8b1 49 . .f:le4 8b2 50. �g3 8ct2? 51. W£3 b3 52. We3 b2 53. Wd2 bl 'f:!! 54. Stld3; 50... 8a2 51. W£3 b3 52. �d3 Wf7 53. fJ£5 b2 54. fJh6 (54. fJd6 Wf8 55 . .f:lb5 8al 56. g5 hg 57. fg fJd7 58. We2 fJe5+) Wf8 55. �f5 8a3 56. We2 (56. Wg2 8c3 57. d6 8c4+) gh3 57. g5
20
Mikhail Bofvinnik. Games 1924-1948
4Jhs ss. Wd2 flr4 59. Wc2 ldh2 60. Wb1�; 50... 4Je4! 51. 4Je4 lde2 52. Wf3 ldc2 53. f5 Wf7 54. We3 b3 ss. Wd3 ldh2+] ldbl 49. 4Jd4 fld7 50. W£2 [50. h4 4Jc5 51.
C84 Nadporozhsky - Botvinnik
First
&
Second Categories Leningrad 1925
32... ldd4! 33. 4Jc5 ldfd8 [6b6, ldd3] 34. e6 £5!? [34 ... fe 35. �g6 ld8d6+] 35. e7 ld8d6 36. �e5?? [o36. W£2] £4 [37. W£2 ldd2 38. We1 ldd1 39. �f2 ld6d2-+]
031
19
1. e4 e5 2.
4Je6 11. 1t,e3 c5 12. de �d5 13. 4Jf3 4Jc5 14. 4Jd4 1t,d6 15. 4Jd2 1t,d7 16. c4 �e5 17. 4J2f3 �h5 18. �c2 (18. b4?! 4Je6 64Jd4, 1t,c6) c6 19. ldad1 ldae8oo Zunker - Kar cher, Baden, 1993] 1 1. £4 [11. 1t,r4 lde8] 4Je5 [11 ... c5!?] 12. fe 1t,e6 13. 4Jd2 [13. 1t,e3 c5 14. de?! �d5] c5 14.
0:1
Bot vinnik - Ri v lin
Match Leningrad 1925
1. d4 fl£6 2. c4 c6 3. 4Jc3 d5 4. e3 e6 5. �d3 1t,e7 6. fl£3 4Jbd7 7. 0-0 0-0 8. e4 de 9. 4Je4 fle4 10. 1t,e4 1t,£6
[o10...
21
Early Games - 1924-26
§adl �h8?! [13... 'W'aS 14. �d2 (14. cS eS;::) 'W'hS 1S. �c3;t] 14. h4!? [14. §fe1 fl£6 1S. �d3 b6 16. .ges �b7 17. 'W'e2;t] f5 [14... .gf6 1S. �gS 'W'aS 16. �d3 .f'lg4 (16... b6 17. fles �b7 18. �d2 'W'a6 19. cS bS 20. §a1±) 17. hS �d4 18. hg hg 19. �g6-] 15. �d3 e5? [1S... �f6!? 16. hS!? gh 17. dS flcs (17 ... cd 18. cd ed 19. �fS fl£8 20. �f8 §£8 21. �h7±) 18. de fld3 19. §d3 'W'e7 20. §e3 �e6 21. flgs �gS 22. �gs-1
16. c5! fl£8 [16 ... e4?? 17. �c4 §e6 18. �e6#; 16... �g7 17. 'W'b3 Wh8 18. flgS+-] 17. �c4 �e6 18. de 'W'e7 [18 ... 'W'c7 19. flgS �g7 20. �e6 (20. .ge6?! fle6 21. �g7 Wg7±) fle6 21. 'W'b3+-] 19. flg5 �c4? [19 ... �g7 20 . .ge6 �h6 21. flc7 Wh8 22 . .ga8+-] 20. 'W'c4 .ge6 21. §d6 1:0 20
Ri v lin - Bot vinnik
A 50
8 . .gd4 d6 9. 0-0 0-0oo] 0-0 8. �e3 [8. eS ed 9. ef §e8 10. �e3 d4+] ed 9. cd? [o9. ed §e8 10. .gf3 bS!?r] §e8+ 10. f3 �d5!
11. ed
11 ... .f'ld5! 12. �h7!? Wh8! [12 ... Wh1? 13. 'W'd3 Wg8 14. 'W'ds §e3 1s. Wd2±] 13. �e4 flc3 14. be �c3 15. Wf2 �at 16. �a8 [16. 'W'c4 §e4 17. fe 'W'h4 18. g3 'W'£6 19. fl£3 .gc6-+] �d4 17. �e4 d5 18. �d4 cd 19. h4!? [19. flh3 de (19... 'W'h4?! 20. g3 'W'h3 21. 'W'bS) 20. fe 'W'h4] f5 [19... de!? 20. fe fld7 21. flf3 .gcs 22. eS d3-+] 20. f4 [20. flh3 fe 21. fe 'W'h4 (21... 'W'f6 22. Wg1 §e4 23. 'W'hS 'W'h6 24. 'W'h6 gh 2S. Wf2 §h4 26. §cl §g4 27. §c7;::) 22. Wfl §e4 23. fl£2 'W'h1 24. flh1 §e2 2S. We2 flc6-+] de [20... §e4? 21. 'W'hS Wg8 22. flh3+] 21. 'W'h5 [21. flh3 g6 (21... 'W'h4?! 22. Wg1 d3 23. 'W'dl;::) 22. hS 'W'd6-+} Wg8 22 . .gh3 e3 23. wgJ
Match Leningrad 192S
1. d4 .gf6 2. c4 e6 3. flc3 b6 4. e4 �b4?! [4 ... �b7] 5. �d3 [S. eS! fle4 (S...
.f'lg8 6. 'W'g4) 6. 'W'g4 flc3 7. a3 (1. �d2 0-0 8. be �aS 9. �h6 �c3 10. Wd1 g6 11. §cl �aS;t) �f8 (7... �aS 8. 'W'g7 §£8 9. �h6 'W'e7 10. 'W'£8 'W'£8 11. �f8 6b4+-; 1 ... fla2 8. ab .gel 9. 'W'g7 §£8 10. l"'rcl±) 8. �gS �e7 (8 ... hS 9. 'W'f3 'W'gS 10. 'W'a8+-; 8 ... f6 9. ef gf 10. 'W'hS We7 11. �f6+-) 9. �e7 We7 10. 'W'gS We8 11. 'W'g7+-] �b7 6. 'W'e2?! [o6. 'W'c2] c5 7. d5 [7. -f'l£3 cd
23... fld7! 24. .gg5 [24. 'W'£5? fl£6 25. §d1 e2-+} fl£6 25. 'W'£7 Wh8 26. h5 'W'e7 27. 'W'g6 e2 28. fl£7 [28. h6 e1'W' 29. §e1 'W'e1 30. Wh2 (30. Wh3 §e3 31.
22
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
�£3 'W'h1 32. Wg3 �e4#) �g4 31. Wh3 J:de3 32.
30. �f3 't)fe6 31. 'W'g5 'W'£6 32. J:de1 d3
[32... J:de3 33. Wh4 J:d£3 34. J:de2 (34. gf d3 35. fg 'W'gs 36. Wgs d2) J:d£4-+] 33. 'W'£6
0:1
gf 21
092 Bot vinnik - zverev
First Category Leningrad 1925
1. d4 �f6 2. c4 g6 3. �c3 ibg7 4. �f3 d5 5. ib£4 c6 6. e3 �e4 [o6... 0-0] 7. cd
't)fb1!? ibe8 (10... ibd3? 11. 'W'b7 0-0 12. 't)fa8 't)fe4 13. Wd2 .ie4 14. J:dhel+-) 11. 0-0] .id3 11. 't)fd3 't)ff5 12. 't)fc4 [12. 'W'fS gf 13. J:dfb1 b6 (13 ... bS? 14. a4±) 14. a4
17. d5!? cd 18. J:db5 de 19. 't)fe4 J:dae8 [19... J:dae8!? 20. 't)fb4;;!;:;] 20. 't)fc6 flb8 [20...
27. 't)fhS gh 28. ibe7 J:de8 29. ibeS J:deS 30. J:dcl+-] 26. f4 J:dd7 27. 't)fc4 J:dd2 28. J:dc7 [28. J:de8? J:dg2 29. Wg2 't)fg4=t=] J:df8
29. ibd4 't)fg4 30. 't)fd5+- 't)fe2 31. f5 J:dd1 [31... J:da2 32. fg hg 33. 't)f£7! (33.
J:dc£7? 'W' g2 34. 'W' g2 J:dg2 35. Wg2 J:d£7;;!;:;) J:d£7 34. J:de8+-] 32. 'W'f3 't)ff3 33. gf J:dd2 [33 ... J:dn 34. wn gf 35. W£2+-] 34.
fg hg 35. J:df2 ffd1 36. J:df1 J:dd2 37. J:df2 [o37. J:db1 J:de8 38. Wfl aS (38 ... l:da2 39. iba7) 39. l:dbb7+-] J:dd1 38. Wg2 1:0 C56
22 Perf iliev - Bot vinnik
First Category Leningrad 1925
1. e4 e5 2.
ibe7 10. ibe7 �e7 11. �e4 ibg4 12. 'W'd4 't)fd4 13. �d4 0-0-0=; 9. �e4 ibe7 10. ibgS! ibe6 11. ibe7 'W'e7 12. �d4 J:dd8 (12 ... �d4 13. 't)fd4 0-0 14. J:de3 J:dfd8 15. 't)fe3;;!;:; An derssen - Dufresne, Berlin, 1851) 13. �e6 J:dd1=] ibe7 10. fld4 f5! 11. ibh6 [11. J:df4 0-0 12. �e6 (12. ibe3 ibd6 13. �e6 be 14. J:da4 't)f£6 15. £4 l:de8 16. 't)f£3 l:db8 17. ibd4 't)ff7 18. J:da7 J:db2i Spielmann - Reti, Vi enna, 1913) 't)fd1 13.
Early Games
-
1924-26
20. l"'rd6 �d6 21. �d6 Wd6 22. �e4+) 19. l"'rd8 l"'rd8 20. �f3+=!] We8 17. �h5 l"'r£7 18. fld5 [18. fle4! ?]
23
Wf5 35. g4! Botvinnik] 34. �e8 �h4
35. Wgl ef 36. Wfl �e4
0:1
D67
23 Bot vinnik - Ri v lin
First Category Leningrad 1925
1. d4 fl£6 2. e4 e6 3. f:le3 d5 4. i.g5 flbd7 5. e3 i.e7 6. fret 0-0 7. fl£3 e6 8. i.d3 de 9. i.e4 f:ld5 10. i.e7 �e7 11. �e2 [11. 0-0!? f:lc3 12. l"'rc3 b6 13. �c2
18 ... �g4! 19. �g4 �h2 20. Wh2 �d5 21. �£6?! [21. �g8 We7 22. �a8 �h5 23. Wg3 �d1 24. �a7+] �e6+ 22. i.h4
[22. i.g5 W£8 (22... l"'r£2? 23. i.h4 l"'r£7 24. �g8 l"'rf8 25. �h7-) 23. i.e3 �g6+] W£8 23. �g5 h6 24. �e5 [24. �e3!? Wg8 (24... �c2? 25. �h6 Wg8 26. l"'rd5-) 25. l"'rd4 l"'re8 26. c3+] Wg8 25. l"'rd5 l"'re8
c5 14. de f:lc5 15. b4 fld7 16. i.d3;;1;; Polia kov - Z. Popovic, Novi Sad, 1945] b6?! [11 ... flc3 12. �c3 b6 13. 0-0 i.b7 14. �d3 l"'rfd8 15. �e2 c5= Vidmar - Capablanca, Hastings, 1929/30]
26. �h5 Wg7 27. i.g3 �g6 28. �dt
[28. i.e5 Wh7 29. �g6 Wg6 30. i.d4 b6-+] e6 29. l"'rd6 l"'re6 30. l"'rd8 [30. �d4!? Wh7 (30... �f6? 31. l"'re6! �d4 32. i.e5 �e5 33. l"'re5 l"'rf2 34. l"'re4+) 31. l"'re6 �e6 32. �a7+] e5! 31. l"'ra8? [o31. �d2+]
12. fld5! ed 13. i.d3 h6 14. 0-0 l"'re8 [14... flf6 15. �c7 i.d7 16. fle5 l"'rfc8 17. �b7±] 15. �e7 f:l£6 16. l"'re2! i.b7 17. l"'rfel W£8? [o17... fle4 18. �e7 l"'re7 19. l"'rc7 l"'rc7 20. l"'rc7 l"'rb8±] 18. f:le5 [6.19. i.b5 l"'rec8 20. �c8!] f:le4 [18... Wg8 19. i.b5 �c7 20. l"'rc7 l"'rec8 (20... l"'reb8 21. l"'rf7+-) 21. .f'l£7+-] 19. i.b5 [19. i.e4 de 20. fld7 Wg8 21. �b7+-; 19. f:ld7 Wg8 20. �b7 .f'ld6 21. �c7 l"dac8 22. .f'l£6+-]
31... e3!-+ 32. �d8 [32. fe l"'re3 33. i.e1
(33. i.h4 �f5 34. �d8 l"'rh3 35. gh �e5 36. Wg2 �e2) �e4 34. i.c3! l"'rc3 35. be �h4 36. Wg1 l"'re7! 6.37 ... l"'re1-+] �h5 33. i.h4 [33. Wg1 e2 34. �h8 Wg6 35. l"'rg8 W£5-+] l"'re8! [33 ... Wg6? 34. �g8
�e7 20. l"'fe7 l"'ree8 21. l"'r£7 Wg8 22. l"'rce7 J"'fe7 23. l"'re7 l"'re8 24. l"'fe8 i.e8 25. fle6 a6 26. fle7 W£7 27. f:le8 ab 28. flb6 We7 29. a4 [29. f3 .f'ld6 30. Wf2 Wd8 31. a4 Wc7 32. a5 f:lb7 33. a6 Wb6 34. ab+-] ba 30. fla4 Wd7 31. f:le5
We6 32. .f'le4 de 33. £3
1:0
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
24 24
002 Yuriev - Bot vinnik
First Category Leningrad 1925
1. d4 d5 2. �f3 �f6 3 . .t£4 e6 4. e3 .td6 5. �e5 0-0 6. �d2 c5 7. c3 �c6 8. �df3 'f!lc7 9 . .td3 cd [o9 ... �e4] 10. ed �e4 [6£6; 10 ... h6 11. 'f!lcl flg4 12.
ldc2!gg [25 ... .td3 26. Wd3 l"'(fd8 27. -fl£3±] 26. �f4 [26. �b4 l"'(e2 27. Wf3 .te4 (27 ...
l"'(e8!? 28 . .fla6 l"'(b2 29. l"'(e1 l"'(a2 30. �b4 l"'(a4 31. l"'(b1 a5;::::t) 28. b3 l"'(b2 29. be gb4oo]
'i£lg4 .t£4 13. 'if.Je3 .td7 14. 0-0= Nielsen Enevoldsen, Copenhagen, 1926] 11. i,g3 [612. fle6 be 13. .td6] 'if.Je7 12. 'ffl e2 [12. 'i£le4?! fl£2?! 13. .th7 Wh7 14. 'if.Jg5 (14. 'ffle 2-) Wg6 15. 'f!le2 �f5 16 . .td6 'f!le4 17. W£2 l"'(d8±; 12... i,g3! 13. hg �rs 14 . .f:lee5 (14. �ed2 �fg3; 14 . .te4 de 15. 'i£lfd2 e3) £6 15. �g4 'i£lfg3!+; 12. 'ffle 2!?]
26... e5? [26... gb2! 27. l"'(h7! (6�h5;
12... �c3 [12... flg3? 13 . .th7! (13. hg h6 14. 'i£lg4oo) Wh7 14. hg Wg8 15. �g5
6�g6) e5 28. de (28 . .flg6? l"'(e2 29. Wf3 fg 30. Wg4 .tea 31. Wh4 l"'(f£2-+; 28. �h5?! ed! 29. Wd4 l"'(d8 30. We3 l"'(£2 31. l"'(g7 Wf8 32.
33.
[35. Wg5 l"'(d7 36. l"'(hs Wg8=] l"'(e2 36. W£4! [36. Wd3? l"'(es 37 . .fld8 l"'(ds 38. Wc3 l"'(d6-+; 36. Wd4?! l"'(d2 37. We3 )"'(8d6 38. ed l"'(d6+] (diagram)
36... l"'(f2 [36 ... g5! 37. Wg5 ge5 38. �e5 8d6 39. l"'(hs (39. Wh5 l"'(cts) £6 40. W£5 fe 41. l"'(h7 aS+] 37. Wg5 [37. We4 8d7 38. 8h5 Wg8+] f6?? [o37... l"'(d7 38. 8h5 Wg8oo] 38. Wh5 [38... l"'(d7 39. Wg6 Wg8 40. e6 8d6 41.
Early Games
-
25
1924-26
26
C90 Proskurin - Bot vinnik
First Category Leningrad 1925
1. e4 eS 2. flf3 4Je6 3. �bS a6 4. ila4 <£lf6 S. 0-0 �e7 6. Jde1 bS 7. �b3 d6 8. e3 0-0 9. d3 flaS 10. �e2 eS 11. flbd2 �e7 12. flf1 <£le6 13. <£le3 ile6 [13 ... lde8 - game 294] 14 h3 [o14. flg5 .
25
051 Vait - Botvinnik
Fi rst. Ca tegory Leningrad 1925
1. d4 dS 2. e4 e6 3. <£le3 4:lf6 4. �gS 4Jbd7 S. flf3 �b4 6. e3 eS 7. ed ed 8. a3?! [8. �d3] � e3 9. be �aS 10. �b3 <£le4 11. ldcl e4! [11... cd 12. ed 0-0 13.
d5 (14... �d7 15. h3 h6 16. fl£3 �e6 17. d4;;!;; ) 15. ed <£ld5 (15 ... �d5 16. d4;;!;; ) 16. flc6 fc 17. g3;;!;;] dS 1S. �e2?! [15. flg5 d4 16. <£le6 fe 17. <£lg4 c4oo; o15. ed <£ld5 16. <£lg5!?] d4+ 16. 4JfS �fS 17. ef ild6 [17... �d7 18. �b3 (18. fle5?! <£le5 19. �e5 i,d6+) i,d6 19. g4 (19. 4Jh4 de 20. be b4+) ldae8 20. 4Jg5oo ] 18. i,gS de 19. be [19. �f6 cb 20. Jdab1 gf+] fldS 20. ild2 b4! [20 ... �d7 21. �b3 4Jf6 22. g4oo] 21. e4? [o21. cb cb 22. i,b3;::::! ] fle3 22. �e3 [22. <11 c3 be 23. � a4 fld4 24. <£ld4 cd 25. '&£3+] 4Jd4 23. i,b3 [o23. fld4 cd 24. '&£3]
�£4 lde8 14. �e2 fl£8 15. 0-0= R. Schmidt - Meyer, Pirmasens, 1992] 12. �b4 �b4 13. ab? [o13. cb b5 14. �£4 a5 15. fld2+] aS! [13. .. flb6 14. �£4 fla4+] 14. ba [14. lda1 a4 15. lda3 <£ld6 16. Wd2 flb5 17. lda2 h6 18. �h4 g5 19. �g3 fl£6-+]
ldaS 1S. �f4 lda3 16. 4Jd2 lde3 17. lde3 [17. lda1 fld£6 18. £3 fld2 19. Wd2 ldb3+] fle3 18. e4 [18. �d6 h5-+] bS 19. �d6 l19. filc7 ifle4 20. ifle4 de-+ J �e4 20.
4Je4 de-+ 21. Wd2 flb6 22. �e2 Wd7 23. �es fldS 24. lda1 ilb7 2S. �g4 We6 26. �fS lde8 27. lde1 e3 [27 ... b4 28. �e4 (28. lde4 c3 29. Wc2 lda8-+) c3 29. Wc2 Wc7! 30. £3 £5-+] 28. wet [28. Wc2 b4 29. Wb3 g6 30. ile4 Wc7!-+] lda8 29. �e4 [29. Wb1 b4 30. �e4 b3-+] Jda1 30. �b1 b4 [30 ... ilc8!? 31. lde5 £6-+] 31. We2 WbS [32. Wb3 lda3 33. Wc2 Wc4-+] 0:1
23 ... e4! 24. lt,e3 [24. de ilf4 25. '&d3 �£3 26. gf ldfd8 27. Jt,£4 '&£4 28. '&e3 �e3 29. lde3 Jdd2 (,0,a5, a4) 30. a3 ldb2 31. i,d1 ldd8 Botvinnik] flf3 2S. gf Jt,f4 26. '&e4 be+ 27. W h1 [27. £6 g6 28. d4 i,d2 29. Jded1 ldfe8 30. '&d5 cd 31. '&d4 1dad8+] 1dad8 28. f6 g6 29. '&e7?! [29. lt,a4!?; 29. lt,c2!?] �e6-+ 30. �e4 �f6 31. '&e2?! [o31. lt,c2 Jdd4 32. �e7 �£5 33. Wg2 i,d6 34. '&e3-+] '&fS [31... i,d2!? 32. gfl hffe8-+] 32. �f1 i,d2 33. 1de4 �f3 34. �g2?! '&d3 3S. i,d1 [35.
26
Mikhail Bofvinnik. Games 1924-1948
£3 e2 36. �e2 �e2-+] e2 36. �e2 �e3
0:1
27
A50 Botvinnik - shebarshin
First Category Leningrad 1925
1. d4 .f'lf6 2. e4 b6 3 . .f'le3 �b7 4. �e2 e6 5. e4 �b4 6. �d3 d5?! [6 ... eS 7. dS ed 8. ed bS 9. b3!;!;] 7. ed �e3 [7 ... ed 8.
eS .f'le4 9. .f'l£3 (9. .f'le2!?) eS 10. 0-0 �e3 11. be 0-0 (11... ed 12 . .f'ld4!? .6.13. f3) 12. de! be 13. hrb1 �d7 14. e4±] 8. be ed 9. e5 �e7 10 . .f'le2 .f'lfd7 11. 0-0 .f'le6 [11 ... 1&a6 12. �£5 613. hre1, 14 . .f'l£4] 12. a4 0-0-0 [12... .f'ld8 13. .f'lg3 (13. 1&h7? �h4-+) g6 14. asl] 13. �a3 [13. it.h7? �h4-+] �e8 [13 ... �h4 14. �bS!? (14. .f'lg3 g6 15. hrae1 hrhe8 16. £4 fS;l;) �e4 (14 ... a6 15. �e6 �e6 16. �fS £6 17. e6±; 14... .f'las 15. �fS±; 14... g6 15. aS±) 15. �e4 de 16. hrre1±] 14. f4 [14. e4 de 15. �e4 .f'laS±] .f'la5 [14 ... g6 (.6.15 ... £5) 15. £5±] 15. f5 [15. �h7? g6 16. �g6 fg+] e5 16 . .f'lf4 g5 [16 ... .f'le4 17. �e4 de 18. �e2 �a6 19. e6 .f:l£6 20. de+-; 16... e4 17. �e2 .f'lb3 18. hrab1±]
�e4+-; 19 ... .f'le4! 20. cb (20. �c4 �e3 21. �f2 de+; 20. hrfe1 hre7=) .f'le3 21. �d2! (21. �f2 hrg8! 22. hrfe1 d4 23. �fl �d8oo) .fln (21... hrg8 22. l':l£2 d4 23. �n .fln 24. Wfl f3 25. g3+-) 22. hr£1 ab 23. �f4 (23. 1&b5 �e3 24. �e3 fe 25. �d7 Wd7+) hrg8 24. 'W'd4±] 18. �b5 [18. ef! �e3 (18 ... �f7 19. .f:le6+-) 19. Wh1 gf 20. hrae1 .f'lg4 21. hre3 .f'le3 22. �£2 .fln 23. �fl+-] �e7 [18... .f'le6 19. .f:lh3 fe 20. .f:lgs .f'lg4 (20... ef 21. �fS .f'ld7 22. .f:le6+-) 21. hrael+-; 18... �e6 19. ef �e3 20. Wh1 gf 21. hrae1 .f:lg4 22. hre3 .f'le3 23. �a6 �b7 24. �d3 .fln 25. �fl+-] 19. de be [19... �e7 20 . .f:le2 (20 . .f'lh3 .f'lg4 21. g3± .f'le3 22. eb ab 23. �d3 .fln 24. gfl h6 25. e7±) .f:lg4 21. .f'lg3 .f'le3 22. cb ab (22 ... �b6 23. �f2 .fln 24. �eS � e7 25. hrfl±) 23. � e2 .f:ln 24. hrfl .f'le4 25. �cl hrdg8 26. e7±] 20 . .f'ld3 .f'le4 21. �d7 Wb8 [21... We7 22 . .f:leS! .f'leS 23. �£2 .f:lab3 (23... fe 24. fe .f'lab3 25. hrab1+-) 24. hrab1-i--] 22. hrab1 [22 . .f:les .f'les 23. �f2 fe 24. fe hre8±; 22. hrfb1!? fe (22... .f'le4 23. �e6! +-) 23. fe hrd7 (23 ... a6 24 . .f'leS Wa8 25. �d3 626. .f:le6+-) 24. ed .f:le4 25. .f'leS .f'les 26. hre1 �d7 27. 1&e5+-] WaS?! [o22 ... .f'le4 23. �b3 hrd7 24. ed �d7 25 . .f'les .f'les 26. �eS .f'ld2 27. �a7 Wa8 (27 ... Wa7 28. �b6 Wa8 29. �d4+-) 28. �b7 �b7 29. hrb7 Wb7 30. hrdl .f:le4 31. �d4±]
·� . . . -��ti� r.,.,� �t:.� ..o�.•.�
if.
� �31/
17. e6 [17 . .f'lhS!? h6 (17 ... .f'le4 18. �e4 de 19. e6 fe 20. .f'lg7+-) 18 . .f:lg7 �g8 19. f6±] .f:lf6?! [17 ... gf!? 18. ed l'dd7 (18... �d7 19. £6 �e7 20. de be 21. hrab1±) 19. de (19. hrae1 hre7 20. hre7 �e7 21. de .f:le4=) �e3 20. Wh1 d4 21. hrfe1! (21. hrae1 f3!oo) �h3 22. ed Wb8 (22... hrd4 23. eb+-) 23.
� A w w � .i. • /� .b /�
::1i'B/� "·"�. ,.," .Y. �.• o/o/ 0)t: � � · � · · tttii . a ." �.· . trr�f "'· ·" .�
23. h\b5?! [23. .f'leS! .f'les 24. �f2 fe 25. fe+-] hrd7!? [23... fe 24. fe .f:le4 (24 ... hrd7 25. ed .f'le4 26. �eS �d7 27. �d4+-) 25. �eS .f'leS 26 . .f:les .f:la3 27. �b3 .f'lbS 28. �bS hrb8 29. hrbl+-] 24. ed [24. hraS
Early Games
-
1924-26
27
8c7 25. "W'b3 fe? 26. "W'b6 ibc8 27. 8bl+-; 25... "W'd6±] .f:lc4 25. it.c5 "W'd7 26. ibd4 8e8 27. ..f:lc5 fJc5 28. 8 c5 [28. ibc5?! iba6 29. 8bb1 8c8 30. "W'£2 fJe5;;l;; ] 1t,c6 29. "W'd3 iba4? [29... h5±] 30. "W'g3 [30. 8a1! ibc6 (30... h5 31. "W'f3 fJb6 32. 8a5+-) 31. "W'g3 8e7 32. f6 8e6 33. 8c6+-] it.c6?! [30... ..f:ld2 31. 8c7 fJn 32. 8d7 fJg3 33. 8a7 Wb8 34. hg ibc2 (34 ... it.d1 35. 8£7 ibg4 36. f6 it.£5 37. 8g7 8£8) 35. 8£7 g4 (35 ... 8e2 36. f6+-) 36. f6 ibg6 37. 8g7 8£8 38. 8d7 ibe4 39. Wf2+-] 31. 8a1 Wb7 [31... 8e7 32. f6 8e6 33. 8c6+-] 32. 8c4 1:0 28
e3 32. it.b4 [32. iba5 fJb7 33. it.b6 fJc5 34. b4 d3-+] 8 c8 33. it.d6 [33. 8d1 8c4 34. ibd6 e2 35. 8e1 d3-+]
C98 Dobropistsev - Botvinnik
First Category Leningrad 1925
1. e4 e5 2. fJ£3 ..f:lc6 3. it.b5 a6 4. iba4 ..f:l£6 5. 0-0 ibe7 6. 8e1 b5 7. it.b3 d6 8. c3 0-0 9. h3 fJa5 10. 1t,c2 c5 11. d4 "W'c7 12. ..f:lbd2 fJc6 13. d5 fJd8 14. fJ£1 Wh8 [14 ... c4 - game 32] 15. fJg3 ..f:lg8 16. fJh2 [16. a4 ba 17. 8a4 ibd7 18.
8a1 ..f:l£5 fJe7 Bad
e4 19. "W'e2 fJb7 20. fJd2 fJa5;;l;;; 16. it.£6 17. Wh2 g6 18. fJe3 ibg7 19. g4 20 . ..f:lh4 f6oo Barasz - Teichmann, Pistyan, 1912] g6 17. £4?! [o17. a4] ibh4! [17. .. f5 18. ef gf 19. fJhn;;t;] 18. "W'£3 £5 19. ef it.£5! [19 ... gf 20. fJhn;;t;] 20 it.£5 8£5 21. fJ£5 [21. fJhfl 8£8 (L.fJ£7; L.fJe7, "W'b7) 22. "W'g4 ibg3 23. "W'g3 (23. fJg3? "W'f7) e4 (23 ... fJf7 24. fe ..f:le5 25. ib£4) 24. 8e4 fJf6oo] ibe1 22. fJg3 ibg3 23. �g3 e4 [23 ... fJ£7 24. fJg4oo] 24. c4?! [24. b3!?] .
(diagram)
24... "W'g7! [24... be? 25. i,d2 fJh6 26. "W'e3±] 25. ibd2 "W'd4 [25... be?? 26. ibe3+-] 26. "W'e3 fJ£6? [o26... "W'e3 27. ibe3 be] 27. ..f:lg4? [27. 8e1! b4 (27 ... "W'e3?
28. 8e3 b4 29. fJg4!) 28. "W'd4 cd 29. ibb4±] fJg4 28. hg "W'c4 29. "W'c3 [o29. ibe3 Wg8 30. 8d1 (30. 8e1 �d5+) b4 31. it.£6 fJf7+] "W'd4 30. "W'd4 cd 31. 8e1
33... d3! 34. 8e3 [34. Wfl e2 35. Wf2 d2-+] d2 35. 8e8 Wg7 [36. 1t,e5 0:1 Wf7-+] 051
29 Ri v lin - Bot vinnik
First Category Leningrad 1925
1. d4 d5 2. c4 e6 3. fJc3 fJ£6 4. 1t,g5 fJbd7 5. e3 ibb4 6 . ..f:l£3 c5 7. "W'b3 [o7. d ] "W'a5 8. 8c1 ..f:le4 9. it.£4 [9. cd e
ed (9... fJg5 10. fJg5 cd 11. ed ed 12. ibd3;;l;; ) 10. a3 ibe3 11. bcoo; 9. ibh4 b5 10. ed e4 11. "W'e2 ed 12. fJd2 ..f:le3 13. be iba3 14. 8b1 ..f:lb6 15. ITd1 fJa4 16. fJb1 ibb2 17. Wd2 1t,e6+ Svirin - Piskov, Podolsk, 1992] 0-0 10. a3 [10. ibd3 ed 11. ed de+; o10. cd ed 11. a3 ibe3 12. be fJb6=] ibc3
11. be
28
Mikhail Bofvinnik. Games 1924-1948
�e6-+ Botvinnik] �e6--- 12.
11 ...
(14. 'W'c2 'W'a3+) 'W'a3 1S. 0-0 bS 16. 'W'd3 �b7+] 13. 0-0? [13. cd
22. �b4
hrc7 28. �cS hrb8 629... hrb3, 30...
30 Capablanca - Botvinnik
D51
Capablanca's Simultaneous Leningrad 20.11.2S
1. d4 dS 2. e4 e6 3.
17... 'W'a4! [17 ... fe?! 18. hra1 d4 19. hra2 de 20. �c4oo] 18. b3 'W'a2 19. 'W'b2 'W'b2 20. Wb2 fe [6
hrae3 hre2 32. hre2 hre2
0:1
31
C68 Iljin-zhenevsky - Bot vinnik
From Team Match Leningrad 1926
1. e4 eS 2.
29
Early Games - 1924-26
ed 13. 41£4 �f7 14. 0-0-0 0-0-0 15 . .hfd2 (15. 1"rhe1 ldhe8 16. f3 b6) g5 16.
l'dd3
':fJ£4 Wf7 12. 0-0-0 b6 13. ldhe1
13... g5! [13 ... l'dd8 14. e5 fe 15. ldeS;t] 14.
18.
31... f5! [31... fe 32. 4Je5 Wg7 33.
C98 Dobropistsev - Botvinnik
1/2 final, 5th Leningrad Ch Leningrad 1926
1. e4 e5 2. ':fJ£3
17. �e3 b4 18.
30
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
[29. Wh1] l"ra7?! [29 ... be! 30. Wh1 eb 31. l"rh3 h5 32. gh Wh7 33. e5 de 34. l"rfl f5-+] 30. Wh1! [30. �£2 l"rb7 31. l"rb1 be 32. be l"rb1 33. itb1 l"rb8 34. �e2 l"rb2-+] f6 [30... be 31. be £6 32. l"r£3 hra£7 33. gf it.£6 34. �h3 it.e5 35. �e6 Wg7 36. hrefl l"r£3 37. g£3 l"r£3 38. gf=i=] 31. b3? [31. gf3 hraf7 32. gf it.£6 33. �h3 be 34. �e6 Wg7 35. be ite5 36. hrefl=i=] fg-+ 32. �g5 it.c3 33. l"r1e2 [33. hrd1 hra£7 34. gf3 gf3 35. gf g£3 36. �d8 g£8 37. �g5 �£2-+] hrf1 34. Wh2 it.e5 35. g3 hraf7 36. l"rg2 cb 37. ab [37. hrb3 hrlf2-+]
37... it.£4!? [37... it.£6!? 38. �h6 �g7 39. �g5 h6-+] 38. gf 'W'e3 39. �d8 Wg7 40. 'W'd6 'W'e1 41. �e5 l"rf6 42. Wh3
[42. 'W'e7 Wh6-+] hrh1 43. \¥?g4 hrh4 44.
Wf3 brh3 45. \¥?g4 'W'h4# 33
Bot vinnik - La vren tiev
0:1
D30
1/2 final, 5th Leningrad Ch Leningrad 1926
1. d4 d5 2. c4 c6 3. fl£3 fl£6 4. e3 e6 5. flbd2 fle4 6. it.d3 f5 7. fle5 g6 8. 0-0 f:ld7 [8... <2ld2 9. it.d2 f:ld7 10. f4 f:le5 (10... fl£6 11. �a4;l;; ) 11. fe;l;; ] 9. fld7 [9.
�e4!? fe (9... fle5?! 10. it.d5! ed 11. de it.e6 12. b3±; 9 ... de 10. <2ld7 'W' d7 11. f3 it.h6 12. 'W'b3;1;; ) 10. fld7 'W'd7 11. £3 it.h6 12. �e2 ef 13.
'W'e7!? 14. e4 it.g7 15. 'W'e3 0-0-0 16. l"r£7 l"l:hg8oo) it.e3 13. Wh1 it.d4 14. ed ed 15. ed-+ it.b5 16. hre1 �d5 17. flf3 0-0-0 18. �g5±; 10 ... de 11. f3 ef (11... it.h6 12. 'W'b3 ef 13.
24. hrcfl it.d8 25. 'W'e1 it.£3 26. l"rf3 �c7 27. g3 [o27. hrh3 'W'g6 28. �£2=] 'W'g5 28. 'W'f2 [28. gfl h5 29. �£2 l"rh7 30. hrgl=] h5;::::! 29. b5 cb [o29... hrh7!? 30. 'W'g2 (30. �g1 'W'g4 31. 'W'g2 h4=i=)
Early Games - 1924-26
�g4 (30 ... h4 31. g4 b'!g7 32. h3=) 31. �fl (31. h3 �g6+) �e4 32. �f2 �d8 (32... h4 33. gh b'!h4 34. �h4 �h4 35. b'!h3=) 33. �g2 h4 34. gh Jt,h4 35. �b2 eb 36. ab (36. �bS �g4=) �g4 37. b6 ab 38. �b6 b'!g7 39. �b2=] 30. ab Wg8?! [30... b'!h7 31. �fS!? (31. �g2 W'g4 32. �fl W'c4 33. �f2 h4 34. gh b'!h4 35. �h4!=) ef 32. ufS �e7 33. �f3 (33. Wg2?! h4 34. �f3 hg 35. hg �g3+) h4 34. g4 �e4 35. b'!f8 Wg7 36. �e4 de 37. b'!e8 Wf6 38. b'!e4 h3+=!] 31. �c2 [31. �fl �g4 32. �g2 h4 (32... aS? 33. b6±; 32 ... b'!h7? 33. �a2 �b8 34. b6 a6 35. e6±) 33. gh b'!g6;l;; ] b'!h7 [31... �g4 32. �fl b'!h7 33. �g2 (33. h3 �g6 34. �al b'!g7+) h4 (33 ... Wf7 34. h3 �gS 35. e4;l;; ) 34. gh b'!h4 35. h3=]
32. �fS!? [32. �g2 h4 33. gh=] ef 33. b'!fS �d8 [33 ... �g6 34. uf8 (34. e4? uf7! 35. uf7 �f7 36. �f7 Wf7 37. ed aS 38. ba ba 39. Wg2 aS-+) Wg7 35. �fS �fS (35 ... b'!h6 36. �g6 Wg6 37. lda8 h4=) 36. ufs h4 37. Wg2 hg 38. hg Wg8 39. uds b'!g7=; 33... �e7 34. �f3 �e4 35. uf8 Wg7 36. �e4 de 37. b'!e8 h4=] 34. �£3 h4 3S. b'!dS �e7 36. �g4 b'!g7 37. �c8 �£8 [37... Wh7 38. ldhS Wg6 39. �fS#; 37... Wf7 38. ud7 Botvinnik] 38. �£8 [38. �e6 �f7 (38... u f7?? 39. ud7+-) 39. �n u£7 4o. gh W£8 (4o... u£2 41. h!d7 uh2 42. Wgl �g3 43. ub7+-) 41. Wg2±; 39 ... Wf7 40. gh (40. l':rd7 Wg6 41. b'!g7? Wg7 42. gh aS 43. ba ba 44. Wg2 aS-+) We6;l;; ] W£8 39. gh ldh7?! [39... aS 40. b6+-; o39... We8 l'-,aS Botvinnik; 39 ... b'!e7 40. ufS We8 (40... uf7 41. uf7 Wf7
31
42. Wg2 aS 43. ba ba 44. Wf3+-) 41. dS (41. uf3 b6 42. e6 b'!h7=) b'!e3 42. d6 �d8 43. e6 be 44. be b'!e3=] 40. hS [40. Wg2 We8 (40 ... uh4?! 41. ud7 b'!g4 42. Wf3 b'!g7 43. b'!g7 Wg7 44. h4±) 41. hS b'!g7 42. Wf3 �h2;1;; ] b'!e7 41. b'!fS We8 42. h6 b'!h7 [42 ... b'!c3 43. b'!hS �d8 44. h7 �f6 45. h8� j,h8 46. b'!h8 Wd7 47. b'!a8 b'!a3 48. Wg2+-] 43. ldhS aS 44. ba [44. b6 �d8 (44 ... �b8 45. dS±) 45. e4 Wf7 46. Wg2 Wg6 47. uh3 b'!h6 48. b'!a3 b'!h4 49. b'!aS b'!e4 50. b'!a7 lde7;l;; ] ba 4S. dS Wd7 46. Wg2 �aS [46... aS 47. b'!gS!? (47. Wf3 a4;l;;) b'!h6 48. b'!g7 We8 49. d6 �d8 50. e4 �f6 (50... a4 51. b'!a7+-) 51. b'!a7 �d4 (51... �d8 52. eS+-; 51... �e3 52. Wg3 Wb8 53. b'!e7 �f6 54. b'!e8 Wb7 55. eS±) 52. b'!aS Wb7 53. Wg3 (53. d7 b'!h8 54. eS �eS 55. e6 We6 56. b'!es Wd7=) We6;t; so. b'!a7 Wb8 st b'!d 7 We8 (st... ug6 s2. Wf3 �f6 53. We4 b'!g7 54. b'!g7 �g7 ss. WdS a4 56. We4 a3 57. Wb3 �b2 58. h4+-) 52. e6 b'!e6 (52 ... a4 53. e4 de6 54. eS b'!eS 55. b'!a7 ldbS 56. b'!a8 sb8 57. b'!a4+-) 53. Wf3 (53. e4 �f6;1;;) a4 54. e4 �f6 55. Wg4 a3 56. WfS a2 57. b'!a7 ud6 58. eS b'!dl 59. b'!a2 �d8;t] 47. W£3 �b4 48. c6 Wd6 49. We4
49 ... �cS! [ 49 ... aS so. WfS!? (50. Wd3 a4 51. We4 �eS 52. e4 a3=) �e3 51. Wg6 b'!e7 52. h7 �h8 53. ufS b'!e8 54. e4 a4 (54 ... l':re4 55. l':r£8 �d4 56. l':rd8 We7 57. h8� �h8 58. b'!h8+-) 55. uf7 WeS 56. b'!d7 We4 57. e7+-; 50... a4 51. b'!h4 (51. Wg6? a3) �el (51... �d2 52. Wg6 b'!h8 53. b'!a4 �e3 54. h7+-) 52. b'!e4 (52. b'!a4 WdS
32
Mikhail Bofvinnik. Games 1924-1948
53. <;¥/g6 �c7 54. �d4 <;¥/c5 55. h7 �c6 56. <;¥/h5 hk8 51. �g4 �h8 58. <;¥/h6 i.c3 59. �g8 <;¥/d5 60. <;¥/g6 <;¥/e6=) a3 53. <;¥/g6 �h8 (53 ... a2 54. <;¥/h7 al'W' 55. c7 'W'bl 56. <;¥/h8 'W'b2 51. <;¥/g8 'W'g2 58. <;¥/h7 'W'f3 59. �c6 Wd5 60. c8'W'+-) 54. c1 (54. �c2 <;¥/d5 55. c7 �g8 56. <;¥/£7 �c8 57. h7 a2=) a2 55. �a4 �d2 56. �a2 �e3 57. h7 �c8 58. �b2 �d4 59. �b8+-] 50. <;¥/dJ a5 51.
e4 a4 52. <;¥/c4 a3 53. e5 <;¥/c7 54. <;¥/bJ
[54. �f5 a2 55. �fl <;¥/b6 56. �al �h6 57. �a2 �h4=] �h8 55. h7 �b8 56. <;¥/c4 [56. <;¥/a2? �b2 57. <;¥/al �d4 58. h8'W' �f2 59. <;¥/bl a2 60. <;¥/cl al'W'# Botvinnik] a2 [56... dh8 57. Wc5 a2 58. �g5 al'W' 59. �g1 <;¥/d8 (59 ... <;¥/b8=) 60. �g8 <;¥/e7 61. �h8 'W' c3 62. <;¥/b6 'W'b4=] 57. Wc5 �h8 58. �g5 al'W' 59. �g7 [59. d6? <;¥/b8 60. �g8 Wa7 61. �h8 'W'e5-+ Botvinnik] Wb8 [59 ... <;¥/d8=] 60. �gs Wa7 61. �h8 'W'e5 62. �d8 'W'e7 [62... 'W'c3 63. Wd6 '&£6 64. <;¥/c7 'W'g7 65. �d7 'W'£8=] 63.
�d6 �e3 34
10. cd (10.
de 16. �b2
[18. �f2 �ad8 19. gel �dl 20. 'W'e4 �el 21. 'W'el gd8 22. gd2 �f8 23. e6 'W'c5 24. gf2 ge8 25. 'W'e5 'W'e5 26. i.e5 �e6+]
1/2
C29 A. Rabinovich - Botvinnik 1/2 final, 5th Leningrad Ch Leningrad 1926
1. e4 e5 2.
cd cd 10. i.b2
18... �adS! 19. �el gdl 20. ge4??
[o20. i.c3+] �£8!-+ 21. 'W'b3 <;¥/h8 22.
'W'c4 'W'£3 35
0:1
E94 Bot vinnik - she bar shin
1/2 final, 5th Leningrad Ch Leningrad 1926
1. d4
(10.
33
Early Games - 1924-26
.f:le8 12. �d2 f5 13. f3 f4 14. �f2 h5 15. 8fb1 �h6oo] c£'ih5 [11 ... .f:le8!? .6.h6, f5] 12. 8el .f:l£4 13. �£1 h6?! [13... f5? 14. �f4 ef 15. ef; 13... .f:l£6 14. Wh2 �d7!?] 14. g3 .f:lhS 15. 8cl;;l; [15. 8b1!?] Wh7 16. b4 b6 17. Wh2 .f:ld£6 [17 ... a6 18. be be 19. 8b1 8b8 (19... f5? 20. ef gf 21. c£'ig5±) 20. 8b8 c£'ib8 21. �e2 f5 22. ef �f5 23 . .f:lh4;;!;] 18. c£'igl c£'ig8 19. �g2 [19. �e2!? c£'ihf6 20. be be 21. 8b1 �d7 22. �f3;;!;] �d7 20. be be
21. i.£3 .f:lh£6 22. 8bl 8fb8 23. 8e2! .f:le8 [23 ... 8b6!? 24. 8eb2 8ab8 25. 8b6
8b6 26. 8b6 ab 27. �b3 �d8 28. c£'Ja4 �a4 29. �a4;;!;] 24. 8eb2 8b2 25. 8b2 £5 26. �d2 [26. 8b7 f4;:::t ] �£6 27. c£'idl!? [27. ef gf 28. �g2 �e8 .6.i.a6;:::t ] c£'ie7 28. �aS fe 29. i.e4 i.£5 [o29... c£'if5 30. �cl .f:ld4 31. 8b7 i.£5] 30. i.£5?! [30 . .f:le3! �e8 31. �g2!? (.6.c£'ie4) e4? 32. 8b3±] .f:l£5 [o30... gf .6.f4;:::t ] 31. Wg2 �£7 32. �a6 .f:l£6 33. �b7!? [33. 8b7 �f8 34. 8a7 8b8;:::t (Botvinnik) 35. �a4;;!;] �g8oo [33... 8£8?! 34. �f7 8f7 35 . .f:le3 .6.a4-a5-a6, 8b7±] 34 . .f:lc3 8d8
8g7 47. �d2 �a6 48. �e2�] 43. �c2± �e8 [43... 8e7 44. 8f1 �g7 45. 8£4 �e5 46. .f:lh3 �e1 47 . .f:l£2 (47. �b1? �g3!+) �f2 48. �f2 Wg7 49. 8£8 �a1 50. 8b8 8£7 51. �b2 �b2 52. 8b2 Wf6 (52... 8e7 53. 8b8 W£7 54. 8d8) 53. 8b7 Wg7 54. g5! hg (54 ... h5 55. g4) 55. Wh3+-] 44. 8£1 �eS 45. 8£4?! [o45 . .f:lh3 8e7 46. .f:l£4 8£7 47. c£'id3! �e8 48. 8£7 �f7 49. c£'if4±] 8e7 46. Wh3 i.el 47. c£'ie2 i.b4 48. 8£1 [.6.c£'if4] gS [48... �h8!? 49. c£'if4 �e3 50. �e3 i.e3 51. .f:le6 g5 52. 8£8;;!;] 49. c£'igt Wg6 [49... Wg8 50. �f2 �g7 51. �f6 �f6 52. 8f6 �d2 53. 8d6 �e3 54. c£'ie2;;!;] 50. �f2 Wh7 51. c£'ie2 �g7 52.
�£5 �g6 53. �£8 �g7 54. �£6 i.d2 [54... �f6 55. 8f6 8d7 56. 8e6 i.d2 57. 8e4±] 55. �d6 �e3 56. �c6 8c7 57.
�e6 8e7 58. �£5 �g6
35. a4 8d7 36. �b8 �£7 37. aS e4 38. 8 bl [38. a6? c£'ih5 39. 8b3 c£'ihg3+] .f:lg4 39. hg .f:le3 40. f e i.c3 41. a6 [ 41. . 8fl? �g8 42. �g8 (42. �b5 �e8 43. a6 8e7+) Wg8 43. a6 Wg7=t:] i.d2 42. �b3 [42. 8b7 �e3 43. 8d7 �d7 44. �b7 �g7 45. c£'ie2 �d2! Botvinnik]
59. d6?! [59. 8b1 .6.8b7+- Botvinnik] �fs 60. 8£5 8d7 61. 8d5 Wg6 [61...
�f2 62. Wg2 i.e1 63. 8e5 8d6 64. 8e7 Wg6 65. 8a7 Botvinnik; 65... 8d2 66. 8a8! 8a2 (66 ... 8e2 67. Wfl 8a2 68. We1 Wf7 69. a7 Wg7 70. t5) 67. a7 Wh7 68. e5! 8a6 69. e6 i.a5 70. .f:ld4+-] 62. c£'ic3
W£6 63. .f:le4 We6 64. Wg2 �d4 65. W£3 8£7 66. 8£5 [66. We2 8g7 67. Wd3
42 ... �b4?! [42 ... �f6 43. 8f1 �e3? 44. �e3 �e3 45. c£'ih3 i.d2 46. 8£4 8e7 47. c£'if2 i.e3 48. 8e4 �g5 49. 8e7 i.e7 50. c£'Je4+- .6..f:le3, c£'ib5; 42... 8e7!? 43. 8f1 �e8 44. c£'ih3 �e8 45. .f:lg5! hg 46. �b2
8g8 68. .f:le5 �e5 69. 8e5 Wd6 70. Wd4±] 8g7 67. We2?! [o67. 8£8 (.6.8b8-b7) 8f7 68. 8r7 W£7 69. d7 We7 70. c£'id6 Wd7 71. c£'ib5 Botvinnik; 71... We6 72. c£'ia7 Wb6 73 . .f:lb5 Wa6 74. c£'id4 ed 75. We4+-] 8g8 68. .f:lcS �cs 69. 8c5 Wd6 70. 8£5 8g6? [7o... 8g7 71. Wd3 8h7 72. Wd4 We6 73. 8e5 Wd6 74. e5
34 Wc6 75. Wc4+-; 70 ... We6! 71. 8b5 (71. We3 8c8 72. Wd4 8c6 73. 8a5± 8d6<=) 8c8 72. 8b7 (72. Wd3 8c6) 8c4 73. 8a7 8a4 (73 ... 8g4? 74. 8a8 8a4 75. a7+-) 74. 1"'th7 (74. 8a8? W£7 75. Wd3 Wg7) Wes 75. l""t h 6 8g4 (75 ... We4 76. 8e6 WdS 77. 8g6 We4) 76. a7 8a4 77. Hh7 We4±] 71.
8f7+- Wc5 72. 8a7 Wc4 73. 8c7 Wb5
[73 ... Wd4! 74. a7 8a6 75. Wd2 We4 76. 8£7 ! ! (76. Wc3 W£3 77. Wb4 Wg2!+=) Wd4 77. Wc2 Wc4 78. 8c7 Wd4 79. Wb3 We4 80. 8£7! +- Botvinnik] 74. a7 8a6 75.
Wf3 8a4 76. 8h7 Wc5 77. 8h6 8a7
78. We4! [78. 8g6? Wd5 (78... 8a3 79. We4 Jdg3 80. W£5 WdS 81. WgS WeS 82. 8g8+-) 79. 8g5 We6 80. 8£5 (80. l""t b S Wf6 81. gS Wg6 82. Wg4 8a4 83. Wh3 8a8 84. Wh4 8a4 85. g4 8a6 86. 8£5 Hal 87. 8£6 Wg7 88. 8b6 l""t h l 89. Wg3 l""tg l 90. W£3 8£1 91. Wg2 l""ta l 92. g6 8as 68g5) 8a4 81. 8£4 8a3 82. Wg2 8a8] 8g7 [78... 8a3 79. W£5 8g3 80. Wgs WdS 81. 8£6] 79. We5! 8g8 80. 8e6 8f8 [80 ... 8g7 81. W£6 8g8 82. 8es Wd6 83. 8g5 8£8 84. Wg7+-; 80... Wc4 81. 8d6 8g7 (81... 8a8 82. wrs 8as 83. Wg6 Wcs 84. 8d8 Wc6 85. WhS l""tb S 86. 8g8) 82. W£6 8g8 83. WfS+-] 81. 8g6 8e8 82. Wf6
8e4 83. Wg5 Wd5 84. 8f6 8e8 85. Wh6 We5 [85 ... 8e3 86. gS 8g3 87. g6 Wes 88. 8£1+-] 86. g5 8h8 87. Wg7 1"'th3 88. g6 8g3 89. 8ft We6 90. Wh7 We7 [90 ... l""th 3 91. Wg8 We7 92. g7 l""t h 2
9.3 . l""t el Wd7 94. 8e4 l""t h l 95. Wf7 8£1 96. Wg6 l""t g l 97. Wf6 (.68e5-g5) l""tn 98. WgS+-] 91. g7 8h3 92. Wg8 8h4 93.
Mikhail Bofvinnik. Games 1924-1948
l""tel Wd7 94. Wf7 8f4 95. Wg6 8g4 96. Wf6 8g3 [96 ... 8£4 97. WgS 8£2 98. l""t gl+-] 97. 8e5 1:0 36
052 Zaslavsky - Botvinnik
1/2 final, 5th Leningrad Ch Leningrad 1926
1. d4 <£lf6 2. <£lf3 e6 3. c4 d5 4. <£lc3 .f:lbd7 5. Jlg5 c6 6. e3 W'a5 7. <£ld2 ilb4 8. W'c2 0-0 [8 ... de 9. il£6 <£lf6 10.
.f:lc4 W' c7 11. ile2 0-0 12. 0-0 b6 13. l""ta cl;;l;] 9 . .f:lb3 [9. ile2; 9. a3] ilc3! [9... W'a4 10. il£6!? (10. cd cd 11. ild3 b6 12. 0-0 ilc3 13. W'c3 ila6 14. £3 8ac8 15. W'd2 h6 16. ilh4 ild3 17. W'd3 8c6= Nikolic 011, Ter Ape!, 1996) <£lf6 11. a3! ilc3 (11 ... de 12 . .tc4 ilc3 13. W'c3 b6 14. l""tc l;;l;) 12. W'c3 b6 13. <£ld2 de (13 ... cS 14. de be 15. cd <£ld5 16. W'cS ild7 17. W'c4 8ab8 18. W'a4 ila4 19. b4± Dohoian - Panchenko, Aktiubinsk, 1985) 14. ilc4 cS 15. de be 16. 0-0;;l;] 10. be W'a4 11. cd cd 12. ild3 b6 13. W'e2 [13. <£ld2 W'c2 14. ilc2 ila6 15. l""t b l 8fc8+; 13. 0-0 ila6 14. il£4 (14. ila6 W'a6 15. f3 8fc8 16. e4 W'c4=t=) 8ac8 15. ila6 W'a6 16. f3 8c6 17. W'd2 8fc8 18. l""t a cl bS=t= Stel!wagen - Volokitin, Ri mavska Sobota, 1996]
13... <£le4! [13. .. W'c6 14. 0-0 ilb7 15. £3
8fc8 16. Hfcl h6 17. ilh4 W'd6 18. c4 ila6 19. cd ild3 20. W'd3 ed 21. 8c3 8c3 22. W'c3 W'a3 23. e4;;l; Komarek - V!acil, Po licka, 1997] 14. ile7!? [14. il£4 <£lc3 15.
Early Games - 1924-26
35
�c2 f'!e4 16 . .ite4 de 17. �e4 .ita6+; 14. .ite4 de 15. f3 (15. 0-0? .ita6) .ita6 16. �d2 f6 17. .itf4 ef 18. gf e5 19 . .itg3 l='!ad8--] .fJe3 15. �e2 l='!e8 16. .ith7 Wh8 17. i,d3 [17. �c3 Wh7 18. �c2 Wg8 19 . .itd6 .ita6+] l='!e7 18. �c3 .ita6! 19. 0-0 .8e8
20. �d2 .itd3 21. �d3 .fJ£6 22. f3 .8ee7 23 . .8£2? [23 . .l'dfcl!? .8c4 24. �d2 �a3 25 . .8ab1 aS=!=] .8e3 24. �fl [24. �d1 l='!e3 25 . .!'del ldec3+] lde3 25. l='!el .!'del [25... ldec3 26. .l'db2 �c4 27. �f2 �d3 28 . .8d2 �g6 29 . .l'db2 aS-+] 26. �el �e4 27 . .8d2 aS 28. �h4 [28. .8d1 �c3 29. �h4 Wg8-+] ®g8 29. l='!dl a4 30 . .!'del [30. .fJcl �c2 31. �e1 b5-+]
30 ... ab! 31 . .8e4 de [32. ab cb-+] 37
e4?! a4 10. �e3 de 11. f'!g5 .ite7 12. �e4 h6 13. .fJf3 .ite6=1= Karpov - Shabalov, Tilburg, 1994] f5 [6 ... f'!d2 7 . .itd2 .fJd7 (7 ... it.d6!? 8. 0-0 f'!d7) 8. �c2 de 9. it.c4 .itd6 10. e4 e5 11. 0-0-0 �c7 12. f'!g5 ed 13 . .fJ£7 .8£8 14. e5 <£le5 15. <£le5 .ies 16. f4 .it£4 17. �e4 �e7 18. �d4 (18. l='!he1 .id2 19. l='!d2 �e4 20 . .8e4 Wd8 21. .8dd4 Wc7 22 . .8e7 Wb6 23. .8g7 .ifS=) .ies 19. �e3i Hauchard - Callas, France, 1994] 7. f'le5 f'!d7? [7... g6!? 8. h4!? (8. 0-0;t) f'ld7 9. .fJd7 .id7 10. hS;t; 7 ... 'W'h4!? 8. 0-0 .itd6 9. cd cd 10. f3 .fJc5 11. de .ite5 12. f4 .itc7 13. b4 o-o 14. .itb2 'W'e7 15. l='!f3 .fJd7 16. .8g3 .fJf6oo Damljanovic - Komljeno vic, Ibercaja, 1994] 8. �h5 g6 9 . .fJg6 <£ldf6 10. 'W'h4? [10. �h3! .8g8 11. <£lf8 W£8 12. B+-1
0:1 D30
Bot vinnik - Muhin
1!2 final, 5th Leningrad Ch Leningrad 1926
1. d4 .fJ£6 2. .fJ£3 d5 3. e4 e6 4. e3 e6 5. .fJbd2 <£le4 [5 ... <£'Jbd7 6. .itd3 �d6 7.
e4 eS 8. cd cd 9. ed 0-0 10. 0-0 ed 11. .fJe4 (11. .fJd4 f'les 12. .itfs .itcs 13. .fJ2b3 .itd4 14. .fJd4 �d5 15. .itgs <£leg4 16. .itc8 .8ac8i Karpov - Shirov, Monaco, 1996; 11 . .fJc4 f'!b6 12. .itgs .itg4 13. <£'Jb6 ab 14. h3 .ith5 15. g4 .itg6 16. .itg6 hg 17. �d4± M. Gurevich - Kelleher, Philadelphia, 1994) .fJe4 12 . .ite4 f'lf6 13. �d4 .fJe4 14. �e4 .8e8 15. �d3 �f6 16 . .ite3 .it£5� Kasparov - Kramnik, Moscow, 1998] 6. .itd3 [6. cd f'ld2 7 . .itd2 ed 8. �b3 aS 9.
10... J:\g8? [10 ... 4if2! 11. Wf2 l"':!g8 12. .l'dfl (12. <£lf8?? f'!e4-+; 12. cd hg'+) hg 13. Wg1 gSoo] 11. <£lf8 Wf8 12. f3!? [12. 0-0 .8g6 13. f3 .fJd2 14. .id2 �b6 15. b3+-] f'ld2
13. i,d2 .8g2 14. o-o-o ®f7 15 . .l'dhgl! �g8 16. .8g2 �g2 17. e4 de [17. .. �f3
18. e5 <£lg4 (18... 'W'd3 19. 'W'£6+-) 19. �h7 We8 20. �g8 We7 21. .igS+-] 18. fe 'W'g4 [18 ... fe 19. l='!fl+-] 19. �h6 �g6 20. �e3 .id7 [20... fe 21. .8g1 'W'h5 22. �g3 We8 23. .ite4+-] 21 . .l'dgl f'Jg4 22 . �f4 [22. 'W'g3 f'l£6 23. �f2 <£lg4 24. �h4+-] <£le5 23. .8g3 f'!d3 24. .8d3 We7 [24 ... �g1 25. Wc2 .8c8 (25 ... .8g8 26. ef ef 27. 'W'c7+-; 25 ... �g8 26. .8g3 �h8 27. �d6+-) 26. �d6 .ite8 27 . .ih6+-]
25 . .8g3 'W'f7 26. 'W'h4 We8 27 . .ib4! .ie8 28. .8g8 Wd7 29. 'W'd8# 1:0
36
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
5th LENINGRAD CHAMPIONSHIP Leningrad June 2
-
-
1 926
July 7
38 C90 Iljin-Zhenevsky - Botvinnik Round 1 3.07.26
1. e4 e5 2. �£3 4Je6 3. .ib5 a6 4. lt.a4 �£6 5. 0-0 ft.e7 6. lde1 b5 7. .ib3 d6 8. e3 0-0 9. d3 4Ja5 10. .ie2 e5 11. �bd2 �e6 12. �fl 'f!le7 13. 'f!le2 lde8 14 .ig5 [14. �e3 g6 15. h3 it.f8 16. 4Jh2 .
.ie6 17. �hg4 .ig7 18. 'f!lf3 �g4 19. hg 4Je7 20. g5 'f!ld7oo Joppen - Nedeljkovic, Belgrade, 1954] 4Jh5 [14 ... h6!? 15. .id2 (15. .ih4 4Jh5oo) .ie6oo; 14 ... �d7 15. .ie7 �e7 16. 4Je3 �f8 17 . .ib3 .ie6 18. 4Jh4 a5 19. g3 a4 20. .ie6 fe 21. f4 ef 22. gf �fg6= Baturinsky - Zagoriansky, Mos cow, 1945] 15 . .id2 4J£6 [15 ... .ie6 16. �g5;l;;] 16 . .ig5 [16. �e3!? .ie6 17. it.b3;l;; ] �h5 17 . .ie3 �£6 18. d4 [18. �g3 d5!? (18... .ie6 19. �g5 .ig4 20. f3 .id7 21. .ib3l; 18 ... .id7 19. a4 d5oo) 19. ed �d5oo] ed! [18 ... cd 19. cd .ig4 20. d5;l;; ] 19. ed .ig4 20. de [20. d5 4Je5 21. �1d2 4Jfd7oo] de 21. a4 [21. h3!? .ie6 22. b3] e4 22. ab
ab 23. h3
(diagram)
23... .i£3! [23... .ih5 24. 4Jg3 .ig6 25.
�d4oo] 24. 'f!l£3 �d7?! [24... lda1! 25. lda1 'f!le5+ 6'f!lb2; 6�b4] 25. 'f!lh5 �b4 26. lda8 lda8 27 . .ib1 'f!le5!? 28. 'f!le2 [28. 'f!le5 �e5 29. ldd1 .if6:j:] .i£6 [28... �c5!? 29. ldd1 �cd3 30. b3 l'.:d8:j:] 29. b3 [29. 'f!ld2! 'f!le7 30. �g3;:::! ] 'f!lb2 [29 ... cb 30. ldd1 ldd8 31. f4 'f!lb8 32. e5 .ie7 33. .if5�] 30. 'f!lb2 .ib2 31. be be 32. ldd1 �e5 33. ®e5 [33. f4!? �ed3 34. �d2= c3!? 35. �b3! �f4 36. .if4 c2 37 . .ic2 4Jc2 38. ldd2 ldc8=] 4Jed3 [33 ... �bd3!? 34. .ib6 lda6] 34. .ib4 �b4 35. 4Je3 e3 36.
Wfl W£8 37. We2 lda1 38. �e4 ldb1 39. ldb1 e2 112
5th Leningrad Championship
-
1926
37
066
39 Bot vinnik - Kagan
Round 2
3.06.26
1. d4 '\fJ£6 2 . .fJ£3 dS 3. c4 e6 4. .tgs .fJbd7 5. '\£lc3 .te7 6. e3 c6 7. l'dcl [o7. �c2 0-0 8. l'dd1] 0-0 8. .td3 de 9. .tc4 bS [o9... .fJdS] 10. .td3 .tb7 [10... a6 11.
e4 h6 (11... cS 12. eS;;l;) 12 . .tf6 (12 . .th4?! '\£Je4!) '\fJ£6 13. 0-0;;l;] 11. 0-0 a6 12. a4 b4 [12... l'dc8 13. �e2;;l; - game 108] 13. '\£Je4 '\£Je4 14. .te7 �e7 [14... .fJ£2 1S. .th7 Wh8 (1S ... Wh7 16. �c2) 16. l'd£2 �e7 17 . .te4± Botvinnik] 15. .te4 l'dac8 16. '\£ld2 £5?! [o16... eS 17. de!? (11. �hS g6 18. �h6 ed 19. ed l'dfe8 � �f8) .fJeS (11 ... �eS?! 18. �b3±) 18. �c2;;l;] 17. .t£3 eS
18. '\£Jb3! [18. �b3 Wh8 (18... l'df7 19. .te2
Wh8 20. '\£lc4 �'\£Jd6) 19. '\£Jc4 .ta8 (19 ... ed 20. ed±; 19... e4 20. .te2 f4 21. ef l'df4 22 . .fJaS±) 20. .fJaS!? (20. de '\£Jes 21. .fJeS �eS 22. l'dfd1;;l;) l'df6 21. l'dfd1;;l;] e4 [18... .ta8 19. .fJcS±] 19. .te2± .fJ£6 [19... cS? 20. de '\fJcS 21. .fJcS l'dcS 22. �b3 6. �b4 Botvinnik] 20. '\£lc5 '\fJdS [20... aS 21. .fJb7!? (21. .tc4 '\fJdS 22. �hS±) �b7 22. �b3 '\fJdS 23. l'dcS �a8 24. l'dfcl±; 20... l'da8 21. �b3±] 21 . .tc4 [21. .ta6 .ta6 22. '\£Ja6 f4 23. ef e3 (23... '\£Jf4 24. �b3 Wh8 2S. l'dce1±) 24. �b3 e2 2S. l'dfe1 l'df4 26. �d3±; 21. '\£Ja6! ? f4 22. ef '\fJ£4 (22... l'd£4 23. �b3 l'dcf8 24 . .fJcS+-) 23. .tc4 Wh8 24 . .fJcS �gS (24... e3 2S. fe �e3 26. Whl+-) 2s. g3 l'db8 26. Whl+-] Wh8?! [21 ... aS 22. �hS l'dcd8 23. l'dc2 �l'dfcl] 22. �e2 [22. '\£la6! ? f4 23. ef .fJf4 (23 ... e3 24.
�e2 l'df4 2S. fe+-) 24. '\fJcS �gS (24 ... e3 2S. fe �e3 26. Whl+-) 2S. g3 l'db8 26. Whl+-] l'da8 23. .tdS!? [23. aS!? f4 24. ef l'd£4 (24 ... .fJ£4 2S. �e4 �e4 26. '\£Je4 cS 27 . .fJcS! ? .tg2 28. l'dfel+-) 2S. f3! e3 26. .tds cd 27 . .fJb7 �b7 28. �e3+-; 23 ... .tc8 24. �d2 (24. '\£la6 f4<=; 24. .ta6 .ta6 2S. '\£Ja6 f4 26. l'dc6 f3oo) l'db8 (24 ... f4 2S. .tdS fe 26. fe cd 27. l'd£8 �f8 28. �b4+-) 2S. l'da1 f4 26. ef '\£lf4 27. �e3 �gS 28. �g3 �d8 29. l'dfd1±] cd 24. g3 .tc8 [24... aS 2S. l'dc2 l'dfc8 26. l'dfcl �f7 27. �bS±; 24... l'dfc8 2S. l'dc2 l'dc6 26. l'dfcl l'dac8 27. aS h6 28. �d2±] 25. l'dc2 l'df6 26. l'dfc1 l'dc6? [26 ... .td7 27 . .fJd7 �d7 28. b3±]
27. '\£Je4! l'dc2 28. �c2 .td7 [28 ... fe 29.
�c8 �e8 30. � e8 l'de8 31. l'dc6+- Bot vinnik] 29 . .fJcS l'dc8 30. �b3 aS 31. �dS .ta4 [31... .te6 32. �eS+-] 32.
�fS .td7 33. �d3 .th3 34. e4 a4 35. �e3 a3?! [3S ... l'da8 36. l'da1 �e8 37. f4!?
(37. dS �bS �a3) '&'bS 38. fS+- a3 39. f6+-] 36. ba ba 37. '&'a3 '&'gS 38.
'&'e3 '&'g4 39. f3 �g6 40. dS hS 41 . eS l'da8 42. e6 1:0
40
A06 Model - Bot vinnik
Round 3
9.06.26
1. '\fJ£3 dS 2. b3 .fJ£6 3 . .tb2 e6 4. e3 cS 5. d4 '\£lc6 6 . .tdJ .td6 7. 0-0 0-0 8. c4 [8. '\£Jbd2 �e7 9. '\fJeS (9. a3 eS=) cd 10. ed .ta3 11. �cl .tb2 12. �b2 .td7=; 8.
38
a3 �c7! ? 69 ... eS] b6 [8 ... 4'lb4 9. i.e2 b6 10. 4'lc3 a6 11. b'rel 4'le4 12. a3 4'lc3 13. b'rc3 f'le6 14. de be lS. <;i9hl f'le7 16. b'rd3 �e7 17. ed ed 18. �d2 i.b7 19. b'rel� Kurajiea - Suarez, La Coruna, 1993; 8 ... �e7 9. 4'le3 cd 10. ed i.a3 11. �el! (11. i.a3 �a3 12. eS b6!;::::! ) i.b2 12. �b2� de?! (12... b'rd8�) 13. be b'rd8 14. b'radl b6 lS. dSi Yusupov - Schlosser, Germany, 1997] 9. f'le5 [9. de i.eS=; 9. fJbd2!? ed (9... i.b7 10. ed f'ldS 11. f'le4!�) 10. edoo] i.b7 10. cd [10. 4'le6 i.e6=] ed!? [10 ... f'leS 11. deS i.eS 12. i.eS �dS 13. i.h7 <;i9h7 (13 ... f'lh7 14. �dS ed lS. b'rdl=) 14. �dS fJdS=; 10 ... 4'ldS=] 11. f'ld2 [11. f'le6 i.e6 12. f'ld2 f'le4?! (12... �e7oo) 13. de!�] �e7 12. f'ld£3 4'le4 [12 ... f'lb4 13. i.fS g6 14. a3!oo] 13. b'rc1 4'lb4 [13... f'les 14. f'les ed lS. ed b'rae8=] 14. i.b1 £6 [14... b'rfd8 lS. a3 f'le6=] 15. f'ld3 f'ld3 [lS ... f'le6?! 16. de be 17. f'l£4! 4'lb4 18. a3 i.£4 19. ab i.d6 20. be i.eS 21. 4'ld4;l;] 16. i.d3 b'rfd8 17. f'lh4 g6! 18. �e2 b'rac8 19. �g4 [620. f'lfS; 19. gfdl b're7 20. f'l£3 b'rdc8=]
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
i.e7 (2S ... gc2 26. i.g4±) 26. g3 (26. f'l£3? ge2-+) gel 27. gel (27. i.el i.h4 28. gh ge2=) gel 28. i.el 4'le3 29. <;19n 4'la2 30. i.b2=] de 22. de [22. g3 <;f9f7=t=; 22. b'rfdl b'red8=t=] i.c5 23. i.£6 b'r£8 [624 ... gS] 24. i.g5 [24. i.b2 gS-+] 6d5 25. i.h6 [2S. b4 i.b4 26. b're7 b'r£7 27. gf7 Wf7 28. f4 i.a6 29. b'rel i.cS-+] b'rfd8 26. Wh1 [26. g3 ghS 27. i.£4 (27. b4 i.b4 28. ge7 i.a6 29. gg7 <;i9h8 30. b'ra7 i.fl-+) gS-+; 26. b4 i.b4 27. ge7 i.a6-+] g5 27. g3 gh
0:1
41 Botvinnik - Vait
Round 4
14.06.26
1:0 The score of this game is not available 051
42 Roblin - Bot vinnik
Round S
16.06.26
1. d4 f'l£6 2. f'l£3 e6 3. c4 d5 4. i.gs f'lbd7 5. f'lc3 c6 6. b'rcl [6. e4 de 7. f'le4
19... �d7! [19... b're7?! 20. f'lfS �d7 21.
f'lh6 <;i9h6 eS±; b'rfdl
<;f9g7 22. f3! (22. de f'leS;l;) e4 (22... 23. �h4 <;f9g7 24. fe±) 23. fe ed 24. 19 ... <;i9h8 20. f'l£3�; 19... 4'lgS!? 20. ge7 621... i.e8] 20. �d7 b'rd7 21. i.e4? [21. 4'lf3 b'rde7 22. de f'les 23. i.e2 4'le4=; 21. de f'leS!? (21... be 22. i.e4 de 23. i.£6 <;19£7 24. i.gS=; 21... i.es 22. l'.Hdl;l;) 22. i.bS b'rde7! (22... b'r£7 23. b4�) 23. i.£6 (23. f'lf3 a6 24. i.e2 4'le4=) a6 24. i.e2 f'le4 2S. i.b2 (2S. ge7 b're7 26. i.d4 ge2 27. i.dl ga2 28. i.b6 f'ld2 29. b'rel i.b4�)
i.e7 8. f'le3 0-0 9. i.e2 eS 10. 0-0 b6 11. �e2 h6 12. i.h4 i.b7 13. b'radl�] h6 [6... de 7. e4 bS (7... �b6!?) 8. eS h6 9. i.h4 gS 10. f'lgs hg 11. i.gs gg8 12. i.£6 4'lf6 13. ef �£6+] 7. i.h4 [o7. i.£6 4'lf6 8. e3=] de [7... �aS 8. 4'ld2] 8. e4 �aS!? [8 ... gS 9. i.g3 bS+] 9. e5 4'le4 10. i.c4 f'lc3 11. be i.a3? [11... f'lb6 12. i.b3 4'ldS 13. 0-0 (13. �d2 i.a3 14. ge2 4'lb4!) 4'le3 14. �d2 i.b4 lS. a3 �a3 16. ge3 gS 17. i.g3 g4 18. �el (18. 4'lh4 �b3-+) �el 19. b'reel gf 20. gf aS+] 12. gc2 4'lb6 13. f'ld2! [13. i.b3 f'ldS] f'ld5 [13. .. f'le4?! 14. f'le4 64'la3, �g4i Rohlin] 14. �£3? [14. 0-0 f'le3 (14... 0-0 1S. 4'le4) 1S. �g4!� Rohlin; 14. f'lbl!?;l;] (diagram)
14 ... c5! [14 ... bS 1S. i.b3 0-0 16. 0-0;l;] 15. i.d5 ed 16. �d5 i.e6! 17. �b7?! [o17. �e4] 0-0 18. 0-0 b'rfc8<=! [18... �a4 19.
39
5th Leningrad Championship - 1926
'W'e4!? �d5 20. 'W'd3!? (20. 'W'd5 'W'e2 21. fle4i Rohlin) e4 21. 'W'f5 g6 22. 'W'f4 Wh7 23. fle4 'W'e2 24. flf6 Wg7 25. 4'lg4 gh8 26. �f6+-] 19. flb3 [19. 'W'e4 e4 (19... ed 20. ed ge2 21. flb3±) 20. 4'lbl �f8 21. gb2±] 'W'a4 20. �g3? [o20. 'W'e4] c4!
21. flat �f5! 22. gd2 'W'a5gg 23. e6!?
[23. 'W'f3 �d3 24. gfdl 'W'e3 25. flb3;;!;]
�e6 24. d5 �f5 25. �e5 f6 26. i.d4! gcb8 27. 'W'c6 gc8 28. 'W'b7 gcb8 29. 'W'c6 gc8 30. 'W'b7 �d6! 31. 4'lc2 [31.
gel a6 32. gddl gab8 33. 'W'a7 gb5 f::-.g d5=i=; 31. 'W'b2? 6ab8 32. 'W'cl �f4 33. �e3 �e3 34. fe hrbl-+] hrab8 [31... hreb8 32. 'W'e6 'W'd8! 33. 'W'e4 hrb2 34. fle3!? (34. 'We2 hra2 L':-.a5-a4) hrd2 35. 4'lf5-+ L':-.�e3, 'W'g4] 32. 'Wa7 'W'a7 33. �a7 hrb2!+ 34. hrcl hra8 [34... �e5!? 35. i.d4 �d4 36. fld4 gd2 37. �f5 hra8+] 35. �e3! hraa2
36. fld4 hrd2 37. �d2 �e4! 38. �e3 �d5 39. f3! �f7! [L':-.�g6-d3] 40. hrdl?
[40. hre2! hral 41. gel! hra2 42. ge2= Le venfish] �g6! 41. flc6 �d3 42. i.d4?! [o42. 4'lb4 �b4 43. eb gb2 44. i.d2=i= Rohlin] h\b2!+ 43. gel �h7 44. �e7 h5! 45. fld5 h4 46.
46... h3! 47. g3 f5 [L':-.48... f4] 48. f4 i.e4 49. hral � g8 50. gel [50. hra7 �f8 (50 ...
g5? 51. hrg7 �f8 52. hrg5) 51. hral g5! 52. fg (52. ga7 gf 53. gf �h6 54. �e5 hre2) �d6 L'::-. 5 3 ... �g3-+] g5! 51. hrdl [51. �e5 �e5 52. fe f4-+; 51. hrfl �d3 52. hrf3 hrbl 53.
E15
43 Bot vinnik - ostrovsky
Round 6
22.06.26
1. d4 4:3£6 2. �f3 b6 3. c4 e6 4. g3 �b7 5. �g2 d5 6. 4'le5 [6. ed!] �b4 [6 ...
I � � �-·�
W�� � .X. ;.. �&% W� • � ·� i W� i ···-""w/&'/ �·· · ""Gw �·· ·""G · i??i??i� · · � · -""� ��- · ,;. · /�
� "�
. .�� · r;�m�� � �� · ""- �g M� :� � �"'n�l:':! 'n ;;
.ilL ��,;;; b ?:?!J � . ,;;;�''!?0��. , ;; �bv/u . . ,;;; ••. � � � M ll .. ..
13. 'W'c3!? [13. a3 4:le4 (13... hrfe8 14. f4) 14. 'W'b4=] 'Wa2?! [o13. .. 'Wc3 14. hrc3 �a6=] 14. c6 �c8 [14 ... �a6? 15. b4! 'Wa4 16. hral 'Wb5 17. �fl+-] 15. b4! 'Wa6 16.
40 )"'(at �bS 17. e3 (,0.�£1]
(20... �c4 21. �a3 �bS? 22. l"'(c2+-) 21. �a3 �c8 22. �a4 �c4 23. l"'(c2 �a6 24. �a6 �a6 2S. �d2 eS 26. l"'(al �bS 27. �d3;;1;] 20. ba [20. �d3 �dS 21. e4 �hS 22. 0-0 (22. ba �f3 23. 0-0 eS! Botvinnik) eS! (22... �f3 23. eS!;;l;; ) 23. de �f3+] ba?! [20 ... �a6 21. �f3 eS 22. de l"'(fd8 Botvin nik; 23. ab "&b6 (23 ... cb 24. c7 l"'(dS 2S. �a3 l"'(cS 26. �a2 �d3 27. �d2±) 24. �e4 �bS 2S. l"'(a2 ,0.£4, �f2±; 20 ... )"'(aS!? 21. )"'(aS ba 22. �d3 �hS 23. 0-0 eS! 24. de (24. �aS �h3 2S. l"'(cl �f3 26. �fl �fl 27. l"'(fl ed 28. ed �c6=) �h3 2S. l"'(al �f3 26. �fl .tfl 27. l"'(fl a4 (27 ... l"'(d8 28. �cS!±) 28. �c4 (28. l"'(al l"'(d8 29. �cS h6;;l;; ) a3 29. e6 fe 30. �e6 �f7;;l;; ] 21. �d3 �hS 22. 0-0 �f3 [22 ... eS 23. de �h3 24. l"'[fdl �f3 2S. �fl i.n 26. l"'[fl a4 27. l"'(fdl (27. l"'(fcl l"'(fb8 .6l"'(b6;;l;; ) l"'(a6 28. �c4 l"'(c6 29. '§'a4±] 23. l"'(fcl a4 [23... eS 24. �c2! ? (24. de �h3 2S. �fl �fl 26. l"'(fl a4 27. l"'(fdl!±) ed (24 ... h6 2S. de±) 2S. �h7 �h8 26. i.e4 �f6 27. ed �d4 28. �cS±] 24. �c2 fS 25. l"'(a4 l"'(a4 26.
�a4 f4
Mikhail Bofvinnik. Games 1924-1948
29. fe l"'(e3 30. �c4 l"'(a3 31. l"'(bl l"'(a4!? (31... ga8 32. �£2;;1;) 32. gb8 l"'(c4 33. l"'(c8 �f7 34. l"'(c7 �f6 3S. l"'(c8 (3S. �f2 l"'(d4 36. �e3 l"'(dl=) �e7 (3S... l"'(c2 36. c7±) 36. c7 (36. �f2 �d6 37. �e3 l"'(c6 38. l"'(c6 �c6=) �d6 37. l"'(h8 gc7 38. l"'(h7 eS=] 28. W'f3 l"'(f3 29. hg l"'(f8 [29... gS 30. gal �g7 31. �e2 l"'(f8 (31... l"'(f7 32. ga8+-) 32. l"'(a7 l"'(f7 33. �hS+-] 30. l"'(al g6 31. l"'(a7 l"'(f7 32. i.c4 [32. f4 �g7 33. �g2 (.6�f3-e4-eS) h6 34. �f3 gS 3S. �e4 gf 36. ef �f6 37. l"'(a8 l"'(f8 38. �a6+-] �g7 33. �fl l"'(e7 [33... gS 34. �e2 hS 3S. f4!? h4 (3S... gf 36. ef+-) 36. gh gh 37. �f2+-] 34. �el �f6 35. e4! [3S. l"'(a8 l"'(e8 36. �a6 �d7 37. l"'(a7 �c6 38. l"'(c7 �e4 39. l"'(h7 l"'(a8 (39... eS 40. de l"'(es 41. �b7+-) 4 0. �c4 l"'(c8±] eS 36. dS .tg4 [36... gS 37. l"'(a8 �h3 (37... l"'(e8 38. .ta6 �d7 39. l"'(e8 �e8 40. d6+-) 38. �d2 hS 39. l"'(h8 �g6 40. �e2+-] 37.
Itt a6 hS 38. d6 cd 39. l"'(e7 �e7 40. c7 dS 41. ed �d6 42. c8� �c8 43. �c8 �dS 44. �e2 �d4 45. �f3 1:0
44
Bot vinnik - 1. Rabinovich
Round 9
30.06.26
0:1 The score of this game is not available 45 Golubev - Botvinnik
Round 10
27. �dl? [27. gf!? �g4 28. �fl �h3 29. �e2!? (29. �el �h2 30. �aS �hl 31. .tn h6±) �hs 30. �d2 �h2 31. l"'(n �g2 (31... gS 32. �aS gf 33. �gS �h8 34. l"'(gl+-; 31... eS 32. �c4 �h8 33. �b4+-) 32. �b4 (,0.�h7) l"'(e8 (32... �h2 33. �e7+-) 33. �cS h6 (33 ... �h2 34. �eS l"'(e7 3S. l"'(al �f2 36. �e2+-) 34. �hS l"'(d8 3S. �hl+-] fg? [27 ... fe 28. �f3 l"'(f3
10.07.26
1/2 The score of this game is not available 46
Botvinnik - Perfiliev
Round 11
10.07.26
1:0 The score of this game is not available
North-West Region Championship
-
1926
41
NORTH -WEST REGION CHAMPIONSHIP Leningrad
-
1 926
24 players took part in this tournament. At first two groups, 1 2 players in each, were organized and three winners of each group could play in the final.
42
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
47 Chulkov - Botvinnik
Preliminary Round 1
30.08.26
0:1 The score of this game is not available 48 Botvinnik - Golubev
Preliminary Round 2
31.08.26
1:0 The score of this game is not available 49 Gurvich - Botvinnik
Preliminary Round 3
1.09.26
0:1 The score of this game is not available 50 Gusev - Bot vinnik
Preliminary Round 4
[10 ... h6!? 11. �h4 ed] 11. ed h6 [11 ... o-o 12. 0-0 b6?! (12... h6) 13. W'e2! h6 14. 4:ld5 ed 15. a3±] 12. i.h4 [12. i.e3!? 4:l7b6 13. 0-0=] 0-0!? [12... <;fJ7b6 13. 0-0 <;fJa4 ( 13 ... i.e3 14. be .f'la4 15. l'k2 4:lae3 16. gfel±) 14. i.bS W'bS 15. <;fJbS i.d2 16. <;fJd2;!;;; 12... b6 13. 0-0 i.b7 (13 ... i.a6? 14. i.a6 W'a6 15. .f'ldS+-) 14. i.bS i.e3 15. i.d7 Wd7 16. .f'les We8 17. be ge8 18. W'd3�] 13. 0-0 b6 14. i.bl?! [14. W'e2!? <;fJf4 (14 ... i.b7?! 15. W'e4 g6 16. <;fJdS i.dS 17. W'g4t) 15. W'e4 .f'ld3 16. W'a8 <;fJel 17. gel i.e3 18. i.e7 ge8 19. ge3 W'a2 20. h3�] i.a6! [14 ... i.b7 15. W'd3 g6 16. <;fJdS W'd5 17. a3 i.d6 18. gfel= Brostrom - Beyen, Luga no, 1968] 15. W'c2 f5?! [15 ... g6!+] 16. .f'ld5?! [L::�1 6. gfel gfe8 17. <;fJd2!;!;; 64:lb3] W'd5 17. gfdl i.d6!? [618 ... i.£4; 17 ... gS 18. 1i,g3 gae8 19. W'a4 1i,e2 20. W'b4 £kd1 21. gd1 f4 22. i.h4! gf7 (22 ... gh 23. W'e7 4:lf6 24. <;fJeS�; 22... aS 23. W'd2 gh 24. W'd3-) 23. i.gs hg 24. W'e1�] 18. W'd2 gac8 19. gc8 [19. gel!?=] gc8 20. i.g3 [20. gel? gel 21. W'el i.e2! 22. W'e8 .f'l£8+]
2.09.26
1/2 The score of this game is not available 51 Botvinnik - I. Rabinovich
Preliminary Round 5
3.09.26
0:1 The score of this game is not available 052
52 Baryshev - Bot vinnik
Preliminary Round 6
5.09.26
1. d4 .f'lf6 2 . .f'lf3 e6 3. c4 d5 4. <;fJc3 .f'lbd7 5. i.g5 c6 6. e3 [6. ed] W'a5 7. cd [7. <;fJd2] 4:ld5 8. W'd2 i.b4 [8... 4:l7b6] 9. gel c5 10. i.d3 [10. e4!?] cd
20... i.e7! [20... i.g3 21. hg i.b7 22. gel (22. gel <;fJf6=) gel 23. W'el W'd6 24. W' e3=] 21. 4:le5?! [21. gel gel 22. W' el i.£6 (22 ... i.e2 23. <;fJes W' d4 24. <;fJe6 W' eS 25. <;fJe7 W'e7 26. W'e1 i.e4 27. b3 i.dS 28. i.tS;!;; ) 23. W'e2 (23. W'e3 gS+) W'bS+; 21. gel! ? i.£6 22. a3=] i.g5 22. f4?! [22. W'el!? f4 23. h4 fg 24. hg gf 25. Wf2 g£8! (25... <;fJes 26. de! \'¥'e5 27. Wg3 W'e7 28. W'e3=) 26. 4:lf3 hg 27. Wgl g4 28. 4Jh2 (28. i.e4 W'a2-+) gf4 29. W'd2 (29. W'h4
North-West Region Championship
-
1926
fl£6-+) 1f.. b 7 (30 ... l'dd4) 30. fl£3 l'df3! 31. gf �f3-+; 23. 1f.. e 4! �d6 24. �d7 (24. h4 fg 25. hg gf 26. W£2 l'd£8 21. 1f.. f 3 hg+) �d7 25. h4 fg 26. hg gf 27. �f2 hg 28. d5!?+ ] ':f:le5! [22 ... 1f..f 6 23. �e1 (23. ':f:ld7 �d7+) ':f:lb8+ 61f.. b7, ':f:lc6] 23. fg [23. de? �d2 24. l'dd2 l'dcl-+] ':f:lc4 24. �f4? [24. �f2 hg+; 24. �e2 hg! (24 ... 1f.. b 7 25. 1f.. f 4=) 25. b3 f4 26. 1f.. e 4 (26. 1f.. f 2 ':f:le3-+; 26. �c2 ':f:le3 27. �h7 Wf8 28. 1f..e 4 �d4!-+) ':f:ld6! (26... �e3 27. 1f.. d 5 i.e2 28. i.e6 Wf8 29. 1f..c 8 1f.. d 1 30. 1f.. f 2=) 27. 1f..d 5 1f.. e 2 28. i.e6 Wf8 29. l'de1 l'dc2+]
1f.. b 7 25. �f2 ':f:le3 26. !del ':f:lg2 27. 1f..e 4 fe 28. �g2
43 55 Bot vinnik - Ganichev
Preliminary Round 9
8.09.26
1/2 The score of this game is not available 56 Ivanov - Bot vinnik
Preliminary Round 10
9.09.26
0:1 The score of this game is not available 57 Bot vinnik - Neganov
Preliminary Round 11
12.09.26
1:0 The score of this game is not available D12
58 Botvinnik - Kagan
Final Round 1
28 ... l'dc2! [28 ... �g5 29. h4! �g4 30. 1f.. e 5 �g2 31. Wg2 l'dc2 32. Wh3+] 29.
�c2 e3 30. Wfl �hl 31. We2 �f3 0:1 32. Wd3 1f.. e4 53 Botvinnik - Matsulevich
Preliminary Round 7
6.09.26
1:0 The score of this game is not available 54 Kalashnikov - Bot vinnik
Preliminary Round 8
7.09.26
0:1 The score of this game is not available
15.09.26
1. d4 ':f:lf6 2. c4 c6 3. ':f:lf3 d5 4. e3 1f.. f 5 5. 1f..d 3 1f.. d 3 6. �d3 e6 7. 0-0 ':f:lbd7 8. flbd2 1f.. d6 [8 ... 1f..e7! ? 9. e4 (9.
b3 0-0 10. e4 de 11. ':f:le4 ':f:le4 12. �e4 �f6 13. �e2 c5=) de! 10. �c4 (10. ':f:lc4? <2lc5) c5;::::! ] 9. e4 de 10. <2le4 �e4 11.
�e4 �f6 12. �e2 0-0 13. 1f.. g5 �c7
[13... h6 14. 1f.. d 2 �c7 15. 1f.. c3 l'dfe8 16. l'dad1 l'dad8 17. a3 �h7 18. l'dd3 1f.. e 7 19. �e5;l; Alekhine - Von Holzhausen, Dresden, 1926] 14. l'dadl [14. 1f.. f 6!? gf 15. l'dad1 Wh8 16. a3;l;] <2ld7 15. g3 b6 16. l'dfel l'dae8 [16 ... l'dfe8!? 17. b3 a6=] 17. 1f.. d2 [17. d5 cd 18. cd �b8!? (18... 1f.. b 4 19. 1f.. d 2 i.d6 6<2lf6) 19. de l'de6 20. 1f.. e 3 l'dfe8=; 17. b3!? a6 18. �d2! b5 (18... h6? 19. 1f.. h 6 gh 20. �h6 1f..e 7 21. ':f:lg5 ':f:l£6 22. l'de4+-; 18 ... f6 19. 1f.. e 3;l;) 19. c5 1f.. e 7 20. 1f.. e 7 l'de7 21. a3;l;] e5 [17 ... b5 18. b3 (18. c5 1f.. e 7 19. 1f.. g 5 ':f:lf6 20. �e5 h6=) a6 19.
Mikhail Bofvinnik. Games 1924-1948
44
1t.g5! ? �b8 (19... h6?! 20. e5!;t) 20. e5 1t.e7=] 18. 1t.e3 [18. de fles 19. 1t.e3 (19. fld4 e5!=; 19. flg5 f6! 20. fle4
20. e5!? [20. b3? £4+; 20. d5 e5? 21. �h5
fle5 22.
24. be!;;t [24. �e3 fl£6 25. ldd6 (25. fl£5
fld5 26. ldd5 ed 27. fld6 lde6 28. �d4 �e6 29. b4�)
(27. fl£3 ef! 28. lde8 lde8 29. �£6 Wg8=) ldb8 28.
31. �e5? [31. fl£5! ldd4 (31... �£8 32.
North-West Region Championship - 1926
l"'l:d6! 4Jb7 33. l"'l:d8 4Jd8 34. 'll?:? e 4 'll?:?e 5 35. Whl+-) 32. <£le7 l"'l:d8 33. l"'l:e7 (33. 4Jd5 4Jd3 34. l"'l:e2 l"'l:e5±) <£le6 34. <£le6! <£le7 35. �dB l"'l:a2 36. l"'l:e4 h6 37. l"'l:e7 <£laB 38. e5+-] 'll?:?e 5 32. fe g6? [32 ... 4Jd3 33. l"'l:e4 (33. l"'i:d6 l"'l:b8 34. ge2 <£le5 35. ge4 ga2=) ga2 34. gd6 (34. l"'l:e7?! �e5=1=) gb8 35. 4Jf3 ga1 36. Wg2 ga2=] 33. e6 ge8 [33... Wg7!? 34. <£lg2 Wf6 35. <£lr4 ge8 36. h4 Wf5 37. l"'l:e2 <£le6;l:;] 34. �g2 ge6? [34... Wg7! 35. 4J£4 W£6 36. h4 (36. 4Jd5 We5 37. �e7 ge7;l:;) Wf5;l:;] 35. ge6 <£Je6
36. l"'l:e4 <£Jg5 37. ge2 <£J£3 38. W£2!?
[38. Wh1 �e5 (38 ... g5 39. <£Je3 h5 40. Wg2 g4 41. h3±) 39. �e3 ga3 40. Wg2 Wg7 (40 ... ge3? 41. 4Jd5+-) 41. h3 h5 42. Wfl (42. h4 �g4!? 43. <£Jg4 hg 44. ge2 W£7 45. e5 We7) <£Jd3 43. <£Jd5±] <£Jh2
39. <£le3 h5 40. gc2 l"'l:c5 41. Wg2 <£lg4 42. <£lg4 hg 43. W£2 Wg7 44. We3 W£6 [44... g£5 45. e5+-; 44... g5 45. Wd4
ge8 46. We5 Wg6 (46... l"'l:e5 47. Wd6+-) 47. e5+-] 45. Wd4?! [45. Wf4±] l"'l:£5! [45... ge8 46. Wd5 We7 (46... l"'l:d8 47. We6 gd3 48. e5 l"'l:g3 49. Wb7+-) 47. e5 Wd7 (47... gd8 48. We6 gd3 49. Wb7+-) 48. gh2+-] 46. ge2 [46. e5?! We7=] g fJ 47. l"'l:e3 g5!? [47 ... gf2 48. a3 (48. e5 l"'l:a2 49. e6 ge2 50. Wd5 gd2=; 48. ga3 gd2 49. We4 ge2 50. ga4 Wg5 51. Wd5 gd2 52. We6 gd4 53. ga5 Wf6 54. e5 gd3;l:;) gd2 49. gd3 ( 49. We5 l"'l:f2 50. Wd5 l"'l:d2 51. We6 gf2) ge2 50. Wd5 We7 51. l"'i:d4 l"'l:e3 52. gg4 ga3 (52... Wf6 53. a4±) 53. gg6 a5 54. gg7±; 49... gf2!? 50. e5 (50. Wd5 g£3 51. We4 ldn 52. gd6 Wg5) We6
45
51. ge3 Wd7 52. l"'l:e4 gf3 53. gg4 ga3 54. gg6 ga1;l:;] 48. Wd3 [ 48. e5 l"'l:e3 49. We3 We5 50. e6 Wd6 51. We4 We6 52. Wf5 Wb5 53. Wg5 Wa4 54. Wg4 Wa3 55. W£3 Wa2 56. g4 a5 57. g5 a4 58. g6 a3 59. g7 Wb1 60. g8'1!?:? a2= Botvinnik] W£5? [48 ... l"'l:fl 49. e5 gel (49 ... l"'l:f3 50. e6 Botvinnik; 50... gfl 51. We4 gel 52. ge3 ge3 53. We3 We6 54. We4 Wd6 55. Wb5+-) 50. Wd4 ge2;l:;; 48 ... gf2!? 49. a3 ga2 50. Wd4 l"'l:d2 51. gd3 E£2 52. Wd5 (52. e5 We6 53. ge3 Wd7 54. ge4 We6=) gf3 53. We4 l"'l:fl 54. l"'l:d6 We7 55. l"'l:a6 l"'l:f3;l:;] 49.
We2! 59
1:0
048 Bot vinnik - I. Rabinovich
Final Round 2
17.09.26
1. d4 d5 2. c4 c6 3. <£J£3 <£Jf6 4. e3 e6 5. <£lc3 f\bd7 6. 1M3 de 7. .:kc4 b5 8. .:kd3 a6 9. e4 c5 10. e5 [10. d5] <£Jg4 11. .:k g5 [11. .:ke4 l"'l:a7 12. <£Jg5 (12. 0-0!? ed 13.
'll?:?d 4 .:ke5 14. 'll?:? d 3 <£lge5 15. fle5 <£le5 16. 'll?:? e2± Nejkirh) ed 13. 'll?:? g4 de 14. 0-0 <£Je5 15. 'll?:?g 3 <£Je4 16. 'll?:? e 3 h6 17. <£Jf3� Gligorie - Tar lakower, Budapest, 1948; 11. fkf4!? ed 12. <£Je4 dkb4 (12... f6 13. 0-0 fe 14 . .:kg3 .:ke7 15. <£Jd4 ed 16. 'll?:?g 4± Bo leslavsky - Klaman, Sverdlovsk, 1946) 13. wn dkb7 14. h3 <£Jh6 15 . .:kh6 (15. <£Jd4 fl£5 16. fl£5 ef 17. <£Jd6 .:kd6 18. ed 0-0 19. l"'l:el <£Jb6 20. 'll?:? h 5 g6 21. 'll?:? h 6
46
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
[14. h3 flh6;;l;; ) h5 [14 ... h6 15. �h4 'W'b6 (15... l"'' e 8 16. h3 ed 17. 'W'd4±) 16. d5! (16. de �eS 17. 'W'e2 'W'b8 18. !"''a e1;;l;;) flgeS 17. fleS 4'leS 18. !"'' e 1±]
15. d5!? [1S. h3!? b4 (1S... flh6 16. dS) 16. fla4 flh6 (16... ed 17. hg hg 18. 4:ld4 'W'e4 19. f3! 'W'eS 20. fg 'W'h2 21. Wf2 �d6 22. 'W'f3±) 17. fles fles (17 ... �eS 18. de fles 19. !"icl+-) 18. de �e5 19. 'W'a4±] flde5 [1S ... b4 16. de fe 17. 'W'e2! Wf7 (17 ... fldeS 18. 4'leS .fJeS 19. !"''a e1 be 20. hieS W£7 21. !"''e 6!+-) 18. 4:le4±] 16. fle5 4Je5 17. de £6 18. 'W'e2?! [18. 'W'dS 'W'dS 19.
(diagram)
(diagram)
23. Wg2 [23. !"if6! l"ihS (23 ... gf 24. ef !"ihS 2S. h4+-) 24. l"if7 bigS (24 ... �g5 2S.
35. Wg2 [3S. 4Je7 c4 36. h6 §h1 37. §g4 Wd3 38. §h4 l"''g 1 (38 ... §h4 39. Wh4 e3
North-West Region Championship
-
1926
47
052
�60 Model - Bot vinnik
Final Round 3
20.09.26
1. d4 �f6 2. �f3 dS 3. c4 e6 4. 4:lc3 4:lbd7 5. �gS c6 6. e3 �aS 7. cd �dS 8. �b3 �b4 9. �c1 eS 10. �c4 [10. a3?!
40. 4:la6+-) 39. Wf4 l'dg8 40. h7 l'dh8 41. 4:la6±; 36 ... c3 37. h7 l'dh1 38. l'dg4 Wd3 39. l'dh4 l'dh4 40. Wh4 c2=] l'da2 36. Wg3
l'da1 37. Wg2 l'da2 38. Wg1 l'da1 39. Wg2 [39. Wh2 l'da2 (39... 6n 40. h6 l'df7
41. l'dg7 l'df6 42. h7 l'dh6 43. Wg3 c4 44. l'dg4 Wd3 45. l'dh4 l'dh7 46. l'dh7 c3=) 40. l'dg2 (40. Wh3 l'da1 41. CLJc7 c4=) l'dg2 41. Wg2 WcS=] l'da2 40. Wg3 l'da1 41. 4:lc7 c4 42. �e6 [42. l'dg4 WeS 43. h6 l'dg1 44. Wh4 (44. Wf3 �h1 45. l'dg6 c3=) l'dh1 (44 ... l'dg4 45. Wg4 Wf6 46. WhS+-) 45. WgS c3 46. l'dg2 b4 47. 4:la6 b3 48. 4:lc5 b2 49. 4Jd3=] We3 43. 4:1£4 [43. l'des Wd3 44. CLJf4 Wd4 45. h6 l'dg1 46. 4:lg2 (46. Wf2 Wes 47. Wg1 Wf6=) l'dfl! (46 ... l'dh1? 47. 4:lh4 l'dg1 48. Wf2! l'dg8 49. h 7 l'dh8 so. l'de7 c3 51. We2+-) 47. h7 l'df8 48. l'de7 c3=; 43 ... Wd2 44. 4:lg5 c3 (44 ... b4 45. h6 l'dh1 46. h7 l'dh7 47. 4:lh7 b3+=!) 45. 4:1£3 Wc2 46. h6 l'dh1 47. l'de2 (47. 4:lh4?! l'dg1 48. Wf4 l'dg8 49. h7 l'dh8 so. l'dhS Wb2 51. 4:lg6 c2-+) Wd1 48. l'dh2 �h2 49. Wh2 c2 50. h7=] c3 44. l'dcS [44. h6 c2 45. h1 l'dh1 (45 ... cl�? 46. l'deS Wd2 47. l'ddS We3 48. h8�+-) 46. l'des Wd2 47. l'ddS We3=] l'dg1 45. 4Jg2 Wd3 [45... Wd4 46. l'dc8 l'dh1 (46... b4? 47. h6 l'dh1 48. 4Jh4+-) 47. 4:lh4 l'dg1 48. Wf2 (48. Wf4 l'dh1 49. Wgs �g1 so. Wf6 dh1=) l'dh1 49. Wg3=] 46. h6 l'dh1 47. 4:1£4 Wd4 48. l'dc6 [48. l'dhS l'dhS 49.
1/2
�c3 11. be ed 12. ed 0-0 13. �d3 l'de8 14. Wd1 4:1£8 15. �d2 �c7 16. �eS � e6t I. Rabinovich - Tartakower, Moscow, 1925; 10. 4:le5 �eS 11. de �e6 12. a3 �c3 (12 ... 4:lc3!? 13. �b4 �b4 14. ab �a2+=!) 13. be 0-0 14. �b2 f6 15. ef 4Jf6 16. �f4 �dS 17. �b4;i; Janowski - Tarrasch, Semme ring, 1926] h6?! [10 ... ed?! 11. �dS! cd 12. ed 0-0 13. 0-0 .fJb6 14. a3 �c3 15. l'dc3 �d7 16. �cS �a6 17. 4:les �fS 18. �g3t Flohr - Winter, Hastings, 1935; 10... 4:l7b6!? 11. �d5 4:ld5 12. 4le5 �e6 13. 4:lc4 4:lc3 14. �aS 4:la2 15. �b4 4:lb4 16. 0-0 f6 17. �h4 0-0-0=1= Euwe - Alekhine, Ams terdam, 1931] 11. �h4 ed [11... 4:l7b6 12. 4:les] 12. �dS! cd 13. ed 0-0 14. 0-0 4:lb6?! [14 ... �c3!?] 15. a3 �d6 16. �g3! �g3 17. hg a6? [17 ... �fS 18. �a2 �d3?! (18... �fe8) 19. l'dfd1 �a6 20. 4Jd5 �c4 21. 4:le7 Wh8 22. b3±]
18. �a2! [t;b4] 4:lc4 19.
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
48
61 Botvinnik - Iljin-zhenevsky
Final Round 4
24.09.26
1/2 The score of this game is not available 62
052 Golubev - Botvinnik
Final Round 5
27.09.26
1. d4 �£6 2. c4 e6 3. �f3 dS 4. ii,gs �bd7 S. �c3 c6 6. e3 �aS 7. �b3 [7. �d2!? li,b4 8. �e2�] �e4! 8. cd [8. li,£4
�df6 (8 ... li,b4!? 9. l"k1 g5) 9. li,d3 (9. e5 �h5 10. li,d3 �f4 11. ef �e3 12. be g6 13. 0-0 li,g7 14. l"'He1 0-0oo Rink - Neubert, Bayern, 1998) li,b4 10. gel de 11. li,e4 �d5 12. 0-0 (12. li,d5 cd 13. 0-0 li,c3 14. be b6 15. �b4 li,a6! 16. �a5 ba 17. gfe1 ge8+ Keller - Grund, Berlin, 1993) �ec3 13. be li,a3 14. gc2 �f4 15. ef li,d6 16. �e5 �b6= Rufino - Estremera, Aeei mar, 1995] ed [8 ... �b6! ? 9. li,d3 �e3 10. be �d5 11. gel f6oo) 9. li,£4?! [9. li,d3 �g5 (9... li,b4 10. gel e5?! 11. �d5! ? li,c3 12. We2�) 10. �g5 li,e7 11. �f3 0-0 12. 0-0=] li,b4 10. gel cS!? [10... 0-0=] 11. a3 [11. de �de5 12. �d5 0-0 13. li,e5 li,e6-+) li,c3 12. be 0-0 13. li,e2 �b6 14. d e [14. 0-0 e4 15. �b4 �b4 16. cb li,g4+] �cs 1S. li,es [15. 0-0!? li,g4 16. gfd1 hife8 17. li,e5 �e4 18. li,d4oo) �c4 16. li,c4?! [16. �b4!? �e5 17. �e5 li,e6+] de 17. �b4 li,g4 18. �b7? [18. �e5? �c5-+; 18. li,d4!? �f5 19. �e4 li,£3 20. gf �£3 21. �n +) li,f3 19. g£ (diagram)
19... �f2!- 20. W£2 �eS 21. £4 �fS [21... �d6 22. �b4 �d2 23. Wf3 �d5 24. Wg3 �e4+] 22. �b1 [22. �f3 gab8 23. hihd1 hib3+) �h3 23. �e4 [23. hicg1 hiab8 24. �e2 gb3+) gad8 24. gc2 [24. gcd1 gd1 25. gd1 hib8-+) '6'h4 2S. We2 [25. Wg2 gfe8 26. �e4 ge3!-+) hife8-+
26. �c4 �h3 27. �cS �g2
0:1
63 Kagan - Bot vinnik
Final Round 6
31.09.26
0:1 The score of this game is not available 64
L Rabinovich - Bot vinnik Final Round 7
6.10.26
1/2 The score of this game is not available 65 Botvinnik - Model
Final Round 8
4.10.26
1/2 The score of this game is not available C90
66
Iljin-zhenevsky - Botvinnik
Final Round 9
8.10.26
1. e4 eS 2. �£3 f:lc6 3. li,bS a6 4. li,a4 �£6 S. 0-0 li,e7 6. ge1 bS 7. li,b3 0-0 8. c3 d6 9. d3 �aS 10. li,c2 cS 11. �bd2 �c6 12. �e2 [o12. �fl] ge8 13. �fl dS 14. a4 [14. ed - game 169] li,e6 [14... hib8 15. ab ab 16. �g3 li,£8 17. li,b3
Norfh-Wesf Region Championship
- 1926
h6 1B. ed
• �
• ?!? %:
••• ��
Y/,J?i
'/-/h-/
/. '/.--:./->
mi • ��/. � ':;!@� � ;.. " � � 'iff: '�?:.?'; """'�??@ [{'�. i M. . M M . M P R B %?;;:..-: �iB U m
m m '"3J %»>/// .lL
& "" W
p
»%%
��
p
• �
;/)';) on?� '2J ;;-;
A Wff:c'·
•�wl��i!\) ��; .;u/mO �+·�·�''fi •. �--� !!: � ?;iLS;,/:�,.; �• %0_%
• • '
,j.
"'
28. fe!± £4 [2B... �c4 29. '@l'e3 �fl 30. ef '@l'a7 31. Wfl+- lljin-Zhenevsky] 29. '@l'd3 �c4 [29... '@l'a7 30. Wh1 '@l'c7 31. e5 g5 32. �el±] 30. '@l'd6 �fl 31. '@l'c6 �b5 [31... h6 32. gfl gd2 33. e5±] 32. '@l'c8 W£7 33. '@1'£5 [33. '@l'c7 We6 34. �f4 gg2 35. Wh1 gg6 36. �g3±] \11? g8
49 34. '@l'c8 W£7 35. '@1'£5 Wg8 36. '@l'c8 \11?£7 37. '@l'c7 \11?g8 [37 ... We6 3B. �f4 gg2 39. Wh1 gg6 40. �g3 Botvinnik] 38. '@l'b8 \11?£ 7 39. '@1'£4 \11?g8 40. '@l'b8 \11?£ 7 41. '@l'c7 Wg8 42. c4?! [42. '@fbB Wf7 43.
gd1 �e2?! (43 ... '@l'e6±) 44. '@l'c7 WgB (44... Wf6 45. �gs; 44 ... We6 45. �g5!) 45. �h6!+-; 42. �£4 gg2 43. Wh1 '@1'£2? 44. '@feB rtl£7 45. '@l'f5 WeB 46. '@l'e6+-]
42... '@l'c4! [42... �c4 43. '@�'dB Wf1 44.
'@l'd7 WfB 45. �b4 gb4 46. '@l'd6+-; 42... gd2 43. '@feB Wf1 44. '@l'rs We7 45. '@l'gs 6cb lljin-Zhenevsky] 43. '@l'b8 W£7 44. '@1'£4 Wg8 45. h3 [45. gel '@l'd4 46. �e3 '@�'dB 47. '@reS gc2 4B. gc2 '@l'd1 49. Wf2 '@l'c2 50. Wg3 �d3;;l;; ] h6 46. ga1?! [o46 . gel '@l'e6 47. gc7?! (47. �c3) gd2 4B. "*?o2 "*?h6 49. Wh1 '@l'c7 so. 'W'ds WfB=] �c6! 47. gfl [47. ga7 �e4 4B. gg7 Wg7 49. �e5 Wh7 50. '@'b2 '@'e2 51. it.el �b2 52. it.b2 Wg6=] 'W'e4 48. 'W'e4 �e4 49 . gn 1n
67 Bot vinnik - Gol u bev
Final Round 10
22.10.26
1:0 The score of this game is not available
50
Mikhail Bofvinnik. Games 1924-1948
EVENTS 1926 - 1927
In November 1 926 Botvinnik played two games against Stoltz (games
68, 69) in the match
Leningrad - Stockholm. This match took place in Stockholm and finished with the score of 1 2.5 - 1 1 .5 in favour of Leningrad.
1 2 3 4 6
Lenin2:rad Iliin-Zhenevskv Kubbel A. Rohlin Model
5
Botvinnik
7
Perfiliev
8
9 10 11 12
Vainshtein Kubbel L. Salmin Yuriev B . Semenov Miasoedov
1= 0= 0=
- -
=1
0= =1 1 0 =0 1 1 0 1 1 0
Stockholm Nyholm Wendel Liun!!!!reen Jacobson E. Stoltz G.
Englund Arfwedson Dahl Hakansson Bierke S oestama Canoff
0= 1 = 1 =
- -
=0
1 = =0 0 1 = 1 00 1 0 0 1
In Moscow in April 1 927 Botvinnik played two games with Panchenko (games
70, 71) in the
match of Leningrad team vs. Moscow metalworkers trade union team. The score was 29 - 1 3 in favour o f Leningrad.
In May 1 927 Botvinnik played two games with Grigoriev (games
72, 73) in the match of
Leningrad and Moscow teams. The score was 3 1 .5 - 25 . 5 in favour of Leningrad.
Events 1926-27
51
68 stol tz - Bot vinnik
Game 1
6.11.26
1/2 The score of this game is not available 69
055 Bot vinnik - stol tz
Game 2
7.11.26
1. d4 d5 2. c4 e6 3. �c3 �f6 4. �g5 �e7 5. e3 0-0 6. �f3 b6 7. l':dc1 �b7 8. �d3 �bd7 9. 0-0 [9. ed!? ed 10. 0-0
e5 11. de (11. �f5!;!;)
16... �a6? 17. �a8 i.fl 18. �e6! (18. l':da7 i.b5 19. a4 W'b8-+) �b4 19. Wfl �e5 20. g3+-; 16... l':db8 17. l':da7 �f6 18. W'e7 W'e7 19. l':de7 i.e6=] ef? [14... �d8! 15. l':de3 (15. l':de8 l':de8+ Botvinnik) ef 16. �f3 l':db8 17. l':dfcl �f6+] 15. �f3 �d6?? [15... l':db8 16. �e6 (o16. l':da7 �d8 17. l':dcl �f6;!;) �b4! (16 ... l':dd8 17. l':da7l Botvinnik) 17. l':da7 �f6 18. l':db1 (18. i.e4 i.d7!) i.b7=; 15 ... �d8!? 16. l':dfcl l':db8 17. l':da7 �f6;!;) 16. �c6! �b4 [16 ... �e6 17. i.e6 l':db8 18. �d7+-]
17. �a8 i.a6
18. �f8!+- [18. �d5 �£6 19. �e4 �b5 20. W'b5 i.b5 21. l':dfcl±] �f8 19. i.a6 h5 [19... W'b2 20. i.e4 �e6 21. l':da7+-]
20. l':da7 �b2 21. i.c4 �e6 22. i.b3 h4 23. d5! �d8 [23 ... �e5 24. d6 �b3 25. l':da8 Wh7 26. d7+-] 24. l':dd7 �f6 25. h3 [25. l':dcl+-] b5 26. e4 Wh7 27. e5 �b6 28. l':del b4 29. e6 fe 30. de �e6 31. l':de6 1:0 C98
70 Panchenko - Bot vinnik
Game 1
14. !if.b5? [o14. l!i e2 '&'d6 15. '&'e2 ef
(15... �e5 16. l':de5 ef 17. l':de6) 16. �f3 �e5? 17. l':de6 W'e7 18. l':de5 be 19. i.a8;
9.04.27
1. e4 e5 2. �f3 �c6 3. i.b5 a6 4. !if.a4 �f6 5. 0-0 i.e7 6. l':de1 b5 7. i.b3 d6 8. c3 0-0 9. h3 �aS 10. i.c2 c5 11. d4 �c7 12. �bd2 �c6 13. d5 �d8 14. �f1 c4 15. �e2 [15. �3h2 - game 32] �b7 16. i.d2 �d7 17. �g3 �c5 18. �h4?! [18. b4 eb 19. ab a5 20. l':da2 a4 21. l':dea1 l':dae8oo] g6 [18 ... �d5? 19. ed �h4 20. �h5 Panehenko; 18... �fe4 19. �e4
52
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
4Je4 20. �e4 (20. �e4 f5) �h4 21. �h7 Wh7 22. �h5 Wg8 23. �h4 �cs 24. hradloo] 19. �g5?! [o19. 4Jf3] f:ld5 20.
�e7 4Je7+ 21. brad1 bradS 22. �d2 �c8 [22... �e6!? 23. 4Jhf5 Wh8 (23... d5
24. �h6 �f5 25. ef 4Jct7 26. �h5 gh 27. �g5 �g6 28. fg fg 29. �g6 hg 30. �g6�} 24. �h6 brg8 25. �h4 gf 26. ef �d5 27. f6 �g6 28. �g6 fg 29. hrd5 4Jd3+] 23. 4Jh£5? [23. �h6! (624. 4Jh5) f6 24. bre3 (24. brd2 d5 25. ed �d5 26. bredl �f4+) d5 25. �gf5 �f5 26. ef g5+]
�:;;;w·..../;.���·... � ill ill""':��/f:� .'?
�-B��J'''
H i l1l � 4JH
'";;;;·;,.BAH� •@�::• fl • If!:�r;� &.�'!tri'Ki�• ��� i;';�J; · b �� � 0@? {� b .. » »" " "!'( "'"v B B ll/'"'"�� �
•'· ·"a"·
�
/�»
23 ... £6?! [23 ... gf 24. �gs 4Jg6 (24 ... Wh8 25. �f6 Wg8 26. �h5} 25. ef Botvinnik; 25 ... f6! (25 ... �e7? 26. f6 �b7 27. �h6 4Je6 28. bre4 6hrh4+-) 26. �g4 d5-+] 24. �e7 �e7 25. �£1 [25. b4 �e6 (25 ... cb 26. ab �e6 27. b4 4Jb3 28. �e3:j:) 26. a4 �b7 27. ab ab .6d5+] �b7+ 26. �h6 �g7 [26... d5 27. ed hrd5 28. brd5 �d5+] 27. �e3 £5 28. 4Jd2 £4?! [28 ... fe! 29. �e4 �e4 30. �e4 d5 31. �c2 d4! 32. �e5 �e5 33. hre5 d3 34. �bl hrfe8 35. bre8 (35. bre3 bre3 36. fe bre8 37. W£2 hr£8 38. Wgl �e4} hre8 36. Wfl bre2 37. b3 Wf7+] 29. �e2 g5!? [29 ... d5 30. ed brd5 31. �e4 hrdl 32. brdl �e4 33. �e4 �e4 34. �e4 �c7 35. �d5 Wh8 36. �d6�] (diagram)
30. b3!<= cb 31. ab �c8 [31... �e6!? 32.
b4 £3 33. �£3 flr4 34. �b3 d5 35. �n (35. �a2? �h3 36. Wfl g4 37. �d5 Wh8+} �h3 36. Wh2 �f4 37. ect �cts 38. �d5 �d5 39. bre5 brf3 40. bred5 brd5 41. hrd5oo] 32. b4 �e6 33. �b3+ Wh8 34. £3 [34. �h5?! �c7! (34... f3 35. �e6 �e6
36. 4Jf3 g4 37. �g5 gh 38. brd3} 35. 4Jf3? g4 36. 4Jg5 gh 37. gh �e6! 38. �e6 �e6 39. h4 f3 40. Wh2 h6 41. brgl �£4-+] h5 [34... �a7!? 35. Wh2 �c7 36. �d3 4Jg7:;:) 35. �£2! br£6 36. �b6 brg8 [36... �c7 37. �c7 �c7 38. c4 �e6] 37. W£2?! [37. �d6 hrh6 38. �e6 bre6 39. �c5 g4 (39 ... i.b7 40. �f2 brc6 41. 4Jbloo} 40. hg hg 41. Wf2oo] g4? [o37 ... �e7:j:) 38. hg hg 39. hrh1 brh6 40. brdg1? [ 40. �e6!? �e6 41. brh6 (41. �d6? �a7} �h6 42. �d6 g3 43. We2 �f6 44. hrhl Wg7 45. brh5 hre8 46. Wel �g8 (46 ... �f7? 47. hrh7!} 47. �f6 Wf6 48. hrh6 We7 49. bra6 brc8 50. hra5;\;; ; 40. fg! hrh7 41. hrh7 �h7 42. �f3 �e4 43. �d6 �e3 44. wn±] Wh7!
41. We2? [41. �d6 hrct8 42. brh6 Wh6! 43. �b6 brd2 44. Wel �d7 45. �e6 �e6 46. �e6 hrb2! 47. �c8? hrbl 48. Wf2 g3-+ Botvinnik; 41. �e6 �e6 42. �d6 �a7 43. Wfl brg6 44. �e5 gf 45. brh6 hrh6 46. �d4 fg 47. Wg2 �e7 48. �f3 �g4 49. e5oo; 41. hrh6 �h6 42. �d6 brd8 43. �e7 �g7 44. �h4 �h6 45. �e7=] �£6 42.
Events 1926-27
53
Wdt 'W'd8 [42 ... gf 43. l"'rh6 (43. gf l"'rg1 44. l"'rg1 'W'e7 45. .i.e6 l"'re6 46. l"'rh1 l"'rh6) 'W'h6 44. 4:lf3oo] 43. 'W'd8 l"'rd8 44. Wet?! [44. fg 4:lgs 45. .idS J.g4 46. Wc2=1=] 4:lg5 45 . .idS Wg7?! [45 ... g3 46. l"'rh6 Wh6 47. l"'rh1 Wg7 48. Wc2 l"'rh8 49. l"'rh8 (49. l"'rg1 l"'rh2 so. Wd3 .i.h3! st. gh fid2!-+) Wh8 .6so... .i.h3!-+] 46. l"'rh6 Wh6 47. l"'rht Wg6 48. Wc2 [48 ... .i.e6 49 . .i.b7 gf 50. gf i.ca 51. .i.dS=I=] 1/2 71
E16 Botvinnik - Panchenko
Game 2
10.04.27
1. d4 �f6 2. c4 e6 3. 4:lf3 b6 4. g3 .i.b7 5 . .i.g2 .i.b4 6 . .i.d2 'W'e7 7. 0-0 i&d2 8. 'W'd2 0-0 9. 4:lc3 d6 [9... 4:le4 10. 4:le4 .i.e4 11. 'W'£4 dS 12. l"'racl;t] 10. 'W'c2 4:lbd7 11. e4 e5 [11 ... cS 12. dS;t] 12. l"'radl [12. l"'rfe1 cS (12... l"'rada 13. l"'rad1
l"'rfe8 14. 4:ld5 .idS 15. ed 'W'fa 16. de de 17. 'W'c3 'W'd6 18. b4 l"'re7 19. �d2 l"'rde8 20. 4:lb3 e4 21. 4:ld4± Vidmar - Enoch, Warsaw, 1935) 13. 4:ld5 4:ld5 14. ed 'W'£6 15. de de 16. 'W'e4;;l;; Chehover - Kan, Le ningrad, 1933; 12. dS aS 13. 4:lh4 g6 14. l"'rae1 4:lc5 15. f4;t] l"'rfd8 [12... g6 - game 72; 12... ed 13. 4:ld4 4:lc5 (13 ... g6? 14. e5!±) 14. 4:lf5 'W'e6 15. 4:ldS;t; 12... l"'rae8!? 13. de (13. 4:ld5 �dS 14. cd fS 15. de fe 16. 4:ld2 4:le5 17 . .i.e4 g5oo) 4:le5 14. 4:le5 'W'eS 15. <;2Jds <;2Jd5 16. cd l"'re7 17. f4 'W'f6 18. l"'rfe1;t] 13. l"'rfel [.6�d5] c6 [13 ... g6 14. 4Jd5 (14. dS;;l;; ) 4Jd5 15. ed;t) 14. 4Jh4 'W'f8 [14 ... g6 1s. r4!? (15. <;2Jr3 Wg7 16. b3 .6l"'re2-d2, 'W'b2-a3;;l;; ) ef 16. gf 4:lh5 (16... 4:lg4 17. �f3 'W'£6 18. 'W'd2;t) 17. 'W'£2 'W'£6 18. l"'rn;t] ts . .i.h3 [1s. f4!? g6 16. 4:ln;t] ed!? 16. l"'rd4 4:le5 [.617 ... c5; .617 ... g5]
17. 'W'e2 l"'re8
(diagr arn)
18. 4:lf5 [1a. f4 cS 19. l"'rd2 4:lc6 20. 'W'd3
(20. 4:lf5 i&ca=; 20. 'W'd1 �aS!? 21. b3 .i.e4 22. 4:lb5 l"'rada 23. �d6 l"'rd6 24. l"'rd6 i.c2 25. :dea 4:le8 26. 'W'c2 4:ld6=) �d4 21. .i.g2 (.6�f3;t) dS! 22. cd 4:ld5 23. �dS
i&dS=; 1a. l"'red1 .i.a6!? (18... dS? 19. cd cd 20. ed 4:lc6 21. de l"'re2 22. cb+-; 18... l"'rada 19 . .i.g2;;l;; ) 19. f4 (19. l"'rd6 i&c4 20. 'W'c2 l"'rad8=; 19. b3 dS 20. ed cS 21. l"'r£4 4:lc4 22. 'W'c2 4Jd6=) �c4! (19 ... cS 20. l"'rd6 4:lc4 21. l"'r£6 gf 22. b3+-) 20. b3 cS 21. l"'rc4 bS 22. l"'ra4 ba 23. 'W'a6 ab 24. ab l"'rab8;;l;;; o18. i&g2 .i.a6 (1a... .tea 19. h3 i&e6 20. b3 cS 21. l"'rd2;;l;; ) 19. b3 l"'rad8 (19... dS 20. £4 4:leg4 21. eS l"'rad8 22. h3±) 20. f4 cS 21. l"'rd2 4:lc6 22. 'W'd1;t] d5! 19. cd cd 20. J.g2 [20. ed? 4:lf3!+] de?! [20... i&c8?! 21. 4:le3 4:lc6 22. l"'ra4! (22. l"'rdd1 de=l=) de (22... d4 23. eS!±) 23. �e4 4:le4 24. i.e4 i&b7 25. 'W'c2±; o20... l"'rad8 21. ed!? 4:lf3 22. i&£3 l"'re2 23. l"'re2�] 21. fJe4
4:le4 22. J.e4 4:lc6
23. l"'rddl?! [23. l"'rd7 .tea 24. l"'r£7 'W'£7
25. 4Jd6 4:ld4 Botvinnik; 26. 'W'd1! �f3 27. Whl �hS (27... .i.b7 2a. 4Jf7 J.e4 29. l"'re4 l"'re4 30. 'W'dS+-; 27 ... �e1 28. 4:lf7 l"'re4 29. 'W'd5+-) 28. 'W'dS �dS 29 . .idS i.e6 30. i.£3 W£8 31. 4:le8 (31. Wgl i&dS!;t) l"'rea 32. a3±; 26... .i.g4! 27 . .i.aa .i.dl 2a.
54
�e8 'ffle8 29. 4Je8 i.£3! 30. i.£3 4Jf3 31. Whl (31. Wg2 4Jel 32. wn 4Jct3 33. b3 flcl=) flel (31... Wf7? 32. flct6 We6 33. flc8±} 32. 4Jct6 (32. f4 flct3 33. fld6 a6 34. b3 4Jcl=} flct3 33. Wg2 a6! 34. flc8 b5 35. b3 4Jcl=; 21. 'fflg 4 flf3 28. Whl h5 29. 'fflh 3 �e4 30. �e4 flg5 31. flf7 (31. 'fflg2 �d8 32. 4Jf1 �dl 33. 'ffl gl fle4=) flh3 32. Wg2 4Jf2 33. �e7;;l;; ; 27. 'f!ld4! �ad8 28. 'f!lb4! (28. �e3 �e6 29. i.h7 Wf8oo) �d6 29. 'f!ld6 i.£5 30. 'ffl £ 4 h6 (30 ... 'ffle 6? 31. i.ct5 +-; 30... i.e4 31. �e4 'ffl £ 4 32. �e8 Wf7 33. gf We8 34. Wg2 W£1 35. Wf3 We6 36. We4 g6 31. a4 a6 38. b4 h6 39. h3 W£6 40. Wct5 W£5 41. Wc6+-) 31. f3 (31. �e3 �e4 32. �e4 �e4 33. 'f!le4 'ffl a 2=) i.e4 32. 'ffl£ 1 (32. �e4 �ct8±) Wf1 33. �e4 �d8 34. W£2±] �adS 24. 'ffl£ 3 [24. 'ffl g 4 fle5! 25. 'ffle2 (25. '&g7 'fflg 1 26. 4Jg7 �e4+) �f3+; 24. 'ffle 3 �dl 25. �dl fla5! (25... flb4 26. flct6 �d8 27. i.b7 �d6 28. �d6 'f!ld6 29. a3;l;} 26. �d4 flc6=] fle5 25. 'ffl g2? [25. 'ffl e2 flf3 (25... �dl 26. 'ffl d l 1t.e4 27. �e4 'f!lc5=} 26. 'f!lf3 �dl 27. 'f!ldl �e4! (27 ... i.e4? 28. 'ffla 4 i.c6 29. �e8 i.e8 30. 'f!la7±} 28. �e4 i.e4 29. flct6 'f!lct8+; 25. 'f!lb3!? i.e4 26. �d8 �d8 27. �e4 'f!lc5 28. Wg2 (28. 'ffl e 3 'ffle 3 29. fle3 f6=} a6=] �d3! 26.
�e3
26... fl£4? [26 ... �e4 27. �e4 {lf2 (27 ...
flc5 28. �d8 'f!ld8 29. �d4= Botvinnik} 28. fle7 Wh8 29. �d8 'f!ld8 30. 'ffl f2 i.e4 31. 'ffl£ 1 h6 32. Wfl! Wh7 33. Wel=; 26 ... �b2!? 27. �d8 �d8 28. 'fflf 3 �dl (28 ... i.e4 29. �e4 'f!lc5 30. �e7=} 29. Wg2
Mikhail Bofvinnik. Games 1924-1948
i.a6 (29 ... i.e4? 30. �e4 631. 'ffl e 2; 631. 'f!lc3; 631. �h6} 30. h3 g6 31. i.c6 :"rd3 32. fle7 Wg7 33. 'ffl f 4�; 26 ... i.e4! 27. �e4 �f2 28. �d8 fle4 29. �e8 'ffl e8 30. 'f!lc2 (30. 'ffl f3 'f!le5+} g6 31. �d4 'f!le5 (31... £5!?+} 32. �c6 'f!le6+] 27. �d8 �d8 [27 ... flg2 28. �e8 'ffl e 8 29. i.g2 'f!ld1 30. i.b7+- Botvinnik ] 28. 'f!lfl i.e4 29. �e4 fld3 [29 ... fle6!? 30. 'f!lcl (30. �c4 g6=} 'f!lc5!? (30... �d5 31. �c4 flc5 32. 'f!lg5 �dl 33. Wg2 'ffl a 8 34. Wh3 �e6 35. 'W'g4;;l;; } 31. 'f!lc5 be 32. Wfl �d2 33. �e2 �ctl 34. Wg2 W£8=] 30. �e7 Wh8 31. 4Jc6 �c8? [31... �d6 32. 'f!le2! +- Botvin nik; 31... flc5 32. �e7 (32. �d8 �e4 33. flc6 'f!ld6! 34. �a7 'f!ld2 35. f3 'ffl e3 36. Whl �f2 37. Wg2 �ct3 38. flc8 'ffl ct 2 39. Whl �f2 40. Wgl �ctl=) �ct6! (32... �c8 33. 'f!lb5! Bolvinnik; 33 ... h6! 34. l"ia7 'f!le8 35. �d4 'f!le4 36. fle2 flct3 37. 'f!ld7 l'dcl! 38. �cl 'ffl e l 39. Wg2 'ffl £ 2 40. Wh3 'ffl n 41. Wh4 'ffl £ 6=) 33. 'f!lb5 h6 34. �el (34. �a7? 'ff1 e8-+) �d3 35. l"ie2 �cl 36. �el 4Jct3=] 32. 'f!ld3 �c6 33. 'f!ld7 �e6 [33 ... �c8 34. �e7 Wg8 35. 'f!la1 Bolvinnik; 35... �a8 36. 'f!ld7 �d8 37. 'f!lb1 �b8 38. 'f!le4±] 34. �e6 fe 35. 'f!la7 'f!ld8 36. 'f!l£7 'f!lc8?! [36 ... 'f!ldl 37. Wg2 'f!ld5 38. Wh3 h6 39. b3 Wh7 40. f4±] 37. h4 h6
38. 'ffl£ 4! [38. b3 'f!lcl 39. Wg2 'f!lc6 40.
f3 'ffl c 2 41. Wh3 'ffl a 2 42. 'ffle 6 'ffl£ 2±]
Wg8 39. a4 'f!lc5 40. b4 'ffl d5 [40 ... 'f!lc6 41. b5 'f!lc5 42. 'W'b8 Wf7 43. 'f!lb1 Wf6 44. a5!+- Botvinnik] 41. 'f!lb8 W£7
42. 'f!lb6 'f!ld1 43. Wg2 'f!la4 44. 'f!lb7 wes [44 ... Wf6 45. b5+-] 45. b5 [45.
Evenfs 1926-27
55
'&g7 '&b4 46. '&h6 '&e4 47. Wh2+-]
'&d4 46. b6 '&d7 47. 'WaS
1:0
E16
72 Bot vinnik - Grigoriev
Game 1
l.OS.27
1. d4 flf6 2. c4 e6 3 . .f'lf3 b6 4. g3 i.b7 5. i.g2 i.b4 6. i.d2 i.d2 7. '&d2 0-0 8. 0-0 [B . .f'lc3 .f:le4 9 . .f'le4 i.e4 10.
0-0 .f:lc6 11. dS .f:le7 12. flh4 i.g2 13. .f:lg2 d6 14. e4 '&d7 1S. .l"racl .lla eB= Polugaev sky - Dohoian, Sochi, 19BB] d6 9. '&c2 [9. 4Jc3 .f'le4 10. fle4 i.e4 11. 'W£4 i.b7 12. e4 .f:ld7 13. llfe1 aS 14. l"!ad1;;l; Nikolic Korchnoi, Horgen, 1994] .f:lbd7 [9 ... i.e4 10. '&cl (10. '&b3 cS 11 . .f:lc3 .f:lbd7 12. fle4 .f:le4 13. '&e3;;l;) .f'lbd7 11. .f:lc3 i.b7 12. '&c2 cS 13 . .ll a d1 '&e7 14. dS eS 1S. e4 g6 16. .f'le1 Wg7 17. 4Jd3 hS 1B. h4 .f'lg4 19. l"!de1 a6 20. a3 l"!abB 21. fld1 bS 22. b3;;l; Istratescu - Brajovic, Bucharest, 199B] 10. .f'lc3 '&e7 [10... cS 11. dS!? ed 12. -f'lh4 bS (12... fles 13. cd;;l;) 13. flbS!? (13. flfS be 14 . .f'ld6 i.c6oo) 4Jb6 14. cd;;l;; 10... .ll c B 11. e4 cS 12. dS ed 13. cd i.a6 14. llfe1 '&c7 1S. a4 l"rcdB 16. flbS 'WbB 17 . .f:ld2 i.cB 1B . .f:lc4 -f'leB 19. f4t Naumkin - Vez zosi, Italy, 199B] 11. e4 e5 12. .ll a d1 [12. dS aS 13. -f'lh4 g6 14. l"!ae1 .f'lcs 1S. £4;;1;] g6 [12... .llf dB - game 71] 13 .llfe1 [13. .f'lds .f'ldS (13... '&dB 14. de .f:ldS 1S. cd de 16. �h3;;l;) 14. cd fS 1S. de �eS 16. �eS de 17. ef gf 1B. d6 cd 19. '&b3 WhB 20. i.b7 �b7 21. l"!d6 £4;;1;] c6 14. b3 .f:le8 [14... llfeB 1S. �d2 .ll a dB 16. i.h3 ed 17. -f'ld4 'WfB;;l;] 15. �d2 .ll d 8 16. i.h3! f6 [16... �f6 17. l"!e3;;l;] 17. �h6 [a17. flh4 Botvinnik] 4'lc7 18. -f'lh4 .ll f7 [a1B ... .fle6 19. dS .f'lgS! Botvinnik]
'&dB 24. 4Jd6 l"!g7 2S. .f"lfS l"!g6oo] f5?! [22... aS 23. a3 fJcS 24. b4 ab 2S. ab .f:lSa6 26 . .ll a1 .f:lb4 27 . .ll a 4 .flba6 28. i.e6±] 23. ef gf 24. '&h5 f4 [24 ... -f'l£6 2S. '&gS .ll g 7 26. flfS+-; 24 ... �eB 2S. i.fS! �fS 26. '&g4+- Botvinnik] 25. flf5 .llf 5 26. i.f5 .f"lf6 27. '&h6 [27. '&gS WhB (27... '&g7 2B. '&g7 Wg7 29. .l"rcl .f'lcdS 30. i.e6+-) 2B. 'W£4 .f'lfdS 29. '&g4+-] Wh8 [27... .f'lfdS 28. .ll d S .ll f S (2B... .f'ldS 29. i.e6) 29. h!d6+- Botvinnik]
•
(diagram)
19. d5! [19. £4 ed 20 . .ll d 4 dS 21. cd �cS 22. fle2 cd 23. b4 �c2;::::!] cd 20. .f:ld5 [20. cd 'WfB 21. �e3 .lle 7;;l;] i.d5 [20 ... flds 21. cd flfB 22. .l"rcl±] 21. cd h!df8
[21... aS 22. a3 .f:lcs 23. b4 ab 24. ab .f'lSa6 2S. '&d2±] 22. h!d2! [22. i.fS?! gf 23. -f'lfS
28. h!e5! de [2B... �eS 29. �fB flgB 30. 'W£7 �f6 31. h!dl+- Botvinnik] 29. d6 �d8 30. de �d2 31. �f8 .f:lg8 32. c8� 1:0 73 Grigoriev - Bot vinnik
Game 2
2.0S.27
1/2 The score of this game is not available
56
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
TOURNAMENT of SIX - 1 927 - August 1
Leningrad June 26
74
A83 Botvinnik - Gotgilf
Round 1
1927
1. d4 f5 2. e4 fe 3. flc3 �f6 4. �g5 c6 [4 ... flc6; 4... e6] 5. f3 [S. 'W'd2!? dS 6. f3 .irs (6... �bd7 1. re de 8. 0-0-0�) 1. 0-0-0 flbd7 8. .ir6 �r6 9. g4 �g6 10. gS �hS 11. re de 12. 'W'e3 e6 13. �c4 �e7 14. h4 0-0 lS. fle4� Steranova - Papazov, Dupnica, 1998] ef [S ... dS 6. re de 1. �c4 �g4 8. 'W'd2 e6 9. h3 �hS 10. g4 .ig6 11. 0-0-0� Rohlin - Romanovsky, Lening rad, 1928; S... 'WaS!? 6. 'W'd2 (6. .ir6 er6 7. re �b4 8. 'W'f3 dS=) eS 1. de 'W'eS 8. 0-0-0 .ib4 9. .ir6 'W'r6 10. re .ic3 11. 'W'c3 'W'c3 12. be� Taimanov] 6. fl£3 d6 [6... dS 1. �d3 g6!? (7 ... �g4 8. h3 �r3 9. 'W'f3 �bd7 10. 0-0-0� Pillsbury - Lewin, Hanover, 1902) 8. fleS (8. 'W'd2!? �g7 9. 0-0-0�) 'W'b6? (8... .ig7 9. 'W'e2 0-0 10. 0-0-0 �bd7oo) 9. 'W'e2 'W'b2? 10. 0-0 'W'c3 (10 ... .ig7 11. .ig6! hg 12. flg6 "@'b4 13. .ir6 .ir6 14. l"rf6 'W'd4 lS. l"rf2 l"rh7 16. ldel-+ Dautov) 11. �r6 l"rg8 12. 'W'r2 �d7 13. �e7 We7? (13 ... fles 14 . .ir8 .irs lS. de ldr8 16. g4 'W'al 17. ldal .id3 18. 'W'cS .ia6± Dau tov) 14. fld7 Wd7 lS. 'W'r7 �e7 16. 'W'g8 'W'd4 17. Whl 'W'h4 18. ldael+- Lalic Kovacevic V., Hrvatska, 1995] 7 . .ic4 [7. .id3!? .ig4 8. 0-0 'WaS (8... flbd7!? 9. W'd2 'W'c7) 9. 'W'd2 �bd7 10. b4! 'W'c7 11. ldae1
0-0-0 12. bS cS 13. b6 'W'b6 14. l"rbl 'WaS lS. ldb5 'W'c7 16. l"rrbl b6 17. l"raS �f3 (Hansen K. - Lindh, corr., 1993) 18. �bS 'W'b7 19. l"ra7 W'dS 20. c4i] .ig4 8. h3 �h5 [8... .if3 9. 'W'f3 dS 10 . .id3 �bd7 11. 0-0-0� 'W'b6 12. ldhel Q-0-0 13. lde6 h6 (13 ... 'W'd4 14. ldc6) 14. �r4 gS lS. .ih2 hS 16. �rS-+ Berben - Legemaat, corr., 1993] 9. g4! [9. 0-0 'W'b6 10. 'W'd2 flbd7 11. ldael�] .ig6 10. �h4 �e4 ll. 0-0 d5 12 .i£6 ef 13. fle4 de [13. .. de 14. Tiel �d6 lS. lde4 Wr8 16. 'W'f3 �d7 17. ldael-+] .
14. g5! [14. 'W'e2!? 'W'd4 lS. Whl .ie7 (lS ... 'W'eS 16. �f3 'W'e7 11. ldadl-+) 16. �rs �eS 17. �g7 Wr8 18. flrs_,] 'W'd5 [14 ... rg lS. 'W'hS g6 16. �g6 'W'd4 11. �r2 hg 18. 'W'g6 rtle7 19. ldrel+-] 15. 'We2 Wd8 [lS... 'W'd4 16. Whl 'W'eS 17. ldrs 'W'e7 18. gr gr 19. �f6 Wd8 20. lddl Wc8 21. 'W'g4 "&e6 22. Tiel+-] 1 6 . ldf5! [16. flrs fld7
51
Tournament of Six - 1927
17. ldae1 We7;;l;] 'W'e6 [16 ... 'W'd4 17. Wh1 '!tb2 1B. ldd1 We7 19. gf gf 20. �f6-+] 17. �d1 Wc7 18. dS! i.cS [1B... 'W'eB 19. 'W'e4 '!thS 20. d6 WdB 21. {)f2! g6 22. 'W'f7 {ld7 23. �f3+-] 19. Wf1 cd 20. �cS 'W'e2 21.
:1/e2 lde8 22. W£2
15
1:0
Model - Bot vinnik
Round 2
A05
1927
1.
iH3 7. i.£3 i.d6 B. e4 e6 9. 0-0 0-0 10. �e3 'W'e7 11. d4;;l; Taimanov - Vatnikov, Wildbad, 1993) 7. d3 i.d6 (7... h6 B. �bd2 i.g6 9. �e5 �eS 10. i.eS i.d6 11. ;;f)f3 'Off!e 7 12. 0-0 0-0= Taimanov - Kinsman, Wrexham, 1997) B. g4!? (B. e4 e6 9. ;;fJbd2 0-0 10. 0-0 aS 11. e4 de 12. de eS 13. ;;f)h4;;l; Taimanov - Bukal, Vienna, 1995) ®g6 9. g5 ;;fJhS 10. ldg1 h6 11. �h4 hg 12. ;;£Jg6 fg 13. ;;fJd2 'W'e7 14. �f3 0-0-0 15. �gS (15. 'Off/d 2!?;;l;) WbB 16. i.f3?! (Taimanov Sharif, Paris, 1996) �g3! 17. fg W'g5+]
i.d6 7. �bd2 W'e7 8. 0-0 0-0 9. ;;£Jes iL£5 10. ;;f)d£3 ;;£Je4 11. c4 c6 12. ;;fJd7 W'd7 13. �h4 [13. ;;fJes (.6£3) 'W'e7 14. f3 �f6 15. eS i.e7 16. b4 aS 17. a3=] 'W'e7 14. �£5 ef 15. �d3= [15. c:d c:d 16. gd
�aeB 17. W'd3 .!del 1B . .!del f4 (1B ... i.h2 19. Wh2 'W'h4 20. Wg1 'W'£2 21. Wh2 W'h4=) 19. ef i.£4 20. l'de2 .!deBao] aS [15 ... W'h4!? 16. g3 (16. h3 f4i) 'W'h3 17. ed cd 1B. .!del h5 19. f3 h4 20. fe hgoo] 16. 'W'e2 l'dfe8
17. cd cd 18. i.bS .!dec8 19. l'dacl i.a3
[19... 'W'h4 20. g3 W'h3 21. a3 (21. .!deB .!deB 22. ldel .!del 23. i.el �e3) �f6 22. 'W'f3=] 20. i.d3 i.d6? [o20 ... 'W'b4 .621... a4] (diagram)
21. i.e4? [21. f3 i.h2 (21... 'W'h4 22. g3
1i,g3 23. fe fe 24. i.bS±) 22. Wh2 'W'h4 23. Wg1 �g3 24. 'W'd2±] fe 22. W'bS l'dd8 23. i.c3 [23. f3?! ef 24 . .!d£3 .!daeB 25 . .!deB .!deB 26. 'W'a5 l'de2 27. 'W'aB (27. i.e3?! .!del 2B. Wf2 'W'h4 29. We2 'W'h2 30. 'W'dB i.FB 31. i.b4 'W'g2 32. ldf2 'W'g4 .6.!deB+) 'W'fB 2B. 'W'FB WfB 29. .!d£2 i.h2 30. wn .!d£2 31.
Wf2 �d6+J 'W'd7 24. 'W'd7 l'dd7 25. �b2 £5 26. l'dc2 Wf7 27. £3 [27. f4!?] We6+ 28. l'dfcl lddd8 [2B... a4!? 29. fe fei] 29. a4 g6 30 . .ii. c3 gS 31. fe de!? [31... fe 32. i.e1=] 32. ld£2 [32. l'de2? .!daeB .6l'de6, lddc8-+] £4 [32 ... l'daeB? 33. dS WdS 34. ld£5 �e6 35. ldgs±] 33. �d2 .!d£8 34. ldcfl WdS!? [34 ... fe 35. �e3 l'df2 36. l'df2 g4 37. l'de2 ld£8+] 35. ef gf 36. i.£4 ® £4 37. ldf4 .!d£4 38 . .!d£4 Wd4 39 . .!d£7 We3! [39 ... hS 40. Wf2 l'de8 41. l'dd7=] 40. l'dh7 ldd8� 41. g4 Wd2 42. l'de7 e3 43. W£1 .!d£8 44. Wg2 e2 45. l'dd7 wet 46. h4?! [46. gS .!d£2 47. Wg3 Wfl 48. l'de7
l'dg2 Botvinnik; 46. l'ddS! l'df2 47. Wg1 l'df3 48. gS ldb3 49. Wg2 l'db4 50. h3 .!da4 51. g6 l'de4 52. g7 :=IeB 53. ldaS ldgB 54. l'da1=]
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
58
(50 ... l"'ih3 51. We4 l"'ib3 52. Wd4 Wcl 53. We4 l"'ib4 54. We3) st We3 l"'ib3 52. Wd4 l"'ib4 53. Wd3 Wcl 54. We3 Wb1 ss. �h2 l"'ia4 (55... bS 56. ab l"'ibS 57. l"'ih4) 56. l"'ihl Wa2 57. l"'ih2 Wa3 58. l"'ih1=] b6-+ 51. l"'ie6 [51. l"'ibS l"'ib4] l"'ib4 52. l"'ic6 [52. l"'ie3 We2 53. We2 l"'ib3 54. l"'ie6 l"'ib4-+] Wd2 53. W£2 [53. l"'ie7 l"'ib3 54. We4 l"'ib4] 8b3
54. W£1 l"'ib4 55. W£2 Wd3 56. wet Wd4 57. Wd2 Wd5 58. l"'ih6?! [oss.
l"'ie8 l"'ia4 59. We3 l"'ia3 60. Wb2 l"'ih3 61. l"'ie7 a4 62. l"'ie8 a3 63. Wa2 bS 64. l"'ie7 b4 65. l"'id7 ®e6 66. l"'id8 l"'ih2 67. Wb1 b3 68. l"'id1 WeS 69. l"'ig1 l"'ih4 6.70... a2 71. Wa1 Wb4] Wc5 59. l"'ih5 Wc4 o:t 76
'&c6 it.a2 23. l"'ifcl? l23. b3 fS 24. <2le6
.ia1 25. �f8 l"'i£8 26. l"'ia1 �b3 27. l"'ib1 .ta2 28. 8b2 h6 (28... fe 29. l"'ia2 �a2 30. �e3+-) 29. �d6±]
095 Bot vinnik - Roaanovsky
Round 3
1927
1. d4 c6 2. c4 �£6 3. �c3 d5 4. e3 g6 5. �£3 .ig7 6. �b3 [6 . .id3; 6 . .ie2] 0-0 7. .id2 e6! [7... de 8. .ie4;l;; ; 7 ... b6 8. ed;l;; ] 8. .id3 �bd7 9. 0-0 �h5?! [9 ...
�b6 - game 92; 9 ... b6 10. ed (10. e4 de 11. �e4 eS!=) ed 11. e4 eS 12. �dS ed 13. �f6 �f6 14. it.b4 �eS=; 9... aS!? 10. l"'ife1 l"'ie8 11. e4 a4 12. �e2 de 13. �e4 �e4 14. .ie4 eS 15. dS �f6oo Kasparov - Ljubojevic, Brussels, 1987] 10. e4 e5 [10 ... .id4 11. �d4 �eS 12. �a3 (12. �e2 de 13. .ie4 �d4 14. .ie2oo) �d3 13. ed ed (13 ... �df4 14 . .i£4 �f4 15. d6;l;; ) 14. �dS ed 15. �d3 de 16. �e4;l;; ] 11 . .ig5 de 12. .ic4 �e8 [12... �b6 13. dS (13. de �eS 14. �eS .ieS=) 'W'b3 14. �b3 �cS 15. �c2;l;; ] 13.
d5 �b6 14. de be 15. �e2;l;; .ie6 16. �c2 [16. �a3!? f6 17 . .ie3 �e4 18. .te4 .te4 19. l":'ifd1;l;; ] £6 17. �e3 �£7 [17 ... Wh8!? 18. b'ffd1 �e8;l;; ]
(diagram)
18. �a4! �£4 [18 ... �a4 19. �a4 l"'ife8 20. l":'ifcl±; 18 ... l"'ife8 19. �b6 ab 20. �e6±; 18... �e4 19. .ies l"'ifd8 20. b3 �d6 21. l"'ifd1 �bS 22. �e3±] 19. .i£4 ef 20. �b6?! [20. �d4! Wh8 (20 ... .ia2? 21. l"'ia2 �a2 22. �b6+-) 21. �eS .ie4 22. l"'ifcl .ie2 23. �e2±] ab 21. �d4 Wh8 22.
23... £5! 24. .ic4 �e8 25. l"'ia2 [25. �e8 l"'iae8 26. l"'ia2 �d4i] l"'ia2 26 . .ia2 .id4 27. ef g£?! [27... ��e6 28. l"'ie6 l":'ifS=] 28. �e6 [28. �e4!? �eS 29. b4 f3 30. gfoo; 28. �e6 �e6 (28 ... .ib2?! 29. �b6!) 29. l"'ie6=] 112 77 Roblin - Bot vinnik
Round 4
1927
0:1 The score of this game is not available C 16
78 Bot vinnik - Ragozin
Round 5
11.07.27
1. e4 e6 2. d4 d5 3. �c3 .ib4 4. e5
Tournament of Six
-
59
1927
f6?! [ 4... cS] 5. .f\f3 [ S. a3 it.£8 6. it.d3
W'd7 7. .fl£3 cS 8. de it.cs 9. b4 it.b6 10. .flbS ftc7 11. ftb2± Korchnoi] c5 6. a3 fta5 [6 ... cd 1. ab de 8. ftd3!± Rauzer; 6 ... ftc3!? 7. be .flc6] 7. b4! [7. ftd2 .flc6 8 . .f\bS cdoo; 1. de!?] cb [7 ... cd 8 . .flbS! :lt.c7 (8 ... ftb6 9 . .flfd4!) 9. ftb2 fe 10 . .fleS! I. Rabinovich] 8. .flb5 .flc6 [8... ba 9. c3 fe (9... it.c1 10. it.a3i) 10. it.a3 .flc6 11. .fleSi; 8 ... ftc1 9. it.£4 .fle7 10. :lt.g3;;l;] 9. ab! :lt.c7?! [9... :i?.b4 10. c3 fte1 (10 ... :lt.as 11. .f\d6) 11. it.d3�] 10. c3 .flge7 [10 ... fe? 11. <2leS (11. de! �eS 12. <2lcS <2lcS 13. �d4! I. Rabinovich) .fl£6 (11 ... fteS 12. de .fleS? 13. it.£4+-; 11... .fles 12. de fteS? 13. W'hS+-) 12. :i?.£4! Botvinnik; 10 ... fS 11. 22,a3! .flge7 12. .fld6±] 11. ef! gf 12. :i?.d3 0-0 [12 ... eS?! 13. de fe 14. .flgS-+] 13. 0-0 it.d7 [13 ... eS?! 14. .flc7 W'c7 1S. bS! e4 (1S ... .f\d8 16. de fe 11. b6) 16. be be 17. ftc2 ef 18. W'£3± Botvinnik; 13... ftb8!?] 14. :i?.h6± ldf7 15. W'd2 [1S. .flc7 W'c7 16. W'd2 .flg6 17. ldfe1±] e5?! [1S... Wh8 16. ldfe1 .flg8 17 . .flc7 W'c7 18. ft£4±; 1S ... ftb8!? 16. ldfe1 a6 17 . .fla3 Wh8 18. ft£4±] 16. de [16. .flc7 W'c1 17. de .fleS 18 . .f\d4 Botvinnik] .fle5 17. .fle5 fe [17... ftes 18. £4 it.b8 19. .f\d4±] 18 . .flc7 [18. W'gs Wh8 19. W'hS it.e8 20. .flc7 W'c7 21. it.bS±] W'c7 19. W'g5 Wh8 20. W'h5! it.e6 [20... it.e8 21. it.bS±] 21. l"'lae1 e4 [21... �fS 22. �f4! Botvinnik]
79 Gotgilf - Botvinnik
Round 6
1927
1/2 The score of this game is not available 80
Bot vinnik - Model
Round 7
1927
1/2 The score of this game is not available 81
A09 Romanovsky - Bot vinnik
Round 8
22. c4! Jd.f5 [22 ... ed 23. Jd.e6+-] 23. W'e2 W'e5 [23... ed 24. W'b2+-; 23 ... .flc6!? 24. cd .fld4 2S. W'b2 W'eS 26. it.cl±] 24. it.c1!
[24. cd Jd.hS 2S. g3 (2S. it.£4 W'£4 26. W'hS it.g4 21. W'h4 .flg6 28. ld.e4+- Kuperman)
1927
1. .f\f3 d5 2. c4 d4 3. b4 g6 4. ftb2 [4. d3 it.g1 5. g3 b6 6. !tg2 it.b7 7. 0-0 eS 8 . .flbd2 .fle7 9. .f\b3 0-0 10. a4 .fld7 11. aS;;!;)
!tg7 5. g3 b6 6. ftg2 ftb7 7. 0-0 e5 8. d3 [8. e3 .fle7 9. ed ed 10. d3 aS 11. ba
Jd.aS 12. .flbd2 cS 13. .flb3 Jd.a7 14. a4
60 <.f'lbe6oo Damaso - Santos, Portugal, 1999] �e7 9. <.f'lbd2 0-0 [9... aS!?] 10. <.f'lb3 <.f'ld7 11. cS [11. a4!? e5 12. be <.f'les 13. <.f'lcS be 14. Aa3oo] aS 12. ba ba 13.
a4 AdS 14. Aa3 �c6 15. <.f'l£d2 �£6 16. 'W'c2?! [o16. ldb1 Ag2 17. Wg2 <.f'lds 18.
.it.b2 <.f'leb4 19. <Je4 <Ja2!? 20. lda1 <Jae3 21. Ae3 fle3 22. 'W' e2 e6 23. e3oo] lde8 [16... i.g2! ? 11. Wg2 'W'ds 18. Wg1 ldfb8=i=] 17. fle4 [17. e4 de 18. fe �g2 19. Wg2 'W'd5 20. e4 'W'dT+: 17. it,ds fJdS 18. <.f'le4oo] ldb8i 18. <.f'lbd2 [18. ldfb1!?] fle4 19.
20. <.f'ld6! it,bJ [20... it,g2?? 21. "& e4 Wh8
22. �£7 Wg8 23. <.f'lh6 Wh8 24. 'W'g8 ldg8 25. <.f'lf7] 21. 'W'cl± cd? [o21... �b4 22. fle8 'W'e8±] 22. it,c6 lde6 23. cd+- .t£8 [23 ... Wh8 24. d7 .it.h6 25. 'W'e5 (25. 'W'h6 ldc6 26. ldab1 Wg8 27. f4 e4 28. de fe 29. f5+-) �f8 26. 'Wi'f8 'Wi'f8 27. �f8 gf8 28. ldfcl �29. ldeS+-] 24. d7 Ah6 25. "'l§'cS
it,£8 26. 'W'£8 'W'£8 21. it.£8 W£8 28. ldfcl ldd6 29. ldabl [29. .it.bS?! it,e6 30.
ldc7 We7 31. d8'W' Wd8 32. ldh7 Ads 33. ldcl ldb7±] ldb4 30 . .it.bS We7 31. ldc8
ldd7 32. .it.d7 Wd7 33. lda8 Ac2 34. ldb4 ab 35. aS Wc7 36. a6? [36. lda6 b3
37. ldb6 e4 38. ldb4 ed 39. ed it,d3 40. ldb3 i.a6 41. f4 d3 42. ldb2 Wd6 43. Wf2+-; 36. lda7 We6 37. a6 Wb6 38. ldb7 Wa6 39. ldb4+-] b3 37. a7 Wb7 38. ldb8 Wa7 39. ldb4 e4? [39... Wa6! 40.
Mikhail Bofvinnik. Games 1924-1948
wn Was 41. l'db7 Wa6! (41... Wa4 42. We1 Wa3 43. Wd2 Wb2 44. ldh7 Wb1 45. l'de7!+-) 42. ldb8 WaS 43. We1 Wa4 44. ldb7 (44. Wd2 Wa3 45. Wcl e4 46. lda8 Wb4 47. de fe 48. lda7 h5 49. ldg7 We3 50. lde7 Wb4 51. Wb2 d3 52. ed ed 53. Wcl Wa3 54. lda7 Wb4 ss. lda6 We3=) hS (44... Wa3 45. Wd2 Wb2 46. ldh7 Wb1 47. lde7!+-) 45. Wd2 (45. ldb6 WaS 46. ldb8 Wa4) Wa3 46. ldb6 Wb2 47. ldg6 Wb1 48. l'de6 e4 49. lde4 (49. de fe 50. lde4 e3 51. fe de 52. We3 Wcl 53. ldb4 Wd1g?) e3 50. fe de 51. ®e3 (51. ®e3 ®cl 52. ldb4 Wd1g?) Wcl 52. ldb4 b2 53. W£4 b1'W' 54. l'db1 .it.b1 ss. wrs Wd2=] 40. W£1± [40. f3? e3-+] ed 41. ed it,dJ 42. Wet it,c2
43. Wd2 d3 44. Wc3 Wa6 45. h4 Wa7
[45... Was 46. ldb7 h6 47. f4 Wa4 (47... i.d1 48. Wd3 Wa6 49. ldb4 it,e2 50. We3 WaS 51. ldd4 �ldd6+-) 48. ldb6+-] 46. l'dbS [46. ldd4!? �ldd7] hS [46... Wa6 47. ldds d2 48. ldd2 Wbs 49. ldd7 hS so. ldg7] 47. ldb4 Wa6 48. ldb8 was 49. ldg8 [49. £4!? Wa4 so. ldg8 WbS 51. ldg6 wes 52. l'dgs d2 53. Wd2 Wd4 54. ldg8 (54. ldhS? it,e4 55. ldh8 b2 56. ldb8 b1'W' 57. ldb1 i.b1 58. h5 Aa2 59. h6 it,g8 60. We2 We4 61. W£2 ®h7 62. We2=) We4 ss. Wc3 Wf3 56. l'dgs w92 57. g4! fg 58. £5+-] d2 so. Wd2 £4 st. g£ Wb4 52. l'db8 Wc4
53. ldc8 Wd4 54. £3 it,£5 55. ldb8 Wc4 56. ldb7 Ac2 [56 ... lt.e6 57. lde7 Wd4 58. l'da7 it,rs 59. lda4+-] 57. ldc7 Wd4 58. l'da7 Wc4 59. lda4 WbS
61
Tournament of Six - 1927
63. 8d2 WbS 64. ldc2! [64. ldds Wc6 6S. ldgS Wd6 66. fS? (o66. ldeS Wc6 67. lde4) i.fs 67. Wb3 Wes 68. Wc4 W£4 69. Wd4 W£3 70. Wes i.g4 6Wg3=] be 6S. Wc2
Wc6 66. Wd3 Wd7 67. We4 We6 68. fS! gf 69. Wd4 [69... Wd6 70. f4 �e6 71. WcS+-] 1:0 82 Bot vinnik - Roblin
Round 9
E10
1927
1. d4
d6 11. �f3 (11.
.flbd2!? 613.
t2lh4 t2l8c6 24. be t2lc6 2S. �e4 �a6 26.
27. ldd4! cd 28 . .flh6 [28 ... gh 29. i.£6 6 �g4-g7; 28... Wh8 29.
Round 10
1927
0:1 The score of this game is not available
C\ N
5 th
USSR CHAMPIONSHIP Moscow September 26
-
-
1 927
November 25
� �
:J-
� OJ 0 <
:;·
::J
�
(j) 3
Ill
(1) "'
\0
"' -!>.. I
\0
-!>.. Co
63
5th USSR Championship - 1927
84 Bot vinnik - Model
Round 1
C17
26.09.27
t. d4 e6 2. e4 d5 3. fle3 �b4 4. e5 e5 5. a3 ed [5... i,as] 6. ab de 7. be [o7.
�g4 .fJe7 8. f'!f3 'f!!c 7 9. i,d3 (9. �g7 �g8 10. �h7 f'!bc6 11. i,b5 i,d7 12. i,c6 i.c6 13. 0-0 d4 14 . .fJ gs �e5 15. �f7 �d7 16. b'!a5 �e2 17. �f6± Ernst - Malmstig, Haninge, 1997) f'lbc6 10. �d1 .fJg6 11. b'!e1 Wf8 12. b'!a3 cb 13. i,b2 h5 14. �g5 .fJb4? 15. i,g6 fg 16. �f4+- Degerman - Lah lum, Gausdal, 1993] �e7 8 . .fJ13 f'!e7 [8 ... .fJd7 9. �d4 f'!e7 10. i,£4 .fJb6 11. i,d3 i,d7 12. 0-0 a6 13. i,gs .fJa4 14. b5 ab 15. i,e7 �e7 16. �b4 �e8 17. .fJd4i Chand ler - Rogers, Welling ton, 1986] 9. i,d3 .fJd7 [9... f'!g6 10. 0-0 fld7 11. b'!e1 �c3 12. �d2 �c7 13. �e2 0-0 14. �e3 f'!b6 15. �g5 f'!c4 16. i,c3 h6 17. �g4 .fJe7 18. �h5 i,d7 19. g4 i,b5 20. g5- Smyslov Olafsson, Belg rade, 1970] tO. 0-0 .fJe5 11. i,14 [11 . .fJes �e5 12. b'!e1 �c3 13. b'!b1 �c7 14. �h5 .fJg6 15. �d5 0-0 16. �h5 f5 17. 1£.b2 f'!f4 18. �f3 f'!d3 19. �d3 b'!d8 20. �b3� Kaminski - Rausch, Germany, 1992] f'll3 t2. �13 e5 t3. i,b5 [13. i,g3 e4 (13 ... 0-0!?) 14. i,bs i,d7 15. �g4 �c8 16. 'f!!g 7 f'!g6 17. i,d7 �d7 18. �d4± Gabrielsen - Lahlum, Vettre, 1992] �18 [ 13. .. lt,d7?! 14. it.d7 �d7 15. it.e3i] t4. i,g3 [14. i,gs f6 15. i,£6 gf 16. �f6 �98 17. i,e8 (17. f4!? e4 18. �g5) f'!f5oo] i,l5 [14 ... f6!?] t5. �e3 16
t6. 14! e4! [16 ... d4? 17. cd �b6 18. fe-+; 16... i,c2? 17. fe .fJ£5 18. b'!f5!? i,£5 19. ef �d8 20. fg �g7 21. i,es-] t7. b'!a7 b'!a7
t8. �a7 �17 [18 ... �c3!? 19. �b6 (19. �b7 �b4) �f7+] 19. i,l2 b'!e8 [19... �c3 20. �c5! i,c8 21. �b8 L, �c7] 20. i,e5 [20. c4!? de 21. i,c5 i,e6 22. c3 f'!f5 23. b'!d1 6�a2 Model] i,d7 [20... b6?! 21. �c7 b'!c7 22. i,d4oo] 2t. e4 [21. i,d7 �d7 22. i,e7 �e7 23. �d4 �e6+] i,b5 22. eb �d7 23. b6 [23. �b6!?] f'll5 [23 ... d4 24. b'!d1 f'l£5 25. �a2oo] 24. b'!dt [24. c3 b'!e8 25. �a2 e3i] b'!d8 25. e3 .fJh4 [25 ... h5!? L,h4 Model] 26. �a2
26... f'!g6 [26... �g4!? 27. b'!d5 b'!a8! 28. b'!g5 b'!a2 29. b'!g4 f'lf5 L,h5-+; 28. b'!d7 Wg6 29. f5! (29. �f7 Wh6-+) Wh5! 30. �f7 f'lg 6! 31. fg b'!a1 32. Wf2 �f4-+ Mo del; 28. h3! �g3! (28... b'!a2 29. hg b'!g2 30. wn b'!g4 31. b'!d7 Wg6 32. b'!b7 b'!f4 33. �e2+- Model) 29. b'!d7 Wg6 30. f5 Wh6! (30... Wh5 31. �e2! .fJ£3 32. Wfl b'!a2 33. i,£2!+- Model) 31. �d2 g5-+] 27. i,e3 �e6 28. e4 [28. �d2!? f'!e7 29. b'!a1 f'lf5 30. b'!a7+=] d4 29. b'!d4 [29. f5!? �f5 30. b'!d4 b'!d4 31. i,d4+] b'!d4 30. i,d4 .fJ14i 3t. i,e3 g5 [o31... f'!d3] 32. b5 [32. i,£4 gf+; 32. �a8!?] .fJd3 33. �e2? [33. �a8!] 15 34. e5 [34. i,g5 �b6 35. Wfl �a7!-+ L, �a1] 14 35. i,d4? [35. c6 fe 36. c7 e2-+; o35. i,d2] �d5 36. �e3 �a2!-+ 37. �at [37. h3 f3 38. gf ef-+] �at [37 ... �d2 38. h3 f3 39. gf f'l£4-+ Model] 38. i,at f'!e5 39. Wl2 We6 40. We2 Wl5 4t. h3 h5 42. i,d4 .fJd7 43. Wl2 e3 44. Wl3 g4 45. hg hg 46. We2 We4 47. i,g7 13 O:t
64 85
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948 ;(;01'
A95 I. Rabinovich - Botvinnik
Round 2
. • K
27.09.27
)t �i! &% �
(diagram)
2t... br£4! 22. gf W'g3!! [L'-.e3; L'-.�h3] 23. tfle4 [23. cd �cS 24. tflc4 �h3 2S. 8h3 W'g1 Botvinnik] de! 24. brd7 [24. W'e4 i.cS 2S. e3 i.fS! Botvinnik; 26. W'fS W'£3
�/iff;
�� /:: /////
/00 /
), /iii!.% .X. ;.. ;;; fi:;ft }« i•
..t..., '"'%':
�� � �� '•ou
/
� -·� ;; ,
/ / / //.'//
i
;·•·=·�· ��� .
t. d4 e6 2. c4 £5 3. g3 f'l£6 4. �g2 �e7 5. 4:lc3 0-0 6. 4:lf3 d5 7. 0-0 c6 8. W'c2 [8. �f4 4:lhS 9. e3 4:ld7 10. cd ed 11.
ldb1 lflh£6 12. b4 4:le4 13. W'c2 gS 14. �eS g4 1S. 4:ld2 lfles 16. de a6 17. f3 gf 18. 4:lf3 W'e8 19. tfle2 �gS 20. fJ£4;;!;: Shirov - Ag destein, Gausdal, 1992; 8. �gS h6 9. �f6 �f6 10. W'd3 �d7 11. bracl tfla6 12. a3 tflc7 13. brfd1 W'e7 14. e3 brad8 1S. tfle2 �e8 16. W'b3 fJa8 17. 4:lf4 4:lb6 18. cS flc8 19. fJe5 �eS 20. de;;!;: Portisch - Short, Linares, 1989] W'e8 9. �£4 [9. i.gS W'hS 10. �f6 §i,f6 11. cd ed (11 ... cd!?=) 12. e3;;!;: Cheho ver - Riumin, USSR, 1936] W'h5 tO. bradt [10. tfles gS!?] fJbd7 [6dc, 4:lb6] 11. b3 tfle4 [11... Wh8! ? - game 2S9] t2. tfle5! [613. fJe4, 14. f3±; L'-.13. f3, 14. e4± Botvin nik] f'lg5 [L'-.fJh3; 12 ... gS 13. fJd7 �d7 14. �eS <2ld6 1S. cd cd 16. <2ldS ed 17. W'c7±; 12... tflc3 13. W'c3 tfleS 14. �eS W'e2 1S. �f3 i.b4! (1S ... W'a2? 16. bra1) 16. W'b4 W'f3 17. W'd6oo; 12 ... �f6!? Botvinnik] t3. h4 [o13. f3 fJh3 14. �h3 W'h3 1S. e4 Bot vinnik] 4:le4! [13... tfleS 14. de f'le4 1S. cd ed 16. tfla4 (617. £3) � g6 17. Wh2 bS;;l;:] t4. �£3 [o14. tfle4 fe 1S. f3 Botvinnik; 1S... tfles 16. �eS ef=] W'e8 t5. fJd7 �d7 t6. Wg2 �b4 t7. �e4?! [17. fJb1 (L'-.cS, a3, b4) �d6 18. i.d6 f'ld6=] fe+ t8. brht [18. f3 ef 19. ef �hS (19 ... br£4 20. gf �hS 21. brh1 brf8 22. 4:le2 �e7�) 20. ldh1 �e8+] W'h5 t9. £3?! [o19. f'lb1] �g6! [19... e5!? 20. de W'g6 Botvinnik] 20. Wft [20. Wh2 ef 21. �g6 hg 22. brd3 �c3 23. brc3 fe 24. bre3 eS 2S. hieS �g4+] e5! [20 ... ef 21. W'g6 hg 22. brcl fe+ Botvinnik] 2t. de?! [21. �eS ef 22. �g6 fe 23. We2 hg 24. 8d3 �g4 2S. We1 g£3-+ Spielmann; o21. hS �h3 (21... W'fS 22. de ef 23. W'f5 �fS 24. bk1 d4 2S. fJd1 �g4-+ Botvinnik) 22. ldh3 �f5 23. d.h2 ef4+]
,,-/ ////"
�
N A . j. '!"� �� � b ?� � u �� lC" 0'!!iff/7C�ff
irr�if�· t:�" ·� rtn· \""1
� W� ,-:-::,;;
\""l ·M ;:�/ _ ;:;
;;;� '@" �0�;;
M 27. Wg1 �e3 28. Wh2 �f4 29. Wg1 �d1-+] �c5-+ [24 ... e3? 2S. l"rg7!+- Bot vinnik] 25. e3 �£3 26. �£2 [26. Wg1 �e3 27. Wh2 �£4 28. Wg1 �g4-+ Spiel mann] �ht 27. \"Ve2 �h3 28. £5 [28. l"rb7?! l"rd8 629 ... �g4] �g4 29. Wd2 hr£8 30. e6 �£5 [30... l"rfS? 31. l"rd8 �f8 32. �fS! �fS 33. e7= Botvinnik] 3t. �£5 hr£5 32. l"rb7 hr£2 33. Wet hr£6 [33 ... �e3!?] 34. b4 [34. 8b8 8£8 3S. 8b7 8e8]
1i,e3 35. We2 �gt 36. e7 W£7 37. e8� We8 38. brg7 brg6 [38... �d4 39. d.g4 l"re6-+] 39. l"rh7 �d4 40. c5 8g2 4t. Wft 8£2 42. Wet e3 [643 ... �c3 44. Wd1 e2] O:t 86 Botvinnik - Perfiliev
Rou nd 4
30.09.27
t/2 The score of this game is not available 87
Et9
v. Makogonov - Botvinnik
Round S
1.10.27
t. d4 tfl£6 2. fJ£3 e6 3. c4 b6 4. g3 �b7 5. �g2 �e7 6. 0-0 0-0 7. tflc3 tfle4 8. �c2 tflc3 9. �c3 £5 [9 ... cS 10. 8d1 d6 11. b3 �f6 12. �b2 �e7oo] tO. �e3 [10. b3
�f6 11. �b2 d6 12. l"rad1 aS 13. tfle1 i.g2 14. lflg2 4:lc6 15. �f3 W'd7 16. lfl£4 �d4 17. �d4 fJd4 18. 8d4 eS= Polugaevsky Korchnoi, Buenos Aires (m/2), 1980; 10. dS �f6 11. 'fflc2 4:la6 12. hrd1 tflcs 13. i.e3
65
5th USSR Championship - 1927
d6 14. 4'le1 fie7 1S. 1dab1 aS (Sosonko Stean, Malta, 1980) 16. de;;l;; ; 10... ed 11. �e1 d4 12. fid4 �g2 13. �g2 1df7 (13 ... �c6 14. fid3! it.d6 1S. �f4;;l;; Sosonko Seirawan, Bad Kissingen, 1981) 14. �e3 4'lc6 1S. fidS �f6 16. 1dab1;;l;; Timman Ehlvest, Linares, 1991] it.£6 [10 ... aS!? 11. dS (11. a3 a4 12. 1dfd1 �f6 13. l'dacl �c6 14. �es 4'las 1S. i.b7 �b7 16. b4 ab 17. fib3 4'las 18. fibS c6 19. fib1 d6 20. 4'lf3 dS 21. cd cd+ Landgren - Christensen, Halls berg, 1998) ed 12. �e1 cS 13. i.dS i.dS 14. cd d6 1S. a4 �a6oo Belakovskaia - De Fotis, Philadelphia, 1999] 11. 1dad1 [11. fid2 - game 368] fie8!? [11 ... d6 12. fid2 fie8 (12... �d7 13. 4'lgs i.g2 14. 4'le6 fie7 1S. �f8 �fl 16. 4'ld7 fid7 17. hrfl±; 12 ... i.e4 13. dS eS 14. �gS i.g2 1S. �e6 fie1 16. Wg2;;l;; ) 13. dS eS 14. i.gs fi 9"6 1S. i.f6 1df6 16. �gS;;l;; ] 12. fict �c6!? l12... d6 13. dS!? eS 14. i.gs fia4?! 1S. i.f6 hrf6 16. �gS fia2 17. �e6 �a6 18. figS 1dg6 19. fie7-+] 13. i.£4 [13. i.gS!? d6 14. dS �d8! 1S. �f6 hrf6oo] 1dc8 14. i.gS d6 1S. i.£6 hr£6 16. fic3 [16. hrfe1! ? eS!? (16... fihS?! 17. figS;;l;; ) 17. de �eS 18. �eS �g2 19. Wg2 (19. �f3 i.f3 20. ef fift 21. fif4 1de6 22. 1de6 fie6 23. l'ddS g6oo) de 20. l'ddS c6 21. 1dd2 f4oo] fibS! [16... eS 17. de �eS 18. �eS i.g2 19. Wg2 fieS 20. fieS de 21. l'ddS;;l;;] 17. fia3 [11. b4 aS 18. a3 (18. bS �e7 19. hrfe1 f4! 20. e4 �d8 21. eS l'd6f7-+) f4 19. gf 1df4 20. fie3 fig4 21. h3 fifS 22. �e1oo] 1dh6 18. h3 [18. h4!? f4 (18... aS 19. 4'lgS;;l;;) 19. dS �aS 20. fic3 ed 21. cd cS 22. �h3 1de8 23. i.e6 1dhe6 24. de 1de6 2S. 4'lgS 1df6�] aS 19. §d2 [19. fie3!? eS 20. �gS e4 21. g4 (21. f4oo) fg 22. i.e4 �d8 23. i.fS gh 24. Wh2 §a8 2S. 1'dg1oo] � b4 20. fib3 i.e4!? [20 ... §£8 21. a3 �a6 22. l'=fe1 f4 23. g4 fie8 24. e4 fe 2S. 1de3=] 21. a3 4'lc6 22. fie3?! [22. h4!? f4 23. �gS i.g2 24. Wg2oo; 22. dS!? ed 23. cd �eS 24. l'dcl �d7 (24... ·gS?! 2S. 1dc3 g4 26. �eS i.g2 21. h4 i.e4 28. 4'lc6±) 2S. fibS 4'lf6 26. fia6 fie8 21. �gS i.g2 28. Wg2 �e4 29. �e4 feoo] (diagram)
22... eS! 23. g4?? [23. de! 4'leS 24. fib3 i.£3 2S. ef a4 (2S ... f4 26. cS Wh8 27. gf
�g6 28. cd �f4 29. de figS 30. 1dd8 1dd8 31. cdfi fid8 32. 1de1oo) 26. fia4 �f3 21. i.£3 fif3 28. 1de1 1df8 29. 1de3 fihS+] fg 24. fie4 gh [2S. i.h1 h2 26. Wg2 fih3#] 0:1
�
co Bot vinnik - R.oaanovsky
Round 6
2.10.27
1. e4 eS 2. �£3 d6 3. d4 �£6 4. 4'lc3 [ 4. de!? �e4 S. 4'lbd2 Sokolsky] 4'lbd7 S. i.c4 �e7 6. 0-0 0-0 7. fie2 c6 8. a4 fic7 9. 1dd1 h6 10. i.a2 a6 11. h3 [11. de
4'les (11 ... de 12. �h4 L.�fS) 12. 4'ld4 Bot vinnik] Wh7 [11 ... b6 12. �e3 i.b7 13. dS;;l;;] 12. 4'lh4!? [12. i.e3 bS 13. ab ab 14. b4!?;;l;; ] g6 [12 ... ed 13. 1dd4 4'lcs 14. fif3 4'le6 1S. J"fd1;;l;; ] 13. �£3 4Jg8 14. i.b3 �d£6?! [14 ... b6 1S. �e3 fS 16. ef gf 17. de de 18. i.e6;;l;;] 1S. i.e3 [1S. aS!?] i.d7
16. aS! 1dae8 [16... cS?! 11. de de 18. �dS±] 17. de de 18. i.b6 fibS 19. 1dd2 i.c8 20. 1dad1 4'lhS 21. fie3 gS [21... 4'lf4 22. �e2±] 22. �a4 [o22. �e2 �f4 (22...
66
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
g4 23. hg lt.g4 24. W'e3±) 23. �f4 gf 24. W'e3±] g4 23. hg lt.g4 24. �c5 �gf6 [24... �£4 25. �d3±] 25. hre1 [25. �d3 �d72;] �f4 26. �d3 �d3 27. hrd3 �h5 28. �h2 i.g5 29. W'c5 i.e7?! [29... W'e8!? 30. f3 (30. �g4 W'g4 31. W'e4 �f4 32. hrg3 W'hS;\;) it.e6 31. it.e6 W'e6;\;] 30. W'e3?! [30. W'e3!] it.g5 31. W'c5 i.e7?! [31... W'e8]
32. W'c3!± W'c8 [32... lt.e8! ?] 33. g3 f6 34. W'd2 [34. lt.e3 lt.e6 35. lt.e6 W'e62;] it.e6 35. it.e6 [35. W'e2! it.b3 36. eb �g7 37. W'g4! Botvinnik] W'e6 36. W'e2 [36.
hrd7 (�hrb7; 6lt.es) W'h3 (36 ... hrb8!? 37. it.eS hr£7 38. lt.a7 hrg8<=!) 37. hre3 �£4 (37 ... hrg8 38. g4 hrg4 39. �g4 W'g4 40. Wfl �£4 41. hrg3) 38. gf hrg8 39. hrg3 ef 40. hre7 hre7 41. W'£4±] �g7 [36 ... W'h3? 37. g4+-] 37. hred1 hrf7 38. hrd7 [38. Wg2!? 6�g4 Bo tvi n n ik ] �f8 39. J"'(f7 'f!!f7 40. ?lg4 h5 [40 ... W'e6 41. W'f3 fS 42. ef �fS 43. hrd7 ilg7 44. hrb7±] 41. �e3 [41. hrd7 hre7 42. hre7 lt.e7 43. �e3 W'g6;\;] hre6 42. W'c4 Wg6 43. Wg2?! [ 43. hrd8!? hre8 44. W'£7 W£7 45. hrd3 We6 46. f3 fS;t; 43. ileS!? ileS 44. W' eS hre8 45. W'b6 hrh82;]
hrd6 44. hrd6 i.d6 45. W'f7 W£7 46. �f5 i.f8 47. �g7 Wg7 48. Wh3 Wg6 49. f4 ef 112 89
DOO Vilner - Botvinnik
Round 7
4.10.27
1. d4 �f6 2. �c3 d5 3. W'd3 g6 [3... eS!? 4. de �e6=] 4. h3 �c6 5. i.f4 i.f5 6. W'd2 it.g7 [6... �b4!? 7. hrcl i.g7 8. g4
ile8 9. kh6 (9. a3 �a6 10. it.h6 it.h6 11. 'W'h6 eS=) i.h6 10. 'W'h6 eS 11. e3 'W'aSoo] 7. e3 [7. g4!? i.e6 (7... i.e8 8. i.g2 0-0 9. �h6r) 8. �g2;\;] 0-0 8. g4 �c8 [8... lt.e6 9 . .fl£32;; 9 . .flge2 6
12. �e5! [12. �gS eS 13. de 'W'd2 14. Wd2 �eS 15. Wcl fS 16. gf gf 17. i.fl h6oo) lt.e6? [12 ... �eS 13. de fS (13 ... W'd2 14. Wd2 fS 15. ef ef i6. i.e7±) 14. ef ef 15. 'W'd8 hrd8 16. i.e4± Vilner; 12... �eS 13. de (13. it.eS it.eS 14. de 'W'd2 15. Wd2 hrd8 16. We3 hrdS 17. i.e4 hreS 18. i.£3 lt.e6=) 'W'd2 14. Wd2 fS (14 ... hrd8 15. We2±; 14... �e6 15. �e4 J"'(ad8 16. We2±) 15. ef ef 16. ibc1 fS 17. gf it.fS 18. e3;\;] 13. �c6 be 14. i.e4± [14. 'W'aS 'W'dS 15. lt.e7 eS 16. c3±] it.d5 15. 'W'd3! e5 [15 ... cS 16. e3 ed 17. ed (17. ed hrb8!oo) eS 18. de W'aS 19. We2 lt.e4 20. 'W'e4 'W'e5g?; 16. de! lt.e4 17. W'e4 i.b2 18. hrd1 i.e3 19. We2±] 16. de i.e5 17. i.d5 cd [17 ... i.£4? 18. i.e6] 18. i.e5 hre5 19. 0-0-0 c6 20. h4! 'W'd7 [20 ... 'W'£6 21. 'W'd4±] 21. 'W'c3! hrae8 22. hrd4 [22. hS gS 23. h6 f6 24. f4 hr5e6 25. hrhfl±] W'd6 23. h5 c5 [23 ... gS 24. hra4 hr8e7 25. h6 (25. hra6 hr5e6 26. h6±) W'£6 26. £4±] 24. hrdd1 hre4?! [24... gS 25. h6 £6 (25... d4 26. ed ed 27. hrd4 'W'£6 28. hre4 'W'£2 29. hrdl+-) 26. hrd3 hrd8 27. hrhdl±] 25. hg! W'g6 [25... fg 26. hrh7! Wh7 (26... d4 21. 'W'b3 Wh7 28. 'W'n Wh6 29. £4+-) 21. hrh1 Wg8 28. 'W'h8 wn 29. hrh7+-] 26. hrd5
67
5th USSR Championship - 1927
J'lg4 27. �c5 J'lg2 [27 ... l'lg1 28. l'ld1 l'lg2
29. Wb1 (29. �a7 l'lc8 30. e4 �e4 31. l'ld2+-) Il£2 30. l'ldg1 l'lg2 31. e4+-] 28.
l'ld2 �g4 29. l'lhd1 h5
90
Botvinnik - Kaspersky
Round 8
5.10.27
1/2 The score of this game is not available 91
Duz-Hotimirsky - Botvinnik
Round 9
6.10.27
1/2 The score of this game is not available 30. l'ld8?! [30. f3! �f3 31. l'lg2 �g2 32. e4 �e4 33. l'lg1 Wh8 34. �h5 �h 7 35. �g5+-] l'ld8 31. l'ld8 Wh7 32. l'ld4? [32. b3!? gf2 (32 ... h4 33. l'ld4+-) 33. Ild5 l'ln 34. Wb2 �g7 35. Wa3+-] J'lg1 33.
Wd2 l'ld1 34. Wc3 l'ld4 35. �d4 �g5;::z 36. '&d7 [36. '&a7 '&£6 37. '&d4 '&£2 38.
a4 (38. b4 h4 39. b5 h3 40. b6 h2 41. '&e4 f5 42. �e7 Wg6 43. '&e8 W g 7=) h4+=! 39. a5 h3 40. '&e4 f5 41. '&e7 Wg6 42. '&e6 Wg7 43. a6 h2 44. a7 h1� 45. '&e7 Wg6 46. '&e8 Wg7 47. a8'& '&a8 48. '&a8 '&e3 49. Wc4 '&e2 50. Wb3 '&b5 51. Wc3 �e5=; 37. Wb3!? h4 (37 ... '&£2 38. a4 h4 39. a5 h3 40. a6 h2 41. '&b7 �e3 42. Wa2±; 37... �e6 38. c4 h 4 39. a4 h3 40. a 5 h2 41. �b7 '&£5 42. a6 '&£2 43. a 7 '&e3 44. Wa2±; 37... '&£3 38. '&d4±) 38. '&b7! (38. a4 '&£3! 39. a5 h3 40. '&c7 '&g2 41. '&£7 Wh6=) �f2 39. a4 '&e3 40. Wa2±; 36... h4! 37. �d7 (37. '&£7?? �g7-+; 37. '&b7 h3+=!; 37. a4 h3=) '&£6 38. Wd3 '&£3=] h4 [36 ... �£6!? 37. Wd3 (37. W'd4 '&£2+=!) '&£2 38. '&a7 h4+=!] 37. Wd2 [37. '&h3 �£6 38. Wd3 '&£2=] Wg6? [37 ... '&g2! 38. �£7 Wh6 39. �£6 Wh5 40. 'W'£5 (40. We2 h3 41. '&£3 Wh4=) Wh6=] 38. '&h3 �d5 39. We2 [39. We1 Wg5 (39 ... '&e4 40. Wfl '&c4 41. Wgl+-) 40. f3 f5 (40... '&a2 41. 'W'g4+-) 41. e4+-] 'W'e4 [39 ... �c4 40. We1 f5 41. 'W'g2 Wf6 42. £4+-] 40. Wf1 Wh6 [40... 'W'c2 41. '&g4 Wf6 42. �h4+-] 41. f3 'W'e3 42. 'W'h4
1:0
92
D95 Bot vinnik - Nenarokov
Round 10
7.10.27
1. d4 flf6 2. c4 c6 3. flc3 d5 4. e3 g6 5. flf3 i.g7 6. '&b3 [6. i.d3; 6. i.e2] 0-0 7. i.d2 e6! 8. i.d3 .f:lbd7 9. 0-0 .f:lb6 [9... flh5?! - game 76] 10. fle5 [10. Ilfd1!?;!;; .6e4 Botvinnik] flfd7 11. f4!?
[11. .f:ld7 de (11... �d7? 12. c5 .f:lc8 13. '&b7±) 12. i.c4 i.d7 13. i.e2 e5=] fle5 12. fe de 13. i.c4 c5!? [13 ... i.e5 14. de �d2 15. l'l£3!� (15. fle4? �a5) .f:lc4 16. '&c4 'W'b2 17. l'lb1 (17. l'ld1 b6+ .6i.a6) '&c2! (17 ... �a3? 18. fle4 Wg7 19. flf6 h6 20. 'W'h4--+) 18. Il£2 b5 19. �c5 W'd3 20. l'lf4 (20. l'ld1 '&c4 21. �e7 i.a6+) �d8 21. fle4 Wg7 (21... W'b6 22. fl£6 Wg7 23. '&e7 '&e3 24. l'lf2 h6 25 . .f:le8 Wg8=) 22. fl£6�; 19. '&d4!? c5 20. �c5 (20. l'lc2 cd 21. ed a6=l=) '&d3 21. l'lb5? i.a6-+; 21. l'lb3!=] 14. fle4 [14. .f:lb5 .f:lc4 15. '&c4 b6! 16. .f:ld6 a5=] cd 15. i.b4 [15. fl£6!? i.£6 16. efoo flc4 17. W'c4 e5oo] i.e5 [15... l'le8 16 . .f:ld6 i.e5 17. fl£7!? (17 . .f:le8 �e8 18. i.e2 deoo) 'W'c7 18. flh6 Wh8 19. fl£7 Wg7 20 . .f:le5 'W'e5 21. i.b5 i.d7 (21... l'lg8 22. ed--+) 22. i.d7 .f:ld7 23. l'lad1±; 19... Wg8 20. flh6=; 20. i.b5!?oo] 16. i.f8 '&f8 [16 ... �h4? 17. .f:lg3! de 18. i.c5 flc4 19. �b5+-] 17. ed [17. fl£6 Wg7 18. flg4 '&c5 19. l'lacl de 20. .f:le5 '&e5 21. Ilfe1 '&d4=] i.d4 18. Wh1 '&h6? [18 ... flc4 19. W'c4 i.b2 20. l'lad1 i.e5 21. .f:lg5;l;; ; 18... i.d7!? 19. .f:lg5! (19. fl£6
68
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
.t£6 20. l"!£6 l"fe8=t=) �e5 20. l"!£7 �g5 21. l"!d7 �d7 22. .te6=] 19. l"!ad1 .te5 20. l"!d8? [20. h3! .td7 (20... �h4 21. �b5 �e4 22. �e8 Wg7 23. l"f£7 Wh6 24. �f8 Wg5 25. �e7+-) 21. �e5 i.e8 (21... �e4 22. �d7 �h4 23. �b7+-) 22 . .te6 �g7 23. �d7±] ri!Jg7
coo 93 Iljin-Zhenevsky - Botvinnik
Round 11
21. g3!? [622. �b4; 21. h3?! �h4! 22.
�b5! �e4 (22... �d8 23. �e5 f6 24. �f6 �e4 25. �e8 Wh6 26. �f4 �g5 27. �£8+-) 23. �b4 Wh6 24. �d2 Wg7 (24 ... g5? 25. .td3+-) 25. �b4=] .td7! 22. l"!d7! [22. l"fa8? .te6! 23. l"!d8 .te4 24. Wg1 �e4 25. �e4 �e3 26. l"!£2 .tb2�] �d7 23. i.e6 fe [23... �f6 24. �b7! (24. �f6 .t£6 25. �b7 l"ff8 26. �a7± Botvinnik) l"ff8 25. �e7 Wh8 26. l"!f6! (26. �f6? fe+) .t£6 27. �f6+-] 24. �e6 Wh8 [24... l"!f8 25. �d7 (25. l"!£8? �cl 26. Wg2 ri!Jf8 27. �d7 �b2 28. Wh3 �d4=t=) Wh8 26. l"f£8 �£8 27. Wg2 .tb2 28. �b7=] 25. �d7 l"f£8 26. l"f£8 �£8 27. ri!Jg2 � b8 [o21 ... i.b2 28. �b7 .td4 29. �g5 �f2 30. Wh3 .tg7=] 28. �g5 i.g7 29. �e6 [29. �f7 Wg8 30. �e6 �f8!=] (diagram)
29... .t£6! [29 ... .tb2? 30. �d8 (631. �e8
Wg7 32. �e6) h5 31. �f7 Wg7 (31... Wg8 32. �g5 .tg7 33. �f7 Wh8 34. �g6+-) 32. �e5! Botvinnik; 32 ... Wh8 (32 ... Wh6 33. �d2; 32... ri!J£6 33. �£7!+-) 33. �g6 ri!Jg8 34. h4±] 30. b3 �g8 31. h4 b6 32.
ri!J£2 h6 33. �£4 �g7 34. �e8 ri!Jh7 35. �e4 .te5!= 36. �d3 [36. �g6 i.g3=] 112 .td6
10.10.27
1. e4 e6 2. �c3 d5 3. g3 de 4. .tg2 .td7!? [4 ... f5 5. f3 ef 6. �f3�] 5. �h3 [5.
�e4 .te6 (6£5) 6. f3 e5 (6... f5 7. �f2 �d7 8. d4 .td6 9. �gh3 �£6 10. .t95 �£7 11. 0-0 �gf6 12. e4 0-0 13. l"fe1 l"!fe8 14 . .td2 h6 15. �d3;i;; Barash - Pein, Ramat Has baron, 1990) 7. �e2 f5 8. �f2 .te5 9. �d3 .td6 10. 0-0 �f6 11. �e3 0-0 12. �e2 �e7 13. �f2 �f7 14. d3 �bd7=t= Riumin - Rau zer, Odessa, 1929; 5. d3 .te6 6. de �d1 7. �d1 �f6 8. �c3 (8. f3 .tb4 9. e3 .te5 10. .t£4 .tb6 11. �e2 �bd7 12. �d4 e5! 13. �e6 ef 14. �d4 �e5 15. We2 0-0-0 16. gf �g6 17. We3 l"!he8i Castro - Szabo, Cos ta Brava, 1976) .tb4 9. .td2 �bd7 10. �ge2=] .tc6 6. 0-0 �d7 [6... f5 7. d3 ed 8. l"fe1�; 6 ... �f6!? 7. �g5 .te7 8. �ge4 �e4 9. �e4 e5 10. ci3 f5i] 7. �e4 �g£6 8. d3?! [8. �f6 �f6 9 . .te6 be 10. d4;i;; ] .te7 [8... �e4! ? 9 . .te4 (9. de .te5 10. �h5 e5) .te4 10. de .te5=] 9. �£4?! [9. �f6 �f6 10. .te6 be=] 0-0 10 . .td2 e5 [10... �e4!? 11. .te4 .te4 12. de e6 6e5=t=] 11. �£6 [11. �e2 �d5 6£5 Botvinnik] �£6 12. i.c6 be 13. �g2 �d7 14. �e3 �d5 [14 ... l"!ab8!? 15. �e4 e4 16. de �e4 17 . .t£4 �e6 18. �e2 �d6! 19. �e6 feoo] 15. �c4 £6 16 . .te3 §ae8oo 17. a3 [17. .ta7?! e5 18. b4 eb=t=] a6 18. ri!Jg2 .td6 19. £3 £5 20. .tg1 l"f£6 21. �e2?! [o21. �d2 h5 22. l"fae1 h4 23. gh l"fh6oo]
69
5th USSR Championship - 1927
•��• �• ••• �i �r.¥ r � � I% �J " �-,���.f'!(i'""'��t.� � - � �� •iJ•� ·� . � B ii B ii D
0 11 B�B� � � . .lllf "l �• -� • '""' ;u,m!
21... h5! 22. Whl h4 23. gh <£lf4 [o23... ldh6] 24. '&d2 ldh6 25. it.e3!? [25. it.£2!? <£lg6 (25... '&e6 26. lt.g3 <£lg6 21. '&el) 26. ldgl Wh7 21. '&eloo] ldh4 26. it.£4 ldf4l 27. ldael '&£7 28. '&g2 [28. ldeS!? 1t.e5 29. <£les ldes 30. '&£4 lde2�] '&h5 29. lde3 [29. '&g3!? (629... lde6 30. '&f4! ) '&h6 30. lde2 ldh4 31. ldfeloo] lde6 30. ldgl '&h6 31. b4 ldh4 [6ldg6! Botvinnik] 32. '&e2 [32. lde2 cS 33. c3 cb 34. aboo] '&£4 [32... e4 33. <£ld6 cd (33... ef? 34. lde6+-) 34. fe ldh2 35. '&h2 '&e3 36. ldg3oo] 33. '&g2? [33. ldg2 ldeh6 34. c3 (34. <£le5? ldh2! 35. ldh2 ldh2 36. '&h2 '&e3 31. f4 '&cl+; 34. <£ld6? cd 635 ... ldh2+) e4 35. <£ld6 cd 36. fe fe (36 ... ldh2 31. ldh2 ldh2 38. '&h2 '&e3 39. '&d6 fe 40. '&e6 Wf8 41. '&fS Wg8 42. de '&c3=) 31. lde4 ldh2 38. ldh2 ldh2 39. '&h2 '&fl 40. '&gl '&h3=] ldg6 34. '&£2
34... e4!+ [34 ... ldh2?! 35. '&h2 ldh6 36. '&h6 '&h6 31. Wg2oo Botvinnik] 35. �d6 [35. lde2 ldh2 36. '&h2 '&f3-+; 35. ldg6 ldh2 36. Wgl IT£2 31. W£2 '&h4 38. We2 ef 39. ldf3 '&h2 40. Wel '&h5-+] ldh2 36. '&h2 ldh6 37. lde2 '&£3? [31... ldh2 38.
ldh2 '&£3 39. ldhg2 cd 40. Wh2 '&hS 41. Wg3 g5-+ Botvinnik] 38. ldeg2 ldh2 39.
Wh2 '&h5 40. Wg3 cd 41. de '&g4 42. W£2 '&£4 43. We2 '&e4 44. Wd2 '&d4 45. We2 W£7 46. ldg6?! [46. ldgS! '&£6 (46 ... £4? 41. ldg1 '&g1 48. ldg1 Wg1 49. Wf3) 41. Wd3 dS (41... g6 48. c4 '&g1? 49. ldfS! gf 50. ldg1 Wg1 51. a4 Wf6 52. bS cb 53. cb ab 54. aS+-) 48. c4 de 49. Wc4 '&es (49 ... f4 50. Wd3 g6 51. We4 f3 52. ldg6! '&g6 53. ldg6 f2 54. ldgS!=) 50. Wd3=l=j 'Wc3 47. ®dl
47... d5 [47 ... f4 48. ldg7! '&g1 49. l"dg1 Wg1 50. c4! Wf6 51. a4 We6 52. aS!;:::! cS! (52... Wd1 53. We2 ds 54. cd cd ss. Wf3 Wc6 56. Wf4 WbS 51. Wes Wc4 58. b5!=; 52 ... dS 53. bS Wd6 54. cS! Wc1 55. b6= Botvinnik) 53. b5 Wd1 54. b6 dS! 55. cd c4-+ Muller; 41... '&a3!? 48. ldg1 We6 49. ldel WdS 50. ldb1 f4 51. l"df7 '&f3 (51... '&b4?? 52. l"d£5+-) 52. Wcl Wc4-+] 48.
ld6g3 '&d4 49. We2 '&e4 50. Wd2 '&£4 51. We2 '&h6 52. ldlg2 g6! [52... f4? 53. ldg1=; 52... Wf6?! 53. l"dc3;:::::!] 53. a4 £4-+ 54. ldc3 [54. l"dg4 W£6 ss. Wf3 gs-+] g5 55. b5!? [55 . .b\£3 g4 56. l"dg4 '&e6-+] '&h5 56. Wd2 cb 57. ab ab 58. l"dc7 W£6 59. ldc6 W£5 60. ldc5 '&£7 [o60... '&f3 61. lde2 g4 Botvinnik] 61. ldb5 g4 62. c4 £3 63. ldgl £2 64. ldfl g3 65. ldd5 [65. cd Wg4 66. l"db4 Wh3] Wg4 66. ldd4 Wh3 [66... WB 61. ldbl g2?? 68. ldb3#; 61 ... Wg2-+]
o:t
70
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
94 C16 Botvinnik - Pavlov-Pianov
Round 12
12.10.27
1. e4 e6 2. d4 d5 3. .f'lc3 .ib4 4. e5 £6?! [4... cS] 5. .f'l£3 c5 6. a3 .ia5 7. b4 cb 8. �b5 b3?! [8... ba 9. c3 .ic7 10. .ia3l; 8 ... .ic7 9. ab!; 8 ... .f'lc6 - game 78] 9. c3 �c6 [9... fe 10. de .f'ld7 11. 'll!fb 3�] 10. 'll!fb 3 [10. .f'ld6 W£8 11. 'll!fb 3 fe 12. de �eS+] .ic7?! [10... fe!? 11. de .f'lge7 12. �d6 W£8] 95
Bogatyrchuk - Botvinnik
Round 13
C17
13.10.27
1. e4 e6 2. d4 d5 3 . .f'lc3 .ib4 4. e5 c5 5. 'll!fg4 W£8 [os... .f'le7] 6. �£3 [6. a3
11 .i£4! [612. ef .i£4 13. fg+-] £5?! [o11... .ib8 12. .f'ld6 .id6 13. ed gS 14. .ig3 �h6] 12. .id3 .f'lh6 [12... .f'lge7 13. .f'ld6 .id6 14. ed .f'lg6 1S . .ieS!± Botvinnik] 13. •
0-0 0-0 14. c4!± .f'la5 15. 'lllf a2 de 16. .ic4 .f'lc4 17. 'll!f c 4 .ib8 [17 ... .ib6 18. .ih6 gh 19. �d6±] 18. bract [18. .ih6!? gh 19. brfcl a6 20. .f'lc7 .ic7 21. 'll!f c 7±] .f'l£7 19. hffd1 a6 20. �c3 b5 21. 'll!f b 3 Wh8 [21... gS 22. dS! gf 23. de .ie6 24. 'll!fe 6 'll!fe 8 2S. 'll!f d S .ieS 26. hfe1 hfd8 27. breS± Botvinnik; 21... 'll!f e 8!? 22. dS ed 23. <£ldS .ie6] 22. d5! ed 23. �d5 .ie6 (diagram)
24. 'll!fb 4! 'll!f e8 [24... .idS 2S. bidS 'll!f e 8 26. brd7±] 25 . .f'lc7 .ic7 26. brc7 bidS [26... .ic4 27. hfe7 'lllfc 6 (27 ... 'lllf c8 28. brdd7) 28. e6! Botvinnik; 26... �d8!? 27. 'll!fe 7 'll!fe 7 28. bre7 .ic4 29. .f'ld4 hfc8 30. e6±] 27. hfe1 brd7 [27... aS 28. 'll!fa s brd7 29. brcS .ic4 30. e6 .ie6 31. 'll!f bS+-] 28. brd7 .id7 29. e6! .ic6 [29... .ie6 30. bre6+-] 30. ef 'll!f £ 7 31. .f'le5 1:0
'll!f a S 7. .id2 cd 8. 'll!fd 4 �c6 9. 'll!f £ 4 d4+=] cd [6 ... .f'lc6 1. .id2 cd 8. �d4 �eS? 9. �e6±] 7. .f'ld4 'll!f a 5 [7... .ic3!? 8. be 'll!fa S 9 . .id2 �e7] 8. .id2 .f'lc6 9. a3 [9 . .f'lc6 be 10. a3 cS (10... .ie7 11. .id3�) 11. brd1 .ic3 12. .ic3 'lllfc 7 13. .ie2� Vilner - Mo del, Moscow, 1927] £5 [9 ... �eS?! 10. 'll!fg 3! (10. �e6 .ie6 11. 'll!f b 4 'll!f b 4 12. ab �c4�) .id6 (10... �c6? 11. flb3; 10 ... .ic3 11. .ic3 'l!!fc1 12. �bS+-) 11. fldbS (11. �cbS? 'll!f d 2! 12. Wd2 .f'lc4) .ib8 12. fldS 'll!f d2 13 . Wd2 4'ic4 14. .ic4 .ig3 1S. hg ed 16 . .idS±; 9 ... �d4!? 10. 'll!fd 4 .icS 11. 'lllf f 4 'll!f d 8�] 10. 'll!f £4 [10. flc6!? fg (10 ... .ic3 11. be be 12. 'll!f b 4 'll!f b 4 13. ab±) 11. .f'las .iaS 12 . .ie2 (12. flbS±) hS 13. h3!±] �d4 [10... �ge1? 11. .f'lb3] 11. 'll!fd 4 .ic5 12. 'lllf£ 4 'll!f d8 [12 ... 'll!fc7 13. flbS 'll!fc 6 14. .id3�] 13. �a4! [13. .f'lbS �e7 14 . .ib4 b6 1S. .f'ld6 .f'lg6 16. 'll!fg 3 f4 17. 'll!f c 3�] .ie7 14. g4! [14. .id3 d4 1S. 0-0 gS 16. 'll!ff 3 'll!f c 7oo] �h6 [14... gS 1S. 'll!f f 3 'l!!fc1 16. 0-0-0�] 15. brgl [1S. h3 'll!fc7 16. .id3 .id7;::::! ; 1S. gf!? flfs 16 . .id3�] .f'l£7 [1S... .id7 16. 0-0-0 (16. flc3 gS) .ia4 17. 'll!fa 4 �g4 18. h!g4 fg 19. 'll!f g 4-> Model; 1S ... g5 16. 'lllf f 3 f4 17. h4-> Bogatyrchuk] 16. gf ef 17. 'll!f d 4 [17. 0-0-0!? 'll!f c 7 18 . .ic3 .ie6 (18 ... a6 19. 'll!fd 4) 19 . .id3±] .ie6 [17... flgs 18. .igS .igS 19. .ig2 i.e6 20. .f'lcS±; 17 ... 'll!f c 7!? 18 . .ic3
11
5th USSR Championship - 1927
�e6 19. 0-0-0
96
E72 Bot vinnik - Holodkevich
Round 14
22... d4?! [22... 4:lg6 23. b'rdS f4 24. b'rhS!+-; 22 ... .!£6 23. b'rdS 4'Jf3 (23 ... 8e8 24. i.bS b're6 2S. b'rel+-) 24. b'rg3±] 23. .!d4 .!£6 24. .!g2 g6 [24 ... 4:lg4 2S . .!b7 b'rb8 26. .!eS .!e7 27. .!e7 �e7 28. f3 8b7 29. fg f4 30. b'rge1 �f7 31. b're4 gS 32. b'rd5 h6 33. h4+-] 25. .!b7 8b8 26 . .!h1 [26. .!a6!? �f7 27. §gel b'rhe8 28. f4 4:ld3 29. �d3 b'rel 30. .!e4 8e6 31. .!e6 �e6 32. .!f6 �f6 33. b'rd7+-] �g7 [26... aS 27. b'rgel+-] 27. .!a7 8bc8 28. b3 [28. f4!? 4:le4 29. b'rd7 �h6 30. b'rg3 .!b2 31. �bl gS 32 . .idS+-] 8he8 29. .!d4 b're7 [29... 4:lg4!? 30. f3 .!d4 31. b'rd4 4'le3 32. e4 b'red8 33. 8d8 b'rd8 34. f4 8b8 3S. �b2 4:le4 36. �a2 4'ld2 37. b4+-] 30. �b1 4:lg4 31. .!£6 [31. f3!? �d4 32. b'rd4 4:le3 33. e4+-] �£6 32. b'rd2 b'rce8 33. .!c6 [33. f3 b'rel 34. 8el b'rel 3S. Wa2 4:le3 36. i.g2+-] b're2 34. b're2 [34. b'rgd1!?] b're2 (diagram)
35. a4! �eS [3S ... 4:lh2 36. aS+-; 3S ... 4:lf2 36. aS+-; 35... b'r£2 36. b'rg4!? fg 37. aS 8fS 38. b4!+-] 36. 8d1 [36. aS �d6 37. .!f3 b'res 38. .!g4 fg 39. b4+-] 4:lf2 37. b'rdS �e6 38. b'rd8 [38. aS 4'le4 39. b'rd8+-] 4:le4 39. aS £4 40. .!e4 1:0
14.10.27
1. d4 4:lf6 2. c4 g6 3. 4'lc3 .!g7 4. e4 d6 5. g3 0-0 6. �g2 4'lbd7 [o6... eS 7. 4'lge2
(7. dS 4:le8 L::�JS ;:::::! ) 4'le6 8. dS (8. 0-0? ed 9. 4:ld4 4:le4!+) 4:ld4 9 . .!e3 (9. 4'ld4 ed 10. 4:le2 l:de8 11. f3 eS=) 4:le2 10. �e2 4'lg4 11. .!d2 fS=] 7. 4'Jge2 cS [o7 ... eS] 8. 0-0 cd [8... b'rb8!? �a6, bS Botvinnik] 9. 4'ld4 4:le5 [9... 4:les 10. h3 �b6 11. 4:lb3 �b4 12.
12. 4:ld5! [12. 4:lde2 �e8=] 4:ld5 [12... 4:le8
13. �d2 e6 14. 4:le3±; 12... 4:lg4 13. f4 (13. h3!? 4:ld4 14. .!d4 4:les 1S. f4 4:le6 16 . .!g7 Wg7 17. �d2±) e6 (13 ... i.d4 14. �d4 e6 1S. 4:le3 eS 16. fe de 17 . .!eS 4:le3 18. �e3 �e7±) 14. 4:le6 be lS. i.g7 Wg7 16. �g4 ed 17. fS de (17... de 18. f6 �h8 19. �e4±) 18. be �f6 19. eS b'rad8 (19 ... de? 20. eS+-; 19... �d4?! 20. Wh1 i.fS 21. �f4 �e6 22. ed f6 23. �fd1±) 20. ed (20. l:dad1 .!e8! 21. ed b'rd6 22. 8d6 �d6=) �d6 21. b'rad1 �eS 22. �hl±] 13. ed 4'ld4 14. .!d4 bS
72
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948 97
Freiman - Botvinnik
Round 15
E19
1S.10.27
1. d4 .£if6 2. flf3 e6 3. c4 b6 4. g3 �b7 5. �g2 �e7 6. 0-0 0-0 7. �c3 �e4 8. �c2 �c3 9. �c3 fS 10. l'dd1 [10. lt> e3 game 368] �f6 11. 'f#e3 [11. �f4 d6 12. b4 W'e7=] W'e8 [11... W'e7!?; 11... �e4 12. �d2
[14 ... 'f#e7 1S. �g7 Wg7 16. 'f#d4 f6 17. �He1 b:'rfe8 18. ge3±] 15. �g7 Wg7 16.
'f#d4 Wg8 17. cb �bS 18. gfe1 'f#d7
[18... aS 19. gael! ? ge8 (19... 'f#d7 20. 'f#b6±; 19 ... a4 20. b4±) 20. ge8 'f#e8 21. 'f#d2 'f#e7 22. 'f#e3 ge8 23. gel 'f#b8 24. 'f#e3±] 19. ge3 [19. l'dael l'dae8±; 19. a4!? �a6 20. b4 8fe8 21. b5 �b7 22. l'da3 l'de7 23. l'dae3 l'de8 24. 'f#h4 eS 2S. de fe 26. �b7 l'db7 27. f4;;l;; ] fS? [19 ... aS 20. gae1 l'dfe8 21. 'f#h4 l'da7 22. a3 (22. 'f#h6 'f#fS 23. l'de4 'f#f6 24. l'dh4 'f#g7±) l'de7±; 19... l'dae8 20. gae1 l'dfe8 21. a4 (21. 'f#h4 ge2 22. a4 �a6 23. f4 l'db2;::::! ) �a6 22. b4 l'de7 (22... l'de4 23. 'f#b2±) 23. bS �b7 24. 'f#h4 eS 2S. de fe 26. �b7 gb7 27. f4;;l;;] 20. a4
�a6 21. l'dae1 l'df7 22. b4 �b7 23. bS a6?! [23... 'f#e7 24. h4 f4 (24... 'f#d7 2S.
l'de6 'f#e7 26. 'f#e3 'f#e4 27. hS f4 28. gf �dS 29. hg l'dg7 30. l'del 'f#a2 31. l'de7 l'dg6 32. l'de8 l'de8 33. 'f#e8 Wg7 34. ge7 �f7 3S. l'da7 'f#dS 36. l'df7 'f#f7 37. 'f#f7 Wf7 38. aS+-) 2S. gf �e8 26. l'de3 'f#b6 27. 'f#e3±] 24. b6 l'dc8 [24 ... aS 2S. l'de3 ge8 26. ge8 'f#e8 27. 'f#d2+-] 25. aS l'dcS 26. l'dc3 l'dc3 [26... W'e8 27. l'deel+- Botvinnik; 26... W'bS 27. l'deS de 28. W'eS �a8 29. 'f#e7+-] 27. 'f#c3 l'df8 28. 'f#e3! [28. W'e7?! W'e7 29. be W£7 30. l'db1 �e8 31. l'db6 We8;;l;;] l'de8 [28 ... Wf7 29. W'e6 We8 30. l'del Botvinnik] 29. l'dcl l'dc8 [29... W'a4 30. l'de7+-] 30. l'dc8 �c8 [30 ... W'e8 31. 'f#e7 W'el 32. �fl �dS 33. b7+- Bot vinnik] 31. '?!ite6! '?!ite6 32. de Wg7 33. b7 �b7 34. �b7 Wf6 35. �a6 We6 36.
�c8
1:0
l'de8 13. �e3 d6 14. �e1 �g2 1S. �g2 -£id7 16. W'f3 W'e7 17. �f4 �gS 18. dS �£4 19. W'£4 W'f7 20. de l'de6= Kashdan - Evans, Baltimore, 1948] 12. �d2 [12. W'£4 �d8 13. dS �a6 14. de de 1S. �eS �g2 16. Wg2 �e7 17. b3 �eS 18. �a3 �d6 19. �eS be 20. W'e3 �eS 21. W'eS;;l;; Euwe - Barden, Paignton, 19S1] d6 13. �c3 �d7 14. l'dd2 [14. b4 W'e7 (14... e::.? 1S. �eS! �g2 16. �d7 W'd7 17. Wg2 W'e6 18. dS W'e4 19. �f6 l'd£6 20. l'dael±) 15. a4 .1i,e4 16. aS±] �e4 15. �gS?! [1S. b4 W'e7 16. a4;;l;;; 1S. �e1 �g2 16. �g2;;t] �g2 16. Wg2
••w�-��·• w� ,.. %'� � -
l!;;j�· '!
1
�� � --y;w� � rlw R{""'y; B %'�•. W,,,y;· � 't' l·�
�
",.,y;
;;1!1Jj.
• • • -w� �� ., ,_.'i?'ro;. � �/�� � � �"". � ��;;;:; ' ' ""'',. , . , � ·/ _ / /, A ,� · · 'd w �//? ::% b '0 �''" ::: � �?j{ �t a • • • "
"
�;
m " ?iN
,
�L-�
�
x·
/
.
;
�
16 ... �gS [16 ... eS! 17. dS?! �es 18. �h3 (18. £3? f4! 19. gf W'g�-+; 18. �£3? f4 19. gf W'g6 20. Wh1 ef-+ ) f4'+; 17. l'dad1 f4! (17 ... ed 18. �d4 W'e3 19. �e3;;l;; ) 18. gf ef 19. W'e6 (19. W'f4? h6 20. �f3 �gS+) Wh8 20. W'e8 gae8 21. �f3 gSi; 17. de �eS 18. �eS (18. b3? �e4-+) de!? (18 . . . It> g5 19. W'gS W'eS=) 19. l'dad1 W'e7 20. �h3 (20. �f3? e4-+) l'dad8=] 17. W'gS �f! [f:.�e4] 18. f3 W'c6 [18... bS 19. eb W'bS (19... h6 20. W'e3! �dS 21. W'd3±) 20. d5! ed 21. W'fS;;l;;; 18 ... h6 19. W'e3 (19. W'h4 b5 20. dS e5;::::!) e6=] 19. b3 dS?! [19 ... h6 20. W'e3 (20. "W'g6 "W'e8!=; 20. "W'h4 b5!? 21. d5 �d5! 22. �g7 <.£le3 23. Whl Wg 7 24. 'W'd4 e5 25. W'e3 be ,26. gel W'b6=) l='lfe8 21. W'd3;;l;; ;
5th USSR Championship - 1927
19 ... bS! ? 20. dS ed 21. lt.f6 ldf6 22. ed �e3 23. ldad1 f4=] 20. Tiel;;!;; ldf7?! [20... de 21. lt.b4;l;; 20... �d7!? 21. lt.b2 e6 22. ldde2 �ae8;l;] 21. lt.b2 "&d6 22. lddc2 h6?! [22... lde8 23. ed 42JdS;l;J 23. 'W'd2 [23. 'W'g6! (.624. eS; .624. ed) lde8 (23... de 24. �e4 <£ld5 25. Tie6 Lrf6 26. Tid6 Tig6 27. �d7±; 23 ... lde8 24. ed <£ldS 25. lde6±) 24. eS! (24. ed <£ld5 25. lde6 'W'd7 .6£4<=) be (24 ... 'W'd8 25. eb ab 26. lde6 ldee7 27. ldlc2 .6lt.cl-f4) 25. ldc5 'W'a6 26. ldle2±] lde8 [23... de!? 24. lde4 <£ld5 (24 ... c5 25. 'W'e1 cd 26. �d4 "ff!e 7 27. l"!dc4±) 25. l""rc 6 'W'd7 (.6£4) 26. e4 fe 27. fe <£lf6 28. 'W'e2 Tiaf8 29. lt.a3 (29. Tie7 'W'e7 30. lde7 lde7<=) ldd8;l;; 26. e3!? Tic8 27. ldlc2±]
73
[ 45. Tif7 Tid8 46. TI£8 ldd7 47. Wg6+-]
ldc6 46. h4 ldc2 47. lda6
98
1:0
Sergeev - Bot vinnik
Round 16
16.10.27
0:1 The score of this game is not available 99
Bot vinnk - Grigoriev
Round 17
18.10.27
1:0 The score of this game is not available 100
Ra uzer - Bot vinnik
Round 18
19.10.27
0:1 The score of this game is not available 24. c5!± [24. cd <£ld5 (24 ... ed 25. lde6
'W'e7 26. TI1e2±) 25. Tie6 'W'd8 26. e4 (26. e3 eS!=) fe 27. fe <£lf6;l;] 'W'd8 25. 'W'd3 [25. eb ab 26. lde6±] f4 [25 ... ldee7 26. eb ab 27. lde6 .61dlc2, lt.cl-f4±] 26. 'W'g6! [26. gf?! <£lhS; 26. eb ab 27. gf .fJhS 28. e3 ldf4 29. 'W'g6 TifS;l;] 'W'd7? [26... fg 27. hg±] 27. cb cb 28. gf+- 'W'd6 29. e3
'W'd7 30. 8c6 ldd8 31. i.a3 lde8 32. lt.d6 Tid8 33. lt.e5 'W'e7 34. Wg3! [34. fS
ef 35. lt.f4 (35. 'W'fS <£ld7±) <£le8 (35 ... Wh8 36. �fS+-) 36. lt.h6 Tif6 (36... 'W'a3 37. TI1c2 Tid6 38. Tid6 �d6 39. �d6 <£ld6 40. lt.f4+-) 37. ldf6 'W'f6 38. �f6 <£lf6 39. lt.gS+-] b5 35. f5! ef 36. lt.f6 f4 [36 ... ldf6 37. ldf6 '5'£6 38. '5'f6 gf 39. lde7 .6Wf4+- Freiman] 37. Wg4 [37. Wf4?! Tidf8! 38. Wg3 �e3;l;; 37. ef Tif6 38. ldf6 �f6 39. 'W'£6 gf 40. Wg4 Lfe8 41. WfS+-]
h5 38. Wh5 ldf6 39. Tif6 �f6 40. 'W'f6 gf 41. ef Wf7 42. ldc7 We6 43. Wg6 f5 44. Wg7 ldd6 [44 ... aS 45. h4+-] 45. lda7
101
Bot vinnik - Roblin
Round 19
20.10.27
1:0 The score of this game is not available 102
Smorodsky - Bot vinnik
Round 20
23.10.27
1/2 The score of this game is not available 103
Bot vinnik - seleznev
Round 21
24.10.27
1/2 The score of this game is not available
74
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
EVENTS 1927 - 1929 In the period between the 5
th
th and the 6 USSR Championships Botvinnik p layed in several
team competitions in Leningrad, Moscow and Riga, took part in some local competitions. Since December 1 927 to February 1 928 Botvinnik won the championship of metalworkers trade union:
l.Botvinnik, 2.Lesman, 3.Zhilin, 4.Yuriev, etc. (game 104).
Botvinnik went to Riga as a member of the Leningrad team. The score in the match Leningrad - Riga was 7.5 - 0.5, Botvinnik beat Krastyns (game
105).
Since December 8, 1 929 to March 1 929 Botvinnik took part in the championship of educationalists trade union (Rabpros Championship) - see game
106.
On January 4 - 6, 1 929 the team of Leningrad University headed by Botvinnik won All Russian University Championship. Botvinnik played draw with Vainshtein (Tashkent) and Teslenko (Harkov) and won Poliak (Moscow) - see game
107.
In May 1 929 Botvinnik played in the match of Leningrad and Moscow University teams (game
108).
In summ er 1 929 after his first year in Leningrad Polytechnic Institute (now Technical University), Botvinnik and other students were sent to a military camp in village Krechevitsy near Novgorod. There were a lot of strong players among students and they decided to organize a match against the Novgorod team (game
109).
Events
-
15
1927-29
104 Bot vinnik - Yuriev
060
Leningrad 1928
1. d4 .f'l£6 2. e4 e6 3. �f3 d5 4. i,gs it.e7 5. e3 0-0 6. �e3 �bd7 7. i,d3 a6?! [7... de 8. i,e4 eS] 8. e5 e6 [8... b6 9. e6 �b8 10. .f'lesl] 9. b4 [9. 0-0 h6 10. i,h4�] aS [9 ... lde8 10. �e2 aS 11. bS g6
12. h4 eSoo Leon - Amura, Cienfuegos, 1991; 9... h6 10. il.£4 aS 11. b5�] 10. a3 [10. b5 e5 11. de .f'lg4=] ab [10... b6!? 6i,a6; 10 ... h6!? 11. i,£4 (11. i,h4 b6=) b6 12. 0-0 i,a6=] 11. ab lda1 12. �a1 b6 [613 ... be 14. be eS 15. �e5 �eS 16. de �g4; 12 ... �h5!? 13. i,e7 �e7 6eS] 13. i,£4! be [13... �h5 14. �a7 .f'l£4 lS. ef±] 14. be �h5 15. �a7! [�16. i,e7; 15. i,d6 i,d6 16. ed eS=] �f4 16. ef f6 17. 0-0 [17. �a4 e5 18. de fe 19. �e5 �eS 20. fe i,rs�] e5
�e7? (23... �b8oo Botvinnik) 24. b8�! �b8 25. �d7+-] i,e6 24. �e7 i,£5 [24 ... l:Ae8 25. �b4 i,rs 26. b7 �b8 27. �eS �a7 28. g4+-] 25. b7 [2S. �cS (6b7, .f'la6) lde8 (25... l:'Af7 26. �d6) 26. �d6 l:'Ad8 27. �£4 i,g6 28. b7 �b8 29. 'W'b8 8b8 30. ldal+-] 'W'b8 26. .f'le5 l:A£7 [26 ... 8e8 27. 'W'e8! �e8 28. .f'la6 i,d3 29. b8'& �b8 30. �b8 i,n 31. Wfl+- Bot vinnik] 27. �e2 Wf8 [27 ... 8b7? 28. �b7 �b7 29. �e8 Botvinnik; 27... h6 28. �a6 l:'Af8 (28 ... 'W'c7 29. 'W'a8 l:A£8 30. �a6+-) 29. 'W'c6+- 'W'es 30. h3 �31. .f'la6+-] 28.
'W'a6 8e7 29. '&aS! 8e8 30. 'W'b8 ldb8 31. lda1 1:0 105
E38 Krast yns - Bot vinnik
Riga 22.02.28
1. d4 �f6 2. e4 e6 3. .f'le3 it.b4 4. �e2 e5 5. e3 0-0 6. �f3 .f'le6 7. �d3 d5 8. de [8. ed ed 9. a3 (9. 0-0 e4 10. i,rs §e8
11. �d2 i,r8 12. l:Afe1 �b4 13. 'W'bl �fS 14. 'W'£5 g6 15. �bl �d3+ Hoffmann Schurmann, Sehloa, 1996) c4 10. i,rs �c3 11. be �f5 12. 'W'£5 .f'le4 13. �d2 g6=i= Grassmehl - L. Schneider, Wildbad, 1993] it.e5 9. a3 de [9 ... a6 10. b4 i,d6 11. i,b2 �eS 12. .f'leS i,es 13. ed ed 14. �e2� Wuts - Barsov, Goch, 1993] 10.
18. i,£5! [619. �d7] ed [18... ef 19. �a2
6.f'lb4+-; 18... e4 19. �d2 lde8 20. �e6 (20. l:'Ab1 i,£8 21. �a2 Wh8) Wh8 21. rs �f8 (21... �£8 22. ldal l:'Ae7 23. �a8+-; 21... l:Af8 22. �a2 623 . .f'lb4+-) 22. i,£7±] 19. �a4± [6�d4-c6+-] .f'lb6 [19... �eS 20. �e8 �a4 21. �e6+-; 19... d3 20. �d4+-] 20. eb [20. i,c8!? .f'lc8 21. �b7±; 20. i,h7 Wh7 21. cb±] i,£5 21. �d4 i,d7 22. f5 �e8? [22... �d6 23. Tiel (23 . .f'le6 i,e6 24. fe f5 625 ... �h4;:::::!) lde8 24. .f'le6 i,e6 (24 ... l:'Ae7 25. b7 �b8 26. �a8 �e8 27. �aeS �d6 28. g3±) 25. fe (2S. l:'Ae6 g6oo) l:'Ae7 26. b7 �b8 27. �a8 �d6 28. g3 lde8�] 23. �e6! [23. b7
i,e4 e5!? 11. 0-0 i,g4 12. �e2 'W'e7 13. b4 �d6 14. �b2? [14. �g5 e4 (14 ... i,e2? 15 . .f'ldS+-) 15. f3oo] e4! 15. �e1 �e5i 16. g3 �h5 17. i,g4 �g4 [o17... �g4 18. h4 IS] 18. Wg2! ldae8 19. l:'Ad1 i,es 20. h3 '&g6 [20... �hS!? 621... i,c3 22. i,c3 .f'lb4 23. ab l:'Ac3 24. �c3 �d1]
21. 'W'b3 ldfd8 22. ldd8 l:'Ad8 23. �e2 �h5! 24. .f'l£4 (diagram)
24... �f4 [o24... 'W'dl 25. 'W'd1 l:'Adl 26. i,es �e5 27. .f'lc2 §d2 28. �d4 .f'lc4i] 25. i,£6 gf 26. gf [26. ef?! �d4 6 �d5] �e2 27. �e3 [27. 'W'c2!? 'W'c2 28. .f'lc2 l:'Ad2 29. Tiel] �d2 28. 'W'f6 §d6 29. 'W'h4 l:Ag6 30. Wh2 [30. Wh1? �e2-+]
76
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
l'ld1 '&c7 16. b3 h6 17. i.b2i; o10... h6] 11. i.e2 [11. l'le1 cS (11 ... fJ£6 12. i.c2 cS 13.
'&e2 31. l'lh1 [31. f5?! '&n 32. fg hg 33. 4'lg2 '&d3l] f:Je7 32. £5! 4'lf5 33. '&£4
33... 4'lg3!? 34. �b8 Wg7 35. �e5 W£8 [35... Wh6 36. '&£4 Wg7 (36 ... Wh5? 37. fJg2+-) 37. �e5=] 36. �b8 We7 37. �b7? [37. �c7=] Wf6 38. '&e6 wg7 39. 'W'g6 [39. 'W'c3 Wh6 L. 'W'f2] hg 40. Wg3 '&b2 0:1 106 Bot vinnik - sbarov
i.gs fJe8 14. '&d3 g6 15. l'lad1 f6 16. i.h6 4'lg7 17. h4-+ Rotstein - Gagliardi, Italy, 1998) 12. i.c2 cd 13. '&d4 eS 14. '&h4 fSoo; 11. b3!? e5 (11 ... fS 12. i.c2 4'lf6 13. l'le1 i.d7 14. f:Je5 l'lae8 15. h3 i.c8 16. i.£4 '&d8 17. '&e2 '&e7 18. l'lad1 i.b4 19. i.d2 i.d2 20. '&d2± Movsziszian Schydlo, Nueremberg, 1995) 12. i.b2 fS (12 ... l'le8 13. l"re1 g6 14. i.c2 fS 15. de i.b4 16. l'le2 f:J£8 17. a3 i.e7 18. e6 '&d8 19. '&e1+- Flear - Munding, Avoine, 1993) 13. de fJeS 14. it,es i.e5 15. i.dS Wh8 16. 4'le5 '&eS 17. i.£3 i.e6 18. l"re1 '&f6 19. '&d6 i.g8 20. '&b4 g£7 21. l"rad1± Wells - Gradl, Regensburg, 1998] l"re8 12. '&d3 f:J£8 13. l'le1 [13. cS i.e7 14. fJeS i.c5 15. f:J£7 1t,d4 16. fJh6 gh 17. �d4 l"rd8 18. '&£6± J. Ivanov - Es pejo, Teresa Herrera, 1999] e5 14. de!? [14. i.e3 cd 15. 1t,d4 i.d7 16. l'lad1;t] i.e5 15. a3 b6 [15... l"rd8 16. i.£4!? l'ld3 17. i.c7 l'ld7 18. i.£4 4'lg6 19. i.g6!? hg 20. fJes l'ld8 21. l'lad1±] 16. b4 l'ld8?! [o16... i.e7 17. i.b2 i.a6;t] 17. i.£4! [17. '&e4? i.b7 18. '&h4 �d6+] �e7 [17 ... l"rd3? 18. i.c7 l'ld7 19. �e4+- Botvinnik; 17 ... i.d6? 18. l'ladl+-] 18. '&e3 i.d6 19. i.d6 l"rd6
046
Leningrad 1928
1. d4 d5 2. e4 e6 3. 4'lf3 4'lf6 4. e3 e6 5. f:Jbd2 4'lbd7 6. i.d3 i.d6 7. 0-0 [7.
e4 e5 8. cd cd 9. ed ed 10. �e2 '&e7 11. 0-0 �e2 12. i.e2 f:Jd5 13. f:Jd4 0-0 14. fJc4 i.c5= Mihalchishin - Kosic, Yugos lavia, 1994] 0-0 8. e4 de [8... e5!?] 9. f:Je4 f:Je4 10. i.e4 '&e7 [10... e5? 11. de fJe5 12. 4'le5 i.e5 13. �h7 Wh7 14. '&h5 Wg8 15. '&eS±; 10 ... cS 11. i.c2 cd 12. '&d4 i.cS 13. '&e4 f:Jf6 14. '&h4 �e7 15.
20. e5! be 21. be l'ld7?! [21... l"rc6 22. i.e4 l'lcS 23. �b2!+- Botvinnik; 21... l'ld8!? 22. i.e4 l'lb8 23. 4'le5 �f6 24. l"racl±] 22. i.e4!+- l'lb8 23. 4'le5 �£6 24. �g3! [24. l'lacl l'lc7 25. �aS �e7 26. 4'lc6+-] l'le7 25. fJg4 �e7 26. f:J£6
Evenfs
-
11
1927-29
Wh8 27. fJe8! 'W'e8 28. 'W'c7 l'db2 29. l'dad1 1:0 051
107 Poliak - Bot vinnik
Moscow 01.1929
1. c4 �£6 2. �c3 e6 3. d4 d5 4. 1t,g5 �bd7 5. e3 c6 6. a3 1t,e7 7. �£3 0-0 8. l'dc1 [8. 1t,d3 de 9. 1t,c4 b5 10. 1t,d3 a6
Botvinnik; 8. 1t,d3 h6 9. 1t,h4 de 10. �c4 b5 11. 1t,d3 a6 (6c5) 12. e4 �e4!; 8. 'W'c2!?] b6 9. cd ed 10. �d3 [10. 'W'a4 1t,b7 11. 1t,a6? b5 Botvinnik] 1t,b7 11. 0-0 [11. 'W'c2!] fJe4 [11 ... c5 12. de be 13. 1t,b1 l'de8 14. 'W'c2 fJ£8 15. hlfd1 d4 16. 'W'£5 g6 17. 'W'h3 fJe6 18. 1t,h6 'W'b6 19. ed cd 20. �a4 'W'a5=i= Tylor - Yates, Hastings, 1930] 12. 1t,e4 1t,g5 13. �g5 'W'g5 14. 1t,b1 l'dfe8 15. 'W'd3 �£8= 16. £4?! [o16. 'W'f5 'W'f5 17. \il f5=; 16. b4!?oo] 'W'£6 [16 ... 'W'e7!? 17. hlfe1 l'dad8=i=] 17. e4! de 18. �e4 'W'e7 [18... 'W'h6 19. 1t,a2 l'dad8 20. �g5 hld7 21. hlfe1 hle1? 22. l'de1 (623. �f7!) 'W'f6 23. hle8+-; 21... hled8? 22. fJ£7! hlf7 23. l'de7+-; 21... l'dee7! 22. 'W'f5 'W'g6 23. 'W'g6 �g6 24. f5oo] 19. l'dce1! [19. �g5 h6! (19 ... 'W'e3 20. 'W'e3 l'de3 21. 1t,a2!) 20. �h7 'W'e3 Botvinnik; 21. �e3 hle3 22. �£8 Wf8=i=; 19. £5!? £6 20. �a2 Wh8 21. hlfelt] c5 [19 ... l'dad8?! 20. 'W'g3! 6�c5; 6�g5, 1t,a2i] 20. �g5! [20. d5 f5 21. d6 fe 22. de ed 23. ef'W'= Botvinnik; 20. de 1t,e4 21. l'de4 'W'c5 22. Wh1 l'dad8 23. l'de8 l'de8=; 20. �c5 'W'e1 21. l'de1 hle1 22. Wf2 hlb1 (22... l'de7 23. �b7 hlb7 24. 'W'e4 hlbb8 25. 1t,a2i) 23. 'W'b1 be 24. de �e6 25. 'W'cl l'dc8 26. b4oo] 'W'd6 [20... 'W'e1 21. l'de1 hle1 22. Wf2 l'de7 23. de (23. �h7 1t,e4!+ Botvinnik) h6oo] (diagram)
21. �h7? [21. �f7? 'W'd5-+; 21. de 'W'c5
22. Whl hlel 23. l'del 'W'£2 24. hlg1 l'de8-+; 21. 1t,a2 1t,d5 22. l'de8 (22. �f7 1t,£7 23. 1t,f7 Wf7 24. 'W'c4 Wf6!) l'de8 23. 'W'b5 hld8 (23... 1t,a2 24. 'W'e8 'W'd4 25. hlf2 'W'dl 26. hlfl 'W'd4=) 24. de 'W'e7 25. 1t,d5
hld5oo; 21. hle5!! fJg6! (21... l'de5?! 22. fe; 21... �d5 22. fJh7) 22. 1t,a2! (22. �f7 'W'd4 23. 'W'd4 cd 24. 1t,a2! �e5 25. fe 1t,a6 26. hlf2 h6! 27. fJd6 Wh7 28. fJe8 l'de8 29. e6 d3= Botvinnik) l'de5 (22... hl£8 23. hlf5!; 22 ... 'W'd4? 23. 'W'd4 cd 24. l'de8 l'de8 25. 1t,£7+-; 22... �e5 23. fe 'W'd4 24. 'W'd4 cd 25. hlf7 �a6 26. l'da7 Wh8 27. fJ£7 Wg8 28. �d8+-) 23. fe (23. 1t,£7 Wh8 24. fe 'W'd4 25. 'W'd4 cd 26. 1t,g6 hg 27. hldl+-) 'W'd4 24. 'W'd4 cd 25. hlf7+-] 'W'd5! 22. 'W'h3 [22. �£6 gf 23. 'W'g3 Wh8 24. 'W'h3 Wg7 25. 'W'g3 �g6 26. f5 'W'd4 27. Whl 'W'h4 28. fg 'W'g3 29. hg fg-+] 'W'd4 23. Wh1 'W'£2 [23... l'de1!? 24. l'de1 'W'£2 25. hlgl 1t,g2 26. 'W'g2 (26. hlg2? 'W'fl) 'W'g2 27. Wg2 �h7+] 24. l'dc1?! [24. �f8 hlel Botvinnik; o24. hldl 1t,g2 (24 ... hlad8 25. fJf6 gf 26. 'W'g4 L:}l'd£2+- Larin; 24 ... 'W'b2? 25. �f8 hle2 26. 'W'h7 Wf8 27. hld7! 1t,g2 28. Wg1 We8 29. 1t,r5+-) 25. 'W'g2 'W'g2 26. Wg2 �h7 27. 1t,h7 Wh7 28. hld7+=!] (diagram)
24... �g2!+ 25. 'W'g2 'W'g2 26. Wg2 �h7 27. 1t,h7 [27. b4!? l'de2 28. l'df2 hlf2 29. Wf2 l'dc8 30. be be 31. 1t,f5+] Wh7 28. W£3 l'dad8 29. l'dcd1 Wg6 30. l'dfe1 W£6 31. h3 l'de1 32. l'dd8 l'dcl 33. Xdd2 [33. hld7!? hlc2 34. l'da7 hlb2 35. a4 hlb3 36. Wg4] c4 34. l'dd6 We7 35. l'dd2 c3 36. l'de2 Wd6 37. W£2?! [o37. a4] cb-+
38. l'db2 l'dc3 39. Xdd2 We6 40. l'de2 0:1 W£6
78
Mikhail Bofvinnik. Games 1924-1948
108
060 Botvinnik - Goldberg
Leningrad 05.1929
1. d4 �£6 2. c4 e6 3. �c3 d5 4. �g5 �bd7 5. e3 c6 6. �£3 �e7 7. �d3 [7. �e2!? 6l'dd1] 0-0 8. 0-0 de 9. �c4 b5 [9 ... �d5!? - game 180] 10. �d3 �b7 11. l'dc1 a6 12. a4! [12. e4 e5= Botvinnik; 12.
�e4 �e4 13. �e7 �e7 14. �e4 l'dae8 15. �d2 f5 (15 ... e5 16. �h5 g6 17. �h6 ed 18. ed l'dfe8;;!;) 16. �f3 e5 17. �b3 (17. �b3 Wh8=) e4 18. �e2 e5=] l'dc8 [12 ... b4 13. �e4;;!;] 13. �e2;;!;; l'de8 [13. .. h6 14. i.h4 �a5 15. �e5 �e5 16. de �d5 17. .!e7 �e7 18. �e4 ba 19. �e5 l'de7 20. l'de4;;!;] 14. l'dfd1 �b6 [14... �a5 15. �e5 ba (15... �e5 16. de �d5 17. �e7 l'de7 18. ab eb 19. �d5±) 16. 4'ld7 �g5 (16... �d7 17. .!e7 l'de7 18. l'da1 �b6 19. �a4 �a4 20. �e2±) 17. �f6 �f6 18. i.a6±] 15. �e5 h6 [15 ... b4 16. �e4 �e5 (16... e5 17. �d7 �d7 18 . .!e7 l'de7 19. de �e5 20. �e5 l'de5 21. l'de5 �e5 22. i.a6+- Botvinnik) 17. de �e4 18. �e7 l'de7 19. .!e4 �a5 20. �d3 �e5 (20 ... h6 21. �d6 l'dee8 22. l'dd4 i.a8 23. �e5±) 21. �h7 Wh8 22. i.e4±; 16. �d7! �d7 17 . .!e7 be (17 ... l'de7 18. �e4 e5 19. �d6 l'da8 20. �f5 l'dee8 21. �g4+-) 18. i.a3 eb (18... e5 19. be �e6 20. e4 �a4 21. l'da1±) 19. l'db1±] 16. i.h4 �e5 [16... b4 17. �e4 �e5 18. de �e4 19. !ke7 l'de7 20. /ke4 �a5! (20... e5 21. l'dd6± Botvinnik) 21. �e4 �a4 22. i.e2 �b5
23. �e4 g6 24. �f4�; 17. �d7! �d7 18. !ke7 l'de7 (18... be 19. !ka3 eb 20. l'db1±) 19. �e4 a5 (19 ... e5 20. �d6 l'da8 21. �f5 l'de6 22. �e4 l'd£6 23. �g4+-; 19 ... e5 20. de �e5 21. �e5 l'de5 22. l'de5 � e5 23. �a6+-) 20. �d6±] 17. de �d7!? [17 ... �d5 18. �c7 �e3 19. be! (19. l'de3 l'de7 20. ab eb 21. l'de8 �e8 22. !ke2 l'dd7! 23. l'dd7 !kd7 24. �d3 �e7=) l'de7 20. �e2 l'dd8 21. l'dd6± 622. �d3; 18 ... l'de7 19. i.e2! (19. i.bl �e3 20. be ba 21. �e2 g6 22. �a4 l'dd8 23. l'dd6 l'ded7 24. l'ded1 l'dd6 25. ed e5oo) �b4 20. �b1 �e7 21. l'dd4!? (21. l'dd6 l'dd7;!;; 21. f4 l'dd7;!;) e5 (21... �d5 22. �d3±) 22. l'dd6;!;] 18. �e7 l'de7 19. £4 �c5 20. �b1 [20. i.e2!? b4 (20... ba 21. �a4;!;) 21. 4'le4 4'le4 22. .!e4 l'dd8 23. l'dd6 l'dd6 (23 ... l'ded7 24. l'ded1 l'dd6 25. ed e5 26. �b7 �b7 27. �d3;!;) 24. ed l'dd7 25. l'dd1 e5 (25 ... b3 26. f5!i) 26. �b7 �b7 27. b3;!;] b4?! [20 ... ba!? 21. � e2 g6 22. l'dd6 l'dd8 23. l'ded1 l'dd6 24. ed l'dd7 25. Wh1oo]
21. �c2!? [21. �e4 �e4 (21... 4'la4 22. 4'1£6!+-) 22. i.e4;!;] g6 22. 4'le2 � d7
[22 ... l'dd7? 23. 4'ld4 l'dd5 24. i.a2 b3 25. 4'lb3 l'dd1 26. l'dd1 �a4 27. �d4 �e5 28. �e6!+-] 23. l'dd4 c5 24. l'dd6 �c7 [24 ... �a5!? 25. l'ded1 �b6 26. b3 (26. h4 h5 27. 4'lg3 �d5oo) e4oo; 25. �a2!? e4 (25. .. �b6 26. !ke6 fe 27. �g6 Wh8 28. l'de6+-) 26. �d1! (26. i.e4 4'lb6 27. �d3 �e4 28. l'de4 l'de4 29. �e4 �a4+=) �b6 27. l'dd8 l'de8 28. l'de8 l'de8 29. i.e4 �a4 (29 ... 4'la4 30. �d7+-) 30. i.b3 �a5 31. �d4;!;] 25. h4 £5? [25 ... h5 26. 4'lg3 (627. �h5) 4'1£8 27. �d2 (28. .!e4) l'dd7 (27 ... a5 28. i.d3±
79
Events - 1927-29
Botvinnik) 28. l:dd1 (28. it.e4 l:dcd8 29. l:dd1 it.dS=) l:dcd8 29. �e4 it.e4 30. it.e4 aS 31. b3 c4;l;] 26. it.a2! [26. ef? �f6 27. 'W'g6 l:dg7 Botvinnik] W£7 [26... �f8 27. it.c4±] 27. �d4 [27. hs �f8 28. �g3 Wg7 29. hg+-] �£8 28. 'W'd2 'W'a5 [28 ... l:dce8 29. h5 'W'c8 (29... Wg7 30. hg Wg6 31. 'W'c2+-; 29... it.e4 30. hg Wg6 31. �b3 �d7 32. l:da6+-) 30. 'W'e2 Wg7 31. hg �g6 32. 'W'h5 l-.33. g4+-]
11. �c3! [11. l:de1 c5 12. de �c5 13. �c5 it.c5=; 11. �f6 �f6 12. 'W'e2 c5 13. de be 14. l:dfd1 'W'b6 15. it.es 'W'c6 16. it.c3 l:dad8= Alatortsev - Poliak, Moscow, 1945] h6?! [11 ... c5 12. d5 ed 13. cd �d5 14. �d5 it.ds 15. it.h7 Wh7 16. 'W'ds Bot vlnnlk; 16... �f6 17. 'W'f5 Wg8 18. l:dfe1 l:de8 19. l:dad1 'W'c8 20. 'W'c2 'W'g4 21. it.g3 l:dad8 22. l:dd8 it.d8 23. l:de8 .f:le8=; 11 ... l:de8 12. it.c2 �f8 13. l:del .f:lg6oo] 12. it.c2;;l; l:de8 [12... c5 13. d5;l;] 13. 'W'd2 �£8 14 . l:dad1 it.d6 15 . .f:le5 'W'e7 [15 ... �h5 16. it.h6 gh 17. 'W'h6 �g7 (17 ... it.es 18. de 'W'h4 19. .f:le4+- l-.20. �f6!) 18. .f:lg4 it.e7 19. 'W'h3 �g6 20. it.g6 fg 21. 'W'h6 g5 22. 'W'g6-+]
29. �e6! �e6 [29... 'W'a4 30. �f8 (30. �d8 Wg7 31. �b7 'W'a2 32. �c5+-) Wf8 (30 ... 'W'a2 31. l:df6 Wg7 32. �g6+-) 31. l:df6 We8 32. it.e6+-] 30. l:de6 l:de6 31.
'W'd7 W£8 32. 'W'e6 109
1:0
030 Bot vinnik - sozin
Novgorod 21.07.29
1. d4 d5 2. c4 c6 3 . .f:l£3 �£6 4. e3 e6 5. it.d3 .f:lbd7 6. 0-0 it.e7 7. �c3 0-0 8. e4 de 9. �e4 b6 [9... �e4 10. it.e4 c5
11. it.c2 cd 12. .f:ld4 a6 13. 'W'd3 g6 14. it.h6 l:de8 15. l:dad1 'W'c7 16. l:dfe1 it.f6;l;] 10. it.£4 [10. 'W'e2 it.b7 11. l:dd1 'W'c7 12. it.gs c5 13. it.c2 ldfe8 14. de it.e4! 15. it.e4 �e4 16. 'W'e4 �c5 17. 'W'h4 h6=; 10. b3!? c5 11. it.b2 it.b7 12. 'W'e2 cd 13 . .f:ld4 �c5 14. �c5 it.c5 15. �f3 'W'c7 16. it.f6 gf 17. it.e4;l;] it.b7 [10... c5 11. 'W'c2 cd 12. �eg5 h6 (12 ... �h5?! 13. it.h7 Wh8 14. it.d2 .f:lcs 15. b4 d3 16. 'W'd1±) 13. �h7 l:de8 (13... �h7? 14. it.h7 Wh8 15. it.e4±) 14. �d4 it.b7 15. flf6 �f6 16. �b5 l:df8 17. l:dad1;l;]
16. it.h6!? [16. l:dfe1!? l:dad8 17. it.h6 gh 18.
'W'h6 �6h7 19. l:dd3 it.es 20. l:des f6 (20... 4:lg6 21. l:dh3 �hf8 22. it.g6 �g6 23. l:dg5 'W'£6 24. l:dg6 fg 25. 'W'h7 W£8 26. l:d£3+-) 21. l:dg3 Wh8 22. it.h7 flh7 23. l:de6�] gh 17. 'W'h6 it.e5 18. degg �g4 [18... �6d7 19. l:dd7! 'W'd7 20 . .f:le4+-; 18... .f:l6h7 19. �e4 �g6 20. l:dd7!+-] 19. 'W'£4 £5 20. ef [20. h3 4:lg6 21. 'W'g3 �4e5 22. f4 'W'g7 Botvinnik; 23. fe �e5 24. 'W'£4 c5 25. l:df2 l:dad8;l;] .f:l£6 21. l:dd3 e5 22. 'W'h6 �6h7? [o22 ... .f:l8h7 23. l:de1 Wh8!oo] 23. l:dg3± Wh8 24. �e4 l:dad8 25. �g5 [25. f4!? ef 26. l:d£4 (l-.27. .f:l£6 Botvinnik) it.a6 27. b3 'W'es 28. �d6!±] l:dd7 (diagram)
26. �h7? [26. l:dh3! e4 (26 ... l:dd6 27. 'W'd6; 26... 'W'g7 27. 'W'h5 l:dee7 28. �h7 .f:lh7 29. it.h7 'W'h7 30. 'W'f5+-) 27. �e4 'W'g7 28. 'W'h5 l:de4 29. .f:le4± Botvinnik] flh7 27.
80
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
f5 Wg7 41. Wg2 �f6 42. Wf3 We5 43. We3 e5=] 35. b3 Wg8 [35... sd1? 36. sd7 �d7 37. g4 �e8 38. h5 �f7 39. Wf2 �g8 40. f4 �h7 41. f5 Wg7 42. Wf3 Wf6 43. W£4+-] 36. sd6 �d7 37. g4 W£8 38. W£2 We7 39. sd2? [o39. sd3] aS? [o39... �g 4 40. fg :!'lg 4= Botvinnik] 40.
Wg3± �e8 41. W£4 8£7 42. \¥?g3 W£6
[42... sg7 43. sh2 W£6 44. h5 sct7 45. l':re2 �f7 46. Wf4 :!'ld4 47. l':re4±] 43. :!'le2 se7? [o43 ... �d7 44. h5±] 44. se7 We7
lt.h7 �h7 28. �f6 :!'lg7 29. :!'ldl [29.
:!'lh3? �h3 30. �g7 Wg7 31. gh :!'lct8-+]
�c8 30. h4 :!'lg8 31. �e5;t [31. :!'ld8 :!'ld8
(31... e4? 32. :!'lg8 �g8 33. :!'lg6+-) 32. �d8 �g8 33. �f6 Wh7oo; 31. :!'ld6 �bl 32. Wh2 �f5 33. �h6 �h7 34. :!'lg7 :!'lg7 35. :!'ld8 :!'lg8 36. �f6 �g7oo] �f5 [31... �h4? 32. :!'ld4 �h6 (32... �e7 33. �e7 :!'le7 34. :!'lg8 Wg8 35. :!'ld8+-) 33. :!'lg6!! �g6 (33... �h7 34. :!'lg7) 34. :!'lh4 �h7 35. :!'lh7 Wh7 36. �h5#] 32. �f5 �f5 33.
45. h5+- W£6 46. W£4 b5 47. cb cb 48. gs Wg7 [48... We6 49. Wg4 �d7 50.
f4 Wd5 51. Wh4 We4 52. h6! �£5 53. Wh5+- Botvinnik] 49. h6 Wg6 50.
We5 �f7 51. f4 �g8 52. Wd6 a4 53. ba ba 54. a3 �h7 [54... Wf5!?] 55. We7?! [55. We6! �g8 56. We7 �b3 (56... �h7 57. Wf8+- Botvinnik) 57. f5 Wh7 58. £6 Wg6 59. h7 Wh7 60. £7+-] �g8
56. Wd6 W£5 57. We7 \¥?g6
:!'lg7 :!'lg7 34. f3
34... it.e6?! [34... :!'ld7 35. sd7 �d7 36. g4 (36. Wf2 �e6 37. b3 �f5 38. a3 e5 39. We3 �e2 40. b4 �b3 41. be be 42. Wd3 Wg7 43. g4 �dl 44. We4 �e2=) �e8 37. h5 �f7 38. b3 �g8 39. f4 (39. Wf2 �h7 40. a3 e5 41. We3 �e2 42. b4 �b3 43. be be 44. Wd3 it.dl 45. We3 �b3=) �h7 40.
58. We8? [58. Wd7! W£5 (58 ... �h7 59. We6+-; 58... Wf7 59. £5 �h7 60. g6 �g6 61. fg Wg6 62. We6+-) 59. We8! Wg6 60. We7! +- Botvinnik] �e6! 59. Wf8 �f5 60. We7 �c2 61. Wd6 �d3 62. We6 �c4 63. We7 [63. Wd6 �d3 64. We5
�e2 65. f5 �f5 66. h7 Wh7 67. Wf5 Wg7 68. We5 Wg6 69. Wd5 Wg5 70. We5 Wf6 11. Wb5 We7 72. Wa4 Wd8 73. Wb5 We8 74. Wb6 Wb8= 1 112
6th USSR Championship - 1929
81
6th USSR CHAMPIONSHIP Odessa - 1 929
3 6 participants were divided into 4 groups. Then three winners of each quarter-final played in two semi-finals . Two winners of each semi-final had to take part in final, but Izmailov refused to play in final, so there were only 3 players.
82
Mikhail Bofvinnik. Games 1924-1948
110
066 Freiman - Botvinnik
1/4 final, Round 1
2.09.29
1. d4 4'lf6 2. 4'lf3 e6 3. c4 d5 4. i.g5
ed
13... "W'e8!? [13... i.a6? 14. "W'e2! �ee4 15. £if6
4'lh7 Wf7 22.
16. i.f4?! [16. i.e7 "W'e7=; 16. e4! i.g5 17.
6th USSR Championship
-
83
1929
'W'a4-+) 24. 'W'£3
'W'd1 32. �g2 'W'f3 33. �g1 'W'f2 34. Wh1 'W'£1 [34... 'W'e1 35. Wg2 l"r£2 36. �g3 �e3 37. �h4 l"rf4-+] 0:1 111
C11 Botvinnik - Rauzer
1! 4 final, Round 2
2.09.29
1. e4 e6 2. d4 d5 3. �c3 �£6 4. �g5 de 5. �e4 �e7 6. �c3 [6. i.£6!? i.£6 7. �f3] 0-0 7.
�d5!? 18. �d5 �d5 19. �d5 (19. l"rfe1
19. a4?! [19. �h4! l"rfe8 (19... b5?! 20. �£5
�b8 21. �h6 gh 22. �h6 6ldd3) 20. �£5 �£8 (20... �e5? 21. i.a6) 21. �£4;1;) 8fe8 20. �h4 [20. i.e4!? l"re1 21. l"re1 l"re8=] �e5?! [20 ... �e4! 21. �£5 'W'£6 22. �e4
8c4+] 21. �f5 [21. f4 �eg4 22. i.£3 (�23. h3) h5 23. 8e8 lde8 24. �f5 �d7oo] �f8?! [o21... 'W'd7 22. �f4 �g6 23. �h6 �f8 24. �£5 �d5oo] 22. f4 [22. d6!? (�23. �e7 �h8 24. �a6) � g6 23. �e4 8e5 24. 8e5 �e5 25. �d5 �d5 26. �d5;1;] �g6 23. i.c4 [23. i.£3 8e1 24. l"re1 i.e8oo] l"r e1 24. l"re1 i.c8 25. a6!? 8a8 28. �b5 i.b5 29. ab �e7 30. l"rd1 l"rd8 31. �£1;1; �ed5? 32. �e3] b5 28. ab ab 29. �b5
i.b5 30. �b5 'W'd5 31. 'W'd5 �d5
1/2
112
A40 Mudrov - Bot vinnik
1! 4 final, Round 3
3.09.29
1. d4 �f6 2. e3 e6 3. �d3 �e7 4. f4 c5 5. c3 b6 6. �f3 0-0 7. 0-0 [7. 'W'e2!?] i.a6 8. �a6 �a6 9. 'W'e2 'W'c8 10. e4 'W'b7 [10 ... d5 11. e5 �e4 12. �bd2
�d2 (12... ed?! 13. �e4 de 14. �d4;l;) 13. �d2=] 11. �bd2 cd 12. e5?! [o12. �d4 d6oo] �d5?! [12 ... de! 13. ef i.e5 14. �h1 ed 15. fg (15. i.d2 gf) �g7 16. �d2 f6+] 13. �d4 f5 14. ldf3 [14. ef!? l"r£6 15. �e4 l"r£7 16. f5oo; 14.
84
Mikhail Bofvinnik. Games 1924-1948
�h6 i.d4 21. cd tzJe7 22. g5=l=; 20. g5!?] fg+ 21. �h4 h5 22. fle2 [22. i.£2 Wg7 23. 'We4 i.d4 24. i.d4 'Wc6+] tzJeJ 23. tzJe3 'We4 24. Wf2? b24. �e1 aS 25. �h1 b:ac8 26. Wh2 627. tzJg2]
- - �� �·"",;�,� �. oM olf�&%) .•
/;:;•"" "u· . �/·i""';W.t%';w;;:;; .r.f�J�: ,.�f� · �.�u· � �m • �rJJ�l �.· ·· �· ·�.��.�o� Ko . �( � J� • • �.
• �
%. !0
...
�
"�{ " �
24 ... �f4! [24... 'We5-+] 25. gf 'Wf4 26. Wet [26. Wg2 'We4 27. Wh2 i.e3 28. �e1 'We5 29. Wg2 'Wd5-+] 1i,e3 27. �hl [27. Wd1 i.£2 28. �h1 g3-+] 6£8 28. �ft i.d2! �· 113
0 60 Botvinnik - Riumin
1! 4 final, Round 4
4.09.29
21. i.f3!? [21. c4 tzJe4 22. 'W d3 flg3 23. 'Wg3 1i,e4±] Ji,f3 22. flf3 fld5 23. e4 i.f6 24. e5 [24. 'Wb3!? fle7 25. �d1 Bot vinnik] fle7 25. 'We4 flf5 26. �dl?! [26. i.e5!? i.e5 27. 'We5+-] 'Wd7! [26 ... flg3 27. hg lde8±] 27. �bbl [27. db7 'Wa4 28. �e1 (28. 'We1 flg3 29. hg �b8;:!:;) flg3 29. hg �fd8;:!:;] �fd8?! [27 ... flg3 28. hg �fd8 29. �del (6�c4) i.d4 30. �d1 e5 31. tzJe5±; 29... 'Wa4!�] 28. i.e5! i.e5 29. 'We5 'Wd5 [29... f6 30. 'We2! Botvinnik; 30. 'We4? e5 31. �b7 'Wd5] 30. 'Wd5 �d5 31. Wfl! �ed8 [31... tzJe7 32. We2 tzJc6 33. Wd3 ldcd8 34. Wc4 e5 35. �b6 fld4 36. fle5+-]
1. d4 d5 2. e4 e6 3. tzJf3 flf6 4. i.g5 i.e7 5. e3 tzJbd7 6. tzJe3 0-0 7. i.d3 e6 [7 ... h6!? 8. i.h4 c5 9. cd cd 10. tzJd4
tzJd5 11. i.e7 fle7 12. 0-0 fl£6= Skembris - Portisch, Tilburg, 1984] 8. 0-0 a6 9. 'We2 h6 10. 1i,h4 de 11. i.e4 fld5?! [11... b5 12. i.e2 c5 13. de flc5 14. �fd1 'Wb6;:!:;]
12. i.g3 fleJ 13. be b5 14.
� e2
� b7
[14... c5 15. a4 ba 16. �a4 tzJb6 17. �a2 cd 18. cd;:l:;] 15. a4 �e8 16. �fbl flf6 17. fle5 e5?! [17 ... fld7 18. tzJc4 flb6 (18... fl£6 19. i.f3 i.a8 20. tzJe5 fld7 21. ab tzJe5 22. i.e5 ab 23. �a7±; 18... i.a8 19. tzJd6 �b8 20. ab ab 21. �a7±) 19. tzJb6 'Wb6 20. c4±; 17 ... i.d6!? 18. i.f3 'We7 19. c4;:!:;] 18. ab ed 19. ed [19. ba i.e4 20. i.d3 �c3 Botvinnik] ab [19 ... 'Wd4 20. cd �c2 21. ba i.e4 22. i.f3+- Botvinnik] 20. �b5
i.d5
32. e6! �e8 33. �del! [33. �bel fle7 34. c7 �d7=] �d6 [33... fle7 34. c7+-; 33... fld4 34. tzJd4 ldd4 35. c7+-; 33 ... fld6 34. �b6 (34. c7? ldb5=) Wf8 35. c7 We7 36. �b8+-] 34. e7 �d7?! [34 ... f6 35. ;'db8 fle7 36. We2 �a6 37. Wd3+-] 35. �b8 tzJe7 36. �e8 [36. fle5! �c7 (36 ... �d6 37. flc6+-) 37. �c7 �b8 38. �e7+-] tzJe8 37. tzJe5 �e7 [37... �d4 38. l"lbl+-] 38.
6fh USSR Championship
-
1929
85
We2 f6 39. .fld3 Wf7 40. �c6 �d7 41. We3 We7 42. <£1£4?! [42. h4 �d6 43. �c3
g5 44. h5 (t:.f4) �a6 45. f4 g4 46. f5 ef 47. Wf4 �a5 (47 ... �a2 48. Wf5 �g2 49. <£1£4 �g1 50. 4:ld5 Wd6 51. <£1£6 �n 52. Wg6+-) 48. �c6 �d5 49. 4:lc5 �d4 50. Wf5 �d6 (50... �d2 51. �e6+-) 51. �d6 Wd6 52. 4:le4+-] �d6 43. �c3 g5 44. 4:ld3 �a6 [44... Wd7 45. 4:lc5 Wc7 46. 4:le4 �c6 47. �c6 Wc6 48 . .fJ£6+- Botvin nik] 45 . .flc5 [45. f4 g4 (45... Wd6 46. fg hg 47. -fl£2 �c6 48. �c6 Wc6 49. 4:le4+-) 46. <£1£2±] �c6 [45 ... �a7 46. We2! (46. 4:le4 f5 41. 4:ld2 Wd7=) �c1 (46 ... h5 41. 4:le4 h4 48. h3+-) 41. �h3 4:ld6 (47... 4:lb6 48. �h6 .fld5 49. �h7+-) 48. �h6 <£1£7 49. �h1 Wd6±] 46. 4:le4 �c3?! [46... �a6 47. h3 (47. f4 g4±) �a2 (47 ... f5 48. 4:ld2 Wd6 49. f4 �c6 50. �c6 Wc6 51. fg hg 52. 4Jf3 g4 53. hg fg 54. <£lg5+-) 48. �c6 �a3 49. Wd2 Wd1 50. �c5 �a2 51. We3 �a3 52. 4:lc3±] 47. 4:lc3 4:lb6 [47 ... Wd6 48. 4:le4 We1 (48 ... Wc1 49. <£1£6+-) 49. f4 f5 (49... g4 50. d5! ed 51. 4:lc3 Wd6 52. Wd4+-) 50. fg fc 51. gh+-; 41... Wd1 48. 4:lc4 f5 49. 4:lc5 Wd6 (49 ... Wc1 50. 4:le6 Wd6 51. 4:lg7 4:le7 52. Wd3+-) 50. 4:la6 (50. f4? gf 51. Wf4 .fle7 52. Wf3 e5=) 4:le7 51. Wd3 Wd1 52. ®c4+-] 48. d5! Wd6 49. 4:lb5
Wd5 50 . .fla7
1:0
114 Ragozin - Bot vinnik
1! 4 final, Round 6
A 46
4.09.29
1. d4 <£1£6 2. <£1£3 e6 3. .ig5 .ie7 4. 4:lbd2 c5 5. e4 [5. e3] cd 6. e5 [6. 4:ld4
4:lc6 1. <£14f3 �b6 8. b3? (8. 4:lc4) <£lg4 9. �e2 �g5 10 . .flgS .fld4 11. �d3 <£lc2-+ Metcalf - Radke, Lockheed, 1967] .fld5 7. .ie7 �e7 8. .fld4 0-0 [8... f6?! 9. c4 fe 10. .flb5 a6 11. �h5 g6 12. �e5 0-0 13. cd ab 14 . .id3 �c5 15. 4:le4 �d5 16. �d5 ed 17. 4:lc3± J. Martinez - Hebert, Quebec, 1984; 8... d6!? 9. i.bS 1!1 d7 10. �g4 0-0=] 9. c4 .fl£4!? [9... 4:lb4 10. -flb5 4:l8c6 11. a3 4:la6 12. �e2 f6 13. ef �f6 14.
4:le4 �g6 15. �d1;l;] 10. g3 [10. �g4 flg6 11 . .id3 4:le5 12. .ih7 Wh7 13. �h5 Wg8 14. �e5 4:lc6=; 10 . .flb5!? 4:lc6 11. g3 4:lg6 12. f4 f6 13. ef �f6;:::::! ] .flg6 11. f4 [11. flb5 a6 12. fld6 (12 . .flc1? �a7 13. f4 b6-+) fle5+; 11. �e2!? d6 12. ed �d6 13. flb5 �c6 14. �g1oo] d6! [11 ... f6 12. ef �f6 13. 4:le4 �b4 14. �d2 �d2 15. Wd2 �f8 16. 4:lb5;l;] 12. ed �d6 13 . .flb5?! [13. .fJe4!? �e7 14. �c2 e5+] �b6 14. �f3?! [14. .fle4 �d8 15. �e2 e5->; 14. �b3 e5 15. fe fle5+] a6 15. flc3 [15 ... .id7 16. c5+] 0:1 A90
115 Bot vinnik - Nenarokov
1! 4 final, Round 1
6.09.29
1. d4 e6 2. <£1£3 f5 3. c4 .ib4 4. .id2 .id2 5. �d2 fl£6 6. g3 0-0 7. .ig2 d6 8. flc3 .fle4 [8 ... .flc6; 8 ... �e7] 9. �c2 <£lc3 10. �c3 4:ld7 11. 0-0 �e7 [11...
.fl£6 12. fld2 e5 13. de de 14. e4 f4 (14 ... fe 15 . .flc4 .flc4 16 . .ic4 �f6 11 . .ig2! c6 18. �ae1!±) 15 . .flf3! fg 16. hg fle4 17. �e5;l; Polugaevsky - Makarichev, Reykjavik, 1990] 12. �fe1 [12. 4:ld2!? flf6 13. e4 fe 14. 4:le4 fle4 15. .ie4;l;] <£1£6 13. fld2 [t:.14. e4] d5 14. f3 c6 [14 ... c5 15. e4 de (15... cd 16. �d4 fe 17. fe e5 18. ed) 16: �c4 �d8 17. flb3;1;] 15. e4t; �f7 16. cd ed [16... cd!? 17. e5 .fld7 (17... <£lh5 18. �ael .id7 19. �b4 .ic6;l;) 18. f4 (18. �ael f4;:::::! ) �e7 19. �ael;l;] 17. e5 4:le8 18. f4 .ie6 [18... 4:lc7!? 19. 4:lb3 4:le6 20. flc5 flc5 21. �c5 t:.b4-b5i] 19. b4± flc7 20. a4 �ac8 21. flb3 �fd8 [21... b6?! 22. �c6 flaB 23. �b5 �c4 24. a5 flc7 25. �a4 b5 26. �a3 �e1 21. .flc5 �d4 28. .in t:.�c3] 22. .flc5 4:la8 [22 ... �b8 23. .in t:.b5i] 23. aS b6 24. ab [24. fle6! �e6 25. ab ab 26. bS cb (26 ... c5 21. de be 28. �a6 flb6 29. g4 fg 30. f5 �h6 31. f6 �b8 32. �c5±) 21. �b3 flc7 28. �eel �f1 (28... �d1 29. �a7 t:.�c2+-) 29. �a7±] ab 25 .flb3?! [o25 . .fle6 �e6 26. b5] �b7t; 26. �e2 [26. �eel!?; 26. it,n!?] .
86
Mikhail Bofvinnik. Games 1924-1948
I;Jc7 27. i.fl l'da8 28. l'dea2 [28. l'dc2 l'da1 29. i;Ja1 i.d7 30. �b3 l'da8=] l'd a2 29. l'da2 l'da8 30. � a1 [30. l'da8!? �a8 (30 ...
�a8 31. b5 eb 32. i.b5;;l;) 31. b5!? �b5 32. i.b5 eb 33. �e7 �a2 34. �b6 (34. �e7?! �b1 35. Wg2 �e2 36. Wh3 �e6) �b1 35. Wg2 �e2 36. Wh3±; 33... �a6 34. �e7 �e8 35. �d6�] l'da2 31. �a2
W£7 32. h3 h5
�g4 Wf8 37. i.e4oo) 32. l'dg4 Wf8+]
�b8 27. �d3 �b6 28. l'db1 �a7 29. l'dd1 a4 30. h3 l'db8 31. �c3 �b6 32. Wf1 [32. �g4!? i.g4 33. hg l'de8 34. wn
�d4 (34 ... l'de4 35. �e5) 35. �d4 l'de4 36. �e6 i.d4 37. �b6 i.b6 38. l'dd5=] l'dc8
33. �d3 �b3 34. �a6
1/2
003
116
Pavlov-Pianov - Botvinnik
1! 4 final, Round 8
6.09.29
1. d4 I;J£6 2. I;J£3 e6 3. i.g5 c5 4. e3 d5 5. i;Jbd2 i.e7 6. i.d3 [6. e3!?; 6. de i.e5 7. e4] c4!? 7. i.e2 b5 8. 0-0 0-0 9. i.£6 [o9. a4 b4 10. 4Je5] i.f6 10. e4 �c6 11. c3 i.d7 12. l'de1 a5i 13. a3 [13. i.fl!? 6g3, i.g2] �c7 14. ed ed 15. �£1 b4 16. i;Je3 i.e6 17. �c2 [17. ab ab 18. �d2 6i.f3; 6i;Jdf1-g3] �d6 18. lded1 �e7 [18 ... l'dfe8?! 19. ab ab 20. l'da8 l'da8 21. i.e4oo] 19. b3 [19. ab ab 20. b3 eb 21. �b3 be 22. �e3 l'dae8i] cb 20. �b3 be 21. �c3 l'dfc8 22. �d3 g6 [o22... I;Je6 23. l'dacl l'dab8i] 23. l'ddcl Wg7 24. l'dc8 l'dc8 25. �b5oo �c6
34 ... l'dc7 [34... �a3!? 35. i.b5 (35. �d5 �b4 36. �b4 �b4 37. d5 i.d7=i=) �e7 36. �a4 (36. Wg1 l'de3 37. �a4 8e3 38. fe �e3 39. Wh1 i.h3�) �a4 37. i.a4 .!;Jr5i] 35. i.b5 �c3? [35... �a7 36. i.a4 �a3 37. �b6=] 36. i.c6? [36. �a4 (637. i.e6 l'de6 38. �e5) �a7 37. i.e2 i.e7 38. l'dd3 �a1 39. i.d1;;!;] �c6 37. �c6 l'dc6+ 38.
We2 l'db6 39. l'dd3 l'db2 40. l'dd2 l'db3 41. l'd a2 [ 41. �e2 i.e7 42. l'ddl l'db2 43.
ldd2 lda2; 41. l'dd3 l'dd3 42. Wd3 i.e7 43. 4Jdl i.a3 44. �e3 i.£5 45. We2 i.d7 46. �d5 i.b2+] it.e7 42. �c2 i.f5 43. �fe1 it.d7 44. Wd2 i.b5 45. �e3?! [o45. l'dal] i.a3 46. �d5 i.c4 47. �b6 i.b4 48. Wd1? [o48. Wcl ibn (48 ... i.el 49. �e4 l'de3 50. l'de2 l'de2 51. We2 i.£2 52. Wd3+) 49. �e2 i.g2-+] l'db1 49. Wc2
0:1
26. �a6 [26. �a4?! g5! 27. h3 h5 28.
l'dd1 g4 29. hg hg 30. �e5 �d4!? (30 ... I;Jes 31. de �e5 32. i.g4 d4 33. i.e6 �e6 34. i;Jfloo; 30 ... g3 31. f4oo) 31. l'dd4 (31. �d4 i.e5 32. �d5 it.d5 33. �f5 Wf6 34. i;Jd6 l'de5+) � e5 (31... l'dcl 32. l'ddl l'dd1 33. i.d1 �e5 34. i.g4 d4 35. it.e6 de 36.
117
030 Bot vinnik - Poliak
1/4 final, Round 9
7.09.29
1. d4 d5 2. �£3 �£6 3. c4 c6 4. e3 e6 5. i.d3 �bd7 6. 0-0 �e4 7. �fd2 [7.
b3!?; 7. �e5 �e5 8. de �e5 9. i;Je3 i.e7 10. i.e2 �e7 11. ed cd 12. f4 i.d7 13. b3
87
6fh USSR Championship - 1929
0-0-0!= Vaganian - Beljavsky, USSR, 1978] .f:ld2 [7 ... f5 8. f3; 1 ... it.d6 8. it.e4 de 9. f'le4 i.h2 10. �h2 'W'h4 11. �g1 'W'e4 12. f'lc3 'W'g6 13. e4 e5 14. f4 ef 15. i.£4 0-0 16. 'W'f3 f'lf6 17. i.d6 i.g4 18. 'W'£2;;!;; Nikolic - Bareev, Yugoslavia, 1989] 8. f'ld2 [8. i.d2 i.d6 9. f'lc3 0-0 (9... f5? 10. cd cd 11. f'lb5±) 10. e4oo] f5 9. f3 [9. f4 f'lf6=] 'W'f6 [o9... i.d6 10. b3 (10. e4? 'W'h4+) 0-0 11. i.b2 'W'h4 12. f4=] 10. b3 i.d6 11. i.b2 'W'h4 [o11... 0-0 12. e4? i.c5!+; 12. f4=] 12. f4 .f:l£6?! [12 ... 0-0!? 13. f'lf3 'W'e7=] 13. .f:l£3 'W'h5 [13... 'W'h6 14. 'W'el (14. f'le5? i.e5 .615... f'lg4) 0-0 15. i.a3;;!;;] 14. 'W'e1 [14. c5 i.c7 15 . .f:le5 'W'd1 16. l"rfd1 i.d7 (16... f'le4 17. b4;;!;; ; 16... f'ld7 17. b4 f'le5 18. de;;!;) 17. b4 0-0 18. a4 l"rfb8;;!;; ; 14. 'W'el!? .615. i.a3;;!;; ] h6?! [.615 ... g5; 14 ... 0-0!? 15. i.c3 ge8 16. i.b4 it.c7=] 15. it.e2 [15. i.c3!? g5 16. i.b4;;!;; ] 0-0 16 . .f:le5 [16. i.c3 f'lg4 17. 'W'd2 gd8=] 'W'e8 17. it.c3 [11. a4 b6 18. a5 i.a6 19. it.a3 c5=] f'le4? [17 ... b6 18. i.b4 c5 19. i.a3 i.b7=] 18. i.b4! i.b4 19. 'W'b4 aS [19... b6 20. i.d3 i.b7 (20... c5 21. 'W'a3 cd 22. ed 'W'd8 23. c5±) 21. i.e4 de (21... fe 22. 'W'd6 gd8 23. 'W'c7 gb8 24. gfel±) 22. a4±]
'W'b4 29. 'W'd1 i.d5 30. .f:la5 gab8g?]
i.a6! [24 ... 'W'd8 25. b4 i.a6 26. i.a6 ga6 27. 'W'e2±] 25. gaS [25. i.a6 ga6 26.
ga5 �a8 (26 ... ga5 27. 'W'a5±) 27. b4 ga5 28. ba 'W'a6 29. 'W'b4 'W'e2 30. ge1 'W'f2 31. Wh1 gc8 (31... ga8 32. .f:lf3 gc8;;!;;) 32. f'ld3 'W'c2;;!;; ] i.d3 26. f'ld3 'W'c6 27. .f:lc5 [27 . .f:le5 'W'b7 28. b4 ga5 29. ba ga8=] gfb8 [27... ga5!? 28. 'W'a5 ga8 29. 'W'b4 ga2�] 28. ga8 'W'a8 29. b4 [o29. f'le4 de 30. 'W'c3 'W'a2 31. b4 ga8;;!;; ] 'W'a3! 30. 'W'cl [30. f'le6 gb4 31. 'W'el gb2!? (31... 'W'el 32. gel gc4!=) 32. 'W'c8 Wh7 33. f'lf8 �g8=] 'W'c1 31. gc1 Wf7? [31... gb4! 32. f'le6 gc4 33. gc4 (33. gb1 �f7=) de 34. d5 �f1 35. �fl (35. f'ld4 g6 36. �fl �e7=) g6= .6�e7-d6]
32. 4'1d3! [32. f'le4 de 33. gb1 (33. l"rc4 ga8;;!;; ) gb5 34. �f2±] gb7 [32... ga8 33. gc1 (33. b5? gb8 34 . .f:le5 �e8 35. gb1 gb6 .636 ... .f:ld6=) �g6 34. h3 ga1 35. �h2 ga3 36. f'le5 �h7 37 . .f:ld7 gb3 (37... �g6 38. b5+-) 38. .f:lf8 �h8 39. f'le6+-; 34 ... gb8 35. ga7± .6�f1-e2-d1-c2-b3] 33. ga1 �e7 [33 ... gc1 34. f'lc5+-] 34.
Wf1 f'ld6 35. We2 f'lc4 36. ga6 f'ld6 37. Wd2 [.6�c2-b3, f'lc5] 1:0 20. 'W'e1?! [20. 'W'b6! ga6 (20 ... 'W'd8 21. 'W'd8 gd8 22. i.d3±; 20 ... 'W'e7 21. c5±) 21. 'W'c7±] b5!? [20... b6 21. it.d3 i.a6;;!;;] 21. cb cb 22. i.d3?! [22. a3! a4 (22 ... i.b7 23. gel±; 22... ga7 23. gel±) 23. 'W'b4 i.a6 24. gfel±] b4! [22... i.b7 23. a3±] 23. a3 ba 24. ga3 [24. i.e4 de 25. ga3 'W'b5 26. 'W'd2 i.b7 27. gfa1 gfc8 28. f'lc4
118 Botvinnik - V. Makogonov
1/2 final, Round 1
9.09.29
1:0 The score of this game is not available
88
Mikhail Bofvinnik. Games 1924-1948
119
D52 Izm.ailov - Botvinnik
1/2 final, Round 2
10.09.29
1. d4 �f6 2. �f3 e6 3. e4 dS 4. �gS �bd7 S. �e3 e6 6. e3 �aS 7. �e2 [7. �d2] it.b4 [7 ... �e4!? 8. cd ed 9. it.d3
�d£6 10. 0-0 �gS 11. �gS �d8 12. ldae1 h6 13. �£3 it.d6 14. �eS 0-0 1S. f4 cS<= Jasnikowsky - Matlak, Poland, 1992] 8. �d2 0-0 [8... de 9. it.£6 �£6 10. �c4 �c7 11. it.e2 0-0 12. 0-0 b6 13. ldacl;l;] 9. it.e2 b6 [ 9... bS 10. cS lde8 11. 0-0 eS 12. a4 it.c3 13. be ed 14. cd b4 1S. �b3 �d8 16. aS± Veingold - Pareja, Ceuta, 1993; 9... de 10. it.£6 �£6 11. �c4 it.c3? (11... �c7) 12. �c3 �c3 13. be it.d7 14. i.£3 ldfd8 1S. a4 ldac8 16. Wd2 ldc7 17. ldhbll Alekhine - Bogoljubow, Heidelberg, 1929; 9... eS!? 10. de �e4 11. �de4 (11. �ce4 de 12. 0-0-0 �eS 13. �e4 £6+) de 12. 0-0 it.c3=] 10. 0-0 it.e3 11. be it.a6 12. it.f4!? [12. i.h4 ldac8 (12... de 13. e4! bS 14. a4 �b6 1S. ldfb1±) 13. a4 de 14. �c4 it.c4 (14 ... �dS? 1S. �b6±) 1S. �c4;l; Stempin - Panszyk, Poland, 1987; 12. £4 ldac8 13. a4 de 14. e4 cS 1S. dS ed 16. eS �e4 17. �e4 de 18. i.g4i Novikov - Lac rosse, Antwerp, 199S]
12... ldae8?? [12 ... cS 13. a4 cd 14. ed de 15. �c4 it.c4 16. it.c4 ldac8 17. �b3 e5 18. i.e3 ldc7 19. ldacl �e4 20. �b5 �b5 21. i.b5 £6 22. ldfd1;l; Goldin - Lacrosse, Le Touquet, 1992; 12... ldfe8 13. i.d6 c5oo; 12... de!? 13. �c4 �dS 14. �b3 �hS 15. i.d6 i.c4 16. �c4 �d6 17. �hS ldac8 18.
it.£3 cS=] 13. it.d6 eS [13... b'Hd8 14. �b4]
1:0
14. it.f8
120
ASO Bot vinnik - Silich
1!2 final, Round 3
11.09.29
1. d4 �f6 2. e4 b6 3. �e3 i.b7 4. �e2 e6 S. e4 i.b4 6. i.d3 i.e3 7. be d6 8. �e2 [8. £4!?] eS 9. 0-0 �e6 10. f4 �e7
[10... �d7 11. dS �aS 12. de fe 13. e5 �h4 (13... de? 14. it.g6!+-) 14. ed!? �£6 15. £5 eS 16. �f4! ef 17. �e2 W£7 18. �e7 Wg8 19. d7+-; 13 ... �e7!oo] 11. dS [11. eS �d7 12. dS �aS 13. de fe 14. ed (14. i.h7?! 0-0-0+ Botvinnik) �d6 15. i.h7 0-0-0 16. �e4 (16. ldd1? �c6-+) �£6 17. i.b7 Wb7oo] �aS! [11... �d8 12. eS de (12 ... �d7 13. ed �d6 14. ldd1 ed 15. cd �dS 16. �g3i) 13. fe �g4 14. �a4 W£8 15. d6 �h4 16. it.£4 �c6 17. i.e4 �ge5 18. �g3�] 12. �g3 [12. eS �d7 13. de fe 14. i.h7 o-o-oi Botvinnik] 0-0-0 13. �e2 hS [13 ... i.a6 14. eS �e8 15. ldb1 h5] 14. eS! �e8 [14 ... �d7 15. �e4 de 16. fe �eS 17. i.gs £6 18. �£6! Botvinnik; 18... �d3 (18 ... �£7 19. it.h4 gf 20. i.£6 �d6 21. it.h8 �h8 22. ld£6±) 19. �e4 �c7 20. i.d8 ldd8 21. �d3 �c4 22. �c4 (22. d6 �d6 23. 4'ld6 �d6 24. �d6 ldd6;l;) ed 23. �e2 de 24. �hS±; 14... �g4 1S. h3 (15. ed? �h4-+) �h6 16. �hS!? (16. �e4 �fSoo; 16. ed �d6oo; 16. de �e6oo) de (16 ... ed 17. cd de 18. c4±) 17. �eS (17. fe edoo) £6 18. �e2;l;] 1S. ed �d6 [15 ... �d6 16. £5 ed 17. it.r4 �c6?! 18. cd �dS 19. i.e4! (19. ldad1-+ Botvinnik; 19... c4 20. i.c2 �cS 21. Wh1 �£6+) �d7 (19... �c4 20. it.b7+-) 20. ldad1 �a4 21. it.c2! �c6 22. ldd8 Wd8 23. ldd1 Wc8 24. £6 g6 25. �£5!+-; 17 ... �£6 18. cd i.ds (18 ... lddS 19. �e4! ldd8 20. ldad1 ldd1 21. ldd1�) 19. �a6 �b7 (19... i.b7 20. �e4 �c6 21. ldad1 ldd1 22. ldd1 i.a6 23. �a6 �b7 24. �d3 �e7 25. �dSi) 20. ldad1�] 16. fS eS [16 ... h4 17. �hS h3 (17 ... eS 18. £6 gf 19. �£6 i.a6 20. i.gS±) 18. g4 eS (18 ...
6th USSR Championship
-
89
1929
l"fhS 19. gh eS 20. 'W'g4 f6 21. l"fe1 e4 22. i.£4±) 19. f6! (19. �g7?! 'W'f6 20. �hS l"fhS 21. gh e4--+) gf 20. f:l£6 i.a6 21. i.gS±]
17. f6! [17. �e4 �e4 1B. 'W'e4 f6oo] gf 18. �h5 £5?! [o1B... e4 19. �f6 'W'es 20. h3 'W'c3 21. �e4 �e4 22. i.e4 (22. i.b2 'W'd2 23. i.hB 'W'e2 24. i.e2 l"fhB 2S. l"ff7 �d6oo) �c4 (22... 'W'd4 23. Wh1 ldhe8 24. 'W'g4 WbB 2S. i.g5 l"re4 26. 'W'g3±) 23. i.gs Botvinnik; 23 ... 'W'd4 24. Wh2 (24. Wh1 �d6! 2S. i.f3 �deB+) �d6! 2S. i.d8 (2S. 'W'g4 l"fct7+) �e4+; 23. l"fd1!? l"fdeB 24. 'W'g4 WbB 2S. i.£4 WaB 26. l"facl;!;] 19. �g7! [19. i.fS WbB+ Botvinnik] e4?! [19... 'W'h4 20. g3 �h3 21. �fS �ac4 22. i.g5! l"rd7 23. f:le7 l"fe7 (23... WbB 24. i.£6 l"fh6 2S. f:lgB l"fhS 26. g4+-) 24. i.e7 .idS 2S. l"fad1±] 20. �£5 �£5 21. l"f£5 'W'd6 [21... 'W'h4 22. i.£4! ed 23. 'W'eS+- Botvin nik] 22. 'W'e4 'W'h2 23. W£2 l"fde8 24. 'W'£4 'W'h4 [24 ... l"fegB 25. 'W'h2 l"fh2 26. l"fgs �gs 27. i.gs l"fh5 (27... i.a6 28. i.£5 Wb7 29. i.h3+-) 28. .irs Wc7 29. i.£4 Wct8 30. g4 l"fhB 31. i.g5 Wc7 32. ct6! Wct6 (32... WbB 33. ct7+-) 33. l"fct1 wes 34. l"fe1 Wd6 35. i.f4 Wc6 36. l"fd1+-] 25. 'W'h4 l"fh4 26. i.£4!? [26. l"ff7 �c4 27. i.gs l"fhs 28 . .irs WbB 29. i.£4 WaB 30. l"fe1 l"fhhB 31. l"feB l"feB 32. �e6+-J l"ff8 [26... l"fh7 27. l"ff6 l"rg7 2B. i.h6+-] 27. i.d6 l"fg8 [27 ... l"fd8 28. i.e7+-] 28. l"ff7 Wd8 [2B... l"fh5 29. l"fel+-] 29. l"fe1 1:0
C51
121 Kan - Bot vinnik
1!2 final, Round 4
12.09.29
1. e4 e5 2. �£3 �c6 3. i.c4 i.c5 4. b4 i.b6 5. a4 a6 [S... �b4?! 6. a5 i.c5 7. c3
�c6 8. 0-0i d6? 9. d4 ed 10. cd i.b4 11. dS �a5 12. 'W'a4; S ... aS?! 6. b5 �d4 7. �d4! (7. �e5 'W'g5!) i.d4 B. c3 i.b6 9. d4 ed (9... 'W'e7 10. 0-0 d6 11. i.e3! Unzicker; 9... 'W'h4!?) 10. 0-0 �e7 11. i.g5! (11. cd d5!) h6 12. i.e7 'W'e7 13. cd 'W'd6 (13... 'W'b4!? 14. f'la3 dS!? 15. ed 0-0;::::! Kaspa rov) 14. �c3 'W'd4 15. f:lctS!? 'W'c4?! (1S ... 'W'd1 16. l"ffd1±) 16. l"fcl 'W'a2 17. f:lb6! (17. l"rc7!?) cb 18. 'W'd6 'W'e6 19. eS 'W'd6 20. ed WdB 21. ldfe1 ldeB 22. ldeB WeB 23. l"fel+-; 14... �d4 15. f'Jd5! i.a1 16. 'W'a1 0-0 17. e5 'W'cS 1B. l"fcli Kasparov - Pi ket, Amsterdam, 1995] 6. f'lc3 f:l£6 [6... d6 7. f'Jd5 i.a7 B. d3 h6 9. i.e3;!;] 7. f:ld5 f'le4?! [7 ... f:lct5! B. ed (8. i.d5?! f'lb4+) e4 9. de 0-0! (9... ef 10. 'W'f3 'W'e7 11. Wd1 de 12. l"fe1 i.e6 13. i.b2;!;) 10. 0-0 ef 11. 'W'f3 de 12. a5 i.a7 13. c3 i.e6=; 8 ... f'Jb4 9. i.a3 'W'e7 10. 0-0±; B ... f:ld4!? 9. a5 i.a7 10. d6!? (10. 0-0?! f:l£3 11. 'W'f3 d6+ 12. d3 0-0 13. i.e3 �e3 14. 'W'e3 f5oo Miranovic - Leko, Hungary, 1995) cd 11. 0-0 0-0 12. �d4 �d4 13. c3 i.a7 14. 'W'f3�] 8. 0-0 [B. 'W'e2 f:l£6 (8 ... i.f2 9. Wfl f5 10. d3±) 9. f:lb6 cb 10. �e5 0-0 11. �c6 de 12. 0-0;!;] 0-0 [8 ... d6 9. d3 f'l£6 10. �g5;!; Unzic ker] 9. d3 �£6 [9 ... f:lct6? 10. i.g5 'W'e8 11. a5+-; 9... �f2!? 10. l"ff2 i.f2 11. Wf2 d6 12. i.g5 'W'ct7 13. Wg1;t] 10. �g5 d6 (diagram)
11. �d2! i.g4?! [11... i.e6 12. �e4! (12.
�f6 gf 13. i.h6 d5 14. 'W'£3 f'le7 15. i.fB 'W'£8 16. i.b3 'W'g7�) it.ct5 13. Acts �b4 14. �£6 gf 15. �h6 f5 (15... WhB? 16. 'W'g4+-) 16. i.b7±] 12. i.f6 'W'c8 13. f'lb6 cb 14. £3 i.e6 [14 ... �f5 15. i.h4 f'lb4 16. 'W'b1 f:lct5 17. i.d5 'W'c5 1B. i.£2 'W'd5 19. f'lc4+-] 15. i.h4 f'Jb4 [15 ... d5 16. Itt b3 f:lct4 17. Itt g3 f6 18. f4 ef 19. l"ff4 'W'c3 20. i.el+-] 16. i.e7 'W'c5 17. Wh1 [17. l"ff2 l"ffeB lB. f:le4 'W'c6 19. i.d6 i.c4
90
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
20. �b4+-] 1'U e8 18. �e4 W'e6 19. w
�d6 122
055 Bot vinnik - Vygodchikov
1/2 final, Round 5
14.09.29
1. d4 d5 2. e4 e6 3. �e3 �f6 4. �g5 �e7 5. e3 0-0 6. �f3 �e4 7. �e7 W'e7 8. �d3 [8. hrcl �c3 9. hrc3 c6 10.
W'b1 �d1 11. �d3 h6 12. cd ed 13. b4 aS 14. bS cS 15. de �cS 16. 0-0 �g4 17. �d4 �e6= Chernin - C. Hansen, Wijk aan Zee, 1991; 8. W'c2 - game 125] �e3 9. b e de 10. �e 4 e5 [10 ... b6 11. 0-0 �b7 12. W'e2 �d1 13. e4 (13. �a6 �a6 14. W'a6 cS 15. a4 cd 16. cd Wc8 17. aS W'd8 18. h3;;!;;
Olausson - Norden, Eksjo, 1986) eS (13 ... cS!?) 14. �d2 W'£6 1S. W'e3 cS 16. dS W'£4 17. hrfe1 W'e3 18. hre3 hrfd8 19. a4;;l;; Rodri guez - Medina, Buenos Aires, 1990; 10... �d1 11. W'c2 cS 12. 0-0 (12. �d3 h6 13. 0-0 b6 14. W'e2 eS 1S. �c2 �b7 16. e4 cd 17. cd hrfe8 18. hrfe1 W'f6 19. W'bS �c6oo Spielmann - Wolf, Bad Pistyan, 1922) b6 13. W'e4 hrb8 14. �f4 i.b7 1S. e4 �f6 16. hrfe1 cd 17. cd hrbc8 18. �b3 hrfd8+= Mes kanen - Haara, Helsinki, 1996] 11. 0-0 �e6 [11 ... �d1 12. e4 eS 13. hre1 hrd8 14. W'c2 cd 1S. cd ed 16. �d4 �b6 17. l"'!ad1 i.g4 18. i.e2 hrac8 19. W'b1 i.e2 20. hre2 g6= Saemisch - Wolf, Vienna, 1922] 12. hrbl!? [12. W'c2 b6 13. i.d3 h6 14. �h1 Wh8 1S. �e4 i.b7=; 12. W'e2 b6 13. e4 i.b7 14. hrfd1 hrfd8=; 12. e4 hrd8 13. hre1 eS 14. dS i.g4 1S. �e2 �f3 16. �f3 �aS 17. i.e2 hrd6 18. W'a4 b6= Komljenovic Fernandez, Foment, 1992] b6 13. W'a4 �b7 14. �a6!? [14. hrfd1 cd 1S. cd hrfc8 16. e4 �aS 17. i.d3 hrc3+=; 14. i.bS!? �b8!? 1S. ifleS a6 16. 1l,e2 cd 17. cd bS 18. W'd1 �c6=] �a6 15. W'a6 h\fd8 16. W'b5 [16. hrfd1 cd 17. cd hrac8 18. e4 �b8 19. W'd3 �c6 20. dS W'd6=] hrae8 17. de [17. hrfd1 cd 18. cd W'a3<=] W'e5 18. W'e5
be
1/2
91
Leningrad Masters Tournament - 1930
LENINGRAD MASTERS TOURNAMENT Leningrad - 1 93 0
March 2
123
-
May 1 6
A90
Botvinnik - Iljin-Zhenevsky
Round 1
2.03.30
1. d4 e6 2. c4 f5 3. .fJ£3 ilb4 4. ild2 f!!e 7 5. g3 .fJ£6 6. it.g2 0-0 [6... ild2!? 7. f!/d2 �e4] 7. 0-0 ild2 8. f!/d2 d6 [8...
.fJe4 9. flle 3!? (9. f!! c2 d6 10. .fJe1 .fJ£6 11. .fJc3 e5 12. de de 13. �d3 e4 14. .fJf4 c6 15. e3 .fJbd7 16. h4 .fJe5 17. .fJce2 h6+ Foltys - Gligoric, Prague, 1946) d6 10 . .fJh4 g5 (10 ... .fJf6? 11. .fJ£5; 10 ... d5?! 11. cd ed 12. f3 f!!g 5 13. f!! b3 .fJf6 14. f4) 11. �f5 ef 12. f3 f4 13. f!!e 4 �e4 14. fe .fJc6 15. l'dd1± So sonko - Kuijpers, Netherlands, 1978] 9 . .fJc3 .fJc6 10. ldfe1 [611. e4; 10. d5 .fJd8 (10... .fJe5 11. .fJe5 de 12. ldad1;;j;;) 11. de .fJe6 12 . .fJd5 �f7=; 10. f:\ae1!? e5 11. e4 fe 12. .fJe4 .fJe4 13. lde4 �f5 14. lde3;;j;; ] e5 (diagr arn)
11. �d5!? [11. e4 fe (11 ... f4? 12. g f±) 12.
.fJe4 .fJe4 13. lde4 �f5 14. lde3 �f6!? 15. de de=; 11. de �e5 (11... de!? 12. .fJd5 f!!d 6!=) 12 . .fJd5! (12. .fJe5 de 13. e4 c6=) �d8 (12 ... .fJd5 13. cd;;j;; ) 13 . .fJe5 de 14. f!/b4;;j;;] f!!d 8 [11... .fJd5 12. cd �d4 (12 ... �d8 13. de de 14. e4! ? �f7 15. ef ilf5 16. �f4!±) 13. �d4 ed 14. fll d 4 (14. ldacl!±)
ild7 15. ldacl ilb5;;j;;] 12. de de [12... �e4?! 13. �e3 de 14. ldad1±; 12 ... �e5 13. .fJe5 de 14. �b4 .fJd5 15. ild5 Wh8 16. l"'rad1 �f6 17. ilg2 f4 (17 ... l'dd8 18. �a5±) 18. �c5;;j;; ] 13. ldad1 [13 . .lded1!?] e4 14 . .fJg5 .fJd5?! [14 ... h6 15 . .fJh3 .fJd5!? (15 ... it),e6 16. .fJhf4 ilf7 17. f!! c 3 .fJd5 18. cd �b8 19. �e5±) 16. �d5 (16. cd
92
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
e3 18. f4±) 18. �e6!? (18. �h3 ld£7 19. ldcl lde7=) �e6 19. de ldae8 20. fe fe 21. �e4 c6 22. �c2±] h6? [1S... �eS 16. 'W'c3 'W'd6 17. ldcl h6 18. 4'lh3 ldf7=] 16. 4'le4 fe [16... �eS 17. 4'lcS 'W'd6 18. �e6 ldf7 19. 'W'c2+ L.e4] 17. de+- 'W'f6 18. 'W'd4 'W'e6 19. �e4 'W'b6 20. '&b6 ab 21. a3 [21. �dS Wh8 22. ldd2 ldd8 (22... c6 23. �c4+-) 23. ldedl+-] e6 22. ldd6 �h3 23. f3 [23. f4!?] �f5 [23... ldad8 24. lded1 ldd6 2S. ldd6 wn 26. W£2 We7 21. ldd4+-] 24.
�fs ldf5 25. Wf2 ldbs 26. ldd2 ldb3 27. e4 b5 l27... ldaS 28. ldc3!? (28. f4) ldabS 29. ldb3 ldb3 30. £4+-] 28. lde3! lde3 29. We3 b4 30. ab lda4 31. ldd8 Wh7
0-0-0! 13. �f4 �b6 14. �e3 eS+) �e3 13. lde6 Wf7 14. lde3=] 9. �d4 f5 10. ldf4 0-0 [10... �gS?! 11. 'W'e2 4'le7 12. ldfS (12. �rs �f4 13. �g7 wn 14. �f4 Wg7oo) �f6 13. lddS �d7 14. �e4 0-0 1S. �e6±] 11. 4'le6 'W'd1 12. �d1 be 13. lde4 �d6 [13... lde8!? 14. �c3 cS 15. �e3 �e6 16. lda4 ldeb8 17. ldb1 aS 18. b3 c4 19. ldd1 �b4+ Ault - Warburton, corr., 1940] 14. �e3?! [14. ldc6 �b7 1S. ldc4 ldae8 16. �e3 .f4 17. �d2 lde2 18. ldd4 �cS 19. ldd7 �c6 20. ldd3 ldfe8+; 14. �f4 �a6 1S. �d6 (1S. ldc6 �bS 16. ldd6 cd 17. flc3g£) ldfc8 16. 'fle3 �c4 17. 4'lc4 cd 18. �d6 lde2-+ Engber sen - Simmelink, corr., 1983; o14. �c3 (L.1H4) Lrb8 (14... cS 1S. 1t.f4 1t.e6 16. lda4 �d7 17. �d6! cd 18. lda6± Kuznecov Pasternak, Russia, 1992) 1S. b3 lde8 16. �f4 ldb4 17. ldb4 .sft,b4 18. 4'la4 �d6] f4 15. �d4 ldf5 [L-16 ... cS] 16. g4?! [16. f3!? cS 17. �c3 (17. �f2 �e6) �e6 18. lda4 lddS 19. �f2 �d7 20. lde4 ldd8 21. ldae1 hSoo] ldg5 [16... �e6!? 17. lda4 (17. ldc6 lddS 18. ldc4 cS+) ldbS 18. h3 aS+] 17. f3
h5! 18. h4
32. e5! Wg6 33. ldf8 lda1 [33... ldb4 34. e6 ldbS 3S. f4+-] 34. Wd2 b5 35. e6
l"ra7 36. f4 ):\e7 37. g4 h5 38. f5 Wh6 39. h4! [L-40. ldh8#] gs [40. ldh8 Wg7 41. ldhS gh 42. gS+-] 1:0 124
C56 Ragozin - Bot vinnik
Round 2
7.03.30
1. e4 e5 2. �f3 4'le6 3. �e4 �f6 4. d4 ed 5. 0-0 �e4 6. lde1 d5 7. 4'le3?! [7. �dS] de4 [7 ... dc3! ? 8. �dS �e6 9. �e4
�b4 10. b3 'W'd1 11. ldd1 0-0 (11 ... �d7 12. a3 �d6 13. �e3 f6 14. �d4 �d4 1S. �d4 0-0-0= Eriksen - Boom, corr., 1992) 12. 4'lgS h6 13. �e6 fe 14. �e3 ldad8 1S. �c6 be 16. Wfl a6= Blatny - Banas, Trnava, 1986] 8. lde4 �e7 [8 ... �e6 9. 4'ld4 �cS!? 10. �e6 '&d1 11. �d1 fe 12. �e3 (12. ldc4
18... ldg6? [18... lddS! 19. �c3 �a6 20. ldc6
(20. lda4 ldd4 21. ldd4 �cS 22. ldd1 ldd8-+) ldd4 21. lda6 �cS! (21... hg 22. �bS ldd2 23. �d6 cd 24. lde1 gf 2S. lde7=) 22. Wfl hg 23. fg £3 24. ldg6 lde8-+ Bot vinnik] 19. gS aS [19 ... lde6 20. �f2 lde2 21. �e4 �e6 22. 4'ld6 �dS 23. Wfl cd 24. We2 �c4 2S. Wd2=] 20. 4'lf2 lde6 21. �e4 �a6 [21... �b4 22. a3 �a6 23. �cS �c4 24. 4'le6 �e6 2S. ab ldd8±] 22. lde3 [22. ldc6 �b7 23. �cS (23. ldc4 �e4 24. fe lde4+) �c6 24. 4'le6 lde8 2S. 4'lg7 lde2--
93
Leningrad Masters Tournament - 1930
Botvinnik] lt,b4 23. ldb3 lt,c4 24. c3 lt,bJ 25. ab lt,f8 26. b4 a4 27. \¥?f1 ldee8 28. \¥?e2 c5?! [28... \¥?£7!? 29. \¥?d3
g6 30. \¥?c4 lt,g7 31. lt,g7 \¥?g7 32. \¥?c5 lda6 33. lda3=l=] 29. be ldeb8 [29... \¥?£7 30. \¥?d3 lded8 31. \¥?c4 lddb8 32. lda2 \¥?e6 33.
�
·
"
�lde3 38. b5 ldf3 39. \¥?d4 lde8 37. lda4 b6 cb 40. cb -� �W@�??irP�«r:%. ;::-:,:, ''%ii ·� a ;;� � . - ���" %!,;; i
•�-r�·;;-: • �fd�f'0 ?f� i ���-·� MB ;-;" ";&'% �;;�/u //-, � -� �;: ""� , ;;� � � � � ::{�
" l'i"
;::,,_,�
?:' -� "' ///
�
40 ... ldd8! [40 ... lde3 41. b7 ldd8 42. \¥?cs f3 43.
\¥?b4 lde4 49. \¥?c3 [49. b7!?] ldd8 50. .fJc6? [so.
52. ldfl ldf8! 53. b7 ldb8 54.
�f8 57. b7 ldb1 58. \¥?c5 �f5 59. \¥?d6 ldd1 60. �c7 �d7 61. �b6 ldb1 62. \¥?c5 ldb7 63. lda8 \¥?g7 0:1 DSS
125 Botvinnik - Model
Round 3
03.1930
1. d4
b4 e6 12. lJcl lt,b7 13. lt,d3;;l; Kasparov Hubner, Hamburg, 1985) 10. i{,e4 b6 11. 0-0 i.b7 L.cS] 9. i{,d3 [9.
94
hr£4 eS (17 ... Wh8?! 18. e4!;t) 18. de �eS 19. cd �e3 20. hrlf2 t:.�fl=] ed 17. e4
17 ... �b4! [17 ... i.g6 18. �b3 ifJe4? 19.
ifJdS cd 20. �dS Wh8 21. �eS+- Model] 18. �a4 [18. hrd3?! i.g6; 18. ed?! �d4 Model; o18. ifJb3 i.g6 19. �d2! de 20. �e4 �d2 21. �£6 (21. ifJed2 hrae8=1=) gf6 22. ifJd2 hre6=1=] �b2 19. �b3 [t:.hrlf2; 19. eS �d2 20. ef hr£6-+ Model] aS! [t:.bS; 19... cS 20. �aS b6 21. �a6 cd 22. ifJdS (22. hrlf2? de 23. hrb2 cb 24. gfl de+) d3 23. �d3±] 20. hrlf2 b5 21. hrb2 ba 22.
ifJcS de 23. �3e4 ifJe4 24. hr£8 W£8 25. ifJe4 i.£7! [25... hrd8 26. ifJgS! hrdS 27.
ifJe6 Wf7 28. ifJc7 �d6 (28... hrd4? 29. hrf2±) 29. gf2 gf6 30. gf6 gf 31. a3=1=; 26... Wg8!? 27. ifJB=t=]
Mikhail Bofvinnik. Games 1924-1948
Wd4 We6 40. We4 i.g6+) h6 33. g3 hrd2 (33... i.c4 34. hr£2 hrf2 35. Wf2 c5 36. We3 cd 37. Wd4 i.£7+) 34. Wd2 c5 35. Wd3 (35. �e4 WdS-+) i.g6 36. Wc4 cd 37. Wd4 We6+] 31. Wd3 i.g6 32. We2 i.c2 33. We3 i.£5 34. d5 [34. hr£2 hrf2 35. Wf2 We7+] c5 [34... cd 35. ErdS i.e6 36. hra5 (36. hrd2 We7+) !'l:g2 37. h4 !'l:h2+] 35. g3 [35. d6 (t:.36. !'l:dS) !'l:d2 36. Wd2 We8 (36... Wf7 3'7. ifJb5 We6 38 . . �a3 i.e4+) 37. We3 g5 (37 ... Wd7 38. W£4=1=) 38. �a4 Wd7+] !'l:d2-+ 36. Wd2 we7 37. 4-�b5 l37. g4 �g6 (37 ... �g4 38. Wd3 i.f3 39. Wc4 Wd6 40. ifJb5 We5 41. d6 i.e2 42. Wc5 i.b5 43. Wb5 Wd6-+) 38. We3 Wd6 39. W£4 i.d3 t:.i.f1-g2-+] i.e4 38. ifJcJ i.g6 [38... i.g2 39. Wd3 i.n 40. We4 Wct6 41. W£4 (41. h4 i.g2-+) i.g2 ( 41... i.c4 42. We4 g6 43. h3 h6 44. h4 h5 45. W£4 i.cts 46. WgS i.f7-+) 42. ifJb5 Wd5 43. �a3 Wd4-+] 39. We3
Wd6 40. W£4 i.dJ 41. weJ i.c4 42. We4 i.£1 43. g4 [43. Wf4 i.g2 (43 ... i.c4
44. We4 g6 45. h3 h6 46. h4 hS 47. Wf4 i.d5 48. Wg5 i.£7 49. Wf6 i.e8-+) 44. ifJb5 Wd5 45. ifJa3 Wd4-+] i.g2 44. w£5
i.d5 45. �b5 Wc6 46. �c3 Wd6 47. ifJb5 Wc6 48. �c3 i.£3 [ 48... i.a2 49. ifJa2 Wd5-+ Model] 49. W£4 i.g2 50. We5 g5 [50 ... i.fl 51. gS i.c4 52. h4 i.£7
53. We4 Wd6 54. �bS Wd7 55. �c3 We6 56. �b5 i.g6 57. W£4 WdS-+] 51. W£5 c4 52. Wg5 Wc5 53. W£4 [53. ifJe2 i.f3-+] Wd4 54. �b5 Wd3 ss. h4 c3 56. ifJaJ a4 [56 ... c2-+] 57. h5 i.d5 58. We5 i.£3 [58 ... i.a2-+] 59. W£4 i.dl 0:1
U6 26. ifJcJ?! [26. ifJgS!? i.g8 (26... h6 27. �f7 Wf7 28. hrb7=) 27. a3 h6 (27... hrd8 28. hrb7g?) 28. ifJ£3 i.b3 29. ifJeS hrc8 30. hrb1 t:.hrcl-cS=t=] hrd8+ 27. hrd2 a3 28.
W£2 hrb8 29. We3 hrb2 30. We2 i.hs
[30... We7 31. We3 Wd6 32. h4 (32. hr£2 i.dS 33. g3 hr£2 34. Wf2 cS 35. We3 g5 36. Wd3 h6 37. We3 i.£7 38. Wd3 cd 39.
A� Romanovsky - Botvinnik
Round 4
03.1930
1. ifJ£3 ifJ£6 2. b3 d5 3. i.b2 i.g4 4. e3 e6 5. i.e2 i.d6 6. d3 ifJbd7 [6... 0-0 7.
ifJbd2 �e7 8. a3 c5 9. ifJh4 i.e2 10. �e2 ifJc6 11. g3 i.eS 12. c3 ifJd7 13. f4 i.£6 14. ifJg2 !'l:fe8<= Blatny - Velicka, Zlin, 1998] 7. c4 [7. ifJbd2 c6 (7... o-o 8. �h4 i.e2 9.
Leningrad Masters Tournament - 1930
�e2 c5 10. g3 h!c8 11. 0-0 i.eS 12. c3 �e8 13. f4 i.£6 14. �hf3 bS 1S. e4 g6 16. e5 i.g7 17. c4!;;l; Blatny - Fontaine, Corsica, 1997) 8.
i.e2 13. �e2
13... it.b4!+ [13... h!ac8 14. hlfcl i.b4 1S. f)cb1 hlcl 16. it.cl h!c8 Botvinnik; 17. �fl f)c5 18. ed f)d3 19. f)c4 �dS-+; 16 ... �c5! 17. it.b2 �c2-+; 1S. �db1 d4 16. f)d1 h!cl 17. i.cl h!c8 18. �b2 it.d6+; 14. ed! f)ds (14 ... hlc3 1S. f)c4 hlc4 16. de�) 1S. f)ds �dS 16. �c4 it.c7 17. �e4=] 14. f)eb1 h!ae8 15. f}f3 d4 [15... i.d6 16. f)h4 g6+] 16. a3 it.e7 [16... i.d6+] 17. h!e1 [17. f)h4 g6! 18. f4 �b5 19. fe f)es 20. it.d4 �fg4 21. f}f3 i.cs+] h!cl 18.
95
it.ct h!e8 19. �d1 [19. f)bd2 bS+] f!!e 7 [19 ... f)cs 20. b4 (20. f)e1? �e1!-+; 20. it.d2 �b5-+ Biriukov) �a4 21. �a4 f)a4 22. it.d2 f)d7 Botvinnik; 23. h!a2 6f)el, hlc2+] 20. i.d2 f) eS [20... �c2 21. �c2 hlc2 22. f)e1 hlc6 (22... hlb2 23. b4 ®f8 24. it.cl hlb3 2S. f)d2 h!c3 26. i.b2 h!c7 27. f4!;;l;) 23. hla2 6hlc2+] 21. f)e1 [21. it.b4 f)e6 (21... aS 22. i.cS �cS 23. f)bd2 bS 24. a4=; 21... bS!? 6f)e6+) 22. it.e7 �e7 23. f)bd2 (23. f)e5?! f}f4! 624 ... �eS; 624... h!cl) f}f4+] �d7 22. h!a2 �b5 [22... f!!e 6 23. hlb2 6b4+J 23. b4 [23. �b4 aS 24. it.cS h!cS 2S. f)d2 h!c3+] f)a4 [23 ... f)e6!? 24. hlc2 hlc2 25. �c2 �d7 26. f}f3 �d6+] 24. h!e2 l'Ae6 [24 ... hlc2 2S. �c2 �c6 (25... �d7 26. f4;:::::t) 26. �c6 be 27. f4=] 25. g3 [o2S. �cl l"'fc2 26. �c2=] h!e2 [2S... it.d6!? 26. f!! cl (26. f4?! ef 27. gf it.c7+) h!c2 27. �c2 �d7+] 26. �e2= �e6 [26 ... �d7 27. f4 ef (27 ... it.d6 28. f}f3=) 28. ® f4 f}g4 29. f}f3=] 27. �e6
be 28. £4 f)d7 29. ®£1 £6 30. ®e2 e5 31. ®d1 [31. f}f3 i.d6 (31... ®f7 32. g4=)
32. be f)dcS (32 ... it.cS 33. g4=) 33. fe fe 34. it.b4=] e4 [o31... ®f7 32. ®c2 g6=]
32. de f)b2 33. ®e2 f)e4 34. ®b3??
[34. ®d3 f)b2=; 34 . .icl!? ®f7 3S. ®d3 f)db6 36. f}f3 ®e6 37. g4oo) f)d6-+ 35. f}f3 ®£7 36. it.e1 f)e4 37. a4 [37. ®c4 ®e6! (37... 4'ld6 38. ®d5 f)b6 39. ®c6+) 38. ®bs f)b8 39 fe fe 40. ®c4 f)d6 41. ®c5 �d7 42. ®c6 i.d8! (643... f)b8 44. ®cs �b6#) 43. b5 h6! 644... it.b6, 4S... f)b8#] ®e6 38. f)a3 f)d6 39. i.£2 [39. f)c4 ®dS-+] ®d5 40. f)e2 f)e4 41. fe fe 42. f}fd4 [42. f)cel aS 43. ba f)as 44. ®c2 f)cs-+] �d2 43. ®a2 ed 44. it.d4
i.b4 45. i.g7 it.e5 46. f)e1 ®e4
0:1
E72
127 Botvinnik - Kubbel
Round S
04.1930
1. d4 �£6 2. e4 g6 3. f)e3 i.g7 4. e4 d6 5. g3 0-0 6. it.g2 e5 7. �ge2 i.g4?! [o7... c6] 8. £3 i.e6?! [o8... it.d7] 9. d5 it.d7 10. it.e3 b6 [10 ... aS!?] 11. �d2 �a6
96
Mikhail Bofvinnik. Games 1924-1948
12. i.g5! �e8 13. g4 .£lb4 [13 ... .£le5 14. b4 .fJa4 (14 ... .£la6 15. a3;:l;) 15. .fJa4 i.a4 16. h4 (16. b5 a6+=) i.d7 17. h5i] 14. h4 [o14. a3 .fJa6 15. b4 Botvinnik] a5 15. a4? [o15. h5] .fJa6 [15 ... h5!? 16. i.£6 i.£6 17. gh �d8!+= Botvinnik; 18. 0-0-0 i.h4 19. hg fg 20. �b1 i£g5oo] 16. b3 [16. �d1! .£le5 17. �e2 Botvinnik; 16. h5 .£le5 17. h6 i.h8 18. �e2 e6oo] .fJe5 17. l"db1 h5! 18.
hre2;:l;] 34. brg3 .fJh7 35 . .fJe6 �g6 36. g£7 �£7
i.£6 i.£6 19. gh
· · �· �· · - -�.fi0' •1• • • • -*- • • � �1· • "• . 1?, ':.--� k.J £?, • L.� •
o :i•?/. 4(•i•. · £?, � . £?, . 4) · �· � • B tt B � B tt
19... �d8! [19 ... gh 20. �h6 �d8 21. i.fl (21. �hS?! �g7 .0.22... l"dh8) i.h4 22. �d1 i.g5 23. �h5 �g1oo 24. f4 ef 25. hrg1 f6 26. <£1£4 �e8 27. �£3;:1;] 20. �d1 i.h4 21. �e2! [21. hg i.gS 22. gf hr£7 23. �e1 .£ld3� Botvinnik] �g5 [21... �g5 22. �e1- Botvinnik; 22... e6 23. de i.e6 24. �g3] 22. �g5 i.g5 23. i.h3! [.0.24. l"dbg1] � g7 24. c1f d7 .£ld7 25. <£lb5;t l"dae8 26. hg fg 27. l"dbg1 i.e3 [27 ... i.e1?! 28. .fJg3 l"d£3 (28 ... �£1 29. l"dh7 �e8 30. .fJ£5! gf 31. l"dgg7±) 29. <£1£5 hr£5 (29... �£6 30. l"dg6! �g6 31. .£le7+-) 30. ef g5 31. l"dh5±] 28. l"dg3 g£7 29. �d3 i.£2 [29... cJi £4!? 30. l"dgh3 .fJ£8 31. hrh8?! (o31. <£1£4 br£4 32. �e3) i.gS 32. l"d1h3 l"df3 33. gf3 �h8 34 . .fJe7 (34. l"d£7 �g8 35. l"de7 hre7 36 . .fJe7 .fJd7=) l"de7 35. hr£8 �g1 36. l"db8 l"d£7 37. l"db6 gf3 38. �e2 l"d£2 39. �d1 dfl 40. �e2 l"df2=] 30. l"dgh3 .fJ£8 [30 ... .£le5 31. �e2 .£la6 32. brh7 Wf6 33. hr£7 Wf7 34. hrh7 �g8;:l;] 31. hr£1 i.e5 32. £4 ef 33. <£1£4 g5? [33 ... :'de8 34. l"dg3 Wh7 35. .£la7 Botvinnik; 35 ... hre5 36 . .£le6 l"de8 37. hrh1 Wg7 38 . .£le6 .fJe6 39. de l"d£2 (39... l"de6? 40. �d8) 40. e7 hrb2 41. We3
37. �be7! [37 . .fJg5?! .fJgS 38. l"dg5 l"dh8+=] W£6 [37 ... �e7 38 . .fJbS l"dg8 39. .fJeS be 40. eS de 41. We4+-] 38 . .fJb5 i.b4 [38...
l"dg8 39 . .fJe5 de 40. l"dh3! �g6 41. e5 g4 42. l"de3+- Botvinnik] 39. �bd4! l"de8 40. l"dh3 [40 ... �g6 41. �f5 l"dh8 42. l"dh6 1:0 �f1 43. �g5+-] 128
C49 Roblin - Botvinnik
Round 6
8.04.30
1. e4 e5 2. 4:lf3 .fJe6 3. .fJe3 i.'b4 4. i.b5 [4. .fJd5!;:l;] .fJ£6 5. d3?! [5. 0-0] 4:ld4 6. i.a4 b5 7. i.b3 d5! [.0.8 ... i.g4;
.0.8 ... <£1£3 9. �f3 d4; 1 ... d6 8. h3! e6 (8... aS 9. a3 i.e3 10. be .£1b3 11. eb i.b7 12. e4 be 13. be h6 14. i.d2 0-0= Kasparian Petrosian, Erevan, 1946) 9. i.e3 4:lb3 10. ab 0-0 11. 0-0 �e7 12. l"de1 a6 13. i.g5 h6 14. i.h4 �e6 15. d4 i.b7 16. l"de3 i.e3 11. be J"dfe8= Tisehbierek - Suetin, Leipzig, 1986] 8. .£le5! [8 . .fJd2 e6] .fJb3? [8... �e7! 9. f4 (9. i.£4? .£lb3 10. eb d4 11. a3 i.d6 12. �e6 �d7) 0-0+ Botvinnik] 9. eb d4? (9 ... de=; 9 ... �e7 10. f4 i.b7 11. 0-0 i.e3 12. be �e5 13. l"d£2 de 14. �e1 0-0 15. i.e3 �a3 16. d4 l"dfe8=] 10 . .fJe6 de 11. .£lb4 [11. 4:ld8? e2] e5! [11 ... 'W' d4 12. be (12. .fJe2? eb!) �e3 13. i.d2± Botvinnik] 12. <£le2 e4 13. be4 [13. de � d1 14. �d1 .fJe4 15. hre1 i.b7 16. f3 0-0-0 11. �e2 eb 18. i.b2 l"dd2+; 13. e5 ed! 14. ef d2 15. i.d2 ed 16. �d2 �f6= Botvinnik] be
97
Leningrad Masters Tournament - 1930
X B .t �·r:� ··
•
��f�.•,rr./. r . ,. c;·ill· �- L_y. � /
·
.;
::!
.
•
ill·'·'··· B !f'%" '7::u.:@!W/'0 K%�g0 ;; 0 L::,
•
B
;;;r�
B
�Ri ll B
L::, � 0 "2:.1 U
•.·.
�, , y���f . � y•,ri .. , ..c;
'"'"''
14. e5!? l14. de! '&d1 1S. Wd1
flb4 [29. Wd3!? h5 30. We3 hg 31. Wd2 l"'' h 2 32. �e3 We6+] 8he8 30. Wd3 fle4! 31. l"!fl?! [31. Wc4!? WfS 32. l"''e 4 .ie4 33. g3 Wg4 34. l"'' e 3 Wh3+] \¥7g6 [L::. 32 ... hS] 32. l"''e 4 [32. h4 WhS+] .ie4 33. Wc3 .ig2 34. l"''f 2 .ih3?! [o34 ... .ie4 Botvinnik] 35. f:ld3 [3S. fldS!? �e6 36 . .flb6 l"'' e 7 37. a4 .ifS 38. �e4 l"'' e 1 39. �d6 .ie6+] .if5 36. flb4 .ie4 37. Wd2 [37. We4 8a8 38. dS 8a4 39. WbS l"''ea8 40. 8b2 l"'' 4 aS 41. We4 l"'' a 3 42. .id4 WfS 43. l"'' f 2 8£3+] h5 38. a3 [38. �d3 h4 39. 1t.d6 8e6 40. 1t.eS (40.
E22 Bot vinnik - Gotgilf
Round 8
26... f5! [26... 8a8 27 . .ies 8a2 28. flb4 8b2 29. d5! (29. 8e3? hS! 30. l"!gS fle4) hS! 30. 8g5 flb3 31. 8e3 fles 32. 8eS l"'' b 4 33. l"'' e 7= Botvinnik] 27. ef Wf7 28. .ic5 [28. �b4!? l"''e 4 29 . .ies l"'' e8 30. Wd3 Wf6 31. l"''c 3 l"'' e 3 32. We3oo] Wf6 29.
04.1930
l. d4 flf6 2. c4 e6 3. �c3 .ib4 4. �b3 c5 5. de fla6 6. a3 .ic5 7. flf3 0-0 [7 ... b6 - game 296] 8 . .ig5 [8. 'W'e2 d5 9 . .igS de 10. e4 �e7oo] .ie7 [8 ... h6!? 9 .
.i£4 (9. .ih4 .ie7oo) d5 10. cd �d5 11. l.dd1 'W'a5=] 9. e4 [9. �e2 h6 10 . .ih4 b6 11. e4 .ib7 12. b4 �e7 13 . .id3 aS 14. bS d5oo] d6 (9... h6 10. .i£4 (10 . .ih4 b6 11. eS flhS Porath - Olafsson, Amsterdam, 1954) fles 11. �c2;\;; ] 10. .ie2 .id7 [10... b6 11.
98 l"rd1 4ks 12. W'c2 �b7 13. �f6 �f6 14. eS;;l;:; 10... h6 11. �f4;;l;:] 11. 0-0 [11. W'b7? 4'Jc5 12. W'b4 aS-+; 11. l"rd1!? 4'Jc5 12. W'c2 �c6 13. eS;;l;:] i.c6 12. W'c2 h6 [12 ... 4Jc5!? 13. fld2 dS 14. ed (14. e5 flfd7 15. �e7 W'e7 16. cd ed 17. b4 d4+) ed 15. �f6 �f6 16. cd �dS 17. 4Jd5 W'dS 18. �f3 W'gS=] 13. li.£4 flc5 14. e5 [14. 4Jd2 d5! 15. e5 4Jfd7 (15 ... d4 16. ef ii.£6 17. 4Jde4 d3 18. ii.d3 4Jd3 19. ldad1±; 15... 4Jfe4?! 16. 4Jde4 4'Je4 17. 4'Je4 de 18. l"rfd1;;l;:) 16. b4 d4 17. 4Jce4 4'Je4 18. 4Je4 W'c7!oo] 4Jfe4 [14... de 15. �leS±j 15. ed l15. h4 �]c3 16. �c:3 4Je4 17. W'e3 g5 18. li.g3 4Jg3=; 17. W'c2;;l;:] ii.d6?! [15 ... 4Jc3!? 16. W'c3 i.d6 17. ii.d6 (17. l"rad1 4'Je4 18. W'c2 W'e7 19. ii.d6 4Jd6 20. 4'Je5 li.e4=) W'd6 (17 ... 4'Je4 18. W'eS W'd6 19. l"rad1;;l;:) 18. l"rad1 W'c7 19. b4 4Ja4oo] 16. l"rad1 [16. l"rfd1!?;;l;:] W'e7 [16 ... W'c7? 17. l"rd6 fld6 18. b4 6c5 Botvinnik; 16 ... 4Jc3? 17. ii.d6+-] 17. ii.d6 fld6 18. 4Je5! ldfd8 [18... li.g2? 19. Wg2 W'g5 20. 4'Jg4+-] 19. b4 fld7 20. 4Jc6 be 21. c5 4Je8 [21... flfS 22. ii.d3! (22. W'a4 l"rdc8 23. 4Je4! aS 24. 4Jd6 Botvinnik; 24... 4Jd6 25. cd W'h4 26. g3 W'e4 27. ii.d3 W'g4 28. l"rfe1 ab 29. W'b4;;l;:) W'£6 23. ii.£5 W'fS 24. W'fS ef 25. l"rfe1! (2S. l"rd6 4'Je5 26. l"re1 l"rd6 27. cd flc4 28. d7 Wf8=; 25. f4!? 4Jf6 26. l"rd8 l"rd8 27. l"rd1 l"rd1 28. 4Jd1 4JdS 29. g3±) 4Jf6 26. Wfl gd1 27. gd1 aS 28. bS±]
22. W'a4 lddc8
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
(26 ... fS? 27. fld6 4Jc3 28. 4Jf5+-) 27. 4Jf6 W'f6 28. W'a5±] 4Jdf6 25. fl£6 W'£6?! [2S... 4Jf6 26. gd6 W'e8 27. bS cb 28. ii.bS 'f!le7 29. W'd4 eS 30. W'e3 ldac8 31. gfd1 (31. gel W'd6 32. cd gel 33. ii.fl gd1-+) gcS 32. �a6 ldSc6+; 29. li.c6! ? gac8 30. Bfd1 4Je8=; 27. Tifd1! fle4 28. h16d4 4Jf6 29. W'as W'e7 30. li.c4 (30. gd6 4JdS 31. i.c4 gd8;;l;:) 4JdS 31. ii.b3 gd8 32. W'a6; 27 ... 4Jd5 28. gd3 gd8 29. li.c4 g6 (29... gd6 30. cd gd7 31. W'c6 W'd8 32. W'a6±) 30. g3 6 W'a6, i.b3-a4±]
26. gd3! gd8 27. gfd1 gd3 28. gd3 [6W'd1; 629. bS! cb 30. ii.bS+-] W'e7
[28 ... W'a1 29. gd1 W'f6 30. bS! (.6.31. b6) cb 31. ii.bS+- Botvinnik] 29. W'd1 Wh7 30. l"rd8 g6 31. g3 4Jf6 [31... flg7 32. W'd6 flfS 33. W'e7 fle7 34. f4 fldS 35. Wf2±] 32. W'd6 fld5 [32 ... 4Je4 33. W'e7 ge7 34. gc8+-] 33. li.c4! [.6.ii.b3-a4]
W/g7 34. ii.b3
d3 (41... l"re6 42. b5 d3 43. l"rd7 lde5 44. a4 ge4 4S. aS geS 46. gd3 gbS 47. ga3+-) 42. We1 ge6 43. Wd1! ge2 44. gd7 gf2 4S. gd3 gh2 46. gb3+- Botvinnik] 1:0
23. ii.a6! [23. 4'Je4 aS 24. ba gc7 2S. W'b4
(25. a6 flcS;;l;:) gca7 26. 4Jd6 (26. a6 4Jc7;;l;:) ldaS? 27. flc8!±; 26... 4Jc7 64JdS;;l;:] gc7 24. fle4 [24. gd2 4'Jef6 25. gfd1 4JdS 26. fle4!? (26. W'c2 4J7f6;;l;:) 4J7f6
130
Levenfish - Botvinnik
Round 9
7.05.30
1/2 The score of this game is not available
Evenfs
-
99
1930
EVENTS 1930 In December of 1 929 the Leningrad newspaper "Smena" organized a match by phone that lasted till January 1 930. Master Model (he was incognito to the end of the competition) gave some kind of simultaneous on 1 0 boards. He played very successfully and beat such players as Iljin-Zhenevsky, Kojalovich, Ragozin, etc. Games against Kubbel L., Rohlin and Botvinnik (game
131) he played draw.
During 1 93 0 Botvinnik played several games with Kan: two games
(133, 134) in the match (136,
between metal-workers trade union teams of Leningrad and Moscow and two games
137) in the match of Leningrad and Moscow teams. Playing for the Leningrad students' team, Botvinnik drew with Ravinsky (game 132) and beat Iljin-Zhenevsky (game
135).
131
COl Model - Bot vinnik
By Phone 1929/30
1. e4 e6 2. d4 d5 3. flc3 i.b4 4. ed ed 5. i,d3 �c6 6. �e2 flge7 7. 0-0 i.g4 8. f3 i.e6 [8... i.hS 9. i.e3 �d7 10. fl£4 i.g6= Pachman] 9. a3 i.a5 [o9... i,c3
10. be �d7 (10... i.fS!? 11. flg3 i.d3 12. cd �d7 13 . .l'dbl b6 14. i.gS f6 lS. i.cl 0-0-0 16. �a4 Wb7 17. �bS hS 18. a4 h4;::: Gundersen - Djurhuus, Gausdal, 1996) 11 . .!'del 0-0-0 12. �£4 i.rs 13. i.bS! a6 14. i.fl! (14. i.a4 flg6 lS. �d3 �d6 16. flcs Wb8 17. .l'dbl �aS 18. i.d2 i.c8! 19. �e2 Wa7 20. �f2 b6=1= Iljin-Zhenevsky Alatortsev, USSR, 1931) §de8 lS. fld3 i.d3 16. cd flfS 17. i.d2 .l'de1 18. �el §e8 19. �f2 �d6= I. Rabinovich - Alatort sev, Leningrad, 1934] 10. fla4;;l;; 0-0 11. c3 [11. i.gS £6 12. i.£4 i.fS 13. c3 i.d3 14. �d3;!;; ] i.£5 12. �g3 [12. �cS �c8 13. i.£4!?; 12. i.£4!? i.d3 13. �d3 �g6 14. b4;!;; ] i.d3 13. �d3 i.b6 14. flb6 [14. i.gS!? £6 1S. i.£4;!;:;] ab 15. 1t.g5 f6 16. i.d2 [16. i.£4!?] �d7 [16 ... flas 17. .l'dae1 flc4 18. i.cl .l'de8 19. .l'd£2;!;:;) 17. .l'dael
.l'dae8 [17 ... fS?! 18. flhS±] 18. .l'de2 [18. �bS!? �fS 19. flhS;!;; ) �c8 [18... �g6 19. §fe1 8e2 20. �e2;!;; ] 19. §e8 [19. 8fe1!? �d6 20. �f4 §e2 21. 8e2 fle7 22. i.d6 �d6 23. �fS flfS 24. �fS;!;; ) 8 e8 20. .!'del [20. b3 fld6 21. i.£4 �aS 22. §bl �e6 23. a4 �c6oo] .!'del 21. i.el fJd6 22. i.d2 [22. a4 �e7oo] flc4 23. i.cl �6a5 24. �dl [24. �c2 �d6 2S. W£2 bS 26. b3 �e7oo] �e8 25. �fl [2S. Wf2 �d6 26. �c2 �d7 27. i.£4 �ac4oo] �g6?! [2S... �d7!? 26. �c2 fld6] 26. b3 fld6 27. i.£4 �e8 [27... �bS? 28. a4! flc3 29. �e1 fla2 30. �e6 �f7 (30... Wf8?? 31. i.c7+-) 31. �c8 �f8 32. �c7±] 28. �e3 �f7 29. b4 f'lc6 30. h4 [30... �e7 (30... bS?! 31. �e2 �a7 32. �dS) 31. �a4 c6 32. �a8 flg6 33. i.g3 �d7oo Model] 112 .
132
E11 Ra vinsky - Bot vinnik
From Team Match 1.04.30
1. fl£3 flf6 2. d4 e6 3. c4 b6 4. g3 i.b7 5. i.g2 i.e7 6. �c3 0-0 7. �c2 c5 8. d5 ed 9.
100
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
11. h4!-] 10. h4 [10.
(19 ... �g6 20. �d5 ldb8 21. cb ab 22. ldcl Botvinnik; 22... We7 23. �eS Wd8 24. Jdc8 Jdc8 2S. �b7) 20. Wd1 �f6 21. �dS ldb8 22. cb ab 23. ldcl We7 24.
Wg7 12. 'W'd2 gh8 ... The rest of the score of this game is not available 1/2 133 Bot vinnik - Kan
E23
From Team Malch 1.0S.30
1. d4 <£lf6 2. c4 e6 3. �c3 �b4 4. 'W'b3 c5 5. de �c5 6. �f3 �c6 7. �g5 b6 [7 ... �aS?! 8. 'W'c2 (8. 'W'a4 'W'b6) �c4?
9. e4+- Botvinnik; 7... 'W'b6 8. �b6 �b6 9. �f6 gf 10. e3 �aS 11. ldcl b6 12. �e2 �b7 13. o-o;t] 8. e4 �d4!? [8... �b7 9. 0-0-0 �f2 10. eS h6 11. ef hg 12. fg Jdg8 13. �e4- Bolvinnik; 9 ... �b8!?oo; 8 ... �e7 9. �e2 �b7 10. eS �g4 11. �f4! 'W'b8 (11 ... f6 12. ef <£lf6 13. 0-0 0-0 14. i,g3 <£lh5 1S. ldad1 �g3 16. hg �cS 17. �e4 �aS 18. �d3 �e4 19. 'W'e4 �c6 20. a3 aS 21. Jdd2;1; Akopian - A. Shneider, Moscow, 1991) 12. ldd1 (12. �bS? �cS 13. ifle4 a6+; 12. �bS!?
15. c5!± [1S. �e3 �h4 16. �f2 (16. g3 �g3 17. �f2 �f6) �f2 17. W£2;1; Botvin nik] �e7 [15 ... �f6 16. �e3 �f4 (16 ... g6 17. �c4) 17. 0-0-0 Wg8 18. cb ab 19. �b6 Wh7 20. Wbl±] 16. �e3 �f4 17. �a3 be 18. �c5 [L-19. ldcl] Wg8 19. g3 [19. ldcl Wh7] �g6 20. �c4 Wh7 21. o-o-o [21. �c7 (L.�dS)
Jdd5 �f3 25. �g6 Wg6 26. §eS �f6 27. §e1 [27. Jdfl? �e4-+; 27. JdfS? �e4-+] Jdhb8 28. �f5 Jda6 29. f!e7 �e7 [29 ... Jdab6 30. �h4 Wh7 31. �f6 Jdf6 32. Jda5+- Botvinnik] 30. Jde7 (diagram)
30... �e4 [30... ldab6 31. b3 a4 (31... �e4
32. ld7e4 WfS 33. JdeS Wf6 34. lda5+ Botvinnik) 32. Jdd7 (32. Jde3 �e4 33. Jd3e4 WfS 34. Jda4 Botvinnik; 32. �h4
Events
-
101
1930
I'Ife1 'f!fd8 15. 'f!fa4 a6 16. i.f5�] 13. 1t.g3 .£Jf8 [13. .. .£Jh5!?] 14. h3 a6 [615 ... c5; 14 ... c5 15. 1t.b5 4'l8d7 16. de be 17. I'Ifdli] 15. �b3!;;l;; 4'le6 [616 ... c5]
Wf6 33. I'rd7 1t.h5 34. e5 We6 35. I'rg7 ab 36. a4 1t.e8<=) ab (32... 1t.e4 33. I'Ie4 Wf5 34. I'Ia4+-) 33. ifJh4 Wf6 34. ifJf3 ba 35. Wa1 I'rb1 36. Wa2 I'r8b2 37. Wa3 I'Ib3 38. Wa4 I'Ie1 39. ifJe1 I're3 40. ifJc2 lde4 41. �b4 I'Ie2 42. ifJd5+-] 31. ld1e4 Wf5 32. I'If4 Wg6 33. I':rg4 Wf5 [33... Wf6 34. I'reg7 Botvinnik] 34. ldf4 Wg6 35. I':rg4
Wf5 36. I':rgg7 ldab6 37. ldgf7 Wg6 38. I':rg7 [38. I'If2 I'rd6<= Botvinnik; 39. a3 (6I're5) I'rb5] Wf5 39. I'Ief7! We5 40. I'If2 d5 [40... ldd6 41. I're7 Wd5 42. I'rd2
Wc6 43. I'rd6 Wd6 44. I'rh7+- Botvinnik; 40... d5 41. lde7! Wd4 (41... Wd6 42. lda7 I'rb5 43. I':rh7+-) 42. I'rd2 Wc5 43. I'ra7 I'rb5 44. a4+-] 1:0
064
134 Kan - Bot vinnik
From Team Match 2.05.30
1. c4 e6 2 . .£Jf3 4'lf6 3 . .£Jc3 d5 4. d4 4'lbd7 5. 1t.g5 1t.e7 6. e3 0-0 7. ldc1 c6 8. �c2 b6 9. cd [9. 1t.d3 i.b7 10. cd ed
11. 0-0 c5 12. I'Ifd1 c4 13. 1t.f5 g6 14. 1t.h3 I're8 15. b3 a6 16. be de 17 . .£Je5 b5 18. I'rb1 'f!fc7 19 . .£Jd7 .£Jd7 20. i.e7 I're7 21. a4± Fairhurst - Chandler, Upper Hutt, 1976] ed 10. 1t.d3 h6 11. .th4 .tb7 [11... c5 12. 0-0 1t.b7 (12... I're8 13. 1t.b5±) 13. 1t.b5 a6 14. 1t.d7 ifJd7 15. 1t.e7 �e7 16. 'fff£ 5�] 12. 0-0 I':re8 [12... .£Je4? 13 . .te7 'f!fe7 14. 4'le4 de 15. 1t.e4 .£Jf6 16. .tc6 ldac8 17. �a4 Gruenfeld - Maroczy, Teplitz, 1922; 12... .£Jh5 13. 1t.e7 'f!fe7 14.
16. 1t.f5! .£Jd7 [16 ... 1t.f8 17. 1t.h4±] 17. 1t.e6 fe 18. .£Je5 4'le5 19. 1t.e5 [620. .£Ja4] aS 20. f4 [20. .£Ja4 .ta6 (20... I':ra6) 21. I':rfd1 i.b5] 1t.a6 21. I':rf3 I'Ia7 [21... 1t.f8!?] 22. �c2 [22. 'f!fa4 1t.b7 (22... b5 23. 'f!fc2 b4 24. 4'la4 1t.c4 25. �g6 .t£8 26. b3 1t.b5 27. I'rg3±) 23. I'rg3 i.f6�] 1t.h4 23. �g6 I':rf7 24. I'Ic2 [24. e4!?] �e7 25. ifJd1 [25 . .£Ja4 'f!fb4 26. .£Jb6 I'ref8 (26 ... 'f!fb6 27. 1t.g7 i.d3 28. f5 I'rg7 29. 'f!fe8 Wh7 30. f6±) 27. 'f!fe6 i.d3! (27 ... 'fffe 1 28. Wh2 �e2 29. I're2 'fff e 2 30. 'f!fc6±) 28. I'rc6 'fffe 1 29. Wh2 1t.e4<=] 1t.f6 26. I':rg3 1t.e5 27. de d4?! [o27 ... 'f!fb4 628... �e1; ,628... Wf8] 28. I'Ic6± [28. 'f!fh6 'f!fb4 29. �h5 c5�] 'f!fb4 29. �c2? [o29. Wh2 �e1 (29... 1t.e2 30. .£Jf2 de 31. 4'le4-+) 30. �c2 i.e2 31. I're6] 'fffe1? [29... deoo ,630... 'fff £4; ,630... I':rf4]
30. Wh2 i.e2
(diagram)
31. §e6!+- I'rd8 [31... I're6 32. 'f!fc8 Wh7 33. 'f!fe6 i.h5 34. �b6 �d1 35. e6+-] 32. §h6 d3 33. �b3 [33. '&'c4!?] 1t.d1 34. 'f!fb6 I':re8 35. 'f!fg6 1t.a4 [35 ... 1t.h5 36. I':rh5 d2 37. e6 I're6 38. 'f!1 e6 d1 'fff 39. I'rg7 Wg7 40. 'fffh 6 Wg8 41. 'f!fh8#] 36.
e6 I':re6 37. 'fff h7 Wf8 38. I':re6 ldd7 39. �h8 Wf7 40. "tlre8# 1 :0
102
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
29. �d4 fle4 30. lde3 ldc4 31. �eS;!;;; 2S. de=]
135
COl Iljin-zhenevsky - Botvinnik From Team Match 13.0S.30
1. e4 e6 2. d4 d5 3. ifle3 �b4 4. ed ed 5. �d3 4:le6 6. 4:le2 [6. a3] 4:lge7 [6 ... �g4 7. h3 �hS 8. �e3 iflge7 9. 'W'd2 'W'd7 10. ifl£4 �g6= Becker - Nimzo witsch, Karlovy Vary, 1929] 7. 0-0 [7. �gS!? f6 8. �f4 �fS 9. 0-0 'W'd7!? (9... 0-0 10. 4:la4 �d6 11. if'lcS �cS 12. de 'W'd7 13. �fS flfS 14. �c7 d4 1S. i:£lg3 i:£lg3 16. �g3;!;; Vukovic - Naumkin, Formia, 199S) 10. �fS 4JfS 11. 'W'd3 (.6.�c7) 0-0-0oo Vukovic - Naumkin, Amantea, 1994] �g4 8. a3 �e3 9. be 0-0 10. £3 �£5 11. 4Jg3 [11. ldb1? �d3 12. cd ldb8 13. !del lde8 14. �f4 'W'd7 lS. 'W'd2 if'lg6=] �d3 12. ed 'W'd7 13. £4 [13. ldbl!?] £5 14. ld£2 [14. a4!? ldae8 1S. �a3 ldf6 16. ldb1 b6 17. 'W'hS g6!? (17... ldh6 18. 'W'gS ldg6oo) 18. 'W'gS lde6 19. iflhS Wf7oo] fla5 15. fl£1 b6 16. �e3?! [o16. 4Jd2 .6.if'lf3eS Botvinnik] gfe8 [o16 ... ldac8 .6.cS-c4 Botvinnik] 17. 'W'e2 ldae8 18. lde2 4Jg6 19. g3 e5!? [19 ... lde7 20. ldae1 ldce8 21. c4 c6 22. 4Jd2 bS 23. cb cb 24. iflf3 'W'd6 2S. 'W'b2 a6 26. �eS ?lc6 27. i,d2=] 20. de be 21. l"'rae1 [21. c4 de (21... d4 22. �f2) 22. de lde4 23. 4Jd2] e4 22. �d4 lde2 23. 'W'e2 4:lb3 24. "®'e3 if'l£8 [o24... aS Botvinnik] 25. .ie5?! [2S. �a 7!? cd 26. �d4! 4:ld4 27. �d4 if'le6 28. �d3 4:lcS
25... d4! 26. .id4 fJd4 27. �d4 'W'd4
[27... cd 28. ldd1 �d4 29. cd ldc3 30. Wf2 lda3 31. We3 aS 32. ldd3=] 28. ed ed 29. Wf2 lde3 [29 ... ldd8 30. ldd1 ldd4 31. We3 lde4 32. Wd3 8a4 33. :da1 4:le6 34. if'le3=] 30. a4 i:£ld7 31. if'le3?! [31. 8d1 i:£lf6 32. We3 iflg4 33. Wd2 lda3 34. ldb1 4:1£2 Bot vinnik; 31. lde8 Wf7 32. lda8 if'l£6 (32 ... ldc4!? 33. lda7 ldd4 34. We3 hl.d6 3S. if'ld2 We6 36. aS 4:lf6oo) 33. lda 7 We6 34. We3 ifJdS 3S. Wd2 8a3 36. lda8 (36. ldg7 ldal 37. Jdh7 gfl 38. Wd3oo) if'lf6oo] fl£6 32. ldd1 [32. iflfS d2 33. ldd1 !del 34. We2 if'le4 3S. fJe7 Wf7 36. 4:ldS We6-+ Bot vinnik] g6 33. W£3 W£7 34. g4? [34. h3! if'le4 3S. g4 d2 36. gf gf 37. We2 We6 38. dS Wd6 39. aS a6 40. h4 hS+] fg 35. Wg2 [3S. 4Jg4 d2 36. 4:le3 ifldS-+ Bot vinnik] h5 36. ldb1 [36. aS We6 37. Wf2 ldb3-+] ifle4 [36 ... We6 37. lddl 4:ldS 38. Wf2 ifl£4-+] 37. ldb7 We6 38. d5 Wd6
39. ldb4 d2! 40. lde4 lde3 41. ldd4 8e2 42. ®g3 [42 ... aS 43. Wh4 (43. :""rd 3 0:1 lde3-+) ldh2 44. WgS g3-+] 136
A90 Botvinnik - Kan
From Team Match 7.10.30
1. d4 e6 2. e4 £5 3. 4:1£3 �b4 4. �d2 �d2 [4... �e7!?] 5. 'W'd2 fl£6 6. g3 [6. 4:lc3 0-0 7. g3oo; 7. e3oo] b6 [6... d6 Bot vinnik; 6 ... 4:le4!? 7. 'W'e3 �e7=] 7. ifle3
Events
-
103
1930
d6 [7... ':f:le4 8. ':f:le4 fe 9. ':£lg5 .itb7 (9... d5? 10 . .ith3 'f!fe1 11. cd+-) 10. 'f!fe3 Bot vinnik; 10 ... 'f!fe1 11 . .itg2 d5 12. l"'rcl;;l;; ; o7 ... .itb7 8 . .itg2 (8. d5 'f!fe7 9 . .itg2 0-0 10. 0-0 e5oo) ':f:le4 (8 ... c5 9. d5;;l;; ) 9. 'f!fe3 ':f:lc3 10. 'fffc 3 0-0 11. 0-0 'fff£ 6=] 8. .itg2 .itb7 [8... c6 9. d5 cd 10. cd e5 11. ':£lg5i] 9. 0-0 [9. d5! ed (9... e5 10. �g5±) 10. cd 0-0 11. �d4±] 'f!fe7 [9 ... 0-Q 10. d5! e5 11. ':£lg5 .itc8 12. e4 'f!fe7 13. ef .itf5 14. f4± Botvinnik] 10. d5 [.6.':f:ld4] e5
11. e4! [11. ':£lg5 ':£lbd7 (11 ... .itc8 12. ':f:le6 e4 13. �d4 0-0;;l;; ; 11... ':f:la6) 12. b4!? (12. ':f:le6 ':f:lc5;;l;; Botvinnik) ':f:lf8 13. e4;;l;;] fe [11... .itc8 12. ef .it£5 13. l"'rae1 0-0 14. ':f:lct4 .itd7 15. f4± Botvinnik] 12. ':£lg5 ':f:lbd7 13. �ce4 0-0 [13 ... ':f:le4? 14 . .ite4 ':f:l£6 15. .it£5± Botvinnik] 14. �e6 [14. f4 ef 15. gf h6 (15... �e4 16 . .ite4 ':f:lf6 17. .it£5±) 16. �f6 'fff £ 6 17. ':f:le6 :'df7;;l;;] ':f:le4 15 . .ite4 l"'r£6 [15 ... �f6 16. ':f:l£8 �e4 17. 'f!fe3 ':£lg5 (17 ... �c5 18. b4±) 18. f4!± Botvinnik; 18. ':f:le6? �h3! 19. Wg2 'f!fe6+] 16. 'f!fc2 [16. �c7 brc8 17. �e6 brc4 Botvinnik; 18. l!i h7 Wh8 (18 ... Wh7 19. 'f!fct3+-) 19. b3 l"'rc8 20. .ite4±] brh6 [o16 ... ':f:lf8 17. ':f:l£8 braf8 18. .ith7 Wh8 19 . .ite4 .itc8± Botvinnik] 17. ':f:lc7 brc8 18. ':£lb5 [18. ':f:le6? ':£lf6 .6.19... .itd5; .619 ... ':f:ld5; .619... ':f:le4 20. 'f!fe4 l"'re6 Botvinnik] a6 19. �a7 br£8 20. ':f:lc6 'f!fg5 [20... 'fff f1 21. f4+- Botvinnik] 21. .itg2 ':f:l£6 [21... .itc8 22. brae1 �f6 23. f4 'fff h 5 24. h4 ef 25. br£4 g5 26. .itf3!+ Botvinnik; 21... 'fff h 5 22. h3 l"'rhf6 23. brael+-]
22. 'f!f£5! 'fffh 5 [22... 'fff£ 5? 23. ':f:le7 Wh8 24. ':f:l£5 brg6 25. ':f:ld6+- Botvinnik] 23. 'fffh 5 ':£lh5 [23... brh5 24 . .it£3 brh6 (24 ... brh3 25. Wg2+-; 24 ... bigS 25. h4+-) 25. ':f:le7 Wh8 26. �fS+- Botvinnik; 26 ... ':f:ld5 (26... brg6 27. ':f:ld6 .itdS 28. cd �d7 29. �fS! brfS 30. .ite4) 27. .itd5 .itd5 28. ':f:lh6 .it£3 29. brfd1!? (29. brfe1 gh 30. bre3 e4 31. b'rb3 l"'rb8 32. l"'rel+-) .itd1 30. brd1 gh 31. brd6 bS 32. cb ab 33. b'rb6 bra8 34. a3 braS 35. l"'rb7+-] 24. £4! bre8 [24 ... ef 25. g4 .itc6 (25 ... f3 26. gh fg 27. �e7 Wh8 28. br£8) 26. de f3 27. gh fg 28. 8£8 Wf8 29. c7+- Botvinnik] 25. brae1 [.626. fe] i,c6 26. de ':f:l£6 27. g4! [27. c7 brc8 28. fe de 29. bre5 brc7 30. 8"4!+-] �g4 28. fe ':f:le5 29. .itd5 Wh8 30. c7 br£6 [30 ... l"'rc8 31. .itb7+-] 31 . .itb7 1:0 137
E22 Kan - Bot vinnik
From Team Match 8.10.30
1. c4 ':f:l£6 2. ':£lc3 c5 3. ':f:l£3 e6 4. d4 cd 5. ':£ld4 .itb4 6. 'f!fb3 .it c5 [6... ':f:la6 7.
a3 .ite7 8. g3 0-0 9 . .itg2 �cS 10. 'f!fc2 d5 11. cd ':f:ld5 12. ':f:ld5 ed 13. 0-0;;l;; ] 7. ':f:l£3 b6 [7 ... ':f:lc6 8 . .itgS ':f:ld4 9. ':f:ld4 .itd4 10. e3 .iteSoo] 8 . .itg5 .itb7 9. 'f!fc2 [ 9. e3 h6 (9 ... ':f:lc6 10. .ite2 h6 11 . .ith4 'f!fe7 12. a3 gS 13. .itg3 �hS 14. 0-0-0 ':f:lg3 15. hg 0-0-0 16. 'f!fa4 Wb8 17. �d4 .itd4 18. ed l"'rc8oo Gruenfelu - Spielrnctnn, V i e i t ll d , 1929) 10. �h4 !i.e7 (10 ... 0-0=) 1 1 . :::� d l 1C6 12. a3 flc8 13. 'f!fd2 d6 14 ��l'2 'Wic7 1 5 .
.
104 0-0 d6 16. �cl fJb8 17. fJd2 fJe4 18. fJde4 i,h4 19. �c2 0-0=1= Nenashev - Kishnev, Moscow, 1984; 9. e4 h6 10. i,h4?! gS 11. i,g3 .f:le4] h6 10. i,h4 0-0 [10... i,£3 11. ef (11. gf fJc6 12. �d1=) fJc6 12. �dl;;l;; ] 11. e4 i,e7 12. i,e2 fJa6 13. e5 [13. 0-0 fJcs 14. eS (14. .f:ld2 dS 1S. ed fJdS! 16. i,e7 fJe7= Botvinnik) fJfe4 1S. i,e7 'fffe 7 16. fJe4 i,e4 17. 'ffid 2 aS 18. �ad1 �fc8oo] fJb4 14. 'ffid2;;!;; [14. 'ffib 1?! fJhS 1S. i,e7 'fff e1 16. g3 d6 17. 0-0 de 18 . .f:leS fJ£6=1=]
fJe4 15 . .f:le4 i,e4 16. i,e7 'fffe7 17. 0-0 �adS 18. �ad1?! [18. fJd4!? fJc6
(18 ... £6 19 . .f:lbS .f:lc6 20. fJd6 i,g6 21. ef �f6 22. �ad1±) 19. fJc6;;l;; Botvinnik; 18. �fd1!? fJc6 ( 18... �c2 19. �d6 �d6 20. �d6;;l;; ) 19. W'e3;;l;; ] fJa2 19. fJd4 [19. �a1 fJb4 20. �a7 fJc6 21. �a6 i,£3 22. gf (22. i,£3 fJeS 23. �b6? .f:lc4-+) fJeS 23. hrb6 dS+ Botvinnik] .f:lb4 20. .f:lb5 W'c5 [20 ... fJc6 21. .f:ld6 i,g6 22. £4� L'l23. fJb7 Bot vinnik; 20... aS!? 21. "'ff1e3 (21. fJd6 �c6) i,c6 22. fJd6 (22. W'b6? W'gS+) W'gs 23. W'gS hg=l=] 21 . fJa7 f6 [21... dS!? 22. ed i,c2 23. d7 (23. hrcl hrd6+) it.d1 24. hrd1 fJa6 L'l.f:lb8+] 22. ef hrf6 23. �d4 [23. W'd6 eS 24. W'cS be L'l.f:lc2-d4 Botvinnik; 23. fJbS dS 24. cd (24. fJc3 i,c2 2S. hrcl hrd£8=1=) �dS 2S. "'ff1 c1 (2S. "'ff1e3 "'ff1 e3 26. fe brfl 27. Wfl fJc2!+) "'ff1 c1 26. brcl h\d2=1=] d5 24. cd ed 25. fJb5 fJc6 26. W'c5 be 27. h\cl?! [o27. fJc3 fJd4 28. fJe4 fJe2 29. Wh1 hrc6 30. fJc3 fJc3 31. be d4 32. h\d3 hrcd6 33. cd (33. hrfd1? de!
Mikhail Bofvinnik. Games 1924-1948
34. hrd6 hrd6 3S. hrd6 c2-+) hrd4=] d4! [27 ... c4!?] 28. f3?! [o28. hrcS d3 29. i,g4 d2 30. h\d1�] d3 29. i,d1 [29. fe de 30. hrfe1 (30. hr£6? hrd1) hrd2 31. .f:lc3 (31. hrcS? h\d1 32. hrcl hrfl) fJd4+ Botvinnik] d2
30. hrc5 i,d3 31. brf2 i,b5 32. hrb5 hre6+ 33. hrf1 hre1 34. hrc5 [34. Wf2
h\de8 3S. i,b3 Wh8 36. h\dS h\8e2 37. Wg1 h\cl! Botvinnik; 38. i,d1 h\d1 39. hrd1 lde1 40. W£2 hrd1 41. We3 brh1 42. hrd2 brh2-+; 34. h4 fJd4 3S. hrb4 (3S. braS ldc8-+) fJe2 36. Wf2 .f:lcl 37. Wg1 llde8+]
34 ... fJb4!-+ [34 ... .f:ld4? 3S. W£2 hrde8 36. lddS!± Botvinnik] 35. ldc4 [3S. ldaS ldc8-+] fJd5 36. lde4 [o36. ldd4 brfl 37. Wfl .f:le3 38. We2 h\d4 39. We3 �d6! (39... ldd8 40. b4 wn 41. bS We7 42. b6=t=) 40. b4 wn 41. bS We7 42. b6 Wd7-+] fJe3
37. lde3 hre3 38. Wf2 hrde8 39. i,a4 lde1 0:1
Q) :J-
r
8th LENINGRAD CHAMPIONSHIP Leningrad
-
:::! . :J
1 93 0/3 1
December - January
�
Q Ul
106
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
138
A53 Bot vinnik - Lisitsin
Round 1
3.12.30
22. fle3 W'f6 23. 4Jb1 4Jf4 24. �e4;!;; ] c6
21. fS
1. d4 4Jf6 2. c4 d6 3. flc3 4Jbd7 4. e4 eS 5. flge2 ed 6. fld4 g6 7. �e2 �g7 8. �e3 [8. 0-0!?] 0-0 9. W'd2 lde8 10. f3 fl£8 [10... 4Jb6 11. 0-0 e6 12. ldad1 d5
13. ed ed 14. e5 W'e7 15. �f2 4Jbd7 16. b4 a6 17. ldfe1 W'd8 18. fla4± Volkov - Das hko, Krasnodar, 1996; 10... e6 11. g4!? (11. 0-0 W'e7 12. 4Je2 4Jb6 13. ldfd1 �e6 14. �b6 ab 15. W'd6 W'd6 16. ldd6 fld7 17. ldd2 fle5 18. fle3 �h6 19. fled1 f5gg Vu kovie - Gniot, Kryniea, 1956) fle5 12. 0-0-0 W'a5 13. Wb1 �d7 14. ldhg1 ldad8 15. �g5 W'b6 16. h4 �e8 17. h5i Larsen Ljubojevie, Manila, 1973] 11. 0-0 �d7 [11 ... fle6 12. fle2!? (12. ldad1;!;; ) flh5 13. g4 (13. f4 W'h4;::::! ; 13. g3!?;!;; ) �e3 14. be flhg7oo] 12. ldad1 4Je6 13. flc2 [13. 4Je6 �e6 14. �g5 e6? 15. e5! (15. W'd6 W'b6oo) de 16. W'd8 ldad8 17. ldd8 ldd8 18. e5+-] �c6 [13 ... flh5 14. e5 (14. g4 �e3 15. be flhg7 16. e5 �a4! 17. ed W'd6oo; 14. g3!?;!;; ) �e3 15. be �a4oo; 13 ... a5 14. fla3!? (14. f4 �e6 15. �f3 fl£8 16. '&d3 W'e7 17. fJd5 �d5 18. ed fJ6d7=) �e6 15. 4Jab5;!;; ]
21 ... cd! [21... fle7? 22. 4Jb6+-; 21... flf8?! 22. f6 �h8 23. fle7±; 21... 4Jg5! ? 22. f6 ed 23. fg flge4 24. fld5 �e6 (24 ... Wg7 25. �d4 Wg8 26. �f6 W'b8 27. W'cl! W'a7 28. Wh1 fle6 29. �f3 4Jf2 30. ldf2 W'f2 31. �a1-) 25. �e5 de! (25... �d5 26. �d4! �e6 27. �d3±) 26. fl£6!? (26. �f3 �d5 27. ldd5 W'e7 28. �e4 W'e4 29. W'e4 lde4 30. ldd7 f5 31. ldb7 lde2;!;; ) W'f6 27. ldf6 fJ£6 28. ldfl lde6 29. �£3;1;; ] 22. fe fe? [22... �e6 23. ed (23. ed �f5=) �d7 24. �e5 de 25. �b5 �d4 26. Wh1 �e3 27. �d7 W'd7 28. W'e3 lde4 29. W'e5 lde2=] 23. ed ed [23 ... e5 24. �e5 de 25. �f3±; 23 ... �e5 24. �f3 W'h4 25. g3±; 23 ... W'b6 24. de �e6 25. �f3 �f5 26. W'd2±] 24. fJdS �fS 25. W'c1 [25. ldf5 gf 26. W'f5 W'h4oo] fle4 [25 ... lda6 26. �f3 L-27. �g5; 25 ... a4 26. b4 fle4 27. �f3 a3 28. �d4±] 26. �f3 hS? [26 ... a4 27. b4±] 27. �d4 [27. �b6?! W'h4 28. fle7 �e5;::::! Botvin nik; 27. �h5!? W'h4 28. ld£5+-] W'gS [27 ... �e5 28. W'h6 4Jg5 29. �h5 4Jf7 30. W'd2+-] 28. W'gS 4Jg5 29. �g7 fl£3
30. gf Wg7 31. flc7
1:0
14. 4Jb4! [L-15. flbd5] aS 15. 4Jbd5 [15.
fle6 be 16. f4 (L-17. e5) W'b8!? 17. �f3 (17. e5?! de 18. fe ldd8oo) ldd8;!;; ] fld7 16. �d3 [16. b3!?] fl es 17. �e2 fld7 18. b3 fJdcS 19. W'c2! [L.f4-f5] �d7 [19... b6 20. f4 W'b8 (20... W'h4 21. g3 W'h3 22. f5 gf 23. ldf5+-) 21. f5±] 20. £4 [20. fJb5! ? (6f4) �b5 (20... W'b8 21. f4±) 21. e b e6
139 Tra vin - Bot vinnik
Round 2
8.12.30
0:1 The score of this game is not available
8th Leningrad Championship
-
140 Botvinnik - Batuev
Round 3
107
1930/31
D60
13.12.30
1. d4 d5 2. c4 e6 3 . .f'lc3 .f'l£6 4. it.g5 it.e7 5. e3 0-0 6 . .f'l£3 flbd7 7. it.d3 de 8. it.c4 c5 9. 0-0 cd 10. ed [10.
fld4 fles 11. it.b3 it.d7 12. �e2 .f'lg6 13. l.=fad1;!; Kiselev - Gavrikov, USSR, 19aa] .f'lb6 [10... h6 11. it.h4 flb6 12. it.b3 it.d7 13. �d3;!; Novikov - Tal, USSR, 19aS] 11. it.b3 .f'lbd5 [11... .f'lfdS 12. it.e7 �e7 13. .f'les .f'lc3 14. be fld7 1S. f4 b6 16. �d3 flf6 17. hfae1;!; Barlov - Nikolic, Vrnjachka Banja, 19a4] 12. fle5 [12. �e2 b6 13. fles it.b7 14. hffe1 fle3 1S. be .f'le4 16. it.e7 �e7 17. �d3 flf6 1a. l.=fe3 hfada 19. 6ae1 it.dS 20. it.e2-+ Gasafus - Men dez, Buenos Aires, 1993] fld7 [12 ... it.d7 13. �f3 b6 14. hffe1 hfca 1S. it.f6 flf6 16. dS fldS 17. fldS ed 1a. it.dS it.f6 19. flf7 g£7 20. it.£7 Wf7 21. l.=fadli Castle - Bea udry, Columbus, 1977; 12... flc3 13. be fldS 14. it.d2 it.f6 1S. e4 fle7 16. it.b4 aS 17. �a3 a4 1a. it.e2 hfea 19. it.h7 Wh7 20. �hS Wga 21. �£7 Wh7 22. flg4 it.gS 23. �hS it.h6 24. flh6 gh 25. �f7 Wha 26. dS-+ G. Kuzmin - Hankipohjai, Orcbro, 1966] 13. it.e7 fle7 14. �e2 [14. fle4! ? flb6 1S. � h S �d4 16. flgS h6 17. flgf7 flbdS 1a. l.=fad1 �b2 19. hffc1 flf6 20. �h3-+] .f'l£6 15. hffd1 b6 16. hfac1 it.b7 [6.f'ledS-f4] 17. f3! [17. flf7!? l.=f£7 (17 ... Wf7? 1a. �e6 Wg6 19. it.e2 Wh6 20. �h3 flhS 21. g4+-) 1a. �e6 (1a. �e6? fledS+) fledS 19. �eS .f'le3 20. �f7 Wf7 21. l.=fc3;!;] hfc8? [17 ... fledS 1a. fle4 l.=fea 19. l.=fca it.ca 20. it.c2= Botvinnik] (diagram)
18. fl£7! hf£7 [1a ... Wf7 19. it.e6 Wg6 20.
�d3 Wh6 21. it.ca flea 22. dS fld6 23. hfe1±] 19. �e6 �f8 [19 ... fledS 20. flcts fldS 21. it.dS it.dS 22. J:Jca+- Botvinnik; 19... �dS 20. fldS flfdS 21. l.=fca �ea 22. �ca flea 23. it.dS+-] 20. fle4 ldc1?! [o20... .f'ledS 21. l.=fea it.ca 22 . .f'l£6 flf6±] 21. hfc1 [L'-.22. �f7 �f7 23. it.£7 Wf7 24. fld6 Botvinnik] flfd5 [21... fle4 22. fe
L'-.eS; 6hfe7; 21... it.e4 22. fe L'-.eS; 6l.=fc7]
22. .f'ld6 it.a8 23. hfe1! [23. �£7 �f7 24. flf7 W£7;.:!;] g6 24 . .f'l£7 �f7 25. �e7 1:0 141
Ra vinsky - Bot vinnik
Round 4
1a.l2.30
1:0 The score of this game is not available 142
056 Bot vinnik - Stepanov
Round S
23.12.30
1. d4 fl£6 2. c4 e6 3. .f'lc3 d5 4. fl£3 c6 5. it.g5 flbd7 6. e3 it.e7 7. it.d3 [7. 'W'e2!? 6hfd1] h6 8. it.h4 0-0 9. 0-0 a6
[9... de!? 10. it.e4 bS (10... cS 11. �e2 cd 12. fld4 fles 13. hffd1 �aS 14. it.b3 it.d7 1S. it.g3 a6 16. fldS fldS 17. it.dS ed 18. it.eS hffe8 19. �f3;!; Lalie - Browne, Palma de Mallorca, 1989) 11. it.d3 a6 12. �e2 eS 13. l.=fad1 �c7 14. it.g3 �b6 1S. .f'leS �b7 16. it.b1 l"!fdaoo Tarrasch - Przepiorka, Meran, 1924] 10. a4!? [10. cS eS 11. de fle8=; 10. a3 de 11. it.c4 bS 12. it.a2 cS=] de [10... b6 11. ed ed 12. �b3;!;] 11. �c4 fld5 12. it.g3 [12. it.e7!? �e7 13. aS;!;] fl7f6!? 13. �c2 [13. h3 flc3 14. be .f'le4=] it.d7 [13 ... .f'lhS!? 14. it.eS f6 1S. it.g3 (1S. �g6 �ea=) .f'lg3 16. hg;!;] 14. e4 [14. h3!?;!;] flb4 [o14... fle3 1S. be
108
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
flhS 16. �eS (16. fles flg3 17. hg bS 18. �a2 cS=) f6 17. �g3 flg3 18. hg bS 19. �a2 cS 20. ab ab 21. ldfd1 �c7 22. dS c4=] 15. �e2 �aS?! [15... flhS 16. �eS f6 17. �g3 flg3 18. hg;t] 16. fles !"!adS 17. f4 [17. �b3! �c8 (17... cS? 18. flc4+-) 18. ldad1 ldfc8 19. Wh1± 6£4-fS] �cS [17 ... cS 18. dS ed 19. ed �d6 20. �h4;t] 1S. fS?! [18. 8ad1!? cS 19. dS;t] ef?? [o18 ... ldd4 19. fe �e6 (19... fe 20. flg6 ld£7 21. �eS;l;) 20. �e6 fe 21. �g6 ldf7! (21... lde8? 22. eS flfdS 23. �f2+- Botvin nik) 22. fles (22. �eS ldd7+) ld£8=]
19. �f7! ldf7 20. flc4+- b6 [20... f4 21. flaS+-] 21. flaS ba 22. ef ldd4 23.
�eS ldd3 24. ldad1 �cS 25. Whl ldd1 26. �d1 �fdS 27. �dS �dS 2S. �cl �fS 29. �d4 cS 30. �cS! [30. �gl+-] ldc7 31. �fS ldc1 32. ldcl �fS 33. �d6 �e4 34. �c7 1:0 143
145
011 Rom.anovsky - Botvinnik
Round 8
01.1931
1. �f3 flf6 2. b3 dS 3. �b2 �g4 4. g3 flbd7 [4 ... �f3!? 5. ef e6] 5. �g2 e6 6. 0-0 �d6 7. c4 c6 S. d4 [8. d3] 0-0 9. �eS �fS 10. fld2 �c7!? [10... �e7 11.
h3 ldfd8 (11... h6oo) 12. g4 �g6 13. �g6 hg 14. cS �c7 15. f4 �f8 16. b4;l; Yusupov Magerramov, Moscow, 1977; 10 ... �c7 11. fldf3 �e4 12. fld3 �e7 13. a3 8fe8= Os nos - Meduna, Plovdiv, 1982] 11. fld7 �d7 [11... fld7 12. f3!? (12. e4 de 13. fle4 �e4=) eS 13. cd cd 14. e4 de (14 ... �e6 15. f4 ef 16. ed �fS 17. ldcl �b8 18. flc4±) 15. ldcl �b8 16. fe �g6 17. �c4;l;] 12. f3 �g6 13. e4 de 14. fe [14. fle4 �e7 15. �e2 8fe8=] eS! 15. flf3 [15. de? �cS 16. Wh1 �g4 17. �h3 ldad8! (17 ... �f2 18. ldf2 �h3 19. 8£4 8fd8�) 18. �g4 �d2 19. �b1 ldd3 20. �f3 ldf3 21. l."ff3 �e2-+; 17. �e2 ldad8! (17 ... fle3 18. ldf4 ldad8 19. flf3 �d3l) 18. flf3 (18. �c3 �e3 19. ldfcl flg2 20. Wg2 �d3+) �d3+; 15. dS?! �cS 16. Wh1 flg4 17. �e2 �e3 18. �a3 �a3 (18... �fl 19. �cS �d2 20. �f8 fle4 21. �g7 cd 22. �eSoo) 19. �e3 �d6+; 18. ldfe1 f6 (18 ... flc2 19. flf3 �e1 20. fleS�) 19. fln flg2+] � e4 16. fleS �eS 17. de !"!adS?! [o17... 8fd8 18. �d7 ldd7 19. e6 (19. l"ffe1 flcs+) fe 20. ldfe1 flcs (20 ... flgS?! 21. h4 flf7 22. lde6;l;) 21. �a3 fld3 22. l."fe6 �fS 23. lde3 ldad8 24. ldfl=] 1S.
�d7 b'rd7 Schipunov - Botvinnik
Round 6
01.1931
0:1 The score of this game is not available 144 Botvinnik - Model
Round 7
01.1931
1/2 The score of this game is not available
(diagram)
19. l."ffe1! [19. e6 fe 20. l"ff8 Wf8 21. l"fe1
�f6 (21... fld2?! 22. l."fe6 �bl 23. l"fe2! �a2? 24. �a3 Wf7 25. �b4±) 22. �f6 (22. lde6 l."fd1 23. Wf2 l."fd2 24. lde2 flg4 25. We1 l."fe2 26. We2 �h2+) gf 23. l."fe6 Wf7 24. l."fe2 (24. l."fe3?! l."fd2 25. a3 aS+) �hS 25. l"ff2 l"fd1 26. l"ffl l."fd2 (26... l."fd3 27. �e4=) 27. l"df2=] �gs [19... flcs 20. �a3 flct3 21. lde3 lde8 22. l."fd1 623. �h3, 24. e6 Botvinnik; 22 ... lded8 23. l"ffl (23. �h3? fl£2 24. !"rct7 flh3 25. Wg2 8ct7 26. Wh3 !"rd2+; 23. �d6 flcs 24. �h3 fle6=) :"!d4
8th Leningrad Championship
-
1930/31
(23 ... c5 24. �d5:t) 24. e6 fe 25. lde6:t; 19 ... .fld2 20. e6 fe 21. lde6 .flf3 22. Wh1 (22. �f3 ldf3 23. ldae1=) ldd2 23. �c3 ldc2 (23... ldg2? 24. Wg2 .flg5 25. ldg6 hg 26. ldel±) 24. �b4 .fld4 25. ldg6 hg 26. �f8 Wf8 27. �e4 lde2 28. 1'Hl:t] 20. ldadl!? [20. �a3 Lfe8 21. Lfadl �d3 (21... Lfed8 22. l'dd6:t) 22. ldd2 �f5 23. 8d7 �d7 24. h4:t; 20... 8fd8 21. �c5 �h5!? (21... a6 22. �b6 8e8 23. ldad1:t) 22. �a 7 ldd3 23. � e3 (23. �b6 l'd8d7 24. l'de3 lddl 25. 8e1 b'lld3=) .flf3 24. �f3 �f3 25. �b6 l'd8d7�] l"ffd8 21. ldd6! ® h S [21... ® f5 22. l'dedl .flh3 (22 ... �g4 23. ldld4:t) 23. Wfl �e6 24. a4:t] 22. lde3 �e6?! [22 ... �g4 23. lded3 �f5 24. ldd7 ldd7 25. ldd6 .flh3 (25 ... Wf8?! 26. h4!) 26. wn Wf8 27. We2 We7;l;; 24. u3d4!? .flh3 (24 ... c5? 25. ldd7 �d7 26. ldd6+-; 24 ... �h3? 25. �h3 .flh3 26. Wg2 ldd6 27. ldd6 ldd6 28. ed+-; 24... Wf8 25. h4±) 25. wn �e6 (25 ... Wf8? 26. ii_a 3 �d6 27. g4+-; 25... h6 26. g4±) 26. g4±; 22... �g6!? 23. �a3 �f5 (23 ... h6 24. h4 .fle6 25. �h3;l;) 24. lde2 h6 25. h4 .fle6 26. lded2 .flf8:t] 23. �a3? [o23. lded3 .flc5 (23 ... 8d6 24. ed �g6 25. ldd2±) 24. ld3d4 ldd6 25. ed±] (diagram)
23 ... cS [23... �g6 24. lde2 �f5 25. ldf2!
(25. lded2 .flf8;l;) �g4 (25 ... �g6 26. ldfd2 .fl£8 27. �h3±) 26. h3 �h5 27. gfd2 .flf8 28. �c5 f6 (28 ... a6 29. �b6±) 29. g4 �g6 30. ef±] 24. lded3 ldd6 25. ed [25. ldd6 b6 26. �d5 Wf8=] b6 26. �b2 f6 27. h4 [27. Wf2 �g5 28. h4 .fl£7 29. d7?! �g4 30. �c6 W£8=!=; 29. �d5=] Wf7 28. Wf2
109
�g6 29. ldd2 [29. ldd5 �b1 30. a3 �a2 31. ldd3 �bl=] �fS 30. a3?! [30. �f3
.flc7! 31. �c6 (31. g4 �e6=!=) We6 32. �b7 .fle8=!=; 30. �c3!? g6 31. We3 �g7! 32. ii_c6 �d7 (32 ... We6?? 33. �d5+-; 32... .fle8 33. �e8=) 33. �d5 �e6 34. �e6 We6 (34 ... .fle6? 35. g4±) 35. d7 ..fl£5 36. Wf4 .flct6 37. �£6=]
30... aS?! [30... .flc7! 31. �c6 We6 32.
ii_h7 (32. d7 We7 33. l"'!e2 Wf8 34. ldd2 .fla6=!=) .fle8 (32... Wf7 33. �c6=) 33. d7 (33. �d5 Wd7=i=) .fld6 34. �c6 �f7 (34 ... .fle4 35. �e4=) 35. �d5 We7+] 31. �c3 [31. We3 .fl£8 32. �d5 �e6 33. �c6 �d7 34. �d7?! ldd7+; 32. �c3;l;; 31... g6!? 32. �c6 .flg7 33. d7 We7 34. Wf3=] �f8 [31... .fld4 32. �d4 cd 33. ldd4 We6 34. g4 �c2 (34... �g6 35. h5 �e8 36. �d5±) 35. �e4!? (35. b4 ldd6=) �e4 (35 ... �b3? 36. �h7 Idct6 37. �g8 We7 38. ldct6 Wd6 39. c5!+-) 36. lde4 Wd6 37. ldd4 Wc7 38. Idct8 Wd8 39. We3 Wd7 40. Wd4 Wd6 41. b4 a b 42. a b g6 43. We4 Wc6=; o31... g6 32. b4 ab 33. ab cb 34. �b4 .flc5oo; 32.
110
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
We3 4'lg7 33. �e6 (33. b4?! ab 34. ab �e6+) �d7 (33... fle8? 34. d7 tzJe7 35. l'ld6±) 34. �d5 (34. �e4 tzJe8+) �e6 35. �e6 (3S. �e6 tzJfS+) We6 36. d7 tzJfS 37. Wf4 tzJd6 38. �£6 l'ld7 39. �gS a4+; 32. �e6 tzJg7 33. Wf3 �d7 34. �dS �e6 3S. �e6= �fs 36. ct7 We7 37. W£4=] 32. b4 ab 33. ab tzJd7 34. l'le2 [34. We3 �e6 35. �fl (3S. �d5 �d5 36. IldS eb 37. �b4 We6 38. Wd4 tzJeS+) eb 36. �b4 tzJeS! (36 ... tzJeS 37. Wf4;t) 37. l'le2 (37. eS tzJe6 38. �a3 l'la8+) l'la8oo] �e6 [34 ... eb 3S. �dS!? (3S. �b4 tzJeS 36. �dS �e6 37. We3 tzJe4 38. Wd4 tzJeS 39. l'le2�) Wg6 36. �b4 tzJeS 37. We3 �d3 38. �e4 �e4 39. We4 4'le4 40. WdS tzJeS 41. l'le2�] 35. �e6?! [35. �fl eb 36. �b4 tzJe5 37. l'le2 �g4=; 3S . .idS!? �d5 36. l'le7 Wf8 37. ed eb 38. �b4 tzJeS 39. i.eS be 40. l'le6 l'le8 41. We3 Wf7 42. d7 l'ld8 43. l'le6 l'ld7 44. l'leS l'la7=] tzJb8 36. .ib5 l'ld6 37. be be 38. �d2!? [38. l'la2 tzJd7 39. l'la7 Ild3 40. .iaS Wg6+] 4'ld7 39. .if4 l'ld3 [39 ... l'ld4 40. j,e3 l'lg4 41. j,d7 j,d7 42. j,es j,e6 (42... l'le4 43. l'le7 Wg6 44. l'ld7 l'leS=) 43. l'lb2 j,e4 44. Ilb7 Wg6 4S. .i£8 i.£7 (4S... Wh6 46. Wf3=) 46. TIM=] 40. l'la2 lzJe5 41. l'la7 Wf8 [41... Wg6 42. hS Bolvinnik] 112
l'lac1 'W"b8 15. l'lfd1 4'lct4 16. 4'lct4 �d4 17. �e4± Donner - Kinnmark, Halle, 1963] 12. j,f4 f6! 13. �bd2! [13. ef 'W"£4 14. fg (14. �e6?
14. tzJe4 j,a7 15. J'lael Wh8
027
146 Botvinnik - Vilner
Round 9
02.1931
1. d4 d5 2. e4 de 3. tzJf3 tzJf6 4. e3 e6 5. j,e4 c5 6. 0-0 a6 7. a4 .f'le6 8. 'W"e2 j,e7 [8... 'W"e7! ? 9. de j,es 10. e4 tzJg4 11. h3?? tzJd4-+] 9. de [9. l'ld1 - game 424] j,e5 [9 ... �e4 10 . .f'ld4! .f'les (10... tzJd4 11.
ed 'W"d4 12. l'ld1) 11. CzJe6 be 12. tzJe3 Polu gaevsky] 10. e4 'W"e7 [10 ... eS? 11. j,£7 Wf7 12. 'W"e4±; 10... Gg4 11. eS! ] 11. e5 [11. tzJe3 tzJg4 6tzJd4; 11. j,gs tzJg4 6fld4 Bot vinnik; 11. h3 0-0 12. j,gs �hS 13. Wh1 h6 14. j,e3 4'lf4 1S. 'W"d2 j,e3 16. 'W"e3 eS= Vidmar - Euwe, Budapest, 1940] �g4! [11... tzJd7 12. j,£4 b6 13. �bd2 .ib7 14.
16. j,a2 [16. 4'ld6 fe (16 ... �ge5 17. �e5 Ges 18 . .ies fe 19. 'W"es J'lrs 20. 'W"g3 Bolvinnik) 17. �e8 l'lae8 (17 ... i.£2 18. Ilf2 l.'lf4 19. j,e6 tzJf2 20. 'W"f2 l'le8 21. j,e8 'W'e8 22. 'W"e3 'W"e8 23. �eS 8a4+) 18. i.e6 (18. j,g3 flas 19. b3 bS 20. ab ab 21. i.e6 'W"cl 22. i.g4 'W"e2 23. 'W"e1 l'la8+) Ilf4 (18 ... ef 19. il,g4 Bolvinnik) 19. g3 tzJf2!+; ol6. j,g3 �ge5 17. �e5 fe 18. �g5 (18. l'lfd1 'W"e7!oo) 'W"e7 19. 'W"hS h6 20. tzJf3 l.'lf5 21. 'W"g4;t] 4:lge5! 17. �e5 fe 18. j,gJ [18. j,e3 j,ct4 (18 ... j,e3 19. fe;t) 19. �g5 'W"e7 20. j,b1 h6oo] 'W"e7
8th Leningrad Championship
-
1930/31
[18... !'id8 19. I'ifd1 !'id1 (19... l=id4 20. �h5;l;) 20. dd1;l;] 19. �b1 (19. I'ifd1 �d4 20. dd2 .fJb4oo] �d7 20. 1}lfg4 [20. h4 (621. f:lg5 Botvinnik) <£ld4oo] I'ifS?! [20... �b4 21. I'ifdl (21. !'icdl �d4'+; 21. 1}lfd1 �eB 22. f:lgs !'id8 23. 1}lfe1 1}lfg4+) 1}lfb2 22. .fJcS �cS 23. !'icS �e8 24. 1}lfh4 h6 2S. 1}lfe4 !'irs+] 21. Wh1 ?! [21. .fJc3 1}lff7 (21... ldff8 22. 1}lfbS;l;; 21... 1}lff6 22 . .£le4!? 1}lfe7 23. dfd1;l;) 22. �fS ef 23. 1}lfe2 I'ie8g:>; o21. I'ifdl �d4 22 . .fJc3 I'if6 (22... I'iff8 23. �h5 gS 24. .fJe4 �b2 2S. .fJgS!--+) 23. �h4;l;; 21... .fJd4 22. I'ic7 hS 23. 1}lfg6 1}lfe8 24. 1}lfe8 �e8 2S . .fJc3;l;] I'iaf8 [21... �e8!? 22. !'ifel (22. 1}lfh3 .fJd4'+) �hS'+] 22. �h4? [22. !'ifdl �d4! (22... .fJd4? 23. I'ic7±; 22 ... �e8 23 . .fJd6oo) 23. b3 (23. �h4 1}lfb4 24. fJcs �c8 2S . .fJd3 1}lfa4 26. 1}lfe4 �bS 27. g4 gS!+; 23. "e'e2 �e8+) �e8 24. 1}lfh3 (24. �h4 1}lfb4oo) �h5 2S. f3oo; 22. 1}lfh3! g6 (22 ... �e8 23. �h4;l;) 23. !'ifd1 I'ihS 24. 'W'g4oo] 'W'b4! 23. �gs [23. 1}lfct1 .fJd4 24 . .fJgs h6+; 23. 1}lfh3 1}lfa4 (23 ... ldh5? 24. �e7! I'ih3 2S. �b4 I'ih2 26. Wh2 .fJb4 27. b3;l;) 24. .fJgs (24. .fJc3 1}lfb4+) h6+] �e8!? [23 ... �f2 24. I'if2 (24. 1}lfh3 �d4-+) I'if2 2S. .fJ£2 gf2 26. 1}lfh3 e4 27. b3 Be2+] 24. Lfc3? [24. f3 1}lfa4 2S. 1}lfh4 �g6+] �g6?! [24 ... �f2! 2S. I'if3 (2S. I'i£2 gf2-+) �b6 26. �el gf3 27. gf �g6-+] 25. 1}lfe2 it.d4 [25 ... 1}lfa4 26. f3 �d4 27. !'ic4 1}lfa5+; 2S ... �f2 26 . .fJ£2 (26. !'if2 !'if2 27 . .fJ£2 �b1-+; 26. I'ic4 �h5! 27. '&d3 ® ct4-+) !'igS 27 . .fJh3 (27. ltl g6 I'ig6-+) �h5 28. !'if8 1}lff8 29. 1}lfe1 ldg4+]
26. !'ic4 1}lfb2 27. 1}lfb2 �b2 28. �c1! ® c1!? [28... \tl d4 29. § a3! (29. .fJd6
ldf2-+ Botvinnik) .£laS (29... !'id8 30 . .fJd6'+) 30. !'feel (30. ldc7 I'iS£7-+) .fJb3 31. I'icd1 I'ib8 32. .fJct6+] 29. !'feel l=if4 [29 ... I'iSf7!? 30. f3 �fS 31. .fJd6 ldc7 32. �a2 ldb8+] 30. f3 (diagram)
30... �e4? [30... .fJd4 31. ldfel �e4 32.
�e4 bS 33. ab ab 34. �d3 (34. I'ibl I'ic8 35. �d3 !'icS+) b4 3S. !'ieS !'id8 36. I'idl (36. I'ic7 I'iff8+) b3!? (36... .fJf3?! 37. gf gf3 38. I'ie6 g6 39. I'ib6 I'ifd3 40. I'id3
111
!'id3 41. I'ib4=) 37. �c4 I'ib8 38. �e6 .fJe6 39. I'ie6 b2 40. !'feel (40. I'ib6? !'iff8-+) I'ic4 41. Wgl I'ic2+; 31... bS 32. ab ab 33. .fJd6 �bl (33... !'id8 34 . .£lb7 gb8 3S. �g6 hg 36 . .fJcS gc8 37 . .fJd3 gel 38. gel gf5 39. ge1+) 34. gbl gb8 3S. ge5 b4 36. !'icS b3 37. gc4 eS 38. gc7 Wg8+] 31. �e4 .fJd8 [31... .fJas 32. I'ib1 (32. gfd1 Botvinnik; 32... .fJb3!? 33. gc7 .fJd2 34. gd2 ge4 3S. h3 lda4 36. gb7 e4'+) gd8 (32... b6?! 33. 8fel gb8? 34. ldb6 Botvin nik) 33. h3 (33. �b7 .fJb7 34. ldb7 ga4 35. h3 h6 36. gel'+) gf7 34. gb6 .fJc4 3S. gb7 (3S. ge6 gfd7'+) gb7 36. �b7 aS 37. gel=; 31... gS 32. ldfel g4 33. fg gg4 34. h3 ldgf4 3S. �c6=] 32. gfd1 l=i4f7 33. aS! Wg8 34. Wg1 I'ie7?! [34... gS 3S. gc5 g4 36. !'ieS (36. fg l=if4'+) gf 37. !'igS (37. �£3 Wg7'+; 37. gf I'ic7 38. wr2�) Wh8 38. gf ldc7 39. Wf2 .fJf7 40. ghS h6 41. gbl=J 35. gd6?! [35. I'ic8! flc6 36. �h7 W£7 37. �g6 Wg8 38. I'i£8 W£8 39. !'id6!;l;] .fJf7 36. gb6 4Jd8 37. I'id6 .fJf7 38. §b6 .fJd8 39. §cb1 §d7 [39 ... I'iff7 40. §dl g£8 (40 ... ldd7 41. !'ibd6 §d6 42. gd6 8£8 43. wr2�) 41. wr2 I'ic7; 41. §dbl=] 40. �b7 .fJb7 41. I'ib7 §b7 [41... §dS 42. §a7 §aS 43. gbb7 gal 44. Wf2 l=ia2 45. Wg3 Wh8! 46. gg7 I'ig8=] 42.
§b7 gc8 43. l"'\b6 Wf7 44. I'ia6 I'ic1 45. Wf2 I'ia1 112
112
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
147 Fedoseev - Botvinnik
Round 10
E18
ldd8 ':f:ld8 36. lde8) 35. ldc6 ldd2 36. ldc8 Wg8 37. lde8 Wf7 38. ldb8 lda2+]
02.1931
1. d4 ':f:lf6 2. e4 e6 3. ':f:lf3 b6 4. g3 i.b7 5. i.g2 i.e7 6 . .:fJe3 .:fJe4 7. ':f:le4 i.e4 8. 0-0 0-0 9. b3 [9. .:fJe1 - game 449] d5 10 . .:fJe5oo (10. i.b2 i.£6=; 10. cd �dS 11. i.b2 .:fJd7 12. .:fJe1 i.g2 13 . .:fJg2 .:fJ£6= Spassky - Sosonko, Tilburg, 1983] i.g2 11. Wg2 de 12. be i.f6 [12... cS 13. e3 i.£6 14. �f3 .:fJd7 1S. .:fJc6 �c7 16. ldb1 cd 17. ed ldfc8 18. dSoo] 13. f4?! [o13. i.b2] e5+ 14. e3
34. ldg4? [34. lde6 Wf7 3S. i.b8! ldd2 36. ldc6 lda2 37. ldc7 We6 38. i.a7 hS 39. i.b6 gS 40. g4 lda3 41. Wg2 hg=i=] Wf7 [34... .:fJd6! ? 3S. ldgd4 Wf7 36. ldd6 ldcd6 37. ed eS-+] 35. Jdf4 We8 0:1 E23
148 Botvinnik - Miasoedov
Round 11
14... i.e5! 15. fe .:fJe6 16. i.b2?! [C\16. i.a3 lde8 17. �f3 �c7+] .:fJa5+ 1 7. �e2 ed 18. ldad1 [18. ed ldc8 19. ldael .:fJc4 20. ldc4? �dS] ld e8 19. ldd4 �e7 20. i.a3 [20. !del ldfd8 (20... �eS?? 21. ldg4+-) 21. '&d3 ldd4 22. ed .:fJc4+] ldfd8 21. i.d6 �e6 22. Wh3 ':f:le4 23. �h5 .:fJe3?! [o23... ldd7 24. ldh4 (24. !del bS 2S. a4 a6) h6 2S. !del (2S. ldg4? .:fJe3) bS-+] 24. �f7 Wh8 25. ldf2+= .:fJf5 [2S ... �d7 26. �d7 (26. �f3 ':f:lfS) ldd7 27. lddf4 h6 28. gf7+=] 26. ldg4 �d7 [26... ldd7 27. �e6 .:fJd6 28. ldd4 .:fJe4 29. �c6 .:fJ£2 30. Wg2 ldc6 31. ldd7 Wg8 32. W£2 ldc2 33. We3 lda2 34. e6 Wf8 3S. ldf7=] 27. �h5?! [27. ldfS! ef 28. ldg7 �f7 29. ldf7=i=] �e8 28. �g5 [28. �e8 lde8 29. lda4 aS+] h6 29. �g6 �g6 [29... ldc6!?]
30. ldg6 lde8 31. ldg4 lde6 32. ldd2 ldd8 33. ldg6 [33. lda4 ldd7+] Wg8? [o33... .:fJd6 34. lde6 .:fJe8! (34 ... .:fJ£7?! 3S.
02.1931
1. d4 .:fJf6 2. e4 e6 3. .:fJe3 i.b4 4. �b3 e5 5. de ':f:le6 6. .:fJf3 .:fJe4 7. i.d2 [7. e3?! i.c3 8. be .:fJcS 9. �c2 fS 10. .:fJd4 �aS 11. i.e2 .:fJe4+] .:fJe5 [C\7... .:fJd2 8. .:fJd2 i.cs 9. e3 b6 10. .:fJde4 (10. 0-0-0 i.b7 11 . .:fJde4 i.e7 12 . .:fJd6 i.d6 13. ldd6 �e7 14. �d1 ldd8 1S. i.e2 0-0 16. i.f3 .:fJaS= Euwe - Nimzowitsch, Zurich, 1934) 0-0 11. i.e2 .te7 12. ldd1 a6 13. 0-0 �c7 14. ldd2 fS 1S . .:fJg3 .:fJeSoo Piket Ki. Georgiev, Corfu, 1991] 8. �e2 f5 [8 ... 0-0 9. a3 i.c3 10. i.c3 aS 11. g3 �e7 (11 ... a4 12. i.g2 b6 13. 0-0 i.b7 14. ldad1 .:fJaS 1S. i.b4 i.e4 16. �c3 .:fJcb3 17. ':f:ld4 i.g2 18. Wg2 lde8 19. �b3 .:fJb3 20. ldd6l Stah lberg - Nimzowitsch, Copenhagen, 1934) 12. i.g2 eS 13. 0-0 a4 14. ':f:ld2 d6 1S. b4 ab 16. �b3;l;; Stahlberg - Nimzo witsch, Gioteborg, 1934] 9. a3 [9. e3 0-0 10. i.e2 b6 11. 0-0-0?! aS 12. a3 a4! 13 . .:fJbS (13. ab?? .:fJb4 14. �b1 ':f:lb3) i.d2 14. .:fJd2 ':f:laS 1S. i.f3 dS 16. cd iba6+ Bogol jubow - Nimzowitsch, San Remo, 1930]
8th Leningrad Championship
-
113
1930/31
i,c3 10. i,c3 0-0 11. b4 [11. g3!? �e4 12. i,g2 b6 13. �es
.i -A � ��· ·�� �� � � R "·i B/ · ·'�:ti?: � /"··"�rfi • - � - ��
�� ""� � .t" %•/··"•
•u!m!,!m
• . 4). n ���-,n � W - b U" � U ;�'"'" '� ";;·; . %':;/ �·/ · " J • � � - !! � �
..
13... �f2! 14. Wf2 fg 15. ldg1 'W'h4g; 16. We3 [16. ldg3? gf 17. ef (17. Wg1
�ct4-+) �ct4-+; 16. Wg2? gf 11. Wh1 (17. ef i,b7-+) .fld4 18. i,d4 'W'd4 19. l'dd1 'W'f6 20. ef d5 .6i,b7--+] 'W'h6 17. Wf2 'W'h4 [17 ... 'W'h2 18. l'dg2! 'W'f4oo; 17 ... gf? 18. l'dg7 'W'g1 19. i,g7] 18. We3 'W'h6 19. Wd3 d5! [19... 'W'g6 20. Wd2; 19... es 20. 'W'd2! 'W'd6 21. Wc3! (21. Wc2? Botvinnik; 21... 'W'e6 22. �h4 'W'c4oo) 'W'e6 22. �gS; 19... l'df4!? 20. 'W'c3 d5oo] 20. 'W'cl! [20. 'W'd2 'W'g6 21. Wc3 'W'e4 22. 'W'gS eS+; 20. l'dg4 eS! Botvinnik] de [20... l'df4!?oo 21. �es .fles 22. i,es 'W'g6 23. Wd2 ldc4] 21. �c4 [21. Wc4 l'df4 22. Wb3 eS! Bot vinnik; 23. �d2 (23. �gS i,e6 24. �e6 'W'e6 2S. Wc2 ldc4 26. i,c3 .fld4 27. Wd1 �b3-+) i,e6 24. Wc2 �d4 2S. Wb1 l'dc8+] ldd8 22. Wc2 i,b7 23. 'W'g4 [23. ldg4 l"rac8 24. i,g7 (24. ldg7 'W'g1 25. i,g7 �b4 26. Wb3 ldc4 27. Wc4 �c2+) �b4 2S. Wb3 ldc4 26. i,h6 ldg4 27. ab= Bot vinnik; 27... 1t.dS 28. Wa3 l'dc8oo] (diagram)
23 ... �b4! 24. ab [24. 'W'b4 ldac8 2S. i,c3
i,f3 26. l'dd1 (26. ef?! aS! 27. 'W'b6? 'W'd2 Botvinnik) l'dc3 27. 'W'c3 i,e4 28. l'ld3 l'dd3 (28 ... 1t.d3 29. ed 'W'h2 30. l'dg2 'W'h6 31. 1t.e2;;l;;) 29. ed 'W'h2 30. i,g2 i,g2 31. 'W'c8 W£1 32. 'W'd1 Wf8 (32... Wf6? 33. 'W'ct4 W£7 34. 'W'£2) 33. 'W'ct8 Wf1 34.
'W'd7=] ldac8 25. i,c3 ldc3! 26. Wc3
'W'e3 27. Wb2 l'dd2! 28. �d2 'W'd2 29. Wb1 [29. Wa3 'W'c3 30. Wa2 (30. Wa4? bS 31. Was 'W'c1 32. WbS 'W'c6 33. WaS 'W'a6) 'W'c2 31. Wa3 'W'c3=] 'W'd1 30.
Wb2 'W'd2 149
112
A50 cbehover - Bot vinnik
Round 12
02.1931
1. d4 �f6 2. �f3 b6 3. g3 i,b7 4. 1t.g2 g6 5. 0-0 1t.g7 6. c4 0-0 7. �bd2?! [7. dS c6 8. .flc3 cd 9. cd e6oo; o7. �c3] c5! 8. d5 e6 9. e4 ed [9... b5?! 10. de fe 11.
eS! (11. cb �e4 12. .flgS �c3! 13. be i,g2 14. Wg2 'W'gS) �g4 12. cb .fleS 13. �eS i,g2 14. Wg2 i,es 1S. �c4 i,g7 16. 'W'd6± Botvinnik] 10. cd [olO. ed bS 11. �h4 Botvinnik] d6oo 11. lde1 [ 11. 'W'c2 lde8 12. �e1 (12. �g5 �dS 13. .fl£7 Wf1 14. ed �a6�) bS 13. �d3oo] lde8 12. �h4 [.6f4; 12. a4 �a6 .6�b4] (diagram)
12... 'W'e7! [.613 ... i,cts] 13 . .fldf3 .flbd7 [13... �e4? 14. 4JgS! ] 14. i,d2 b5i 15. 'W'c1 [1S. �gS h6 16. �h3 c4�] 'W'f8 [1S ...
�e4!? 16. �gS fS 17.
114
21. f3 (21. l'dadl b3 22. ab ab+) a3 22. b3 4Jd5 23. ed �al 24. l'dal '&g7�] flhS! 20. �f1! [20. g4? ild4! 21. �e3 ile3 22. l'de3 4Jf4+; 20. 4Jm Jln 21. iln 4Jg3+; 20. il£3!? 4Jg3 21. Wg2 4Je4 (21... 4Jh5 22. ilhS gh 23. flfS�) 22. Jle4 fS 23. flfS gf 24. ilfS flf6 25. �e6 Wh8oo] c4 [20 ... flg3 21. ila6 l'da6 22. '&d3 fle4 23. l'de4 l'de4 24. '&e4 �b2oo] 21. Wg2 [21. g4 4"lg3 22. ilg2 4Je5! 23. Wf2 b3 24. '&bl e3 25. ile3 ild3 L.flge4 Botvinnik] l'dec8 22. ile3 flcS+ [22... b3! 23. ab e3 24. ila6 eb 25. ile8 ba '& 26. l'dal l'de8-+ Botvinnik] 23. g4 [23. ileS hieS 24. l'dadl e3 25. ila6 l'da6 26. b3+] flf6 24. ilcS hieS 25. gS?! [o25. 4J4f3] flhS 26. fS '&d8 [26 ... e3!? 27. f6 4Jf6 28. gf �f6 29. '&f2 '&e7 30. fl4f3 eb 31. l'dabl ilfl 32. 4Jf1 l'dae8+] 27. f6 [27. fl4f3 e3 28. f6 �d3! 29. ild3 eb 30. '&b2 flf4 31. Whl .£ld3-+]
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
[34 ... l'de4! 35. ':flh£3 l'db6 36. 6£2 b3 37. l'dfb2 eb 38. l'db2 a3! 39. l'db3 l'db3 40. flb3 l'de2 41. Wg3 l'da2-+] 35. l'df2 [35. fle2 b3 36. ab a2 37. l'dbel al'& 38. 4Ja1 e2 39. fle2 l'de2 40. Whl l'de3+] l'da7?! [35... b3?! 36. flb3 e2 37. Idbfl c1'& 38. flc1 l'dcl 39. l'df7; o35... l'de4 36. flhf3 b3 37. flb3 e2 38. l'del cl'& 39. <£lc1 l'dcl 40. l'dcl ilc1+] 36. l'dbfl? [36. l'del l'de4 37. flhf3oo] Idc4+ 37. flc6!? [37. flhf3 Idae7 38. l'de2 b3 39. ab l'db4 40. l'de2 a2 41. <£le2 l"rb3 42. <£lfd4 l'db6 43. eS de 44. ldeS !da6 45. flb3 l'dea7 46. flbal fS 47. l'ddl Wf7-+; 37. fle2 l'de4 38. <£lg4 Wf8 39. ':fl£6+= l'dh4 40. Wg3 g5+] l'dc7 38. eS [38. lde2 b3! 39. ab l'd4e6 40. de a2 41. flg4 lde6-+ Botvinnik] de 39. <£le5 c2! [39... l"rd4?! 40. flhg4] 40. flc4 ldc4 41. ldf7
ct'& 42. ldf8 \f9g7 43. ld8f7 Wh6-+ 44. ldcl ldcl 45. <£lg4 WgS 46. d6 [ 46.
l'db7 l'de2 47. Wf3 (47. Wfl ile3-+) lde3 48. We4 b3-+ Botvinnik; 46. <£le3 lde3 47. h4 Wh4 48. ldh7 Wgs 49. W£2 b3 so. d6 ba 51. d7 ldd3-+]
46... b3! [46 ... lddl 47. fl£2 ldd4 48. gf3+] 47. d7 [47. ':fle3!? l'de3 (47 ... ile3 48. d7
27... <£lf6! 28. gf '&f6 29. <£l4f3 'W'b2 30. '&b2 ilb2 31. l'dab1 c3 [o31... ilg7 L.e3 Botvinnik; 31... ile3!? 32. l'de2 l'de8] 32. ila6 l'da6 33. ':fld4 a4 34. J'dfl a3?
�aS 49. h4 Wh4 50. ldf4 WhS 51. lda4) 48. d7 ldd3 49. ab a2 50. <£le2 ldd2 51. W£3 al '& 52. flal ilal 53. b4 hS 54. bS Wh4 55. b6 Wh3 56. b7 it.es 57. lde7 it.b8 58. lde8 ldd7 59. ldb8 gS 60. ldh8 g4-+] lddt 48. Wg3! [649. h4 WhS so. ldh7# Botvinnik] h6! [48... ldd3?! 49. ldf3 ldd7 50. ldb3 Botvinnik] 49. ldf3 [ 49. h4 WhS so. ldh7 ldd3! (50... it.g7?? 51. ldh6 it.h6 52. <£lf6) st W£4 �cl 52. We4 ldd7
8th Leningrad Championship
-
1930/31
53. h!d7 ba-+ Botvinnik; 49. 4"le3 i,e5 50. W£3 ba! 51. 4"ld1 i,e7-+] ba [so. h4 WhS 51. hra3!? a1'W' (51... i,a3?? 52.
150
Bot vinnik - Budo
Round 13
A14
115 27. f3 hrb8 28. d6 �e6 29. b'rdS �g6;;!;] 24. £3 'W'a5 [24... �e7 25. 'W'e6 i,d8 26. d5 ed 27. h!dS!+- Botvinnik] 25. �aS
ba 26. W£2± hrb8 27. �dJ hrbJ 28. e5 e5!? [28 ... W£8 29. We2 4"lb8 30. hrd2±] 29. We2 ed
02.1931
1.
13. 4"lbd2 h!fd8 14. h!acl 'W'b8 15. i,h3 h6 16. 4"le1 'W'a8 17. 4"ld3 ed 18. ed hre8 19. hre1 i,£8 20. f4!? h!ed8 21. a3 �b8 22. �e5 4"le6 23. 4"ldf3 4"le5 24. �eS �d6 25. e5l Filip - Smyslov, Vienna, 1957; 10... �e6 11. 'W'e2 ed 12. ed hre8 13. �bd2 4"la5 14. h!acl i,a6 15. hrfe1 hre8 16. i,h3 �b4 17. a3 i,d2 18. 4"ld2 h6oo Psahis - Razu vaev, Frunze, 1979] 11. ed 'W'e8 12. 4"lbd2 4"le6= 13. l"rel 4"lb4?! [o13. .. 8d8 14. hre1 'W'e7oo] 14. 'W'bJ 4"le4 15. 4"le4 i,e4 16. hrfel 'W'b7?! [16 ... i,b7 17. e5 (17. d5 4"la6 18. �d4 i,g5 19. hred1 �eSoo) be 18. de i,e5 19. 'W'e3 (19. i,d4 i,d5 20. hre5 i,b3 21. l':k8 hrfe8 22. ab 4"le2 23. db1;;!;) i,£2 20. W£2 'W'e3 21. hre3±; 18 ... 4"le6 19. 4"le5 'W'e7 20. 'W'a4;;!;]
30. e6!? [30. i,d4!? hra3 31. e6 4"le7 32. i,es hra2 (32 ... i,d8? 33.
4"lb5 39. �a4 hre2 40. WdJ± �e7 41. We2 4Jd5 42. WbJ 4"le7?! [ 42 ... Wg6 43. We4 4"le7 44. 4"lc3 Wf6 45. 4"lb5 �a8 (45 ... 4"lbs? 46. WbS We7 47. Wa6+-) 46. �a7±] 43. e7 Wg6 44. We4+- W£6 45.
Wb5 We6 46. Wa6 Wd6 47. Wb7 Wd7 48. 4"le3 [48. 4"le5 Wd6 49. 4"lb3 a4 50. 4"ld4 Wd7 51. 4"lc6 4"le8 52. �e5 We7 53. WeB a3 54. �e6 6.55. 4"lb4] � e8 49. 4"le4
17. ;.de4! 'W'e4 18.
i,d8 25. d5 ed 26. ed (26. h!d5 'W'e7) 'W'h5
4"le7 50. g4 We6 51. �e5 Wd6 52. �bJ Wd7 [52... a4 53. 4"ld4 Wd7 54. 42le6+-J 53. 42la5
Mikhail Bofvinnik. Games 1924-1948
116 151 Savitsky - Botvinnik
Round 14
03.1931
0:1 The score of this game is not available 152 Botvinnik - Kubbel
Round 15
03.1931
1:0 The score of this game is not available 153
E32 Ala tortsev - Botvinnik
Round 16
03.1931
1. d4 �f6 2. c4 e6 3. �c3 �b4 4. �f3 b6 5. '&'b3 �c3 [5... c5] 6. '&'c3 �b7 7. g3 d6 [7 ... c5 8. �g2 cd 9. '&'d4 �c6 10.
'&'h4 �e5 11. fle5 (11. �e5) �g2 12. ldg1 �c6 13. �g5± 6flg4] 8. �g2 flbd7 9. 0-0 0-0 10. b3 a5 [10... fle4 11. '&'c2 f5 12. �g5± P. Nikolic - Schulze, Lugano, 1987; 10... '&'e7 11. �b2 ldad8 12. �d2 �g2 13. Wg2 e5 Ragozin; 12. ldfd1 6�£1, d5;l;; 10... c5 11. �b2;l;] 11. �b2 ldb8 [11 ... �e4 12. '&'c2 f5 13. f:le1 ldb8 14. f:ld3;l;; 11... '&'e7 12. �d2 �g2 13. Wg2 c5 14. de be 15. fle4 a4=; 12. ldfd1 6�£1, d5;l;] 12. �d2!? [12. ldfd1 �e4 (12 ... <2le4 13. '&'c2 f5 14. d5;l;) 13. �fl 6fle1, £3, e4;l;] �g2 13. Wg2 '&'e7 [13. .. d5 14. ldact;l;] 14. e4 e5 15. f4 ldfe8 [15 ... ef 16. ldr4i; o15... ed 16. '&'d4 ldfe8 17. ldae1 �c5 18. h3;l;] 16. ldae1 [o16. fe de 17. d5i] ldbd8 [o16 ... ed 17. '&'d4 �c5 18. h3;l;] 17. h3! [17. fe!? de 18. d5i] Wh8 [o11... ed 18. '&'d4 flc5 19. g4 �e6 20. �e3;l;] 18. de?! [18. ld£2; 18. fe de 19. d5 6a3, b4 Botvinnik] de 19. flf3?! [19. ldd1 ef 20. ld£4 �e5 21. ld£5 (21. �e5 �e5 22. �e5 lde5=i=) �fd7 6£6=; 19. �e3 ef 20. ldf4 (20. gf .f'lc5 21. �a3 �d7+) �e5 21. �e5 �e5 22. �f3 �b2 23. lde2 �b1=] ef 20. e5 [20. gf fle5 21.
22... fe!? [22 ... �f6 23. flh4 flfl-+; 23.
ldf2 fe 24. f:lg5 h6 25. lde6 hg (25 ... '&'£8 26. ld£6 �£6 21. �f6 gf 28. �£6 Wg8 29. �d8) 26. lde7 lde7 27. �f6 gf 28. �f6 Wh7 29. !k.e7 ldd7 30. �g5 �e4 31. �f4 fl£2 32. Wf2= Botvinnik; 24 ... �g4 25. ld£4 �g5 26. �g1 (26. ldg4 �d2-+) �g1 21. �g1 Wg1 28. ldg4 W£6 29. Wg3 ldd3+; 23. �g5 f:ln 24. f:lf7 Wg8 25. Wfl ldb8 (25... ldd6 26. �d6 �d6 27. �f3 lde6 28. lde6 '&'e6 29. '&'f4;l;) 26. g5 f:lh5 27. �£3 f:lg3 28. Wg2�] 23. lde6 �f8 24. f:lg5!? [24. ldfe1 lde6 (24 ... f:l£6 25. ldf6) 25. lde6 �c5 26. �a3 (26. f:lg5 Wg8+ Botvinnik) f:lge4 (26... �f1 21 . .f'lg5 �d1 28. �e5 be 29. �c2 g6 30. lde5�; 26 ... �g8 21. lde7 �e6 28. �b2 .f'ie4 29. �e5�) 27. �e5 .f'id2 28. �c5 .f'i£3 (28... be 29 . .f'Jg5 f3 30. Wf2 6ldh6) 29. !k.£8 f'!e5 30. �g1 Wg7 31. lde5 ldd2=] �f1 25. �c2? [25. �d3 .f'i£6 26. lde8 lde8 (26... �e8 27. �d8 �d8 28. �f1 Wg8 29. <2Jd8= Ragozin) 27. �f6
25 ... �f6! [25... �g8 26. lde8 lde8 27. Wfl .f'le5+] 26. Wf1 [26. ld£6 fle3-+; 26. �f6 ldd2-+ Ragozin] ldd7 27 . .f'ih7 [27. �f6 gf 28. �f5 lded8 29. ldf6 ldd1 30. Wg2 ld8d2 31. W£3 ldn 32. We4 lde2 33. Wd3
8th Leningrad Championship
-
11 7
1930/31
12. �fd1 b6 [12... b5 13. it.d3 it.b7 14. �acl �e8 15. 41e4 41e4 16. it.e4 1t.e4 17. 't'fe4;;l;; ] 13. �act it.b7 14. it.d3 't'fe7 15. 41e4 �fd8 [15 ... 41e4 16. it.e4 it.e4 17. 't'fe4 't'ff6 18. �c6;;l;;] 16. 41£6 't'f£6
. �� � �f� � � �:f�:;;'"'�� • . • �£� -� �%·,� -� , ! �.�,%- s.� �- ��� �� � ·�·� 'f:�:fj}};� . �11 �n � " •£•�� B�u u w 8� '}};??� / ..
't'fd8-+] 41h7 28. �h6 't'fg8 29. g5 �e6! [29 ... �ed8 30. it.c3 �d1 31.
'154
D37 Bot vinnik - Ragozin
Round 17
03.1931
1. d4 d5 2. c4 e6 3. 41£3 41£6 4. 41c3 41bd7 5. it.£4 de 6. e3 41d5 [6 ... 41b6!?
7. 1t.c4 41c4 8. 't'fa4 it.d7 9. 't'fc4 it.d6 10. it.d6 cd 11. d5 e5 12. 't'fb4 't'fb6 13. 't'fb6 ab 14.
'!;/
�
'��
��
v; "
�oj ll . �
-�
17. 1t.e4! 1t.e4 18. 't'fe4 c5?! [18 ... g6 19. �c6
118
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
TRADE UNION LENINGRAD TEAMS CHAMPIONSHIP 1931 -
155
Yurgis - Bot vinnik
A14
1931
1. �f3 .fJf6 2. e4 e5 3. .fJe3 b6 4. g3 �b7 5. �g2 d5 6. ed �d5 7. 0-0 e6 8. b3 �e7 9. ibb2 0-0 10. �d5 �d5 11. d3 [11. l"'rcl �d7 12. d4 l"'rc8 13. W'd3 cd 14.
�d4 �cS 1S. W'e3 'W'd7 16. �eS W'b7= Seirawan - Stean, Vienna, 1980; 11. W'b1 �d7 (11 ... �£6 12. l"'rd1 .ib2 13. W'b2 �c6 14. d3 .i£3 1S. �£3 l"'rc8 16. �g2 W'd6 17. a3 l"'re7 18. l"'racl l"'rfe8= Larsen - Smejkal, Reykjavik, 1978) 12. l"'rd1 .i£6 (12 ... W'e7 13. d4 W'b7=) 13. d4 ed 14 . .fJd4 �g2 1S. Wg2 W'e7 16. W'e4 .fJeS 17. W'£3 W'b7= Larsen - Polugaevsky, Havana, 1967] �d7 12. W'e2 l"'re8= 13. l"'rae1?! [o13. �d2 .ig2 14. Wg2 .i£6 1S. ..fJ£3=] b5 14. e4?! [o14. .fJd2] �b7 15. �d2
15 .. .fJb8!=!= [�.fJe6-d4] 16. f4 .fJe6 17. a3 W'd7 [17 ... .fJd4! 18. W'd1 .i£6+] 18. .fJf3 l"'rfd8 19. l"'rd1 .ia6 [19... aS!?] 20. �a1 [20. .fJeS .fJd4 21. W'£2 (21. .id4 W'd4) W'd6 22 . .id4 W'ct4+] b4 21. a4 �d4! .
[21... .id3 22. W'b2 �f6 23. eS �e7 24. �e1 e4 2S. be �eS 26. l"'rf2 (26. Wh1 �fl 27. l"'rd7 �g2 28. Wg2 l"'rd7+) .fJas 27. �d3
�a4�] 22. �b2 .if6 23. e5 �e7 24. �d4 ed 25. W'e2 l"'re5 26 . .ib2 [26. l"'rcl l"'re3!? 27. �e3 (27. l"'rfd1 �d3!) de�] f5?! [o26... l"'rde8+] 27. h4? [27. ef .i£6 28. �h3+=!]
27 ... l"'re3! 28 . .ie3 de� 29. W'e3 [29. l"'r£3!?] il,d3 [29... W'e7!? 30. l"'r£2 (30. Wh1
c2 31. l"'rcl l"'rd3 32. W'f2 l"'rc3+) e2 (30... l"'rd4!? �31... .ieS Botvinnik) 31. l"'rcl l"'rd3 32. W' e1 il,es 33. l"'re2 l"'rg3+] 30. l"'rf2 [�.in] W'd4!+ 31. W'd4 l"'rd4 [�.ies] 32. il,f1?! [o32. .i£3 l"'rd8 (32... e2 33. l"'rcl l"'re4 34. il,e2; 32... il,es 33. Wg2 e2 34. l"'rcl l"'re4!) 33. Wg2 il,es 34. l"'ra2 il,e3+] e2! [32... �cS? 33. l"'rd3! (33. �d3? l"'rd3 34. l"'rd3 e2-+) l"'r£4 34. gf e2 3S. Wg2oo] 33. l"'rcl [33. l"'re2 �e2 34. l"'rd4 .ieS-+] �fl 34. l"'refl [34. Wfl l"'rd1-+; 34. l"'rffl ;'dct2 3S. Wh1 il,cs ��d4-b2; .6.il,r2] (diagram)
34 ... l"'re4!! [34 ... .icS? 3S. l"'rc2! (3S. Wg2?
l"'rc4!) l"'rc4 36. l"'rcf2 l"'re3 37. Wg2 �£2 38 . l"'r£2 l"'rb3 39. l"'rd2! .6.. l"'rd8-d7-a7= Botvin nik] 35. be [3S. l"'rcl .icS! 36. Wg2 .i£2 37. W£2 l"'re3 38. We2 as 39. Wd2 l"'rg3 (39 ... l"'rb3 40. l"'re2 l"'rg3 41. l"'rcS;:::::!) 40. l"'re2 l"'rg2 41. Wcl l"'re2 42. We2 h6! (�43 ... gS)
119
Trade Union Leningrad Teams Championship - 1931
20. �f4+-) 20. �f2 Botvinnik; 18... �ad8!? 19. �e3!? <£lh2 20. �f4 �hg4+] 19. �c5?! [19. �e3 .fles 20. �hg1 fe 21. �gS Wh8 22. �f6 �g8 23. h4!�] g4? [19 ... �d7! 20. l''H3 �eS 21. �g1 �b3 22. eb �eS 23. �f4 �d8 24. We2 eS 2S. h4 h6 26. hg hg 27. �fg4 f6+]
• • • • •••
-� � �
�� • i?L ;� • � � �- • �• �� . . ;� -
""'""" �
43. hS gS 44. hg Wg7-+] �c5 36. Wg2
�f2 37. Wf2 b3
0:1
'1.56
il B B il � i B B .t B il B -t B
1. e4 e5 2. �c4 .flf6 3. d3 �c6 4. �c3 �c5 5. f4 d6 6. �f3 0-0 7. �a4 �g4 8. �c5 de 9. �e3?! [9. 0-0 �d6 10. h3
(10. W'e1 �f3 11. �f3 .fld4 12. �f2 �g4+) �f3 11. W'f3 bS 12. �b3 e4 13. de be 14. �a4 .fld4 1S. �d1 .fle4 16. fe �eS 17. �f4!? W'eS 18. �e3 �g3!? 19. �d4 �d4 20. W'd4 �e2 21. Wh2 .fld4 22. �f4�; 9. e3 �aS 10. �bS a6 11. �a4 bS 12. �e2 �e6 13. h3 �f3 14. �f3 �d6 1S. 0-0i Tar takower - Opoeensky, Baden, 1914] ef! [9... W'd6?! 10. �d2 �f3 11. gf �d4 12. �d4 ed 13. fe �eS 14. �g1!? �hS 1S. 0-0-0±] 10. �c5 [10. �f4 �aS!? 11. �b3 e4 12. �a4 (12. �e4 �e4 13. de �e4+) �f3 13. �f3 �d4 14. e3 �d3+] �e8 11. �e2 .fle5 12. �b3 aS! [12 ... �f3?! 13. gf <£lfd7 14. �f2�] 13. a4 [13. 0-0-0? a4 14. �e4 �d7 1S. a3 �e4 16. de �e6 17. �d4 �e4-+] �d7!? [13 ... �hS!? 14. .fleS �eS (14 ... �e2 1S. .fl£7 �b8 16 . .fld6 Wh8 17. �£7 Wg8 18. �d6 Wh8 19. �f7=) 1s. �£2 �g4 16. �g1 �gS 17. h4 �h6 18. �d4 �ee8+; 13... �f3 14. gf .flfd7 1S. �f2] 14. �f2 [14. 0-0-0 bS!-; 14 . .fleS �eS 1S. �f2 b6 16. �a3 �e4 17. de �e4 18. Wfl �d8Botvinnik; 18... f3!?] �f3 15. gf �h3 16.
0-0-0 �f3 17. �f3 .flf3 18. �df1 g5?! [18 ... �g4 19. �eS �gh2 (19 ... �fh2?
•
ffj:lll m� B �"�;z.""?•.•, B ll !f!l/};
C30
�
Savitsky - Bot vinnik
1931
BiBi
?d;i \'1 ,0, . � _/
�/�
20. �f3! gf 21. �g1 Wh8 22. �d4 l'da6 23. e5? [23. �f7! �d8 (23... f2 24. �fl l'dd8
2S. i'>e3 Wg7 Botvinnik; 26. i'> e4±) 24. �e3 l'de6 2S. �fl �e3 26. be±] f2 24. �f2? [24. �fl!? .flg4 2S. e6 f6 26. h3 l'dae6 (26 ... .fleS 27. �f2oo f3? 28. �f3 �f3 29. �f6 Wg8 30. e7) 27. �e6 �e6 28. �f2 �eS Botvinnik] � e5 25. �d4 �f5 26. �f7 h6 27. h4 [27. Wd2 f3 28. h4 eS 29. �g6 l'df4 30. �eS �h4 31. e4 �e6-+; 27. �e1 eS 28. �e3 f3-+] f3 28. �g8 [28. hS l"Ad6 29. �g8 Wh7 30. �e8 f2 31. �g6 Wg7 32. l'de7 W£8-+] Wh7 29. �g1 [29. �g6 Wg8 30. �fS �d6 31. �eS �e6 32. �f2 b6-+] .flg4! 30. �c4 �g6 31. �e1 .flf6 [31... �d6 32. e3 �d4 33. ed f2-+] 32. h5 [32. �e7 �g7-+; 32. �fl �e8 33. Wd2 �d6 34. �b3 �g2 3S. �f2 �eS-+] �h5 33. �e8 [33. �e7 .flg7-+] .flf6 0:1
E72
157 Bot vinnik - Breitman
1931
1. d4 �f6 2. c4 g6 3. .flc3 �g7 4. e4 d6 5. g3 0-0 6. �g2 .flc6 [6 ... eS] 7. �ge2 �g4?! [7... e5 8. d5 �d4oo] 8. f3 �d7 9. �e3 �c8 [9... e5 10. d5 .fle7 11. 0-0 .fle8 12. f4� f5?! 13. fe de 14. �b3] 10.
120
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
g4! [10. �d2 it.h3 11. it.h3 �h3 12. 0-0-0;t] e5 11. d5 4:la5 [11 ... �e7!?] 12. b3 b6 [12... c6 13. l'dcl (13. �d2 cd 14. cd bS 15. gS -flhS 16. l'dcl �b7 17. 4Jg3 'i£lf4;:::t) �b8 14. �d2 (14. h4 hS 15. gS 4Jh7;;l;) l"rc8 15. �g3 bS 16. de ft.c6 17. �bS±] 13. �d2 �b7
�d7 11. �h7 [11. d4 it.d6 12. �h7 �£6�] �£6 12. �h4 [12. �h3 4:le5;:::t ] �g6 [12... �h4 13. �h4 �eS 14. We2;t] 13. d4 it.e7 14. �£4? [14. �g3 �h7 15. h4 l"rg8�] �g2 15. l"rg1 �h3 16. 4:lb3 b6 17. it.d2 [17. it.e3 it.a6 18. l'dcl �h7 6 �d3] it.a6 18. l"rcl
14. it.g5! � e5 [14... aS 15. h4 a4 16. b4 c6 17. hS-+; o14... a6 15. h4 bS] 15. �g3 a6 16. h4 b5 17. b4!± 4:lb7 18. eb ab 19. h5- e5 20. de it.e6 [20... �c6 21. it.fl!
18... it.d6! 19. �g4 [19. �d6? �f3-+] �h7 20. �g5 [20. h4!? l"rc8 (20... �d3 21. �gS+) 21. l"rc8 \t>c8 22. -flc1 �c2+] �h2 21. l'dg2 -fl£6! [21... �h1? 22. l"rg1 l"rh8
(21. it.£6 it.£6 22. �dS it.d8 23. �h6 gS 24. �fS fi.fS 25. gf f6oo) l"ra3 22. l'dcl �a6 23. it.£6 fi.£6 24. hg fg 25. �bS fi.bS 26. W'dS l"rf7 (26... Wh8 27. l"rc7+-) 27. it.b5+ �b6 28. ft.e8 �b4 29. Wdl+-] 21 . .th6 [21. it.fl!?] �e7 [21... �e6 22. lt.g7 Wg7 23. hg fg 24. �h6 Wf7 25. gS+-] 22. l"re1 [22. lt.g7 Wg7 23. 'W'gs (23. 4'its Wh8) �g8 24. �fS Wh8 25. hg fg 26. �g6±] �e7? [o22... �d7 23. lt.g7 Wg7 24. �fS Wg8] 23. .fl£5! [23... gf 24. �gS+-] 1:0
(6�£6-+) 23. �£7! W£7 24. �g6 W£8 25. �g7 We8 26. �g6=] 22. l"rh2 4:lg4 23. 8h4 �£6 24. £4 [24. fi.£4 ft.e7 25. l"rc7 .td8 26. l"rc6 �e4-+] We7 25. W£2 l"rh8 26. l"reh1 [26. l"rh8 l"rh8 27. l"rc6 4:le4 28. �e4 de-+] l"rh4 27. l'dh4 l'de8 28. it.e3 it.d3 29. �d2 b5 30 . .fld£3 [30. We3 �fS 31. �b3 �h1 32.
i.e1 l'de2 32. Wg3 l"rb2 33. �e5 �e4 34. �e4 i.e4 0:1 C 68
159
158 Feldman - Bot vinnik
C07
1931
1. e4 e6 2. d4 d5 3. 4:ld2 e5 4. de .te5 5. it.d3 .fl£6 6. e5 �fd7 7. �g4 �e5 [7 ... 0-0!? 8. �gf3 fS; 7 ... it.£8 8. f4 �c6 9. �b3 �b4 10. 4:le2 �b6 11. �g3 �d3 12. 'W'd3 �cs 13. .flcs ft.cs 14. c3 it.d7 15. �d4 l"rc8 16. l"rfl 0-0= Romanovsky - Li lienthal, Moscow, 1935] 8. �g7 �d3 9. ed l"r£8 10. �g£3 [10. �lJ3 ft.e7 11. it.h6 �d7 12. �g4 (12. �h7? �f6-+) 'i£lf6oo]
Gol u bev - Bot vinnik
07.1931
1. e4 e5 2 . .fl£3 �e6 3. i.b5 a6 4. i.e6 de 5. d4 ed 6. �d4 'W'd4 7. �d4 i.d7 8. i.e3 0-0-0 9. 0-0 [9. 4:ld2!? 60-0-0;
9. �c3 l"re8 10. 0-0-0 i.b4 11. �de2 fS 12. ef i.fS= Smyslov - Keres, Moscow, 1940] 4:l£6 [9... .td6 10. �c3 �e7 11. l"rad1 cS 12. 4:lde2 4:lg6 13. f3 l"rhe8 14. l"rfe1 b6 15. �dS i.e6oo Rahal - Sarin, Foment, 1992] 10. £3 i.d6 11. 4:ld2 [11. 4:lc3 l"rhe8 12. l"rad1 cS 13. 4:lde2 i.c6=] 8he8 12.
Trade Union Leningrad Teams Championship
�c4 [12. 8ad1 h6 13. �e4 �fB 14. 8fe1 eS
1S. �b3 �e6 16. �ed2 f:ld7=; 12. 8ae1 h6 13. �e4 �fB 14. flb3 b6 1S. �f2 eS 16. �e3 �e6 17. 8d1 aS 1B. e4 a4+==! Rueb Euwe, Seheveningen, 1922] �£8 13. 8fe1 [13. �gS �eS 14. e3 �e6+; 13. a4 eS 14. f:lb3 �e6 1S. 4"lbd2 f:ld7 16. 8ad1 h6 17. �f2 fS+; 13. 8fd1!? h6 14. �£2] c5 14. f:lb3 �e6 15. f:lcd2 [1S. f:lbd2 h6 16. 8ad1?! (16. �f2? bS-+; 16. f:laS!?+) �e4 17. f:le4 8d1 1B. 8d1 f:le4 19. fe 8e4 20. 8£1 8e4 21. :d£7 �d6 22. e3 8e4+] b6 16. 8ad1?! [16. a4 8d7 17. aS bS 1B. ldad1 ldedB+; 16. f:lct!? ldd7 17. f:lct3 1'-redB 1B. 8ad1+] .f"ld7 [16... 8d7 17. f:lb1 �d6 1B. �gs �es+] 17. �£4 [17. f:ln �e7 1B. f:lg3 �£6+] g6 [17... �e7!? 1B. f:lct �h4 19. lde2 fS+] 18. f:l£1 (1B. �gS f6 19. �f4 gS 20. it.e3 h6 21. �cl fS+; 1B. e4 lt.g7 19. eS f6 20. ef �£6+] �g7 19. c3 [19. �gS!? f6 20. �d2 h6 21. �e3 f:les+] a5i 20. �g5 [20. f:le3 a4 21. f:lct a3 22. ba it.e3+; 20. f:lct a4 21. eS f6 22. ef �f6+] £6 21. �£4 a4!? [21... gS 22. �g3 (22. �e3 g4 23. f4 �b3 24. ab lde4+) fS 23. ef �fS 24. f:le3 �g6 2S. f:lcts .f"leS 26. ldd2 �£7+] 22. f:lc1
-
121
1931
22 ... a3! [22... gS 23. �e3! g4 (23 ... h6 24. .f"lg3:;l;; ) 24. f4oo] 23. b3 [23. ba fS 24. �gS �e3 2S. �dB �e1 26. �e7 �e3 27. ef �fS+] c4 24. f:le3 (24. b4 fS 2S. �gS �e3 Botvinnik] cb 25. f:lb3 [2S. ab fS 26. �gS it.e3 27. �dB �e1 2B. �e1 We7 29. 1'-re1 fe 30. fe ITaB 31. lde2 f:leS-+] £5 [2S ... f:les 26. f:lcts+] 26. f:ld4
Bwr"� .i B B
� �:; �'-��% ! � • i?� '"31 · g �
" %�/"""BiB"i/B
·-·�,,-.
:;:�;:;·�:;; '" 7\ /�%· ;;� :;'� �} b .
/lf B /w"B �""�" 'B !ln
•
• rr �� •
fdfff � �
26 ... fe! 27. f:lc6 [27. �e6 8e6 2B. fe lde4+] f:lc5? [27 ... �a2! 2B. fJdB WdB 29. fe �e3 30. lde2 �b3 31. 1'-rd3 a2 32. lt.e7 We7 33. lde3 f:les 34. 1'-re1 lde4+] 28. ldd8 [2B. flctB lddB 29. ITdB WdB 30. ITdl WeB 31. e4 ef 32. gf bS 33. eb �a2+] ldd8 29. f:ld8 Wd8 30. fe?! [30. e4 �d3 31. �gS WeB 32. ldd1 f:lb2 33. 1'-rcl �d4 Botvinnik] �c3 31. ldd1 [31. 1'-re2 f:le4 32. f:lc2 �ct s +] Wc8 32. f:ld5 �b2! [32... fle4 33. �e7 lt.a2 34. f:lbS=] 33. �c7 �d5 34. �b6 f:ld7 35. ldd5 4"lb6 36. ldd6?! [36. 1'-raS!? f:lct7 37. W£2 Wb7 3B. We3 We6+] Wc7 37. 8e6?? [37. 8d3 .f"la4 3B. eS f:les (3B... f:le3 39. e6 f:le2 40. Wfl f:ld4 41. lde3 WdB 42. 1'-rh3+) 39. 1'-rdS .f"le6+] Wd7! 0:1
122
Mikhail Bofvinnik. Games 1924-1948
SEMI - FINAL ih USSR · CHAMPIONSHIP Moscow - 1 93 1 October 1 1 - 1 8
160
A kshanov - Bot vinnik
Round 1
E35
11.10.31
1. d4 �£6 2. c4 e6 3. �c3 it.b4 4. �c2 d5 5. �£3 [o5. ed] c5 [5... de! 6. e3 b5] 6. cd ed 7. i.d2 [7. i.gS!? - game 412] cd 8. �d4 0-0 9. g3? [9. ldd1 �e6 10.
�f3 d4 11. �b1 i.d2 12. ldd2 �a5i Poul sen - Paehman, Helsinki, 1952; 9. e3!?] �b6! 10. 4"lf3 [10. �e3 �g4] d4 11. 4'ld1 [11. �a4 �aS (L.i.£5) 12. i.g2 i.£5 13. �e4 �a6+] �c6 [11... i.g4 12. i.g2 (12. i.b4!? �b4 13. �d2 �d2 14. �d2) lde8 13. �d3 �e6 14. 0-0 i.£3 15. ef (15. i.£3? �e5-+) �e5+] 12. a3 [12. i.g2 lde8+] i.d2 13. �d2 [13. �d2 �e4 14. �e2 i.£5+]
l"'re2-+] �e5 18. �a7 ldc2 [18 ... d3 19. fg de-+] 19. fg §d2 20. �b7 d3 21. §c1 de 22. i.e2 �d3 23. Wf1 [23 ... l"'ree2-+]
0:1
(diagram)
13... i.g4! 14. b4? [14. i.g2 ldae8 15. �b3 �a6i] ldfe8 [14... ldae8 15. �a4 �e5 16. i.g2 d3 17. e3 lde2 ] 15. �c5 �d8 [15... �e5!? 16. be �e5 17. �b2 ldae8 18. ldcl �fd7] 16. £3 [16. h3 f!es 17. �b2 �f3 18. �f3 i.£3 19. ldg1 d3-+] ldc8 -
[16 ... �e5 17. Wf2 (17. �f2 i.£3-+) d3 18. fg de-+] 17. W£2 [17. fg �e5 18. �b5 a6-+; 17. i.g2 d3 18. e3 (18. fg �d4-+) �d4 19. �a7 �e2 20. Wfl �a1 21. fg
161 Bot vinnik - Le bedev
Round 2
12.10.31
1:0 The score of this game is not available
123
Semi-final of lfh USSR Championship - 1931
162 Kogan - Bot vinnik
Round 3
13.10.31
0:1 The score of this game is not available 163
B20 Blu•enfeld - Botvinnik
Round 4
14.10.31
1. e4 c5 2. c4 4'lc6 3. f4 [o3. 4'1£3 4'1£6
4. 4'lc3 e6 5. d4 cd 6. 4'ld4 i.b4= Botvin nik] g6 4. 4'lf3 i.g7 5. 4'lc3 e6 6. b3 [6. i.e2 d6 7. 0-0 4'lge7 8. a3 a6 9. l'db1 0-0 10. �c2 f5 11. d3 i.d7 12. i.e3 ldc8! (L.4'ld4) 13. e5 (Harrwitz - Staunton, London, 1851) de 14. i.c5 4'ld4 15. i.e7 �e7 16. 4'ld4 ed=l=; 6. d3!? 4'lge7 (6 ... d6 7. g3 4'lge7 8. i.g2 4'ld4 9. 0-0 i.d7 10. i.e3 a6 11. �d2 �a5 12. ldae1 4'lec6 13. g4 h5oo Keres - Ozols, Kemeri, 1937) 7. i.e3 4'ld4= 8. i.d4?! cd 9. 4'lb5 d6 10. e5 (10. 4'lbd4 �b6!) de 11. fe 0-0 12. �e2 4'lc6+ Sucher - Vogler, Goetzis, 1995] 4'lge7 7. i.b2 d5!? [7... d6 8. i.d3 0-0 9. 0-0 f5 10. ef 4'1£5 11. �e1 4'lcd4 12. 4'ld4 i.d4 13. Wh1oo] 8. e5 b6 [8... 0-0!? 9. d4 cd 10. 4'ld4 f6r] 9. d4 cd [9 ... 0-0!? 10. cd ed 11. i.b5oo] 10. 4'lb5 [10. 4'ld4!? 4'ld4 11. �d4 4'1£5 12. �f2 0-0 13. ldd1;;!;;] 0-0 11. 4'lfd4 [11. 4'lbd4 4'ld4 12. �d4 4'1£5 13. �f2 �e7 14. ldd1 dd8oo] 4'ld4 12. i.d4 [12. 4'ld4?! f6! 13. ef i.£6 14. �d2 (14. �e2?! de 15. �c4 �d4 16. �d4 h5+) e5l] 4'lf5 13. i.f2 i.b7 14. g4? [o14. cd i.d5 15. ldcl f6 16. ef �f6t] (diagram)
14... 4'lh4! [14 ... de? 15. �dB ldfd8 16. ldg1 Botvinnik] 15. 4'ld6 i.c6 16. g5?! [16. Bg1!? de 17. Tig3 g5+] de 17. ilh4 ilh1 18. i.c4 �e7 19. �g4 i.d5 20. ldd1 [20. ldcl i.c4 21. ldc4 ldfd8-+] ldad8 21. i.d5 ed [22. Wfl (22. ldd5 i.e5! 23. fe ldd6!-+) ldd6 23. ed �d6-+ Botvinnik]
0:1
A90 164 Botvinnik - Konstantinopolsky Round 5
15.10.31
1. d4 e6 2. c4 f5 3. 4'lf3 4'lf6 4. g3 i.b4 5. i.d2 i.d2 6. �d2 0-0 7. i.g2 d6 8. 0-0 4'lc6 [8 ... c5 9. de de 10. ldd1
4'lc6 11. �d8 ldd8 12. ldd8 4'1d8 13. 4'le5;;!;;; 8 ... 4'le4!?] 9. 4'lc3 [9. d5 4'le7 10. de i.e6 11. 4'lg5 i.c4 12. �c2 i.£7 13. i.b7 ldb8 14. i.g2 �d7 15. 4'1£7 ldf7 16. 4'1d2 d5 17. ldacl c6 18. 4'1£3;;!;; Nikolic - Nogueiras, Leningrad, 1987] 4'le7 [L.4'lg6; 9 ... e5 10. de de 11. ldad1 �d2 12. ldd2 i.e6= Bot vinnik; 13. b3 ldad8 14. ldd8 ldd8 15. 4'lg5 i.d7 16. 4'ld5 4'le8 (16 ... h6 17. 4'1£6 gf 18. i.d5;;!;; ) 17. ldd1oo] 10. ldfe1!? [10. 4'lh4! e5 11. ldad1 e4 12. f3;;!;; Botvinnik] 4'lg6 11. e4 f4!? [11 ... fe 12. 4'le4 4'le4 13. lde4 d5 14. ldee1 de 15. �c3;;!;; ] 12. e5;;!; [12. gf 4'lh5 13. f5 ef 14. e5 4'lhf4oo] 4'lg4 13. ldad1 de [13. .. 4'lh6!?] 14. de [14. h3 4'lh6 15. 4'le5 4'le5 16. lde5 fg 17. fg;;!;; ; 14. i.h3!?] �e7!? [14... �d2 15. ldd2 fg 16. hg a6 17. lde4;;!;;] 15. b3 a6 16. lde4 [16. h3!? 4'lh6 17. g4;;!;; ] b6 17. ldd4 i.b7 18. ldd7?! [18. gf ldab8 (18 ... �f7? 19. 4'lg5) 19. ldd7 �c5 20. 4'la4 �a3 21. ldc7- ld£4 22. �d7 (22. 4'lc5!? L.23. �d7) f#e7 23. �e7 4'le7 24. lde7 i.£3 25. i.£3 ldf3 26. lddd7±] �c5 (diagram)
19. 4'la4 [19. b4! �c4 (19... �c6 20. 4'1h4 f3 21. 4'lg6 hg 22. �g5! Botvinnik) 20. ldd4 �c6 21. 4'lh4 f3 22. 4'lg6 hg 23. ldg4 fg 24. ldg6 Botvinnik; 24 ... ldad8 25. ldg7 (25. �g5 ldd1 26. 4'ldl �d7 27. 4'le3 ldf7
124
Mikhail Bofvinnik. Games 1924-1948
40. Idd7 WeS 41. Ide7 WdS 42. Idd7 WeS 43. Ide7 WbS 44. Ide4?! [44. Idg7
Ide2 (44 ... Wb4 45. h4 hre2 46. Idg6 Wc3 4 7. Idc6 Wd3 48. hr£6 hr£2 49. Wel Ide2 so. wn hra2 51. Idf3 Wc2 52. Id£2 Wb3 53. Tia2 Wa2 54. We2=) 45. a4 Wc5 46. Tig6 TI£2 47. hr£6 Wb4 48. Wel hrh2 49. Idf3+]
Tie2+ 45. a4 WaS 46. Idd4 hr£2 47. Idd3 gS 48. h3 Wb4 49. Wel Ide2 [49...
1:,28... �ct2-+) Wg7 26. �g5 Wh7 27. �h5=; 23 . .th3! �h6 24. �d3 b5 25. �e4 �f5 26. .t£5 hr£5 27. �c5�] �e6oo 20. �h4 £3 21. �g6 hg 22. .th3 [22. �g5? �f2!! Botvinnik; 23. �g6 �h3 24 . .th3 f2 25. wn �hl 26. We2 .tf3 27. We3 �el-+] � eS 23. Ide7 Id£6 24. �e3? [24. Idel Wf8 25. �b4 �d3 26. �a3 b5 27. Idc7 b4+; 24. �el Wf8 25. �b4 Wg8 (25... a5? 26. �a3 Wg8 27. Idel+-) 26. �el=] W£8 25. �eS [25. Idg7!? �g4!? (25... Wg7 26. �e5 l:,g4; L'l�c3�) 26 . .tg4 Wg7 27. �e5=1=] WeT+ 26. � e3 [26. .te6 Wf8 (26... Ide6? 27. �g7 We8 28. �g8=) 27. �d5 �d6+] �es 27. �dS [27. �c5 be 28. �a4 Idd8 29. Idd8 Wd8 30. �c5 .tc8 31. �e4 hr£8 32. �g5 eS (32... We7 33 . .tg4) 33 . .te6+] .tdS 28. ed �d6 29. �d6 ed 30 . .te6 [i:,Idcl�]
30... Tie6! 31. de We6? [o31... Idc8 32. Idel Idc2+] 32. Idel� WeS?! [o32... Wd7] 33. Wfl [33. Idc7! L'-.Id£7] dS 34. Ide3 Id£8 35. Ide3 Wd6 36. Wel d4 37. Ide4 WdS 38. Ide7+ Id£6 39. Wdl [39. Idg7?
Ide6 40. Wdl Ide2 41. Idg6 Id£2 42. h4 (42. Id£6 We4) Ida2 43. Wel Ide2 L':,ct3-+] Ide6
Idb2 50. hrd6 (50. g£3? Idb3 51. g£7 Idg3-+) g4 51. hg Wc5 52. Idd3 f2 53. Wfl a5 54. Idct7+] 50. Wfl Ide6 [50 ... hrh2 51. Id£3 Idh3 52. Wg2 Idh6 53. Ide3 g4+] 51. Id£3 g4! 52. Id£4 [52. hg? hr£6-+] Wb3 53. Idg4 g6 54. W£2 [54. Idf4 b5 55. ab ab 56. h4 b4 57. g4 Wa3-+] bS 55. ab ab 56. W£3 Id£6 57. We4 [57. Id£4? Id£4 58. g f Wc4 59. f5 gf 60. h4 Wct5] We3 58. ®eS [58. Wd5 b4 (58... Id£5 59. We6 b4 60. Idg6 Idb5 61. Idg8 b3 62. Id£8 b2 63. gfl bl� 64. Idbl Idbl 65. g4=) 59. Idc4 Wb3 60. Idc7 Wa2 (60 ... hr£3 61. g4 Idh3 62. Idg7 Wc2 63. hrg6 b3 64. Idb6 b2 65. hrb2 Wb2 66. We5 hrg3 67. W£5 Wc3 68. g5 Wct4 69. g6 Wct5 70. Wf6=) 61. Ida7 Wb2+] Idb6 59.
Id£4 b4 60. Id£3 We4 61. Id£4 We3 62. hr£3 We4 63. hr£4 Wd3 [63 ... Wc5 64. h4
b3 65. hrfl b2 66. Idbl Wc4 67. g4 Wc3 68. Wf4 Idb5 69. hrhl Ida5-+] 64. Id£3 Wd2 65. Wd4 We2 66. hr£2 [66. Wc5!? Idb8 67. hr£2 Wc3 68. hr£3 Wb2 69. Id£6 b3 70. Id g 6 Wc2 71. Id£6 b2 72. hrfl bl� 73. Idbl Wbl (73... hrbl 74. Wd4 Idb3 75. g4 hrh3 76. We5 Wct3 77. g5 hrg3 78. W£6 We4 79. g6=) 74. Wct6 (74. Wct4 Tie8 75. g4 Wc2 76. g5 Wct2 77. h4 We2 78. g6 W£3 79. h5 Wg4 80. h6 Wg5-+) Ide8 75. g4 Wc2 76. g5 Wct3 77. Wct7�] Wbl 67. WeS Idb8 68. hrfl? [o68. Id£6 b3 69. Idg6 b2 70. Id£6 Wa2 71. Tin] Wa2-+ 69. Id£2 Wa3 70. TI£6 b3 71. We4 [ 71. Ida6 Wb2 12. Idg6 Wc3 73. hr£6 b2 74. hrn bl� 75. Idbl Idbl 76. Wd5 Idel 77. g4 Wd3 78. g5 Ide8 79. h4 We3-+] IdeS 72.
Wd3 b2 73. hra6 Wb3 7 4. hrb6 Wa2 75. Ida6 Wbl 76. Idg6 [76. Wd2 Idc2 77. Wctl hrc3 78. Wct2 (78. Idg6 Wa2) Idg3-+]
Idb8 77. We3 [77. hr£6 hrb3-+] Wcl 78. Id£6 IdeS 79. Wd4 hrd8! 0:1
125
Semi-final of 7th USSR Championship - 1931
165
Izmailov - Bot vinnik
Round 6
16.10.31
1:0 The score of this game is not available 166
Bot vinnik - Kasparian
Round 7
037
17.10.31
1. d4 d5 2. c4 e6 3. 4:lc3 4:lf6 4. ':£Jf3 ':£Jbd7 5. �f4 [S. ed; S. �gS] �b4 [S... de!?] 6. e3 [6. ed! ed (6 ... ':£JdS 7. �d2) 7. e3 Botvinnik] 0-0 7. �b3 c5 8. a3 [8.
4:ld2 l'de8 9. 0-0-0 a6 10. de �e3 11. �e3 ':£Jes 12. ed ':£Jee4 13. 4:le4 4:le4 14. �e2 ed 1S. Wb1 �fS 16. �d3 Jde8 17. �e2 �b6 18. Wa1 �f6l Rubinstein - Chajes, Karl shad, 1911] �aS?! [8 ... �e3! 9. �e3 (9. be) ':£Je4 610 ... �aS Botvinnik] 9. !del �c3 10. �c3! [10. be b6! Botvinnik]
�c3
0-0 a6 16. �d3 bSoo] a6 16. �d3 Jdfc8 [16 ... �e4!?oo; 16... bS!?oo] 17. Jdhdl [17. e4 bS! (17 ... ':£Je4 18. �f4 Botvinnik) 18. �d6 (18. Jdhd1 ed 19. ed be 20. �e4 4:lb6+; 18. eb ab 19. �bS l'da3=) ed (18. .. �e4!oo) 19. eb ab 20. ':£Jd4 �g2 21. Jde8 Jde8 22. Jdb1;t] 4:le4 [618... ed 19. ed 4:le3; 17... �e4 18. e4 bS 19. 4:leS!? �d3 (19 ... �g2 20. eb ab 21. �bS ':£JeS 22. �eS ':£Jg4 23. a4 �e6=) 20. Jdd3 ed 21. Jdd4 4:les 22. �eS JdeS 23. l'ded1 h6=; 17... bS!? 618 ... �e4] 18. c4 �c6 [18... 4:lg3 19. hg ':£Jf6 20. Jdb1 Jdab8 21. Jdb2 bS!=] 19. �f4 [19. �h4 ed 20. ed bS 21. dS ed 22. ed +-; 20 ... ':£Jef6 6bS=] f6? [19 ... ed 20. ed ':£Je£6 6bS=]
w.w. ��
� ;/ /,?0 �
-�-
;t � � /� . "" · � - · " � i " k?�/"""';:r i · .i. i ·� �·y;�/ .'f/� 0:1 •
•
,y;
" y;
:;.,P • • �. ·0"a .%lf��is "�. • �� • 'r� � �'f! f�.-�t ��;l'%1l%% ··���u.u
M
. .
?L.s
,,?:;>/, . �
R
'"'"';•
R
20. h4! [20. dS ed 21. ed �bS!= Botvin nik; 21... �dS? 22. �e4+-] h6 [20... ed 21.
11. be!? [11. Jde3 b6 12. de (12. �d3 �a6
13. b3 de 14. be �b7oo) ':£JeS 13. �d6 l'de8! (13 ... Jdd8 14. �e7 Jdd7 1S. �f6 gf 16. ed l'ddS 17. �e4;t) 14. �eS be 1S. ed (1S. �d3 l'db8=) ':£Je4 16. l'dd3 (16. �bS ':£Je3 17. �e8 l'db8!oo) r:lb8 17. ':£Jd2 ':£Jd2 18. ldd2 edoo] b6 12. cd 4:ld5 [12... ed 13. �d3;t] 13. �g3?! [13. �d6 l'dd8 14. �d3!? (14. �bS �b7 1S. �d7 Jdd7 16. de Jde8+ Botvinnik) �b7 1S. 0-0 ':£JSf6 16. ':£Jd2 eS 17. Jdfd1;t] �b7 14. �b5 [14. �e2 Jdfe8 1S. e4 ':£JSf6 (1S ... ed 16. cd bS 17. eS �e6 18. 0-0 aS 6b4) 16. 0-0=] 4:l5f6! [14 ... Jdfd8?! 1S. �h4 ':£JSf6 16. ':£JeS! Botvinnik] 15. We2 [1S.
ed Jde8 (21... bS? 22. dS+-; 21... eS 22. de fe 23. ':£JeS ':£JeS 24. �eS Jde8 2S. f4±) 22. �h2 bS 23. We3!±] 21. �h2! [21. 4:le1 ed 22. ed eS=; 21. �b1 8e8 22. Wfl eS;:::!] Jda7 [622 ... bS; 21... bS? 22. dS+-] 22. ':£Jet! [22. Wfl bS=] f5 [22... bS? 23. £3+-] 23. f3 ':£Jef6 24. Jdd2 b5?! [24 ... Jdb7 2S. Jdb2 bS 26. Jdeb1 be 27. �e4 Jdb2 28. Jdb2 �dS=; 2S. W£2 (6�e2, ':£Jd3-f4) bS (2S ... W£7 26. dS±) 26. dS ed 27. ed �dS 28. �fS;t] 25. de be [2S ... 4:leS 26. eb ab 27. ldes �f3 28. ':£J£3 ldes 29. ':£Jd4±] 26. �c4 ':£Jc5 27. �d6 [27. ':£Jd3!? 4:ld3 (27 ... ':£Jfd7 28. ':£Jes ':£JeS 29. �d6+-) 28. �e6 W£8 29. Jdee2! ! ':£Jc1 (29... �d7 30. Jde8 �e8 31. �e8+-; 29... �f3 30. gf+-; 29... 4:lb4 30. ab �bs 31. W£2+-) 30. Wel+-] ':£Jfd7 28. Jddc2 [629. �c6] Jde8 [28 ... Wh7 29. �e6+-] 29. Wf2?! [29. �eS 4:leS 30. �e6? ':£Je6 31. Jde6 ':£Jd4!; 29. �a2!? �bS
126
Mikhail Bofvinnik. Games 1924-1948
Botvinnik; 30. Wf2 4:lb7 (30... 4:la4 31. l'k8 .f:l£8 32. ii.£8 Wf8 33. Sfi.e6+-) 31. lAc7 Wh8 (31... 4:lb6 32. ii.e5+-) 32. ii.g3 Wh7 (32... e5 33. Sfi.d5 lAb8 34. Sfi.e6+-) 33. lAb1 (L.34. a4) �b6 34. Sfi.e5 �d7 35. ii.d4+-] 4:lb7? [29 ... 1i.a4!? 30. lAc3 Wf7 (30... �b7 31. ® g3 4:la5 32. Sfi.d3 4:lf6±) 31. ® a2 1'db7! (31... �b7 32. hrc7+- Botvinnik) 32. Wg1 1'db2±]
ed 8. b3 Sfi.d6 9. Sfi.b2 0-0 10. 0-0 cd 11. ed 8e8=] �e7 8. b3 0-0 9. ii.b2 cd [9 ... b6 10. cd ed 11. �e5 �b7oo] 10. ed de 11. be b6 12. 8c1 [12. 8e1 �b7 13. �b3 �c7oo; 12. �c2 �b7 13 . .;fJe5 �c7 14. f4 l:rfd8 15 . .;fJdf3 h6 16. �e2 .;fJe5 17. fe �d7 18. d5! ®cs 19. Wh1 ed 20 . .;fJg5 .;fJ£8 (20... hg 21. �h7 W£8 22. �g6-) 21. .;f)£7 l:re8 22. �g4- Flohr - Landau, Anvers, 1930] �b7 13. §et 8c,8 14. �bt [L.�c2, �e5-d7, d5-] §e8 15. �c2 �£8 [15... b5!? 16. c5 �d5 17 . .;fJe5 .;fJe5 18. de �c5 19. �d3 �c4!?oo] 16. .;fJe5 8c7 [16... �6d7 11. .;fJdf3 .;fJe5 18. .;fJe5 �d6] 17.
�df3 �a8 18. �e2 �b4 19. §edt l:rec8 [L.20... ii.£3 21. �f3 �f3 22 . .;f)£3 8c4 Botvinnik] 20. �d3 [20 . .;fJg5!? h6 21. .;fJg£7 8£7 22. .;f)£7 W£7 23. d5�] �d6 21 . .;fJet [L.22. £3] �e4 30. Sfi.a2! .;fJd6 [30 ... ii.b5 31. hrc7+- Bot vinnik; 30... �d5 31. hrc7 1i.a2 (31... �f6 32. Sfi.c5+-) 32. hrd7 hrd8 33. t�d8 �d8 34. hrc8 hrd7 35. Sfi.c7+-] 31. hrc6 .;f)£7 32.
�e6 .;fJe5 33. hrc8 hre7 34. 8e8 8e8 35. ii.£5 1:0 167 .
Hodzhaev - Bot vinnik
Round 8
18.10.31
0:1 The score of this game is not available 168 Botvinnik - Grigorenko
Round 9
030
19.10.31
1. d4 d5 2. c4 c6 3. �£3 .;f)£6 4. e3 e6 5. �d3 .;fJbd7 6 . .;fJbd2 c5 7. 0-0 [7. cd
22. .;fJg4! [22. ibe4?! �e4 23. �e4 4:le4+] �8d7 23. d5 �d3 24. .;fJd3 [24. �f6 �f6 25. �d3 e5 26. �e2 b5=] ed [24...
Tic4 25. Tic4 Tic4 26. �f6 .;f)£6 27. �f6 gf 28. de± Botvinnik] 25. .;fJ£6 .;f)£6 26. �£6 gf 27. �g4 W£8 [27 ... Wh8 28. �£5 Wg7] 28. �d4 [28. �£5 Wg7 29. cd l:rcl 30. .;fJcl 8c4 31. flb3 �c8=] Wg7 [28 ... �a3 29. hrc3 hrc4 30. hrc4 de 31. �f6 cd 32. �h8 We7 33. �e5 W£8 34. �h8=]
29. �g4 W£8 30. �d4 \¥tg7 31. �g4 112
� -
:::r
7th
USSR CHAMPIONSHIP Moscow - 1 93 1 October 24 - November 1 4
c: In In '0 ()
:::r a.
3
� �
N '-I
128
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
169
C90
Iljin-zhenevsky - Botvinnik
Round 1
24.10.31
1. e4 e5 2. �£3 4:le6 3. �b5 a6 4. 1t,a4 .fJ£6 5. 0-0 �e7 6. hre1 b5 7. �b3 d6 8. e3 0-0 9. d3 �a5 10. �e2 e5 11. �bd2 �e6 12. �e2 [o12. �fl] hr e8 13. �£1 d5 14. ed [14. a4 - game 38] �d5 15. �d2 [1S. 4:leS?! �d6 16. d4 (16. �e6?
hre2 17. hre2 �e7 18. hre8 �f8+) �eS 17. de hres+] �£8?! [1S ... �g4! 16. h3 �hS (16 ... �f3 17. "&f3 "&d7 18. 4:lg3;\;) 17. �g3 �g6oo 18. �eS?! �d6] 16. �g3 [16. d4! �g4 (16 ... ed 17. ed g6) 17. h3 (17. �d3 g6! 6�fS) �f3 (17... �hS 18. g4 �g6 19. �g6 hg 20. de �d6 21. �gS f6 22. hrad1±) 18. �f3 �d6 (18 ... ed 19. 1t,b3!) 19. de!? (19. �e4;\;) �eS 20. �b3!! �f6 21. fJg3±] �b7 17. a4 b4 [17 ... �f4!? 18. �f4 (18. �e3? 4:ld4! 19. ed ed 20. �d4 4:lg2-+; 18. �fl �dSr} ef 19. 4:le4 (19. '&e8 �e8 20. hre8 !de8+) fS 20. ab �aS!? 21. braS! (21. �fgS fe 22. �hS h6 23. ba �gS 24. �gS hg 2S. ab 4:lb7+) �aS 22. �b3 Wh8 23. �egS hre2 24. �f7 Wg8 2S. �h6=] 1 8. �g5 [6 �hS] h6 [18 ... f6? 19. �h7! Wh7 20. �hS Wg8 21. d4--; 18 ... g6!? 19. �f3 �d7?! (19 ... fS!) 20. �b3i] 19. 4:l5e4 g6?! [19... �f4 20. �f3;\;; 19... �d7!? 20. �f3 ldad 8oo] 20. �£3 [L.�h3] £5? [20 ... ge6 21. �h6!? �h6 22. �eS �e8 (22... hre7 23. �b3!±) 23. �b3;\;]
21. �£5! [21. �b3 �aS (21... fe 22. de) 22. 1t,ds �ds 23 . .fJ£6 �f6 24. f&'ds �e6! 2s. hres �dS 26. l"rdS hrad8+] gf 22. �£5
�g7 [22 ... Wh8 23. �eS �eS 24. d4 "ffl e 7 2S. de--+] 23. �e5 �e8 24. �g6 �ee7 25. "fflh 5 .fJ£5 26. d4 [26. �b3 be (26... hr£8 27. eb±) 27. �h6 eb 28. !dab1±] !d£8 27. de be 28. be "f!le7 [28 ... �e8 29. �e8 hre8 30. �b3 4:le7 31. �h6 �h6 32. hradl+-; 28... "f!le7 29. e6 (.630. �fS "f!ieS 31. �h6) �de7 30. g4 "f!ieS 31. �fS (6�h7) �dS 32. �h6 �h6 33. hrad1! hrfS (33... �£3 34. l"rd8! .fJrs 3S. "f!i£7 Wh8 36. hr£8+-) 34. gf �fS 3S. �fS �fS 36. l"rd8+-] 29. e6! "ffl e 5 30. �£5 �e7 [30 ... �c7? 31. �h7+-] 31. �h6 !d£5 [31... �h6 32. �h6 hr£6 (32... 4:le3 33. hre3+-) 33. "f!igS Wf8 34. 1t,e4+-] 32. �£5 �h6 33.
"ffld5 �b7 34. �d7 �g5 35. hrab1! �e8 [3S ... hra7 36. hrb4 637. hrg4; .637. hreb1] 36. �e6 1:0 170
060 Bot vinnik - Sorokin
Round 2
2S.10.31
1. d4 d5 2. �£3 .fJ£6 3. e4 e6 4. �e3 4:lbd7 5. �g5 �e7 6. e3 0-0 7. �d3 e6 [o7 ... de 8. �e4 eS Botvinnik] 8. 0-0 a6 9. a4 de 10. �e4 e5?! [olO ... .fJdS 11.
�e7 "f!le7 12. �e4 .fJS£6 13. 4:lg3 eS 14. de �eS 1S. �d4 l"rd8 16. �eS;\; Kan - Sora kin , Len i n g rad, 1933] 11. de! �e5 [o11... �eS] 12. "f!le2 [6hrfd1] h6 13. �h4 1t,e7 14. !dfd1 4:lh5 [14 ... "f!iaS 1S. e4 �b4 16. eS �hS 17. "f!le4 �e3 18. be �e3 19. �e7 hre8 20. �d6�] 15. �e7 [1S. �eS �h4 16. �hS �f2 (16 ... �e7 17. 4:ld7 �d7 18. :dd7 �f2 19. Wf2 �d7 Botvinnik ) 17. Wf2 �aSoo] �e7 16. hrd2 4:lb6 17. hrad1 [.61dd6; 17. �b3!?] �e5 [17 ... �b4 18. gd4 Botvinnik; 17 ... eS 18. aS (18. �dS .fJdS 19. hrdS Botvinnik; 19... �g4 20. h3 �f3 21. �f3 �f6 22. l"rd6 hrae8;\;) �e4 19. �e4 �f6 20 . .fJdS±; 17 ... �d7 18. �eS �f6 19. aS �e4 20. l"rd7 4:ld7 21. l"rd7 �b4 22. 4:le4 Botvinnik] 18. �a2 �£6 19. e4 [.620. eS] e5 (diagram)
20. �e3!? [20. �dS �fdS 21. �dS;\;]
129
7th USSR Championship - 1931
ldb6+-] ldb6 40. Wg4 ldf6 41. lda7 ldb6 42. lde7 ldd6 [��c6] 43. ldc7 ldf6 44. lda7 [44. ldcl!? Wg7 45. ldal '.f:lc6 46. lda6 '.f:lb4 47. lda7 Wf8 48. lda5] ldb6 45. r'!c7
[45. Wf5?! '.f:lc6 46 . .tc6 ldc6 47. We5 ldc3 48. lda6 lde3 49. b4 ldb3 50. ldh6 Wg7 51. l"db6 Jdb4;::t ] ldf6 46. Wh5 ldd6
'W'e3 21. fe .tg4 [21... lde8!? 22. aS '.f:lbd7 23. '.f:la4 ldb8 24. ldd6 lde7;l;;] 22. aS '.f:lc8 [22 ... �bd7 23. h3 i.£3 24. gf �c5 25. b4 '.f:le6 26 . .te6 fe 27. �a4 628. '.f:lc5 Bot vinnik; 27 ... '.f:lh7 28. Wg2 '.£lg5;:: ] 23. ldcl .tf3 24. gf '.f:le7 25. �d5 '.f:lc6? [25... �fd5 26. ed �f5 27. e4 '.f:ld6; 26 . .td5± Botvinnik; o25... '.f:led5 26. .td5 (26. ed e4!?) ldab8 6b6] 26. '.f:lf6 gf 27. ldd7±
ldab8
47. i.f7! ldf6 [47... Wg7 48. b4 ldc6 (48... '.f:lc6 49 . .td5) 49. lda7] 48 . .tg6 �b3 49. Wh6 ldf8 [49... Wg8 so. Wgs ld£2 51. .t£5 (51. h5 '.f:ld2 52. h6 ld£8 53 . .t£5 <£lf3;::t) '.f:ld2 52. h5 b4 53. h6 ldh2 54. h7 wra 55. ldd7!?+-] so. ldh7 Wg8 st. ldg7 Wh8 52 . .tf7 [�ldh7#] ldf7 53. ldf7 \¥/g8 54. Wg6 '.f:ld2 [54... �c5 55. h5 '.f:le6 56. h6 '.f:lra 57. ld£8 wra sa. h7+-] ss. ldd7 t:o 111
Kasparian - Bot vinnik
Round 3
28. Wf2! [629. ldgl, 30 . .tf7 Botvinnik] '.f:la5?! [28 ... r'rbd8!? 29. ldcdl ldd7 30. ldd7 '.f:la5 31. b4 '.f:lc6 32. ldb7± �.td5] 29. ldcc7 ldbc8 30. ldf7 ldc7 31. ldc7 Wh8 32. i.dS b5 [32... db8 33. ld£7 ldc8 34.
ldr6 ldc2 35. Wg3 ldb2 36. ldh6 Wg7 37. lde6+-] 33. b3 ldd8 34. Wg3 [34. ldc2!? ldd7 35. lda2 '.f:lb7 36. lda6 '.f:ld6 37. ldb6]
f5 35. Wh4 fe 36. fe ldd6 37. Wh5 ldf6 38. h3 [38. ldc2 (�lda2) ldb6] ldd6 39. h4 [39. .t£7!? gf6 40. .tg6 '.f:lb3 41.
Wh6 Wg8 42. Wgs ldf3 43. .t£5 (6Wf6, ldc8#) �d2 44. ldd7 ld£2 45. Wg6 W£8 46. ldf7 Wg8 47. lda7 Wf8 48. lda6 ldf3 49.
B44
26.10.31
1. e4 c5 2. �f3 e6 3. c4 '.f:lc6 4. '.f:lcJ '.f:lf6 5. d4 cd 6. �d4 .tb4 7. �c6 [7. f3 d5!] de [7... be 8. e5
a3 (10. be? .tc3 11. Wdl .tal 12. 'W'g7 ld£8 13 . .ta3 d6!! 14. �d6 'W'd6 15. ed .tg7-+) .tas 11. 'W'g7 ldf8 12. b4 .tc7 13. .tgs .te5 14. 'W'f8! Botvinnik] 8. 'W'd8 [8. .td3 e5!] Wd8 9 . .td2 e5 10. 0-0-0 We7 [10.. . Wc7?! 11. flb5 cb 12 . .tb4 Botvin nik; 10 .. . We8 11. f3 .tcs 12. a3 .te6 13. Wc2 fld7 14. .td3 f6 15. b4 .te7 16. fla4 W£7 17. ldal ldhc8 18. �b2 b6 19 . .tc3 ldc7 20. g3 a5;::t Scherer - Chuchelov, Buehl, 1992] 11. f3 [11. �d5 �d5! 12. cd .td2 13. ldd2 cd 14.
130 l"rdS f6 L�e6, l"rhe8 Botvinnik; 11. it.e2?! �e3 12. �e3 �e4 13. �e1 £6+] �e6 [11... �eS 12. �a4 �d4 13. �b4 We8 14. �eS Botvinnik; 11... l"rd8!? 12. g4 Wf8 (12 ... �e6? 13. gS �d7 14. �dS �dS 1S. �b4 eS 16. �eS ':£leS 17. ed±) 13. h4 �e6 14. hS h6 1S. �e2 l"rd4 16. �e3 �e3 17. be l"rd1 18. l"rd1 ':£ld7+] 12. �e3 [12. We2 l"rhd8 13. �e2 it.eS 14. �a4 �d6 (14... �d4 1S. �b4 We8 16. <£leS;;l;) 1S. �e3 b6=] ':£ld7?! [12 ... it.e3!? 13. �eS We8 14. be ':£ld7 1S. �d6 f6 Bot vinnik] 13. a3 [613 ... �eS? 14. l"rd7] [13. ':£ldS ed 14. ed �eS! 1S. �eS <£les 16. de <£le6; 13. We2 f6! 14. a3 �d6+ Botvinnik] �c3 14. be c5!? [14 ... f6 1S. eS �b3 16. l"rd2 aS La4, l"raS Botvinnik]
15. f4! �g4?! [o1S ... £6 16. fe fe 17. �gS ':£lf6+ Botvinnik] 16. l"rd2 f6 [16... ef 17. �f4 f6 18. h3 �e6 19. �d6 Wf7 20. �e2 l"rae8 21. l"rhd1=] 17. fe fe 18. �g5 We8 [18... Wf7 19. �e2!; 18... <£lf6 19. l"rdS! We6 20. �f6 gf 21. l"reS;;l; Botvinnik] 19. h3 [19. l"rd6!?] �e6 20. l"rd6 Wf7! 21. �e2 <£lf6 22. i.f6 gf [22... W£6?? 23. i.g4+-] 23. i.g4! l"rae8 [23... �g4 24. hg We7 (24 ... l"rad8?! 2S. l"rd8 l"rd8 26. l"rh7±) 2S. l"rdS b6 26. gS;;l; Botvinnik] 24. l"rhd1?! [24. i.hS We7=; o24. i.e6 Botvinnik] i.g4 25. hg l"rhg8! 26. gf1? [26. l"rh1! l"rg4 27. l"rh7 Wg6 28. l"rb7 l"re4 29. l"ra7 l"re4 30. l"raa6+] l"re6 27. l"rd7 l"re7 28. l"rd6 [28. l"re7 We7 29. l"rh1 l"rg4 30. l"rh7 We6 31. l"rb7 l"re4 32. l"ra7 l"re4 33. We2 l"rg4 34. Wb3 l"rg2 (34 ... WdS 3S. l"rd7 We4 36. l"rd2+) 3S. We4 e4 36. WeS e3-+] l"rg4 29. l"rff6 [29. l"rd£6 Wg7-+] We8! 30.
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
l"rd5?! [o30. l"rde6 l"rg2 31. l"re7 We7 32. l"rh6 l"rg7 Botvinnik] b6 31. l"rf5 l"re4 32.
Wd2 l"rg4! 33. l"rde5 l"rg2 34. Wd3 l"rg3 35. Wd2 [3S. We2 l"res 36. l"res W£7 37.
l"rdS aS! ! 38. l":d7 Wg8 39. l"rd8 Wg7 40. l"rd7 Wh6 41. gd6 l"rg6-+ Botvinnik] l"'(e5
36. l"re5 Wf7 37. �d5
37... Wg6!! 38. l"rd7 h5 39. l"ra7 h4 40. l"rb7 h3! [ 40... l"rg2 41. We3 l"rb2 42. :'!b8 h3 43. gh8 h2 44. Wf4 l"re2 4S. l"rh4+] 41. l"rb6 Wg5 42. l"rb1 [42. l"rb8 l"rg4-+ Bot vinnik] Wg4 43. Wc2 [ 43. l"rh1 W£3 44. a4 Wg2 4S. l"re1 h2-+] h2 44. l"rh1 �h3 45. a4 [4S. �b3 l"rg1 46. l"rh2 �h2 47. �a4 l"rb1!-+ Botvinnik] l"rg1 46. l"rh2 0:1 �h2 47. �d3 l"re1 094
172 Bot vinnik - Goglidze
Round 4
27.10.31
1. d4 ':£lf6 2. c4 g6 3. <£lc3 d5 4. ':£lf3 i.g7 5. e3 c6 6. i.d3 0-0 7. 0-0 e6 8. b3 [8. e4 de 9. fle4 �e4 10. �e4 'f!ie1
(10 ... �d7!?) 11. i.gS h6 (11 ... �d7 12. eS eS 13. i.e7 l"re8 14. i.d6 'f!iaS lS. 'f!ib3;;1; ed? 16. flgs) 12. i.e3 fld7 13. 'f!/c1 (13. 'f!id2? fS 14. i.£4 eS 1S. ':£leS i.e5 16. de fe 17. i.h6 l"rf5+) �h7 14. i.£4 eS 15. de <£les 16. �h1 l"re8 17. gel �g4 18. �e5 �e5 19. i.eS l"reS 20. 'f!/£4 i.£5 21. l"re3 l"rae8 22. i.f5 l"re3 23. �g6 �g7 24. fe 'f!i£4 2S. ef;;l;] ':£lbd7 9. i.a3 [9. 'f!ie2 - game 326] l"re8 10. l"rc1 b6 [10 ... e5 11. de <£le5 12. <£le5 l"reS 13. ed �d5 (13... ed 14. i.es
131
7th USSR Championship - 1931
6�d4;;\;) 14 . ..£le4 �f5 1S. fld6;;\;] 11. '@'e2 a6 [11... �b7 12. ed ed 13. �a6?! '@'e8 14. �b7 '@'b7oo Botvinnik; 12. �d6;;\;] 12. l"Ud1 �b7 13. �d6!;t [13. fles (6£4) fles
14. de fld7 1S. f4 f6 16. ed ed? (16... ed=) 17. fle4! ! de 18. �e4 Wh8 19. e6± Botvin nik] flh5 14. b4 b5 [14 ... fS 1S. eS bS 16. a4 flh£6 17. ab ab 18. flbS eb 19. �bS fle4 20. �eS± Botvinnik; 20... ..fJeS 21. fleS�; 14... aS 1S. bS de 16. �e4 l"'le8;t] 15. c5 flb6 [6fle8; o1S... eS 16. de fles 17. fles �eS 18. �eS l"'leS 19. '@'b2 '@'e7 20. a4;;\; Botvinnik; 19... '@'e7 20. a4 l"'lee8!?] 16. it.e5 [16. g4?! fl£6 17. gS flhS 18. �eS? �eS 19. de ..£ld7 20. a4 (20. Wh1 '@'e7) fles 21. fles '@'gS 22. ..£lg4 fS+] flc4 [16... f6 17. eb fe 18. fles �eS (18... '@'b6 19. g4 fl£6 20. gS flhS 21. flg6+-) 19. de '@'b6 20. a4± Bolvinnik] 17. �c4 be 18. a4 [18. i.g7!? Wg7 19. a4 aS 20. bS;t] �f8 [18... f6 19. �d6 eS 20. g4?! (20. de fe 21. g4 e4 22. gh ef 23. '@'£3 '@'gSoo) fl£4! 21. '@'fl (21. ef ed) fld3+] 19. h3! f6 20. �h2 '@'d7 21. l"'la1 ..£lg7!? [6..£lfS-h6-f7, eS] 22. Wh1 [22. e4!?] fl£5 23. e4 flh6 24. l"'lg1!? [24. eS fS 2S. �f4 fl£7 26. l"'lg1 '@'d8 27. g4 fg 28. l"'lg4 ..£lh6oo] flf7 25. e5 f5 26. g4 fg [26 ... Wh8 27. gf gf 28. �f4;t] 27. hg [6gS] g5 28. '@'e3 h6 [28... �e7?! 29 . ..£ld2 flh8oo] 29. fld2 [29. fle2 flh8 30. ..£lg3 flg6 31. flhS �e7 32. fl£6 �f6 33. ef '@'£7 34. �eS fleS!? (34 ... fl£8 3S. fld2 flh7 36. f4!± Botvinnik) 3S. de aS 36. bS?! (36. l"'lgb1!) eb 37. ab d4!oo] flh8 30. f4?! [30. fle2! flg6 31. f4 gf 32. fl£4 fl£4 33. �f4 '@'h7 34 . ..fJn± Botvin nik] gf 31. �f4 '@'h7 32. <2lf1 [32. l"'lafl flg6 33. �g3 �e7oo] flg6 33. fle2 [33. flg3 fl£4 34. '@'£4 �e7 3S. flhS l"'lf8 36. <2l f6 � f6 37. ef l"'lf7 38. l"'lafl l"'laf8 39. '@'es '@'d3-+ Botvinnik; 40. gS '@'e3 41. l"'lg3�] (diagr arn)
33... aS! [33... fl£4!? 34 . ..fJ£4 �e7! (6�gS) 3S. flg3 (3S . ..£le6 �e8! 36. fle7 �gS 37. flea �e3 38. ..fJ£6 Wg7 39. ..£lh7 �d4!+ Botvinnik) �gS 36 . ..fJghSoo] 34. ba [34. bS eb 3S. ab �eS ! ! 36. �h6 (36. de? d4)
fleS? (36... l"'lf8oo) 37. '@'gS!+-] l"'la5? [o34 ... lt.a6] 35. flfg3 Ilea8 [3S... ..fJ£4 36. fl£4 '@'£7 37. flfhS 6..£lf6; 6Ilafli] 36. flh5 �g7?! [36 ... Wh8!?] 37. flc3± fl£4? [o37... l"'lf8 38. l"'la2 ..fJ£4 39. fl£4 �e8 40. l"'lh2 l"'la7 41. gS '@'fS 42. ..£le6 �e6 43. gh '@'£3 44. '@'£3 J"'lf3 4S. ..£le2 Ila£7±] 38. fl£4! �c8 39. J"'la2!+- Ilb8 [39... �f8 40. gS hg 41. Ilh2 '@'fS 42. ..£lfd5+-; 39 ... Wf7 40. gS hg (40 ... We8 41. gh �f8 42. flhS �h6 43. fl£6 Wd8 44. '@'h3) 41. l"'lh2 �h6 42. IlgS] 40. dh2 Ilb3 41. g5! h5 42. ..£lh5 [o42. g6 '@'h6 43. IlhS Ile3 44. '@'£2!+- Botvinnik] '@'d3 [42 ... Ile3 43. fl£6 (43. '@'e3 '@'e4=) W£7 44. g6 '@'g6 4S. '@'e3+-] 43. '@'£4!? [43. ..fJ£6 W£8 44. '@'£4+-] Ilc3 [o43... '@'£5] 44. ..fJ£6 Wf8 45. fle4?! We8 [45 ... Wg8 46 . ..fJ£6 W£8 47. fldS We8 48. fle3 '@'e3 49. Ilh7 Ila7 50. gfl 6l"'lg7+-; 4S ... We7 46. ..£le3 '@'e3 47. l"'lh7 Wd8 48. '@'£7 (48. l"'lg7? '@'h3=) Ila4 49. '@'g8+-] 46. <2ld6 Wd8 47. Ilh8
�h8 48. '@'£8
1:0
Ell
113 Budo - Bot vinnik
Round 5
28.10.31
1. d4 fl£6 2. c4 e6 3 . ..fJ£3 �b4 4. �d2 '@'e7 5. g3 0-0 6. �g2 �d2 7. '@'d2 d6 8. 0-0 e5 9. flc3 Ile8 [9... e4? 10. flgs
�f5 11. '@'£4±; 9... h6 10. e4 �g4 11. dS �f3 12. �£3 aS 13. b3 e6 14. de be 15. Ilfd1 ..£le8 16. e5 de 17. ..£la4 ..£le7 18. Ilacl ..£le6 19. '@'e3 ..£ld4= Csom - Kurajica, Seara,
132
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
1980] 10. e4 ilg4 [10... a5 11. h3 fla6 12. ldad1 c6 13. ldfe1 �c7 14. b3 ild7 1S. ldcl �b8 16. flh4 �a7 17. lded1 h6 18. Wh2 bS 19. flfS b4;::::! Razuvaev - Inkiov, So fia, 1989] 11. flh4 [11. fle1!? flc6 12. h3 (12. flc2 ed 13. fld4 fld4 14. �d4 �eS 1S. �d2 �hS 16. f3 ilh3= Razuvaev Kochiev, Moscow, 1989) ild7 13. flbS ilc8 14. dS flb8 1S. fld3;;l;; ] ed [o11... flc6 12. h3 (12. dS fld4 13. f4 ild7 14. fl£3 cS 1S. de flf3 16. il£3 ilc6) ild7 13. flf3 fld4 14. fld4 ed 1S. �d4 �eS 16. �d2 �hSoo Botvinnik] 12. �d4 cS [12... flc6!? 13. �d2 fleSoo] 13. �d2 flc6 14. h3 ile6 15. fldS [1S. b3!? fld4 16. Wh2 (16. f4!?) ild7 11. ldfe1 f'-,fl£3] ild5 16. fl£5 �d8 [16 ... �eS? 17. cd tzJe7 18. f4+- Botvinnik; 18 ... fle4 19. ile4 (19. fe fld2oo) �e4 20. fld6 �dS 21. �dS fJdS 22. fle8 lde8 23. ldfe1±] 17. cd [17. �gS g6 (11 ... flhS? 18. flh6 W£8 19. �dS) 18. ed fles 19. flh6 Wg7 20. b3 flg8=] fle7= 18. fle7 lde7?! [o18... �e7 l'-,tzJd7, f6 Botvinnik] 19. ldaeli �e8 20. lde3 �a4 [20... fle4? 21. �e1 fS 22. f3+-; 20... aS 21. ldfe1 l'-,£4, eSi] 21. lda3 �d7 [21... fle4? 22. ile4 � e4 23. lde3+- Botvinnik] 22. lde1 fle8 [22 ... ldae8 23. ldae3 �d8 (23 ... bS 24. f4 b4 2S. eS flhS 26. �e2 g6 27. e6 fe 28. de �d8 29. fS±) 24. £4 fld7 2S. eS de 26. d6 lde6 27. ildS ef 28. lde6 fe 29. lde6i] 23. £4 £6 24. ldae3 flc7 [24 ... ldd8 2S. Wh2 flc7 26. il£3 (L'-,ilg4, h4i) fS? 27. ef lde3 28. lde3 �fS 29. lde7±] 25. e5 fe 26. fe lde5 [26... de? 27. d6 lde6 28. ldd1 fle8 29. ildS±] 27. ldeS de (diagram)
28. lde5 [28. d6!? ldd8 29. ldeS �d6 (29 ... b6? 30. de �d2 31. <;!/ dS!+-; 29 ... Wh8!?) 30. �d6 ldd6 31. ldcS fle6 32. ldc8 Wf7 33. ldb8;;!;; ] lde8 29. �e3 lde5 30. W'e5 fle8 31. d6?! [31. �b8 b6 32. a3 Wf7 33. �£4 Wg8=; 31. h4!? fld6 32. ilh3 (32. �e6 �e6 33. de Wf8 34. iidS We7 3S. Wg2 bS 36. W£3 W£6 37. W£4 h6+) '&d8 33. ile6 Wh8 34. hS h6 3S. g4i] fld6 32.
�c5 b6
112
174
E23 Bot vinnik - Mazel
Round 6
29.10.31
1. d4 fl£6 2. c4 e6 3. flc3 �b4 4. �b3 c5 5. de flc6 6. ilg5 [6. a3 �c3 7. �c3
fle4 8. �g1 �aS 9. b4 tzJb4 10. �h8 We7 11. ilgS flgs 12. ab �b4 13. Wd1 �b3= Lukov - Murey, Clichy, 1998] ilc5 [o6 ... h6 - game 198] 7. tzJ£3 h6 [7 ... b6!?] 8. ilh4 �b6 [8... b6 9. e4 ile7 10. eS flg4 11. ilg3 f6 12. ef fl£6 13. �d3;;l;;; 8 ... ile7 9. e4 d6 10. 0-0-0;;l;; ] 9. �c2 [o9. �b6 ab (9 ... ilb6 10. 0-0-0 gS 11. �g3 dS 12. cd ed 13. e3;;l;;) 10. a3 0-0 (10 ... ilb4 11. 1''k 1;;l;; ; 10... fld4 11. fld4 i,d4 12. )del;;!;;) 11. e3;;l;;] ile7! [9... dS 10. e3 (10. cd ed 11. e3 �fS!i) de (10... tzJe4 11. cd tzJc3 12. de fldS 13. a3 �as 14. tzJd2±) 11. itc4 (11. i,£6 gf 12. ilc4 ild7oo) ile7 (11... �b4 12 . .f:ld2;;l;; ) 12. o-o 0-0 13. ldfd1;;!;;] 10. e4 d6 11. �e2 [11. ldd1 0-0 12. ile2 ldd8 13. h3 (13. 0-0 gS 14. ilg3 <:'lhS=) <:'lhS=; 11. 0-0-0 0-0 12. h3oo] 0-0 [11 ... flhS 12. ile7 tzJe7 13. �d2!? (13. 0-0 fl£4 14. ldfd1 0-0 1S. �fl;;l;;) 0-0 (13... tzJ£6 14. 0-0 ild7 1S. ldfd1±) 14. ldd1 <2Jf6 1S. �d4±] 12. 0-0 a6 [12 ... flhS 13. �e7 fle7 14. �d2!? (14. ldfd1 flf4 1S. �d2 eS 16. ldab1 ilg4;::::! ) ldd8 (14 ... eS 1S. <:'leS±; 14... flg6 1S. ldfd1 flhf4 16. ldab1 ldd8 17. ilfl±) 1S. ldfd1;;l;;; 12 ... gS!? 13. ilg3 flhS 14. 8fd1 flg3 1S. hg a6=] 13. ldadl ldd8 14. l:"rd2 [14. h3 flhS=; 14. �c1 �c7 (14 ... ild1? 1S. i,£6 gf 16. �h6 �b2 17. ldd3+-;
133
7th USSR Championship - 1931
14... g5 15.
21 ... b5? [21... aS? 22. tzJbS! f§'e4 23. ild3 f§'e6 24. tzJa7+-; 21... f§'e7 (622... bS) 22. f§'b2 (22. b4 f§'b6 23. f§'b1;l;; ) b5 (22 ... i.e6;l;;) 23. ab ab 24.
f§'e4
B85
175 Sozin - Bot vinnik
Round 7
30.10.31
1. e4 c5 2. tzJf3 e6 3. d4 cd 4. tzJd4 tzJf6 5.
[12. i.£2!? 0-0 (12... eS 13. tzJ£5 i.£5 14. ef ef 15. f§'cl f§'e2? 22. fe f§'b2 23. f6 i.£6 24. ef g6 25. f§'f4+-) 20. tzJd5
19...
134
22. ab £6 [22 ... �e6 23. �d2 f6 24. l"'i£3 l=ifd8 25. l=id3 6l=td5 Sozin] 23. �£3 [23.
l=id5!? l=ife8 (23... l=ifd8 24. i.e3 � e6 25. l=ifd1 b5 26. �£3;1;; ) 24. �f3 �e6 25. l=ifd1;!;; ] �c6 24. l=idS! l"Ue8 [24... �d7 25. �e4;!;; ] 25. l=ifdl l=fc7 26. h3 �£8 27. i.e3 bS [27 ... e4 28. �h5 (28. W'c2!? b5 29. g4-) b5 29. g4 l"'ke8 (29... aS 30. g5 a4 31. ba ba 32. gf gf 33. l=ig1 l=ig7 34. l=ig7 i.g7 35. l=id6 �d6 36. �e8 i.£8 37. �e4+-) 30. b4 l=ted8 31. g5 i.e7 32. l=i1d4±] 28. Wh2 l=f£7 [28 ... e4 29. W'e2 l=iee8 30. b4 W'e7 31. g4-] 29. l=fld2 [29. �h5 a5;::t] �c8 [29... l=fe8 30. b4 l=ife7 31. g4;!;; ] 30. g4 �c6 31. �dl [31. b4 l=fe8 32. �g3;!;; ] �c8 32. �fl �c6 33. fe fe [33 ... l=fe5 34. l=i5d3!; 33 ... de 34. b4 6i.e5 Sozin] 34. W'd3 l=ib8 [34... l=ie8 35. W'e4 l=ie7 36. g5 l=iee8 37. £6--.] 35. �e4 l=ie8 36. gS �d7 37. l=f£2 i.e7 38. l=idl [38. e4!? l=if£8 39. l=id1 (39. W'e5 �g5-+) W'e7 40. l=fa1 �e8 41. eb ab 42. l=ia7±; 38 ... l=ie£8 39. �e5 i.g5 40. l=td6 l=i£5 41. l=id7 l=ie5 42. l=i£8 Wf8 43. i.d4;!;; ] l=fe£8 39. �dS [39. l=tdfl? d5! Sozin] Wh8 40. l=idfl i.d8 [ 40... ld£5 41. ld£5 ld£5 42. �a8 i.d8 (42 ... i.£8 43. �£8) 43. ld£5+- Sozin; 40... �e8!? 41. £6 (41. e4 ld£5 42. ld£5 ld£5 43. ld£5 �f5 44. �a8 i.£8+) gf 42. gf ld£6 43. ld£6 ld£6 44. ld£6 i.£6 45. �d6 Wg7oo] 41. h4 [6h5, g6] �b7 [41... ld£5 42. ld£5 ld£5 43. ld£5 �f5 44. �d6 �e2 (44... W'e8 45. W'£8) 45. Wg3+-; 41... g6 42. fg ld£2 43. ld£2 ld£2 44. i.£2 hg 45. e4 6e5+- Sozin] 42. 'W'b7 [42. �d6?? �e4! 6i.e7 Sozin] ldb7 43. ldd2! ldd7 44. lddS! [44. e4!? i.e7 45. h5 lde7?! 46. h6 gh 47. f6 i.d8 48. ldd6 hg 49. i.gs h6 50. i.h4 be 51. ldfd1 lde8 52. be±] Wg8 [44 ... i.e7 45. Wg3 Wg8 46. Wg4 ldb8 47. h5 lddd8 48. Wf3 lde8 49. We4±] 45. Wg3 i.c7 46. Wg4 g6?! [46 ... ldd£7 47. h5 h6!? 48. g6! (48. gh?! Wh7! 49. hg ldg7;J;; ) l=i£6 49. i.d2 ldb8 50. i.e1 ldf£8 51. i.h4±] 47. £6 W£7 48. W£3! We6 49. \¥/e4 ldb8 so. b4 �b6? [50 ... db7 51. lda1 i.b6 52. lda6! i.e3 53. £7! W£7 (53 ... l:d£7 54. lddd6 L'1ss. We3+-; 53 ... ldb8 54. ldb5 655. We3+-) 54. We3
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
We6 (54 ... We7 55. lda5) 55. We4 ldb8 56. lde5+- Sozin; 50 ... lde8! 51. b3 (51. lda1 i.d8 52. lda6? lde4) i.b8 52. i.d2 ld£7 53. lda1 lde6 54. ldcl ldfe7;!;; ) 51. £7 ld£7 52.
ldd6 Wd6 53. ld£7 i.e3 54. ld£6! We7
[54 ... We7 55. We3 ldd8 56. lda6 ldd1 57. Wc4 l.del 58. Wd5+-] 55. We3 l.da8 56. l.db6! W£7 [56 ... aS 57. ldb5 ab 58. ldb4+ Sozin] 57. We4 ldc8 58. WeS ldc4 59. l.da6 l.dh4 60. lda7 \¥/g8 61. ldc7! [61. l.da5 l.dg4 62. Wf6 ld£4 63. We6 ld£5 64. e4 ldg5 65. ldb5 Sozin] ldg4 62. W£6 ld£4 63. We6 ld£8 [63 ... ld£5 64. lde5+- Sozin]
64. ld cS l.db8 65. Wd6
176
t:O
E85 Bot vinnik - Ala tortsev
Round 8
31.10.31
l. d4 fl£6 2. c4 g6 3. £3 i.g7?! [3... d5!?
4. ed fld5 5. e4 if:lb6 6. if:le3 i.g7 7. �e3 0-0] 4. e4 d6 5. if:lc3 0-0 6. i.e3 eS 7. flge2 flc6 8. �d2 fld7 9. dS [9. 0-0-0 flb6 10. b3 ed 11. fld4 a5l Botvinnik] fle7 10. g3!? [10. g4 f5 (10 ... if:lb6 11. flg3 f5 12. gf gf 13. i.g5 f4 14. if:lh5l) 11. gf gf 12. i.gs £4 13. .fJc1 i.£6 14. ldg1 Wh8oo] fS [10 ... aS 11. i.g2 b6 12. 0-0 ifles 13. b3 �d7 14 . .fJcl f5 15. i.b6;!;; Saemiseh - Yates, Marianske Lazne, 1925] ll. i.g2 fe [11 ... .fJ£6 12. h3 a6 13. g4 f4 14. i.£2 h5 (Alator tsev - Tolush, USSR, 1939) 15. g5 .fJd7 16. h4 aS 17. flcl b6 18. b3 if:le5 19. a3;!;; 6ldb1, b4] 12. fe if:l£6 [613... .fJg4; 12 .. . aS!? 613 ... .fJe5, 14 ... i.d7] 13. h3! b6 [13 .. . .fJh5 14. g4 Botvin nik] 14. b3 Wh8?! [14 ... i.d7!?] 15. g4! .fJeg8 16. if:lg3 i.d7 17. 0-0-0 [6W'e2, g5, h4-h5 Botvinnik] h6? [17 ... a6!? 6b5] 18. gS! hg? [18... .fJh7! 19. gh �f6± Botvin nik] (diagram)
19. h4! [19. i.g5!? 6h4-h5] i.g4 [19... g4
20. h5 Wh7 21. hg Wg6 22. lddfl �e7 (22 ... .fJe7 23. �h6!+-; 22... Wf7 23. .fJh5! i.h8 24. i.h6 lde8 25. �g5 6i.g7+-) 23. i.g5!-] 20. hg .fJhS 21. .fJce2 [21. �fl!? (6i.e2) i.d1 22. �dl+-] .fJe7 22. ldh4
7th USSR Championship - 1931
135
i.g5 f6 9. i.e3 0-0 10. �d2�]
4"lh5 W'e7 26. ldfe1
f5! 11.
28.
�d7 23. lddh1 Wg8 24. ldg4! �g4 25. i.h3 �£3 26. ld£1
Wh8 28. ld£3 ld£3 29.
Round 9
C15
2.11.31
1. e4 e6 2. d4 d5 3.
i.b5
8.
6.
136
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
�e2-+] l"'lc1 35. l"'lcl �d3! 36. l"'lc5! b3 [36 ... �b5 37. l"'lb5 �d6 38. i.d6 l"'ld6 39. h3!oo Rohlin; 36... l"'lb7!? 37. tzJe7 b3 38. d1 b2 39. �b2 l"'lb2 40. l"'lcl �e7 41. tzJe6 �e4-+] 37. h3 l"'lb7 38. tzJc7? [38. tzJe3 b2 (38... l"'ld7!-+ Rohlin) 39. l"'ldS l"'lb3! (39... b1� 40. tzJb1 l"'lb1 41. �h2= Rohlin) 40. tzJb1 �b1 41. d7 �e7 42. d8� �d8 43. l"'ld8 �£1-+; 38. �a3! l"'lb8 (38... b2 39. l"'ldS b1� 40. tzJb1 l"'lb1 41. �h2=) 39. l"'le3 �e4 40. d1 l"'ld8 41. l"'lb3 l"'ld7 42. tzJe4+]
i.d6!
0:1
1 78
A98 Bot vinnik - Kan
Round 10
3.11.31
1. d4 e6 2. c4 £5 3. g3 tzJ£6 4. i.g2 i.e7 5. �£3 d6 6. 0-0 0-0 7. b3 �e8 [7... �e4!?] 8. �c2 [8. tzJe3; 8. i.b2] �h5
[6tzJe6, i.d7, l"'lae8, i.d8, eS Botvinnik; 8 ... i.d8 9. i.a3 tzJe6 10. tzJe3 eS 11. de tzJeS 12. tzJe5 �e5 13. l"'lad1;l; Botvinnik] 9. tzJc3 tzJc6 [9 ... aS!?] 10. i.a3 i.d7 11. d5! [11. e4? fe 12. �e4 tzJe4 13. �e4 dS-+ Botvin nik] tzJd8 12. tzJe5 [o12. l"'lad1 (612 ... eS? 13. tzJeS Botvinnik) l"H7 (12... tzJe8 13. de tzJe6 14. �dS i.d8 1S. tzJd4;l;) 13. de!;l; game 303] de [12 ... i.e8 13. tzJd3 614. �f4;l;] 13. i.e7 l"'l£7 14. i.a3 [14. i.d8 l"'ld8 15. de i.e6 16. i.b7 tzJg4--; 14. d6 ed (14 ... tzJe6 1S. i.£6 l"'l£6 16. de l"'lh6 17. h3 �d4 18. �d1 i.e6 19. e4!±) 1S. i.d6 i.e6 16. f3 e4= Botvinnik] ed 15. �d5 £4! [6i.h3, tzJg4; 15... �dS 16. i.dS i.e6 17. i.£3 �gS 18. i.b2;l;] 16. l"'lad1 [16. tzJe1? i.fS-+; 16. gf!? i.h3 (16... ef 17. tzJ£4±) 17. fe tzJdS (17 ... �g4 18. 'WI'e4!±) 18. � dS tzJe6 19. �h1 (19. �d3? tzJ£4-+) i.n 20. l"'ln (20. i.e6 i.e2+) l"'le8 21. i.b7 �e5 22. e3;l;] tzJd5 [o16... �h3 17. tzJ£6 l"'l£6 18. �£3 �£1 19. l"'lfe1;l; Botvinnik] 17. i.d5 i.e6 18. �d3 [619. i.£3; 18. �e4 e6! Botvin nik; o18. �£3 �g4 19. �g4 �g4 20. �e4;l;] i.d5 19. �d5 [19. ed l"'lf6!oo 6tzJf7-gS; 620... l"'lh6] �c6
20. i.c5! [621. b4; 621. �e6] [20. �e6? tzJd4+; 20. b4 l"'ld8! Botvinnik] l"'le8! [20 ... �e2? 21. �e6 �hS 22.· l"'ld7 �fS 23. �fS l"'lfS 24. l"'le7 l"'l£7 2S. l"'l£7 �f1 26. gf ef 27. l"'ld1± Botvinnik] 21. b4 a6? [21... h6! 22. bS l"'ld8 23. be l"'ldS 24. eb l"'leSoo Botvin nik; 21... �e2? 22. l"'lfe1 �hS (22... �a2 23. bS+-) 23. bS £3 (23 ... fg 24. hg �aS 25. TieS! +-) 24. ud3!+-] 22. b5 ab 23. cb tzJa5 [23 ... �e7 24. i.e7! (24. �d7+- Bot vinnik) l"'le7 (24... e6 25. be be 26. �e4+-) 2S. �d8+-]
24. �e6!+- l"'la8 25. l"'ld7 �g6 [25 ... �£5 26. �fS l''H S 27. l"'le7 l"'l£7 28. l"'l£7 �f1 29. l"'lcl! (29. l"'ld1 tzJe4 30. l"'ld7 �g6 31. l"'lb7 l"'la2 32. i.£8+-) l"'le8 30. gf ef 31. �e3+-] 26. �d5 h6 27. l"'lc7 l"'le8 [27... �£5 28. l"'le7+-] 28. i.b4 [28. i.b6!+-]
b6 29. i.a5 ba 30. b6 �e6 31. �e6 l"'le6 32. l"'lb1 ;'le8 33. l"'l£7 �£7 34. b7 l"'lb8 35. gf ef 36. �g2 �e6 37. �£3 g5 38. �e4 1:0
7th USSR Championship - 1931
137
179 E18 Zamy khovsky - Bot vinnik
Round 11 4.11.31
1. d4 e6 2. c4 ':f:lf6 3. ':f:l£3 b6 4. g3 .tb7 5 . .tg2 .te7 6. ':f:lc3 0-0 7. �c2 [7. d5!?] d5 [7 ... e5 8. d5 ed 9. ':f:lg5! h6 10. h4 (10. ':f:ld5!?) hg (10 ... g6 11. ':f:lh3± Botvin nik) 11. hg g6 12. gf .t£6 13. fld5±] 8. cd ed 9. 0-0 ':f:lbd7 [9... ':f:la6!? 10. ldd1 �e8
11 . .t£4 ldd8 12. ldacl e5 13. i.e5 ':f:le4 14. de ':f:le3 15. .te3 be 16. ':f:le5 ldb8 17. e3 .t f6oo Gavrikov - Yudasin, Frunze, 1981]
10. ldd1 lde8 11. .tf4 c6 12. ldac1 ':f:l£8 13. i.h3 [13. ':f:le5 .td6 14. ':f:ld3! Botvin nik; 13 ... ':f:le6!?] flg6 14 . .tg5 h6 15. .te3?! [15 . .tf6 .tf6 16. e4 de 17. ':f:le4= Botvinnik; 17 ... e5 18. de .te4 19. ldd8 i.e2 20. lda8 lda8 21. lde2 be 22. b3 .te7=]
.td6i 16. .t£5 ':f:le7 17. .td3 �d7 [6 �h3] 18. Wg2 .tc8 [18... ldad8!?] 19. flg1 ':f:lg4 [19... ':f:l£5!? 20. .t£5 �f5 21. �f5 .t£5+] 20. .td2 .tb7 21. f3 ':f:lf6 22. ':f:lh3 [22. e4 de 23. fe e5 24. d5 ':f:led5!
(24... a6 25. flf3 ':f:lg6oo) 25. ed fld5 26. ':f:ld5 .td5 27. Wf2 e4 28. .te4 .te4--+ Bot vinnik; 29. �b3 .te5 30. Wfl �b7 31. .tf7 (31. fle2 .td3! 32. .tf7 Wh8 33. .td5 .te2 34. Wg2 .td1 35. ldd1 �a6 36. .ta8 �e2-+) �f7 32. �f7 W£7+; 28 . .th7! Wh8 29. .te3±] c5 [6e4] 23. e3 [23. �b5 i.e6 24. i.e6 ':f:le6i Botvinnik; 23. de be 24. b3 fle6+ 25. ':f:la4?! e4!i] c4+ 24. .tn
b5
(diagram)
25. lde1 [25. e4? de (25... b4 26. e5+) 26.
':f:le4 ':f:le4 27. fe f5-+; 25. a3 a5 26. a4 b4 27. ':f:lb5 b3+] .tc6 [25... b4!? 26. fla4 ldae8+] 26. ':f:l d1 [26. e4 de 27. ':f:le4 ':f:le4 28. fe f5 29. ':f:l£2 fe 30. fle4 ':f:ld5 31. Wg1 ':f:lb4 32. �b1 .t£8+] ':f:lf5 27. Wg1 b4 28. ':f:lhf2 [6.th3] �c8 29. .th3 .td7 [630 ... fld4!] 30. .tf5 [30. flg4!?] .tf5 31. e4 .tg6 32. �a4 de 33. fle3? [o33. fe fle4 34. .tb4 fl£2 35. ':f:l£2 .tb4 36. �b4 ldb8oo] ef 34 . .tb4 [34. lde4 �b8 635... .tg3
Botvinnik] .tb4 35. �b4
35... ldb8! [35... lde3?oo 36. lde3 ':f:ld5 37. �d2 ':f:le3 38. �e3 �e6 (38 ... �f5) 39. b3 lde8 40. �e3oo Botvinnik; 40 ... lde2 41. be (41. �e4 �e8 642... �e3) lda2+; 38... �f5!?+] 36. �c4? [o36. �e3 �a6 37. ':f:le4 lde1 38. �e1 �a2+] �b7 37. d5 [37. h3 )':\hc8] "W'b2-+ 38. �f4 "W'a2 39. �f3 �a3?! [39 ... ldb3 40. �f4 �d2! 41. ldcd1 �c3 42. d6 lde3 43. lde3 �e3 44. d7 ':f:ld7-+] 40. lda1 �c5 41. ldad1?! [o41. ldacl �b4 42. �d1+] ldb3 42. ldc1 [42. d6 ldbe3 43. lde3 lde3 44. �f6 gf 45. d7 .tc2 46. d8� Wo7 47. �d4 �d4 48. ldd4 a5-+] ldee3 43: ldc5 ldf3 [ 43... lde1 44. Wg2 ldg1 45. Wg1 ld£3-+] 44. d6 Wh7
45. ldc7 ldb2 46. ':f:ld1 ldd2 180
0:1
060 Botvinnik - Bogatyrchuk
Round 12 5.11.31
1. d4 d5 2. c4 e6 3. flc3 ':f:lf6 4. ':f:lf3 c6 5. i.g5 flbd7 6. e3 .te7 7. .td3 0-0
138
8. 0-0 de 9. �c4 ifldS 10. �e7 '&e7 11. �e4;;!;; l"'!d8 [11... �S£6 - game 18S; 11 ...
eS?! 12. de iflSb6 13. ifld6 ifleS (13... ifle4 14. �e4 bS 1S. '&d6) 14. ifles '&eS 1S. �f7 Botvinnik; 1S... '&eS 16. �b3 l"'!f7oo; 13. '&d6 l"'!e8 14. '&e7 l"'!e7 1S. �d6±; 11 ... iflSb6 12. �b3 eS 13. l"'!cl;;!;;; 11 ... b6 12. l"'!cl �b7] 12. '&c2 [12. a3 eS! 13. '&e2 ed 14. ifld4 ifleS= Lounis - Koskela, Novi Sad, 1990; 12. l"'!cl!?] �f8 [12... �b4 13. '&e2;;!;; ; 12 ... b6 13. l"'!acl �b7 14 . .£legS �£8 (14 ... iflS£6? 1S. �eS±) 1S. l"'!fd1;;!;; ] 13. l"'!ac1 �d7 14. �c5 �e8 15. e4 iflb6 [1S ... �f4 16. l"'!fd1 l£l8g6 (16 ... £6 17. '&d2 l£l4g6 18. '&e3;;!;; ) 17. eS �dS 18. ifle4;;!;; ] 16. �b3 l"'!ac8 [16 ... £6!? 17. l"'!fd1 (17. l"'!fe1 �hS 18. ifle6! ? �e6 19. '&eS '&f7 20. �e6 '&e6 21. '&hS '&a2 22. b4oo) �hS 18. '&e3 Wh8;;!;; ] 17. e5!? [17. a4 l"'!e7 18. aS iflhd7=] l"'!c7 18. �e4 f5?! [18 ... ifle8 19. '&e3! iflg6 (19 ... fS?! 20. ef gf 21. dS! Botvinnik) 20. l"'!fe1;;!;; ]
19. �d6 [620. �fS; o19. ef gf 20. '&eS! Wg7 (20... '&eS? 21. �£6±) 21. '&aS l"'!a8 (21... �g6 22. l£lg3 l"'!a8 23. l"'!fe1±) 22. l"'!fe1 i.£7 23. �g3±] Wh8 20 . .£ld2 i.hS [6i,e2-a6] 21. l"'!fe1 .£lg6 [21... .£le8 22. 4:l2e4;;!;; ; 21... '&gS 22. g3 (22. 4:lbS? l"'!ed7 23. �d6 �e8+) 4:le8 23. f4 '&g6 24. �2e4 bS (24 ... �d6?! 2S. ed±) 2S. 4:laS!;;!;;] 22. g3 [22. iflfS? ef 23. '&fS l"'!d4 (23 ... '&h4 24. l"'!e4) 24. f:le4 '&eS (24 ... '&h4 Botvinnik; 2s. £3! �d7 26. 4:lgs l"'!d2 21. 4:lr7 Wg8 28. ifld6 Wh8=) 2S. 4:l£6 i,e2!-+; 22. dS .fJeS!? (22 ... -£ldS? 23. i.dS .fJeS 24. l"'!eS '&d6 2S. �e4+-; 22... ed 23. '&fS±) 23. 4Jrs ef 24. '&fS i,g6 2S. '&es '&eS 26.
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
l"'!eS l"'!ed7 27. �f3 �dS=] �f8 23. '&c3 l"'!cd7 24. �2c4 [o24. '&e3 (6£4) Botvin nik] �d5 [24... 4:le4 2S. i,e4;;!;; ] 25. '&d2 h6 [64:lh7-gS; 2S ... �f3 26. �e3 ifle3 (26 ... '&gS 27. �dS ed 28. l"'!e3;;!;; ) 27. '&e3 i,g4 (27... i,ds 28. �dS ed 29. l"'!e2±) 28. f3 i,hs (28... �h3 29. �e2 �g6 30. b4;;!;;) 29. i,e2;;!;; ; 26. '&d3! i,g4 27. �aS±] 26. 4:le3 [o26. 4:las �h7 (26 ... i,£3 27. '&d3 i,hS 28. �dS ed 29. '&b3±) 27. £4±] �b6 [26 ... 4:le3 27. '&e3 iflh7 28. £4 gS 29. Wh1;;!;;] 27. '&aS 4:lc8? [o27 ... l"'!a8 28. '&e3!? (28. l"'!e3 .£lh7 29. £4;;!;; ) iflh7 29. f4;;!;; ] 28. 4:lec4?! [28. 4:le8 l"'!e8 29. '&a7 l"'!ed8 30. '&eS! '&£7 31. �e4 l"'!dS 32. '&a7 �4Jd6 Botvin nik] �d6 29. �d6 [29. ed '&£6 30. �eS!? (30. '&eS �g6 31. £4 b6=) l"'!d6 31. '&a7 l"'!d4 32. '&b7 l"'!e4! (32... l"'!d2? 33. �e4±) 33. l"'!e4 fe 34. �e4 eS;::::! ] l"'!a8 30. '&c5 4:lh7 31. �c4?! [31. £4 gS 32. '&e4 i,£7 (32... �£8 33. �fS W'h7 34. 4Jd6 gf 3S. l"'!e3±) 33. 4:l£7 (33. l"'!fl i,g8) '&f7 34. '&e6 '&e6 3S. �e6 l"'!d4 36. gfl±; 31... 4:l£8 32. l"'!e3;;!;;] 4:lg5! [31... '&es 32. de iflgS 33. l"'!e3! .£lf3 34. Wg2;;!;; ] 32. '&e7 [32. �d1 '?!!eS 33. de 4Jf3 34. i,£3 i,£3 3S. l"'!e3 �dS=] l"'!e7 [ 32... �£3 33. Wh1 l"'!e7 34. l"'!ed1 .fJgS 3S. l"'!e1 �£3 (3S ... �f3=) 36. Wg1 i,ds 37. i,d1=] 33. i,d1 i,d1 34. l"'!ed1 l"'!d8 35. Wf1 l"'!ed7 [3S... 4Jf3 36. �d6 4:lh2 37. We2 6£3 Bolvinnik; 3S ... 4:lf7 36. We2 l"'!ed7 37. £4 (37. We3?! eS) gS (37 ... l"'!d4 38. �d6 l"'!d1 39. l"'!d1 l"'!d7 40. �f7 l"'!f7 41. l"'!d8 Wh7 42. l"'!e8 l"'!d7=; 37... Wg8 38. We3 es 39. �d6=) 38. b4=] 36.
�d6 Wg8 37. We2 4:lf7 38. �f7 Wf7 39. We3 l"'!d5 40. l"'!d3 l"'!a5 41. a3 1/2 181
C17 Yudovich - Bot vinnik
Round 13
6.11.31
1. e4 e6 2. d4 d5 3. 4:lc3 �b4 4. e5 c5 5. a3 cd 6. '&d4 [o6. ab] �c6 7. i,bS
[7. '&g4 �e3 8. be �eS (8... �ge7! 9. '&g7 l"'!g8 10. '&h7 �eS+ Botvinnik) 9. '&g7 '&£6 10. '&£6 (10. i,h6!) �£6 11. 4Jf3 4Jf3
139
7th USSR Championship - 1931
12. gf �d7=i= Kashdan - Tartakower, London, 1932; 7. 'W'g4] �aS [7 ... �e7 8. 'W'g4 W£8 9.
l'dd3 lde5;!;] 22. ldd2 a6 23. ldfd1 �c7 24. h3 [24. ldel!?] �£7 2S. £3 �b7 [25... �g6 26. Wh2 ldg5 27. lde1±] 26. Wh2
[26. �e2!? ld£6 27. �d4 (27. f4!? i.e6 28. �d4 i.d7 29. g3 e5!? 30. �e5 lde8 31. 'W'e7 i.h3 32. �f7 ldf7 33. �e6 i.g4 34. l'dcl l'db7 35. e3±) lde8 28. �e5±] Wh8 [26 ... �e7 27. Wh1 ld5f6 28. ldd4 ,tea 29. lde1±] 27. lde1 [27.
34. �£2 h6 3S. .f'ld1 'W'bS 36. �d4
[o36. b3 �a5 37. a4 L-..f'le3 Botvinnik] �gs 37. �e3 �g6 38.
. . � .
-�---�.u�m'"., J
� %-�� � • � • . • • � WI Wl i & WI � g. D, rg t�g�� lrgt�. i.
16. i.d8! [16. �e6? i.e3 17. be �e6; 16. ldae1 i.e3 (16... 'W'e7 17. �e6 �e7 18 . .fJe7! ! �e7 19. �f5+-; 16... lde5 17. i.d8+-; 16... i.a6 17. .f'ld3 �e7 18. �f5+-) 17. be lde5 18. i.d8! (18. 'W'g3+-) �d6 19. i.f6+-; 17... �e7 18. (Je6 �g5 Botvinnik; 19. �g5 ldg5 20. f4 l'dh5 21. l'db1±] 'W'd8 17. �c6 �c7 18. �aS �aS 19. �d4 i.d7 [19 ... l'db8 20. b4 �e7 21. f4 i.a6 22. ld£3 ldb£8 23. g3±] 20. ldad1 lda£8 21. �e3 [21. f4!? ld5f6 22. g3 i.e8 23. l'dfe1 �g6 24. ldd2±] �c8?! [21... �e7!? 22. f3 a6 23. ldfe1 ldh5 24. g3 l'dhf5 25. ldfl (25. f4 g5+=) l'db8 26. b3 lde8 27.
,
•
. •
�� ·M �
39... ld£3!! 40. �a7 [40. l'df3 ef 41. �f2 fg+ Botvinnik] i.c6! [40 ... ldg3? 41. �b7 ldg2 42. Wh1 �g3 43. �a8 Wh7 44. �e4 L.45. �g2+- Botvinnik] 41. 'W'a6 [41. .f'ld1 e3! 42. ldf3 e2! !-+; o41. ld£3 ef 42. 'W'£2 Botvinnik] ldg3 42. ld£8 Wh7 43. �fl? [43. 'W'c4! ldg2 44. Wfl 8g1 45. We2
140
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
�g2 46. l'd£2 �h1 47. l'd£8 l'dg2 (47 ... l'de1 48. Wd2 e3 49. Wd3) 48. l'd£2 �h3 49. �e5 �£3 50. We1 l'd£2 51. �£2+] e3 44. �£5? [44. �d3 lt.g2! (44 ... l'dg2 45. wn �d3 46. ed ldb2+) 45. �g6 l'dg6 46. h4 (46. fle2 it.h3 47. Wh2 lt.g4 48. fl£4 l'de6 49. c3 g5-+) it.b7! 47. Wfl lt.a6 48. .f'lc2 (48. We1 l'dg1-+) l'dd6-+ Botvinnik] l'dg2
0:1
182 Rauzer - Botvinnik
Round 14
060
8.11.31
1. d4 fl£6 2. c4 e6 3. flc3 d5 4. it.g5 .f'lbd7 5. fl£3 c6 6. �b3 it.e7 [6... �aS
7. e3 (7. it.d2! Botvinnik) fle4 8. it.£4 lt.b4 9. l'dcl flb6 10. !fi.e1 �a4 11. i,d3 �b3 12. ab;;t; 6... aS 1. cd (1. e3 a4 8. fla4 de 9. �e2 b5=) ed 8. e3;;t] 7. e3 0-0 8. it.e2 [8. it.d3!'?] b6 9. cd ed [9 ... ed 10. 0-0;;t; 9 ... fldS 10. ile1 �e1 (10 ... fle7 11. ldd1;;t) 11. fldS (11. l'dcl fle3 12. ldc3 c5 13. �a3 it.b1=; 11. fle4 e5=) ed 12. 0-0 it.b7 13. l'dfcl;;t] 10. 0-0 [10. �a4 it.b1 11. lt.a6? b5!-+ Botvinnik] il.b7 11. l'dfd1 [11. l'dad1!? Botvinnik] ldc8 [11 ... fle4 12. il£4;;t; 11... h6 12. it.h4 .f'le4 13. lt.e7 �e7 14. .f'le4 de 15. fld2 e5= Botvinnik; 14. l'dacl;l;; 11 ... l'de8! 12. fleS? .f'les 13. de .f'ld7 14. it.£4 (14. it.e1 �e1 15. £4 f6) it.£8! 15. e4 .f'les 16. �c2 d4+; 12. l'dacl;;t] 12. fle5?! [613. £4; 12. l'dacl!;;t] fle5 13. de .f'ld7 14. it.£4 [615. e4] it.g5 [14 ... £6 15. ef fl£6 16. il.g3! 6e4 Botvinnik] 15. it.g5 [15. fle4? it.£4 16. ef de 17. e6 ldc7 18. lt.g4 fe (18... Wh8 19. ed £5+ Botvinnik) 19. �e6 l'df7 20. �b3 �e1 21. it.e6 .f'l£8-+] �g5 16. £4 �e7?! [16 ... �h4 17 . .f'le4! fles 18. fld6 flg4 19. it.g4 �g4 20. flc8;;t; 16 ... �£5!? 17. it.d3 (11. �a4 aS!oo) �e6 (17... �h5 18. �a4!? l'de1 19. l'dacl;l;) 18. �e2 g6 19. e4 £6? 20. ed ed 21. lt.g6±; 19... l"'rfd8oo] (diagram)
17. e4! �c5?! [17 ... de 18. fle4±; 17 ... fleS!
18. �a3 l'dfd8 19. ed cd 20. �a1 d4 21. flbS lda8 22. �b6 l'da6 23. 'f'!fe1 l"'rd1 24.
�b8 l'dd8= Botvinnik; 19. l'dacl 6fla4;;t] 18. Wh1 l'dcd8 [18... �e3? (619 ... d4; 619... 'f'!! £ 4) 19. .f'ldS+-; 13... d4 19. fla4 �e7 20. ldd4 cS 21. l'dd6± Botvinnik; 18... �£2 19. ldfl �h4 (19... �e3 20. it.g4 flcs 21. fldS±) 20. l'dad1±] 19. ed �e3 [19 ... ed! 20. it.£3!± Botvinnik; 20 . .f'ldS .f'leS!] 20. �c4?! [20. de?! it.c6 (20... .f'lcS 21. l'dd8 b'rd8 22. lddl lde8 23. �d5+-) 21. fldS 'f'!fe2 22. .f'le7 Wh8 23. flc6 fleS 24. �£3 b'rdl 25. lddl �b2 26. fla7 �a2;;t; 20. �a4 ed 21. ldd3 �£2 (21... �c5 22. b'rad1±) 22. ldfl �c5 23. ldfd1 it.c6 24. �d4±; 20. it.£3! �£4 21. de flcs 22. �a3 it.c8 23. �a7+-] cd 21. .f'ld5? [21. �d4! �d4 22. ldd4 fleS;;t Botvinnik]
21... it.d5! 22. ldd5 flc5! [623... lddS 24. �d5 �e2] 23. it.£3 [23. ldad1?! .f'le4+; 23. b'rd8 ldd8� Botvinnik; 24. ldfl (24. it.hS g6 25. �e2 �£4 26. l'dfl �d2 21. �c4=; 24. it.£3 fld3 25. h3 b5!? 26. �c1 fl£2 21. Wh2 �£4 28. g3 �d2=; 24. h3 bS!? 2s. �e3 �e2 26. �c5 �b2=) fle4 25. g3 (25. it.hS fl£2 26. g£2 �£2 21. �£1 Wh8
141
7th USSR Championship - 1931
28. h3 'W'e5! .629 ... l"'rf8=i=) fJd2 26. l"'rd1 (26. 'W'e7? 'W'e4 27. Wg1 'W'd4+) g5 27. 'W'e7 'W'e4 28. Wg1 'W'e3 29. Wh1=] fJd3 24. h3 l"'rd5 [24 ... 4:1£4 25. l"'rd8 l"'rd8 26. 'W'e4=] 25. i.d5!? [25. 'W'd5 fJr2 26. Wh2 'W'£4 27. g3 'W'e3 (.0.28 ... 4:ld3) Botvinnik; 28. l"'rfl fJd3 29. ile4 'W'e2 30. Wg1 f:le5 31. il£5 g6 (31... 'W'b2? 32. e6+-) 32. b4 fJa6+; 31. ilg2! 4:le6 (31... 'W'b2 32. l"'r£7+-) 32. b4=i=] 'W'g3
26. 'fd£1? [26. i.m l"'rf7 27. e6! fJ£2 28. Wg1 fJh3 29. Wh1 fJ£2 (29... l"'r£4?? 30. e7) 30. Wg1= Bo lvinnik] fJf2 27. Wg1 [o27. l"'r£2 'W'£2 Botvinnik; 28. b4 (28. a4 a6=i=) b5 29. 'W'e4=i=] fJh3 28. Wh1 4:lf2 29. l"'rf2 [29. Wg1 fJg4! 30. l"'r£3 (30. l"'rct 'W'h2 31. Wfl 4:le3) 'W'e1 31. 'W'fl (31. l"'rfl 'W'e3 32. Wh1 f:Y g3-+) f:Yn 32. l"'rn ( 32. wn fJh2-+) 4:le3!-+ Bo lvinnik] 'W'f2 30. ilf7?! [30. a4 a6 31. b4 b5 32. ab ab 33. 'W'e4 l"'rd8-+] l"'rf7 31. e6 l"'rf4! [32. e7 l"'re4 33. e8'W' 'W'f8 34. 'W'e6 'W'f7-+ Bot vinnik] 0:1 183
030 Bot vinnik - Ri umin
Round 15
9.11.31
1. d4 d5 2. c4 c6 3. fJf3 fJf6 4. e3 e6 5. ild3 �bd7 6. 0-0 ild6 [6 ... de 7. ile4 ild6 .0.0-0, e5 Botvinnik] 7. 4Jbd2 [7. 4:le3!? 0-0 8. e4] e5?! [7 ... 0-0 8. e4 e5!? 9. ed ed; 7 ... e5!?] 8. e4! [8. ed!? ed 9. de
fJe5 10. fJe5 ile5 11. fJf3;t Bagirov Utasi, Yurmala, 1985] 0-0 [8 ... ed 9. e5±;
8 ... de 9. fJe4±; 8 ... de 9. 4:le4 4Je4 10. ile4 0-0 (10... fJ£6? 11. ile6 be 12. de+-; 10... ed 11. 4Jd4 0-0 12. fJ£5±) 11. de 4Je5 12. fJe5 ile5 13. ilh7± Botvinnik] 9. cd cd 10. ed ed [10... fJd5 11. 4Je4! Botvinnik] 11. fJe4! 4Je4 [11... fJe5 12. fJ£6 'W'£6 13. ilg5± Botvinnik; 11 ... 4:le5 12. ilg5 ilg4 13. ile2 il£3 (13 ... fJ£3 14. ilf3 il£3 15. 'W'£3 ile7 16. d6+-; 13 ... ile7? 14. 4Je5 fJe4 15. ile7+- Botvinnik) 14. il£3 ile7 15. d6 ild6 16. fJ£6 gf 17. ilh6 l"'re8 18. ilb7 l"'rb8 19. ile6 l"'re7oo Kaeheishvili - Golosheha pov, Zagar, 1997] 12. ile4 fJc5 [12 ... f:l£6! 13. 'W'd4 (13. ilg5 ile7! 14. ilf6 ilf6 15. fJd4 'W'b6!) fJe4 (13 ... l"'re8 14. ilg5 ile7 15. l"'rfe1!) 14. 'W'e4 l"'re8� Botvinnik; 15. 'W'd4 ilf5 16. ilg5 'W'b6!? 17. ile3 (17. 'W'b6 ab 18. ile3 b5 19. 4Jd4 ild7� Neverov) 'W'a6!� Averkin - Neverov, USSR, 1985] 13. ilc2 [13. 'W'ci4 fJe4 14. 'W'e4 l"'re8 15. 'W'd4 (15. 'W'd3 'W'£6!) ilf5 Botvinnik] ilg4 [13 ... d3 14. ild3 f:ld3 15. 'W'd3 Bo lvinnik]
14. 'W'd4 ilf3 15. gf
15... 8e8! [.0.16 ... ile5 17. 'W'e5 'W'h4 (17 ...
l"'re8) 18. f4 'W'g4= Botvinnik; 15 ... 'W'd7 16. 'W'h4-+; 15... f5 16. Wh1 Botvinnik] 16. l"'rd1!? [16. ile3 8e5 17. 'W'g4 fJd7 (17... l"'rd5 18. 8ad1 h5 19. 'W'e4±) 18. f4 (lf6 19. 'W'f3 8d5 20. ilb3 l"'rb5 (20... l"'rf5 21. 'W'b7± Karpov - Shirov, Monte Carlo, 1995) 21. l"'rad1 (21. 8fd1 'W'e7oo) 'W'e7oo) l"'re2?! [16... ile5!? 17. 'W'e5 'W'h4 18. f4 (18. ile4 'W'h3 19. 'W'e2 ilh2 20. Wh1 ild6 21. Wg1 l"'rae8!-+) 'W'g4 19. Whl f:f£3 20. Wg1 'W'g4 21. wn 'W'h3=; 11. 'W'g4! 'W'd6 18. 'W'h4 (18. Wg2 l"'rae8 19. 'W'h4 g6 20. l"'rb1;t)
1 42 g6 19. l"'rb1 l"'rae8 20. i,e3;;l;] 17. i,£5! [17. �e4 l"'re2! (17... l"'re8 18. i,e3±) 18. �e2 �h4 19. Wfl!? (19. i,e3 �h3! 20. f4 �g4 21. Wfl l"'re8 22. l"'racl �f3 23. �e3 fle4�) �h3 20. We2 l"'re8 21. i,e3 fS 22. Wd2 �f3l] g6 18. i,h3 [18. Wfl!? �e7 (18 ... l"'re8 19. i,h3±) 19. i,h3 l"'re2 20. l"'rcl! (20. brd2 i,es 21. � e3 l"'rd2 22. i£d2 �h4=) �£8 21. i,e3±] fld7?! [.6.19... i,es; 18 ... �b6! 19. i,n (19. Wfl? �a6!+) i,es 20. �h4 (20. � e4 fld3 21. i,e3 l"'re3 22. l"'rd3 l"'rd3 23. �d3 �f6+) l"'re2 21. l"'rb1 �d6�] 19. i,e3! [19. �d3 l"'re8 20. f4 Botvinnik; 20... fles 21. �f3 fle4;;l;] i,eS 20. �c4
l"'rb2
Mikhail Bofvinnik. Games 1924-1948
ldb4! (23 ... l"'ra2 24. �d4 i,£8 2S. i,£8 �f8 26. d6i) 24. ldd4 (24. �e3 �h4 2S. Wg2 ld£4!+) ldd4 2S. �d4 i,£8 26. i,e3 (26. i.£8? �gS!-+) �dS 27. l"'re7 l"'re8+] 23. £4 i,g7?! [23 ... i,£6 24. i,es �d8 2S. d6+- Botvinnik] 24. i,cS � d8 25. i,e7 �e8 26. d6 �b5 [26 ... i,£8 27. �b7 l"'ra2 28. i,h4! (28. i,£8 � e2 29. � g2 ld£8 30. d7±) �e2 29. d7 brd8 30. bre1 �d2 31. ldedl+-] 27. d7 fld7 28. i,d7 �b6 29.
�e3 �e3 30. fe bra2 31. i,c8 h5 32. 1:0 ldd8 Wh7 A34
184 Kirillov - Botvinnik
Round 16
10.11.31
1. c4 c5 2. flc3 fl£6 3. g3 d5 4. cd fld5 5. i,g2 flc7 6. fl£3 [6. �b3!? fle6 1. i,e6 be 8. flf3oo] flc6 7. 0-0 [7. �a4
21. bracl? [21. d6! l"'re8 22. �e4 i,£6 (22 ... i,g7 23. �e7) 23. �g4!± Botvinnik; 21... 4:lb6 22. �e4 brbS (22 ... i,ct6 23. �d4± Botvinnik) 23. a4 (23. bracl i,ct6 24. �b7 braS 2S. Wg2 �f8oo) braS 24. bra2 fS (24 ... i,ct6 2S. brad2+-) 2S. �b7 i,d6 26. �e6! i,h2 (26... �h4 27. �d6 �h3 28. i,ct2 bra6 29. �e6 Wg7 30. i,e3 Wh6 31. �e3 WhS 32. i,ct2+-) 27. Wh2 W'ct1 28. �e6 Wg7 29. brct2 �f3 30. �e7 Wg8 31. i,h6 �e3 32. bre2 .6.33. �e6 Wh8 34. W'e8 bre8 3S. bre8:f:l:; 21... i.g7 22. ldab1! (22. �e1 fleS 23. i,g2 lde8 24. ldacl fle6 2S. �d8 ldd8oo) flb6 (22 ... bS 23. �e4 fl£6 24. �b7±; 22 ... ldb1 23. ldb1 b6 24. ldd1 fles 2S. �dS±) 23. �e4 (23. W'e7 ldb1 24. gb1 .tes 2S. '&d8 gd8 26. d7 fS=) ga2 (23 ... ldb1 24. �b1 �h4 2S. d7±) 24. W'b7 .tes 2S. d7±] flb6 22. �e4 �d6? [22 ... i,ct6! 23. i,h6 (23. a3 i,a3 24. d6 ldb4+-; 23. a4 ldb4+; 23. bra1 ldb4 24. �d3 fle4+)
.td7 (7 ... �d7 8. 0-0 g6oo) 8. �e4 g6 9. fles i,g7 10. fld7 �d7oo] e5 8. b3 [8. d3 .te7 9. fld2 i,ct7 10. fle4 f6=] i,e7 9. i,b2 [9. �a3 (L.4:Je1-d3) i,g4! 10. fle1 �d7 11. fld3 �d3!=] 0-0 10. ldc1 [.6.11. fla4] £6 11. fle1 [11. fla4 b6 12. fle1!? (12. fleS? fleS 13. i,a8 fla8+ Botvinnik) �d6 13. fld3! (13. b4 flb4 14. i.a8 fla8 1S. a3oo) ldb8 (13 ... i,fS?! 14. b4 .td3 1S. be be 16. fleS i,bs 17. a4±) 14. f4;;l;; 12... i,ct7 !? 13. fld3 (13. b4?! flb4 14. i,a8 �a8 1S. a3 fla2! 16. lda1 i,h3 17. f3 i,n 18. Wfl bS+) ldb8 14. £4 ef 1S. fl£4 (1S. gf fld4+) i.d6oo] i,£5 [11 ... i,ct7 12. fld3 (12. fla4 b6 13. fld3 brb8) b6 (12 ... i,g4 13. i,e6!? be 14. f3;;l;) 13. f4 ef 14. fl£4 i,d6oo] 12. fla4 [12. i.e6 be 13. fla4 fle6 (13 ... fla6 14. f3oo) 14. f3oo; 12. f4 �d7 (12 ... i,g6 13. fe �d4 14. e3 �eS 1S. fla4 �gS 16. �e2;;l;) 13. fle4 fle6 14. fld3 brad8oo] fla6 [12 ... fle6 13. i,a3 �aS 14. .te6 (14. �dS brad8 1S. e4 �h3 16. flg2 flb4oo) be 1S. f3oo] 13. �a3 [13. fle2 - 498] �as 14. flc2 [14. i,cts Wh8 1S. i,e6 be 16. d3 flb4oo] brfd8 [14... flab4!? 1S. fle3 i,ct7 16. fle4 �a6+] 15 . fle3 [1S. d3!? e4 16. fle3 i,g6 17. �ell? (17. fle4 �e7+) �e1 18. brfe1 ed 19. ed
143
7th USSR Championship - 1931
flab4 20. it.b4 eb (20... f\b4?! 21. �b7 fld3 22. it.a8 b'!a8 23. flcts it.f8 24. flf4!;l;) 21. it.dS Wh8 22. b'!ed1oo] it.e6 [15 ... b'!d2? 16. "W'e1 it.e6 17. it.e6 be 18. b'!d1 b'!ad8 19. it.c1 +- Botvinnik] 16. d3?! [16. it.e6 be 11. d3 1dae8 18. "W'e2 flb4+ Botvinnik]
Jdac8 17. flc4 "W'c7 18. fld2 b6 19. �b2 "W'd7 20. Jde1 fld4 21. flc3 flb4! [21... b5?! 22. a4+== ] 22. flf3? [22. a3 flcts (22... flbe6!?+) 23. flcts it.cts 24. it.cts "W'cts 25. lde3+]
14. flgS) 14. b'!cl± Botvinnik] 13. "W'e2 [13. e4!? flb6 (13... b'!d8 14. eS flg4 15. "W'e2 ed 16. b'!ad1 flb6 17. it.b3 flh6 18. flct4;l;) 14. e5 flfd5 15. it.dS ed 16. de "W'e5 17. b'!c1;l;] flb6 14. it.b3!? [14. de "W'eS 15. b'!fc1;l;] cd 15. fld4 it.d7 [15 ... eS 16. fldfS it.fS 17. flfS "W'd7 18. e4;l;] 16. e4! it.a4!? 17. e5 flfd7? [17 ... flfdS!? 18. �dS (18. "W'g4 it.b3 19. flctf5? ef 20. fl£5 "W'e5-+) flcts 19. "W'g4;l;] 18. it.a4 fla4 19. Jdad1± Jdad8 [19 ... a6 20. f4 D.fle4-d6 Botvinnik] 20. flbS flab6 21. fld6 4'lb8!? [21... b'!b8 22. £4 flcts 23. b'!f3!? (L'-.24. �gfs "W'ct8 2s. flg7 Wg7 26. b'!g3 Wh8 21. "W'g4+-) "W'ct8 24. f5± "W'e7?! 25. f6! gf 26. JddS ed 27. flgfS "W'e6 (27... "W'es 28. ldg3 Wh8 29. b'!g8!!) 28. b'!h3+-]
22... fla2! 23. fld4 [23. fla2 it.b3 24. "W'd2 flf3 25. it.f3 it.a2 26. it.eS it.ctS-+ Botvinnik] flc3 24. Jdc3 cd 25. Jdc8
Jdc8 26. e3 it.b4 27. Jde2 it.c3 28. ed it.b2 29. b'!b2 "W'd4 30. Jda2 [30. b'!e2
1de2 31. "W'e2 "W'a1 32. it.f1 �h3 33. "W'e4 Wh8 34. d4 ed L'-.35 ... "W'f1# Botvinnik] aS
31. Jda4 "W'c3 32. b'!h4 "W'cl 185
0:1
060 Bot vinnik - Lisi tsin
Round 17
14.11.31
1. d4 flf6 2. c4 e6 3. flc3 d5 4. it.gS flbd7 5. e3 c6 6. flf3 it.e7 7. it.d3 0-0 8. 0-0 de 9. it.c4 fldS 10. it.e7 "W'e7 11. 4'le4;;!;; fl5f6 [11... b'!d8 - game 180] 12. flg3 c5 [12... e5 13. flrs "W'b4 (13. .. �e8
22. f4 [22. �hS! Wh8 23. "W'g4 b'!g8 (23 ... g6 24. fl£6 fl8d7 25. "W'h4 fl£6 26. ef "W'd7 27. "W'h6 b'!g8 28. b'!d3+- .6.29. "W'h7!) 24. b'!d3->] flc6 23. f5? [23. "W'g4 f5 24. "W'f3;l; fle8?! 25. "W'a3 Botvinnik; 23. flhS!? fS 24. ef gf 25. "W'g4 Wh8 26. b'!fe1 eS (26... fS? 27. �g3 D.b'!e6+-) 21. flrs;t]
ef 24. flgf5 "W'e5 25. "W'e5 fles 26. flb7 b'!b8 [26... b'!d1 27. b'!d1 f6 28. b3l] 27. flcs Jdfe8 28. b3 [28. 4'lct6!?] f6 29. fld6 Jded8 30. b4i [30. 4'la6 b'!a8 31. a4 b'!d7 32. flbS (32. aS? b'!ad8! 33. ab ab+) Jdad8 33. b'!d7 1dd7 34. fles b'!e7=] 112
144
Mikhail Bofvinnik. Games 1924-1948
9th LENINGRAD CHAMPIONSHIP Leningrad
-
1 932
September 13 - 23
186
E23 Bot vinnik - Miasoedov
Round 1
13.09.32
1. d4 e6 2. c4 fl£6 3. flc3 ®b4 4. �b3 cS S. de flc6 6. ft..gS �aS [6 ... h6!? game 19S] 7. ft.£6 gf 8. fl£3 [8. e3 ft.. e s 9. flf3 it.b4 (9 ... b6!? 10. �e2 it.b7) 10. l'dcl
b6 11. ft.. e 2 ft.. b7 12. 0-o l'dg8 13 . .f'ibS! fleS 14. Wh1 0-0-0 1S. a3 ft..e 7 16. �e2 d6 (16... l'dg2 17. Wg2 l'dg8 18. Wh1 fl£3 19. e4±) 17. e4 fS 18. b4 �a6 19. fld6 ft..d 6 20. eS+ Hoffman - Melao, Sao Paulo, 1997] �cS 9. a3 �aS [9 ... �aS! ? 10. l"!cl �e7 6d6, ft..d 7] 10. e3 a6 11. ft..e 2 [11. 0-0-0! ] l'dg8?! [11 ... dS! 12. l'dcl (12. ed ft..e 3 13. be �dS) de Botvinnik] 12. 0-0 ft..c 7 [12... fS!?] 13. fle4 �e7 [13 ... �fS 14. �d3! dS? (14 ... We7) 1S. ed ed 16. �dS Botvinnik] 14. �c3 l'dg6 [14... .f'ieS 1S. eS! 6l'dad1, fld6+- Botvinnik] (diagram)
1S. cS! [6l'dad1, .f'id6] dS [1S... fS 16. �h8
�f8 17. flf6!±; 1S ... b6 16. eb �b6 17. l'dfd1 ft..e 7 18. l'dacl± Botvinnik] 16. cd �d6 17. l'dfd1 ft..c7 18 . .f'icS [6fla6] W£8 19.
l'dac1 [6.f'la6; 19. fla6? l'da6 20. ft.. a 6 ba 21. �c6 ft..h7-+ Botvin n ik] ileS 20. 4'leS fleS [20 ... fe 21. ft.. f 3] 21. £4 [21. �aS!? (622. �d8 �d8 23. l'dd8 We7 24 . .f'le6) �e6 22. �b6 6ft.. a 6] �c6 22. ft.. £3 eS 23. b4 �d8 [23 ... fS 24. ft.. e 6 l'de6 2S. fe b6 26. e6! Wg8 (26 ... f6 27. l'dd7! ft..d 7 28. �d7 �d7 29. ed+-) 27. ef Wf7 28. �b3 ft..e 6 (28 ... Wf8 29. �dS+-) 29. fle6 �e6 (29... l'de6 30. �dS+-) 30. l'dd7 Wg8 31. �e6 l'de6 32. l'dee7+- Botvinnik] 24. �d3 W e8 [24 ... ft..g 4 25. ft.. g 4 l'dg4 26. �h7 6fld7+-; 24 ... �e6 2S. f5 l'dg8 26. �b7 ft.. b7 27. ft..e 6+-] 2S. fS [25. fla6+-]
145
9th Leningrad Championship - 1932
bigS [25 ... b!g8 26. 4'la6+-] 26 . .f'le4 b!g8 27. 4'ld6 1:0 187
COl
I. Rabinovich - Botvinnik
Round 2
14.09.32
l. e4 e6 2. d4 d5 3. .f'le3 �b4 4. ed ed 5. i,dJ .f'le6 6 . .f'le2 4'lge7 7. 0-0 �g4 8. £3 �e6 9. i,eJ 4'1£5 10. �£2 �d7
[olO... �e3 11. be (11. 4'le3 4'lfd4) �d1 Botvinnik; 10... 0-0 11. 4'1£4 (11. §HS?! JLrs 12. 4'lg3 �g6 13. b!e1 �d7 14. �d2 <£las 15. b3 �e6 16. b!e3 b!ae8 17. b!ael b!e6 18. f4 l"He8+ Mont.an el l i Porreca, c:orr., 1973) 4'led4 12. i,d4 4'ld4 13. �h7 �h7 14. �d4 �e3 15. �e3 �d6=] ll. .f'la4 b6 [11... 0-0-0 12. e3 �d6 13. b4 b!de8 14 . .f'leSi; 11 ... 0-0 12. e3 �d6 13. �e2 h6 14. f4 f6 15. g4 .f'lfe7 16. £5;;!;; ] 12 a3 [12. 4'le5 be 13. de Botvinnik; 12. 4'1£4!? 0-0 13. e3 �d6 14. 4'le6 fe 15. �e2 g6 16. 8ae1;;!;; ] � e7 13 . .f'lae3 [13. ldel!? 0-0 14. e3 (14. 4'1£4 .f'lfd4 15. �d4 4'ld4 16. �h7 �h7 17. �d4 i,£6 18. �d3 �fS 19. �dS �d4 20. �h1 �dS 21. 4'ld5 �e2+) �d6 15. �e2 h6 16. f4 g6 17. b3 8fe8 18. e4;;!;; ] �£6 14. �a6 [14. �fS!? �fS 15. 4'1£4 CJJe 1 16. .f'lhS Botvin nik] 0-0 15. 4'la2 [15. g4 4'lh4 16. 4'1£4 8ae8 17. �bS CJJg 6 18. CJJ g6 fgoo; 15. �d3 8ae8 16. 8ae1 4'lb8 17. �bS e6 18. �a4 CJJd 6oo] �d6 [15 ... 8ae8!? 16. �d2 4'lb8 17. �d3 eSoo] 16. �d2 h6 [16 ... 8ae8!? 17. 8ae1 .f'lb8 18. �d3 eSi] 17. 8ad1 8ad8 18. g4?! .f'lh4!? [18 ... CJJ f e7 19. �g3 �d1 20. �bS;t;;] 19. i,gJ � e7 [19 ... �d1 20. �bS;t;;] 20. �b5 CJJa S [20 ... 4'lb8 21. e3 eS 22. i,d3 .f'le6 23. �b1;;!;; Botvinnik] 21. �b4 [21. CJJ£ 4!? �gS!? 22. �e3 �f4 23. �f4 eS 24. b4 eb 25. ab 8e8 26. �d3 .f'le4oo] e6 22. �e7 �e7 23. �d3 �£6 [23... CJJ e 4!? 24. �e4 de 25. .f'lb4 �d7 26. dS ed 21. CJJd S (27 . .f'ld4 �gS+) �eS 28. �h1 .f'l£3 29. 8£3 �g4+] 24. e3 [24. CJJb 4 8fe8 25. 8de1 eS+] .f'lg6 [24... 4'le4!? 25. �e4 de 26. CJJ b 4 �d1 21. dS eS 28. 4'la6 (28. CJJe 6 .f'l£3 29. �g2 �e6 30. de 4'les 31. �eS �eS 32. 8d7 8d7 33. ed 8d8 34. 8d1
�f8+) 8fe8+] 25. 8 fe1 [25 . .f'lb4 8fe8 26. 8de1 �d7 21. CJJ £ 4 .f'lf4 28. 8e8 8e8 29. �f4 gS+] CJJe 4 26. �e4 de 27. CJJ b 4 e5?! [27... �dS 28. 4'ld5 ed 29. f4 b!fe8 30. fS 4'le7 31. CJJ f 4oo; 27... b!e8!? 28. .f'le6 8e6 29. dS �dS 30. 8d5 8e6 31. .f'ld4 8e1 32. �e1 �f4+] 28. 4'le6 [o28. .f'le2 �e1 29. 4'le3 ed 30. 4'ld4;;!;; Botvinnik] b!d7 29. de [29. 4'le5 �eS 30. de 8d3+] be 30. 8d7 �d7 31. <£las �e6 32. £4 [32. 4'lb7 �dS 33. 4'les 4'lh4+; 32. �d6 8d8 33. �eS 8d2 34. �a1 .f'les 35 . .f'ld4 �dS+; 32. 8d1! 4'les (32 ... i,es 33. f4 �e1 34. fS �aS 35. fe feoo) 33. �eS �eS 34 . .f'le6 �e1 35. 4'la7 fSoo Botvinnik] �g4 33 . .f'le4
-
.
33 ... h5! [634 ... h4; 33... b!e8 34 . .f'leS! i,es
35. fe 4'le5 36. 4'ld4! f6 31. �eS fe 38. 4'le6 Botvinnik] 34. <£Jet [34. 4'le3 �e2 (34 ... �f3!?+) 35. 8e2 h4 36. fS hg 31. fg gh 38. 8h2 fg+ Botvinnik] 6d8 35. 4'le3 �h3 [35 ... 8d2 36. 4'le4 8e2 31. 8e8 �h7 38. �d3 h4 39. �e3 8e2 40. �f2 �[3 41. rs+] 36. 8d1?! [36. fS CJJ h 4!+; 36. CJJ e2 8d2 37. b3 CJJ h 4 38. �h4 �h4 39. .f'lg3 8d3+] h4 37. 8d8 �d8 38. �£2 t2J£4 39. �e4 [39. b4!? �e7 40. CJJ b 3 eb 41. eb �f8+] �e7 [39 ... i,e6! ? 40. �eS �f6 41. 4'1£3 �dS 42. 4'ld2 4'lh3 43. �fl 4'1£2 44. �f2 e4 45. 4'le2 gS-+] 40. b4 �e6 41. 4'la5 .fJhJ 42.
�g2 4'1£2 43. �£2 eb 44. ab �d6 45. �g2 h3 46. �gt g5 47. 4'le6 �d5 48. .fJd4 [48. 4'la7 i,£4 49. .fJe8 �e3 50. �fl �g2-+ Botvinnik] �£4 49. 4'lee2 �e3 50. �fl �e4 51. �el £5 52. .fJgJ �d4 53. ed �£7 54. 4'le2 �e6 55 . .fJeJ �e6 56. �£2 £4 57. 4'le2 �g2 58. 4'le3 g4
146
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
59. Wg1
i.b7 60. bS WfS 61. fJa4 g3! 0:1
188 Bot vinnik - Ragozin
Round 3
27. i.n (27. fJes i.e2 28. 'W'd7 i.hS+) f6t]
27. fJd2 �d2 28. i.d2
E22
1S.09.32
1. d4 fJ£6 2. c4 e6 3. �c3 i.b4 4. 'W'b3 fJc6 5. fJ£3 0-0 6. a3 [6. i.gS!?] i.c3 7. 'W'c3 �e4 8. 'W'd3 [8. 'W'c2! ? dS 9. e3 (9.
g3 fJd6 10. cS fJfSoo) aS (9 ... fJgS 10. i.c2:t) 10. �d3 fJf6 11. 0-0 i.d7 12. i.d2 'W'e7 13. ldfc1 ldfc8 14. i.e1 a4 1S. ldab1 h6 16. h3 i.e8 17. 'W'd1 �aS 18. cd ed 19. fJeS:t Akopian - Abarca, Chile, 1991] dS [8... fS 9. dS:t] 9. g3 b6 [9 ... fJas 10. cd (10. b3 cS) ed 11. i.g2 cSoo] 10. cd [10. i.g2 i.a6 11. b3 fJaSoo] ed 11. i.g2 'W'f6 12. 0-0 i.fS 13. fJh4 i.e6 [13 ... fJd4 14. fJfS (14. e3 fJg3 !! -+ ) �fS 1S. 'W'dS:t] 14. ®e3;l;; ldfe8 15. ldacl ®d7 16. ldc2 [16. b4 a6 11. ldc2] a6 17. b4 [olf. ldfcl lda7 (11... 'W'e6 18. i.e4 de 19. 'W'c4) 18. fJf3:t .6.19. i.£4, 20. fJeS]
28... lda6?? [28... i.e2? 29. lde2 lde2 30. i.b4; 28 ... ITe2? 29. lde2 i.e2 30. i.b4; 28 ... ldec8 29. lda1 lda6oo] 29. 'W'e8 1:0 026
189 Botvinnik - A latortsev
Round 4
16.09.32
1. fJ£3 dS 2. d4 fJ£6 3. c4 c6 4. e3 e6 i.d3 de 6. i.c4 cS 7. 0-0 fJc6 [7 ... a6!?] 8. 'W'e2 [8. fJc3!? i.e7 9. 'W'e2 cd 10. 5.
ldd1 eS Botvinnik; 11. ed ed 12. fJd4 (12. �bS 1t.g4) fJd4 13. i.bS Wf8 14. 'W'es:t]
cd 9. ldd1 i.e7 10. ed 0-0 11. �c3 fJb4
[11 ... fJas 12. i.d3 b6 13. i.gs i.b7 14. )':(ad:t; 11 ... �rl7 12. �eS l"rc8 13. ':ilo7 'W'd7 14. dS ed lS. fJdS ifJdS 16. i.dS:t] 12. fJeS fJbdS [o12... i.d7 (.6.i.c6) 13. dS ed 14. fJdS fJbdS 1S. i.dS fJdS 16. lddS i.g4 17. 'W'c4 'W'dS 18. 'W'dS ldad8= Chehover; 19. 'W'b3 lddl 20. 'W' d1 i.d1 21. i.e3 ldd8 22. i.a7 i.e2 (22... i.£6 23. i.b6±) 23. f3 i.£6 24. Tiel ldd2 2S. i.d4:t; 13. i.gS i.c6 14. fJc6 be lS. ldacl:t] 13. i.gS [13. 'W'f3!? 'W'd6 .6.i.d7 Botvinnik; 13. ldd3 lde8 (13 ... fJe8 14. ldh3 fS lS. i.b3 fJef6 16. i.gS a6 11. Tiel 'W'd6 18. ifJdS ed 19. <£Jc4 de 20. i.c4 Wh8 21. 'W'e7+- Lengyel - Lokvenc, Mischkolc, 1963) 14. i.gS i£Jc3 lS. be fJdS 16. i.d2 i.£6 17. ldh3 g6 18. i.bS ldf8 19. i.h6 i.gS 20. i.gS 'W'gS 21. l'dg3 'W'd8 22. 'W'd2:t Antoshin - Lebedev, Moscow, 19SS] h6 [13 ... fJc3 14. be �dS lS. i.d2 (lS. i.e7 'W'e7 16. 'W'f3:t) i.gS 16. i.b3 i.d2 17.
147
9fh Leningrad Championship - 1932
"W'd2 b5 18. a4 ba 19. lda4;;l;; ] 14. ibh4 ibd7 [14... �c3 15. be 4:ld5 16. ibe7 'f!fe7
17. 4."lg6!? (17. ldacl;;l;; ) 'W'£6! 18. �f8 4."lc3 19. "W'd3! �d1 20. 'W'h7 Wf8 21. ldd1g?] 15. 4."ld5 �d5 [15... ed 16. ibf6 ib£6 (16... gf 17. 4."ld7 'f!fd7 18. �d5) 17. ibd5±] 16. ibe7! [16. ibd5 ed (16 ... ilh4 17. ibb7 ldb8 18. ibe6!±) 17. �d7 lde8! 18. ibe7 'W'd7 19. lde1 b":ae8 20. a3 (20. 'W'£3 lde7 21. lde7 'f!fe7 22. 'f!fd5 ldc2 23. 'f!fbS 'W'e4g? Botvinnik) he7 21. 'fffh S lde7 22. lde7 'W'e7 23. 'fffd S bc2 24. b4;;l;; ] 'W'e7 [16... 4."le7 17. dS ed 18. �dS .fJdS 19. lddS Skg4 20. �e4+- Bot vinnik]
% "'c r.Ji.. ��
i: B B · f!�••a ;;111fj: ;;111fj: ""'/ �
�
w� :� :.,�:� ·.a: '0� & �}.%:;::.lL & /,, "::.::/� ··"'� � ww � "'; i."� � 8 8 & 8 ».
i!. , a· /�m ;'�f//A. •
�.�H0:Jm m
& & WJi§ �� 8 - 8 �� A � �i�W'J� .-·� x·%§� LS A LS 0 �Y� � � W/.0� /, , Y@ //'·� �Y � ,,
�
� :;fj%
/
m tr m
�
��;;
17. 4:lg6! fg 18. �d5± ldae8 19. lde1 [19.
Skb7? Ska4 20. b3 Skb3 21. ab 'f!fb7 Botvin nik; 19. ibe4!? 'fff f 7 20. ldacl±] 'f!fb4 20. Skb3 ldf6 [20... 'f!fd4? 21. ldadl+-; 20... Ske8 21. dS eS (21... ed ? 22. 'W'e8) 22. d6 Wh7 23. ldad1 Skd7 24. 'fff e 4 'f!fe4 25. he4±] 21. ldad1 ldef8 22. f3 Wh7 23. "W'd2 'f!fb6 [23 ... 'W'd2!? 24. ldd2 lde8<=] 24. lde5 ldf4 25. 'f!fe3!? [25. 'f!faS? ldd4; 25. 'fff e 3 (L'-.26. "&'eS) lde8 Botvinnik] g8f6 26. 'f!fe3! Ske6 [o26 ... ld4f5] 27. "W'e5 [27. ibe6? Sk£3 Botvinnik; 27. lde6! be6 28. Ske6 Sk£3? 29. 'f!fc8! hS 30. Skg8 Wh6 31. gf ldd4 32. "W'el+- Tarraseh] "W'e5 28. de (diagram)
28... ld4f5?! [28 ... ld6f5 29. ldde1 ldeS 30.
b":eS ldd4 31. Wf2 ldd2 32. lde2 lde2 33. We2+- Botvinnik; o31... SkbS] 29. ldde1 lde5 [29... SkdS 30. Skds ed 31. ldfS ldfS (31... gf 32. ldd1) 32. lde7 d4 33. b4+- Bot vinnik] 30. lde5 ldf5?! [o30... Skd7 31. Wf2 Wg8 (31... ldfS 32. ldfS gf 33. f4 gS 34.
Wc3 Wg6 35. g3+-) 32. Wc3 W£7± L'-.33 ... We7] 31. ldf5 ef 32. Wf2+- g5 [32 ... f4 33. �e2 L'-.b4; L'-.h4; L'-.Ske4] 33. We3 Wg6 [33... f4 34. Wd4 g4 35. �dS SkdS (35 ... gf 36. �e6 be 37. gf gS 38. b4 a6 39. a4 Wg6 40. bS+-) 36. WdS gf 37. gf gS 38. WeS Wg6 39. b4 Wf7 (39... hS 40. bS Wf7 41. W£5+-) 40. bS We7 41. h3+-] 34. Wd4 Wf6 35. Skd5 h5 [L'-.36 ... g4 37. f4 gS] 36. h3! g4 [36... h4 37. b4 a6 38. a4+-] 37.
hg fg 38. fg hg 39. g3 Wf5 40. b4 Wf6 [40 ... a6 41. a4 g6 42. Ske6 be 43. bS+-] 41. We4 [41. Ske6! be 42. bS We6
(42 ... eb 43. WdS+-) 43. b6 ab 44. eb Wd6 45. We4 eS 46. WbS e4 47. Wa6+- Tar raseh] We7 42. i.e6 be 43. Wf5 a6 44. a3 Wf7 45. Wg4 We6 46. Wg5 [ 46... WdS 47. Wg6 �e4 48. �g7 �b3 49. g4 �a3 50. gS �h4 51. Wf6 aS 52. g6 a4 53. g7 a3 54. g8'f!f+-] 1:0
190
E18 chehover - Bot vinnik
Round 5
17.09.32
1. d4 �f6 2. e4 e6 3. �f3 b6 4. g3 i.b7 5. Skg2 i.e7 6. 0-0 0-0 7. 4:le3 d5 [o7 ... �e4] 8. ed [8. �eS �bd7 (8 ... 4."la6!?
9. ed ed 10. SkgS �e4!) 9. ed ed 10. 'f!fa4;;l;; ] ed [8... .fJdS 9. .fJdS SkdS 10. "W'c2;;l;; ] 9. Sk£4 [9. �eS!?] 4."lbd7 [9... 4."le4 10. ldcl 4."le3 11. lde3;;l;; ; 9 ... 4."la6 10. 'W'e2 lde8 (10... eS 11. ldad1 'f!fe8 12. ibeS ldd8 13. 4:lgS;;l;;) 11. ldad1 Skd6 12. i.eS 'f!fe7 13. a3 (13. .fJgS? SkeS 14. �dS SkdS 15. ibdS 4."lb4!-+) ldad8! 14. �bS Skes 15. 4:les lda8
148
Mikhail Bofvinnik. Games 1924-1948
191
(15 ... e6 16. .£la7 'ffle 7 17. ldcl+-) 16. e3 e5 17. f4!? ed (17 ... �e7!? 18. �e3;l;; ) 18. ed �e4 19. 'ff! b 3 1'ded8 (19... �e7!?) 20. hffe1± Salov - Ljubojevie, Linares, 1992] 10. �b5?! [o10. ldcl e6 11. �e5=] �e8 [10... a6? 11. i.e7! (11. �e7? lde8 12. ldcl �h5 13. �d2 �f4 14. 'ff! £ 4 �f6+ L.i.d6) �e8 12. i.d6±] 11. ldcl c6 12. �c3 �d6 13. 'ff!c 2 [o13. i.d6 i.d6 14. e4 de 15. �e4oo] f5 14. �h3 [14. �e5!?] g6!? [14 ... �e4 15. �e4 de 16. �e5 �e5 17. deoo] 15. ldfd1
Round 6
A40
18.09.32
1. d4 e6 2. c4 i.b4 3. i.d2 i.d2 [3 ... 'ff!e 7] 4. 'ff!d 2 �f6 5. �c3 d6 6. e4 [6. �f3 0-0 7. g3 �bd7 8. i.g2 e6 9. 0-0 db8 10. b4 b6 11. d5 ed 12. ed �d5 13. �d5 ed 14. 'ff!d 5 �f6 15. 'ff! d 3;l;; Grigore - Foisor, Sovata, 1999] 'ff!e 7 [6... e5 7. 0-0-0 �e6 8. d5 �d4 9. �ge2;l;; ; 6 ... 0-0 7. 0-0-0! ? �e6 8. d5 (8. f4 e5) �e7 (8... �b4!?) 9. f4 (9. �ge2!? ed 10. ed e6 11. de �e6 12. �f4;l;; ) ed 10. ed e6 11. de �e6 12. �f3 'ff! b 6 13. �b1 1'de8oo Milov - Andersson, Gronin gen, 1997] 7. �ge2 e5 8. £3 0-0 9. g3 c5 [9... ed!? 10. �d4 �e6 11. i.g2 (11. �e6 be 12. i.g2 �e6;::: ) �d4 12. 'ff!d 4 'ff! e5 13. 'ff! e3 �e6;:::! Botvinnik] 10. d5 [10. de de 11. �d5 'ff! d 6 L.�e6-d4] �e8 11. �g2 £5?! [11 ... �a6!? 12. 0-0 �ee7 (12 ... �ae7 13. f4 a6 14. a4oo) 13. f4 i1,d7 14. a4 �b4=] 12. 0-0 £4? [12 ... fe 13. �e4 �f6 14. �4e3 i.£5 15. ldae1 �bd7 16. f4;l;; Botvinnik; 14. ':£1£6!? ld£6 15. f4 �d7 16. ldae1 �b6 17. b3;l;; ] 13. gf ef 14. �£4 'fff g5 15. ':£lce2 ':£ld7 [15 ... i.h3 16. ldad1±]
15... �f7! [L-16 ... g5 17. i.e3 g4] 16. i.g2 g5 17. i.d2 �d6i 18. �e1 i.£6 19. e3 'ff! e 7 [19 ... g4 20. �d3 �e4 21. �f4oo] 20. �d3 �e4 21. i.e1?! [21. f4! L-22. �e5=] ldac8+ 22. 'ff!b 3!? ldfe8! [22 ... ldee8? 23. �e4 fe 24. i.b4 e5 25. de+-] 23. �h3 g4! 24. i.g2 �f8 25. �f4 �e6 26. �e6
[26. �ee2 �6g5--+; 26. �e4!? fe 27. i.b4 'ff!d 7 (27... e5? 28. de �f4 29. gf be 30. lde5!±) 28. �e6+] 'ff! e6 27. �e2 [27. h4!? L.�e4] i.g5 28. 'ff!a 3 aS 29. 'ff!b 3?! [o29. �f4 i.£4 30. ef i.a6 31. f3 gf 32. i.£3+ Botvinnik] i.a6 30. �c3 [30. �f4 i.£4 31. ef �e2-+ Botvinnik] ldb8 [30 ... i.e4 31. 'ff! e 2 (31. 'ff! b 6? i.d8! 32. 'ff!a 7 lde7-+ Botvinnik) 'ffl h 6 32. b3 i.a6 33. �e4 fe 34. !'dd2+ .G35. �dl �hS 36. h31 31. �c2 ldbc8 32. �e2'?+ [o32. h4) 'ffl £ 7 [o32 ... 'fflh 6 (L-33 ... i.e3!) 33. �e3 (33. �f4 i.£4 Botvinnik) 'fflh 5 34. �e4 fe 35. ldd2 lde6 36. 'ffl d 1 ldh6 37. h3 gh 38. 'fflh 5 ldh5 39. i.h1 h2 40. �g2 ldh6+] 33. �f4?! [33. �e3!?] i.£4 34. gf? [o34. ef 'fflh 5 35. i.e3 lde6 36. �e4 fe 37. 'ff!d 2 ldh6 38. h4 gh 39. Wh2+] 'ffl h 5 [L-35... lde6, 36 ... ldh6-+] 0:1
Bot vinnik - Budo
·
16.
�ell'? (16. !'dadl �eS 17 . b3!± Botvinnik) �e5 17. �e6 �cl 18. ldacl �e6 [18 ... ld£6 19. f4! (19. �2f4 a6±) �d3 20. lde3 �b2 21. ldb1 �a4 22. lda3+-] 19. de �c7 [19 ... �d3 20. lde3 �b2 21. ldb1 �a4 22. lda3 �b6 23. ldb6 ab 24. lda8+- Bot vinnik] 20. f4 �d3 21. ldc3 �b2 22. f5 ldab8 [22 ... �a4 23. ldd3 �b6 (23... ldfd8 24. �f4! L.ldg3, �h5+- Botvinnik) 24. ldd6 �e4 25. ldd7 ldae8 26. ldcl b5 27. e5!
149
9th Leningrad Championship - 1932
628. it.b7+-] 23. ldb1+- �a4 24. lda3 �b6 2S. lda7 �e4 26. ldbb7 ldb7 27. ldb7 lde8 28. �e3 �eS 29. a4 Wf8 30. it.h3 [631. f6] �e8 [31. f6 ldc7 32. ldc7
�c7 33. �bS �e8 (33 ... �bS 34. e7 Wf7 3S. it.e6! We8 36. fg+-) 34. f7 �f6 3S. �d6+-]
-t R J: R �.� � . � �.%R
r=· �.
� !1 ·
•
� .l
• �g· • . w ....� . ;;;,:... g . :f •�:·�·j ·� � . �' . - � •�.•�� •�'t/f'f{g. �
m
�
�
.
:
.
�
31. f6! [31. �dS �f6 32. �f6 gf 33. ldh7 Wg8 34. lda7 c4 3S. e7 Wf7! (3S ... �c6 36. ldc7 �e7 37. ldc8 �c8 38. ®n! c3 39. it.d3+-) 36. it.n We8 (36... c3? 37. it.bS!+-) 37. Wf2 (37. it.e2?! c3 38. it.bS?? �c6-+) �c6±] lde7 [31... �f6?? 32. e7+-; 31... lda8 32. f7 �f6 33. �bS+-] 32. ldb8 [32. 8c7!? �c7 33. �bS! �e8 (33 ... �bS 34. e7 Wf7 3S. it.e6! We8 36. fg+-) 34. f7 �f6 3S. �d6 c4 36. Wf2+-] gf 33. �dS ldg7 34. Wf1 �e6 3S. br aS [636. �f6; 3S. l='rc8 �e7 36. lda8 .fJdS 37. ed c4 38. aS brc7 39. it.fS c3 40. it.c2 We7 (40... ldcS 41. it.a4+-) 41. a6+-] lda7 36. lda7 �a7 37. e7 Wf7
38. it.d7! �g7 39. We2 �e8 40. Wd3 fS [40... �g7 41. Wc4 �e8 42. h4 hS 43.
aS �g7 44. a6 �e8 4S. Wb3 �g7 46.
Wa4+- 6WaS-b6] 41. ef �f6 42. it.e6
1:0
cos Iljin-Zhenevsky - Botvinnik Round 7 19.09.32
192
1. e4 e6 2. d4 dS 3. �d2 e5 4. ed ed S. it.b5 .id7 6. �e2 �e7 7 . .id7 [7. �gf3?? it.bS-+] �d7 8. de �es 9. �e7!? [9. �b3 - game SS3] it.e7 10. �e2 [10. �b3 �a4! - game 247; 10. �gf3
�f6 11. 0-0 0-0 12. �b3 �a4= Hart Flohr, Polanica Zdroj, 1967] �e6 11. �f3 1t.f6 [11 ... �f6 12. it.e3 0-0 13. 0-0-0!? (13. 0-0 �g4 14. it.d2 brac8 lS. h3 �f6 16. c3 it.cS;::::t ) 1='rfd8 (13 ... �g4 14. brdS) 14. h3;!;] 12. it.e3 �e7 [12... it.b2?! 13. brbl it.f6 14. 1='rb7 Botvinnik] 13. 0-0-0;t 0-0 14. ldhe1 [14. g4!? g6 (14... h6?! 1S. h4-+) 1S. h4 1='rfd8 16. gS it.g7 17. hS �fS 18. �f4 �e3 19. fe �f4 20. ef;l;] brfd8 1S. �fd4 �e6 16. f4?! [16. c3!? brac8 17. Wb1;!;] bre8! [16... �cd4 17. �d4 �d4 18. .id4 �f4 19. bre7 b6 20. ldfl �e6 21. 1='rff7 �d4 22. 1='rg7= Botvinnik] 17. �e6 bre6 18 . .i£2 bre8 [18... ldae8 19. �g3 g6 20. lde6 fe 21. c3 Wf7 22. .ie3=] 19. a3 [19. brdS �b4 20. 1='rd2 (20. brcS brce8 Botvinnik) �a2 21. Wb1 4'lb4 22. g4 f'lc6 23. gSoo] �aS [620... �c4] 20. e3 [20. �d4? .id4 21. .id4 lde1 22. brel �b3-+; 20. brdS? �c4 21. c3 brce8 22. brcS �d6-+ Botvinnik] �e4? [20... brce8! 21. �g3 ldel 22. brei ldel 23 . .iel .ih4=!= 6.ig3 Botvinnik] 21. �d4 bre4 22. bre4 de 23. �e2?! [23. �fS! g6 24. �d6 �d6 2S. 1='rd6 .id8 26. brd7 .ic7 27. g3 a6 28. bre7±] aS [23... gS!? 24. .id4 .id8 2S. fSoo] 24. �e3 �e3 2S. it.e3 bS!? [2s ... brd8?! 26. a4 ldd1 27. Wd1;t] 26 . .id4 :!e7 27. fS b4 [27 ... .igS 28. Wc2 a4 29. b3=] 28. ab ab 29. lde1 [29. Wc2 g6 30. g4 .id6 31. h3=] be 30. be [o30. bre4 cb 31. Wb2] (diagram)
30... bre8! 31. We2 .id6 32. h3 [32. g3
f6 33. Wb3 Wf7 34. Wc4 g6 3S. wcts 1='rd8! Botvinnik] .ig3 33. bre2 f6 34. bre3 [34.
150
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
�e4 12. �a4 f'lfd7-+; 11. f4?! �g4!�) �bd7 12. �d2 f'!b6 13. �aS;;l;] 11. .!d2
�a6 12. �ba3 �fd7 13. �aS �e8 14. §e1! [14. �h3 �b7 15. He1 4:lb6!=] fle5 [14... �b7 (615... 4:lb6) 15. �e3!;;l;] 15. fle5 �e5
Wd1!? Wf7 35. §a2 g6 36. §a6 �cS=]
�£2 35. §e2 �g3 36. §e3 �£2 37. §e2 �g3 38. Wd1 W£7 39. §e3 [39. §a2 g6 40. b'Ia6 (40. l.Aa7 Ere7=) �eS= Botvinnik]
�£2 [39 ... �f4 40. l.Ae2 g6 41. l.A£2 i.gs 42. g4=] 40. l.Ae2 �d4 [40 ... i.h4 41. l.Aa2 g6 42. g4 gf 43. gf l.Ae7=] 41. ed g6 42. g4 gf 43. gf e3 44. We2 §e4 45. Wd3 l.A£4 46. l.Ae3 §£5 [47. We4 hS 48. dS
l.AeS! 49. §£3 (49. l.AeS fe 50. Wd3 h4!) We7= Botvinnik] 112
193
Bot vinnik - Model
Round 8
A30
20.09.32
1. f'l£3 �£6 2. e4 b6 3. g3 i.b7 4. i.g2 e5 5. 0-0 g6 6. d4 �g7 [6... eel 7. ?'lo4
(7. 'W'd4 �g7 8. �e3oo) �g2 8. Wg2 �g7 9. �e3 0-0 (9 ... 'W'e8 Botvinnik) 10. e4 'W'e7 11. b3 �e4! ] 7. d5 b5 [7 ... e6 8. f'!e3;;l;; 7 ... 0-0 8. �e3 d6 9. e4;;l;] 8. �fd2! [8. eb �dSoo] be [8... b4 9. e4;;l; Botvinnik; 8... a6 9. 'W'b3;;l;; 8... 0-0 9. eb (9. 'W'b3 b4 10. e4 d6 11. a3 aS�) a6 (9... �d5? 10. �b3+-; 9 ... �dS?! 10. e4 �b7 11. e5±) 10. f'!b3 d6 11. ba f'!a6 12. f'le3 �e7 13. e4 i.a6 14. l.Ae1 �d7 (14 ... �bS 15. a4;;l;) 15. a4;;l;] 9. e4 [9. f'!e4 d6 (9... 0-0 10. �e3 d6 11. l.Ae1 �a6 12. f'!a3 f'!bd7 13. �abS �b6 14. a4 'W'd7 15. e4 Hab8 16. �fl f'le8 17. �f4;;l; Maherramzade - Stoeek, Obeda, 2000) 10. b3 f'lfd7 11. �b2 �b2 12. f'!b2 0-0 13. f'!e3 �a6 14. 'W'e2 �aS 15. gfcl;;l; Cabrilo - Marinkovie, Cetinje, 1993] d6 10. f'!e4 0-0 [10... i.a6 11. �ba3 (11. i.d2?
16. �d2! [16. �e3 fld7=] fld7?! [16 ... �b7 (617 ... fla6) 17. 4:le4 �d4 18. �e3 �e3 19. be fld7 20. e5±; 16 ... �g4!? (617 ... 4Jd7) 17. h3 �h5 18. §acl fld7 19. ®e3 (19. g4?! 'W'h4 620... h5�) gS;;l;] 17. �h3 �b7 18. §abl �b5 [18... �g7 19. b4! 4:le5 20. Wg2 �d3 21. f4 �b1 22. Hb1±; 18... �d4 19. b4 4:le5 20. Wg2 4:ld3 21. b5±] 19. 4:lb5 [19. b4 e4 20. �e2 Hae8 21. §bel i.g7 22. §e2 a6� 623 ... e3] �b5 20. �fl �b7 [20 ... �a4 21. b3 �d4 22. 'W'e2 �g7 23. l.Ae3 Botvinnik; 23... �f6 (23 ... �e5 24. �h3 �h6 25. �c3 �h5 26. �g2 �e3 27. �e3± 6£4, e5) 24. �h3 flb6 25. �e3 �g5 26. �g7 Wg7 27. �e3 �£6! (27 ... Wg8 28. £4 �hs 29. �g2±) 28. b4!? �e3 29. §e3 §ab8 30. be 4:la4! (30... fld5 31. l.Aeb3±) 31. §b8 Hb8 32. l.Aa3 4:le5 33. l.Aa7 l.Ab1 34. Wg2 Wf6�; 26. £4! �h6 27. �g2 �e3 28. �e3±] 21. b4! �e8 [21... l.Aab8 22. be �b1 23. §b1 l.Ab1 24. e6+ Botvinnik; 21... flb6 22. be de 23. l.Ab5 l.Afe8 24. l.Aeb1 l.Aab8 (625 ... e4) 25. �h3! (25. �g5 �e7!;;l;) l.Ae7 26. �gS! f6 (26... �d4 27. d6! ed 28. �b6+-; 26... �f6 27. �f4! +- 628. i.b6; 628. e5; 628. d6) 27. �g4±] 22. §eel l'=lb8 [22 ... i.d4 23. be de (23... 4:le5 24. i.e2 de 25. i.e3±) 24. �e3 �e3 25. �e3 �e7 26. �b5±] 23. a4 [23. �h3!? �e8 24. a3 (6�d3-a6) (24. b5 flb6! 6e6; 24. a4!±) �d4 25. be (25. Wg2
151
9th Leningrad Championship - 1932
f5 26. ef 'W'f7;::::t; 25. b5 4'le5 26. 'W'e2 e4;::::t ) �e5! (25 ... 41e5? 26. ldb8 'W'b8 27. Wg2 de 28. f4+-; 25 ... de? 26. ldb8 4'lb8 27. ft.e3 e5 28. de f:le6 29. 'W'a2 �e3 30. lde3 4'ld4 31. se5+-) 26. ldb8 41b8 27. �b4 4'la6 28. �e3 e5;;!;] 41£6? [23 ... �d4 24. �h3 'W'e8 (24... �e5 25. Wg2 'W'a6 26. b5 'W'b7 27. �e3!?±) 25. b5 41b6 (25... f5 26. ef 'W'£7 27. it.e3 41e5 28. �g2±) 26. 'W'a2 4'ld7 27. �d2±; 23... �b6! 24. 'W'dl!? (24. 'W'a2 'W'g4 25. be de 26. 'W'e2 ldfe8 27. �a6 lde7;::::t ) �d4 25. be (25. b5?! f5!oo) �e5 26. �d2 'W'e7 (26 ... e5 27. �h6±) 27. �f4 �d7 28. �b5;;!;] 24. f3 e6 [24... �d4 25. Wg2 (25. Whl 'W'd7 26. �b5 'W'h3;;!;) e6 (25 ... 'W'd7 26. it.b5 'W'b7 27. �e6±) 26. de fe 27. be de (27... �e5 28. ldb8 'W'b8 29. �e4 'W'e8 30. 'W'a2+-) 28. �e4±; 24... 'W'd7 25. �b5 'W'h3 26. be de 27. �e3±] 25. �h3 'W'e8 [25 ... 'W'd7 26. be (26. de!? 'W'a4 27. ef Wf7±) 'W'a4 (26... ldbl 27. ldbl de 28. it.e3! �e3 29. 'W'e3+- Botvinnik) 27. ldb8 ldb8 28. e6+-; o25... lde8 26. Whl (26. Wg2!?±) 'W'b7!? (26... 'W'd7 27. be ldbl 28. ldbl de 29. lt.e3! �e3 30. 'W'e3+- Botvinnik) 27. de fe 28. 'W'd3! ? (28. Wg2 �e4 29. 'W'e3!±) 'W'f7 29. be±]
194
Goldberg - Bot vinnik
Round 9
21.09.32
1. d4 41£6 2. c4 e6 3. 41c3 �b4 4. 'W'c2 dS 5. cd ed 6. �gS �e6 [6... h6] 7. e3 41bd7 8. f4 [8. �d3 h6 9. �h4;;!; - game 207] h6 9. �f6 [9. �h4 g5! 10. f5 (10. fg
�e4+) �f5 11. 'W'f5 gh 12. �d3 'W'e7 13. 41£3 h3 14. 0-0 hg 15. l"df2 �e3 16. be ldg8 17. ldbl 0-0-0 18. �e5 'W'e6+ Ragozin Levenfish, Leningrad, 1932] 'W'£6 10. �d3 �b6 [10... �g4 11. h3 �h5 12. g4 �g6 13. �g6 'W'g6 14. 'W'g6 fg 15. �f3=] 11. �f3 0-0 12. 0-0 l"dac8?! [o12... e6 6ldae8, �e8oo] 13.
16.
B B r--� ••
��,1r � %��. ,�. �.�--3. � � �-- -s. :flj·. �-- -s ���,D�L 'O �B�
.•., "o' ' ' 'a !o�.�' "'�a!o � B l! ?;�, f'"" ��t+" � � - �--� __
26. de! [26. be ldbl 27. ldbl ed 28. ed �d6 29. �e3 �e5;;!;] �d4?! [26... fe 27. be
ldbl 28. ldbl de 29. 'W'a2!+- Botvinnik; 26 ... 'W'a4 27. ef Wf7 28. lde4!? Wg7 (28 ... �d4 29. l"dd4 ed 30. 'W'd4+-) 29. Whl 630. f4] 27. Wh1 fe [27... 'W'a4 28. �e7 ldb4 29. ldb4 'W'b4 30. 'W'b4 eb 31. �d6 �e3 32. e5+-] 28. �c7
E35
,�
17 ... it.d2? [o17... e3 18. 'W'e2 f5 19. 41g6 '*Yd6 20. 4'if8 cb 21. �b2 i,e3 22. �b3 Wf8 23. �d3 �al 24. l"dal;;l; Romanovsky; 17 ... ldfd8 18. 'W'e2 g6 (18... Wf8 19. �h7 'W'f6 20. f5+-; 18 ... f5 19. g4--+) 19. 41g6 fg 20. �g6 Wf8 21. �h6 We8 22. f5 �f7 23. £6--+] 18. l"df3? [18. 'fffe 2 �e3 19. Whl f5 20. �c3 ! Romanovsky; 20... �d4 21. 'W'd4 �e5 22. 41£3+-; 20. 41g6 'W'£6 21.
1 52 21. �d1 [21. 4Jd3 Ji.£7 22. l'dg3 Ji.hS (�23 ... .ie2) 23. �f2 l'dce8+]
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
li.g4 49. �e5 [49. l'dh1 l'de6 (49 ... �e6 50. �b8+- �4:le5) 50. �cS .te3�] l'de6
--�- -.� R�� K�R R .t •·� "� �r �. )� i.i.
21 ... l'de7?! [21... �cl 22. �cl .icl 23. .ifS
.ie3 24. l'de3 .ifS 25. l'dcl c2:j:; 21... ii.cl! 22. .ifS .ie3 23. l'de3 .ifS+] 22. .ie2 b5 23. ldg3 b6 [23 ... lda8!?] 24. h3 l'd£6 25. �h2 �£8 [25 ... b4 26. �hS �b2 27. f'Jg4 fg 28. �e8 l'df8 29. �e6 l'dcf7 30. �g6�] 26. �e2 b4 27. �b5?! [27. �d3 (.61"'\£3, g4-+ Romanovsky) � d7 28. l'df3 �e8 (�29... .ibS-+) 29. f'id7 (29. a4 ba 30. �a6 Ji.bS 31. �a3oo) �d7 30. g4 �e8 31. gS (31. gf? l'de7+) l'df8oo] �d6 28. f'id3?! [o28. �d3] .i£7 29. f'le5 [29.
� .j., %W� ,�D s. � D r. . D .t D . rJ "'�R:: /�. �.�� � -·���D?J. �. � • �-�?; >;;a R • �/ �
50. �e6? [so . .ic6 .ih3 51. �d6!! .ig4 52. �f6 �h7 53. �e7 �h8 (53 ... �g8 54. bS) 54 . .ie8! '&a6 (54 ... .ie3 55. '&e3) 55. bS '&b6 56. '&f8 1ih7 57. .if7+-] �e6 51. .ie6 .ihJ 52. gh .ib4 53. h5!? [53. .idS hS 54. �e2 .ie7 55. �d3 �g7 56. �c4 .ih4 57. .tc6 .if2;;l;; ] g5! [53 ... gh 54. �dS �g7 55. e4 fe 56. �e3 �f6 57. �e4±] 54. �£3 [54. fg hg 55 . .idS (55. �f3 f4! ) f4 56. �f3 fe 57. �e3 .ic3 58. it.e4 .id4 59. Wd4=] Wg7 55 . .ids gf
56. �£4 �£6 57 . .ie6 .id6 58. �£3 .ih2 59. .id7 .ib8 60. �e2 .ih2 61. �d3 .ig1 62. .ie8 .i£2 112 E23
1 95 Botvinnik - Savitsky
Round 10
22.09.32
1. d4 f'i£6 2. e4 e6 3. f'ieJ .ib4 4. �b3 e5 5. de
.i£6 � 8. e3 .ic5 9. f'if3 d6= Tartako wer] f'id4 [7... �! - game 198] 8. �a4! [8. �d1 f'ifS] .te3 [8... .ic5 9. e3 4:1£5 10. .i£6 '&f6 11. f'if3 0.;;0 12. 0-0-0±; ..a .. �aS 9. �as .ias 10. .i£6 gf 11. 0-0-0± Tarta kower; i,l,... g5!? 9. e3 .ic3 10. be
153
9th Leningrad Championship - 1932
196
Lisi tsin - Bot vinnik
Round 11
A30
23.09.32
[29... i£le3?! 30. c4 i.e4 31. be l£la4 32. i.g4 �e6 33. f4 .fle3 34. i.£3 �e7 35. g4+=] 30. i.g2 i.d5 31. i£Jf3 §f7 [31... b're6!? 32. Wgl (32. �h3? �f3 33. ef Bel-+) �e7 33. wn rs+] 32. Wh2 i.d6+ 33. i.h3 �d8 34. §ab1 §fe7 35. .flg1 [35. �g4 g6; 35. �g2 i.e7] i.c7 36. l£la3 i.b7 [�37... �d5; 36... f5!? (�£4---+ ) 37. i.rs? TI£7-+] 37. i.g2 i.g2 38. Wg2
i£Jd5 39. i£lc2
1. i£Jf3 c5 2. c4 i£lf6 3. g3 d5 4. cd i£Jd5 5. i.g2 l£lc6 6. 0-0 [6. d4 ed 7. i£Jd4 i£Jdb4 8. i£Je6 �dl 9. Wdl i£le6=] e5 7. d3 i.e7 8. i£Jbd2?! [o8. i£Je3 i.e6 9.
l£lg5 (9. i.d2 0-0 10. Tiel lde8 11. l£le4 b6 12. �a4 �d7 13. b'rfe1 1"rfd8 14. �£legS i.g4 15. b4 f6 16. b5 i£Jd4 17. i£Jd4 ed 18. i£lf3 a 6+ Nazarenus - Seres, Burlapest, 1996) i.gS 10. i.dS i.dS 11. i.gS (11. i.gS=) f6 12. i.e3 b6 13. �a4 0-0oo Dobos - Gleize rov, Balatonbereny, 1994] 0-0 9. i£Jc4 f6 10. i.e3?! [10. i£lfd2 i.e6 11. l£le4 �d7 12. l£le3 ldfd8i] i.e6+ 11. a4 �d7 12. �d2 b6 13. ldfc1 b'rac8 14. �d1 Wh8 [14 ... .fle3 15. i£le3 (15. fe e4) �£las 16. i£Jd2 1"rfd8=t=] 15 . .td2 ldfd8 16. �b3 [�17. aS] .flc7 17. i.c3 [17. aS? b5-+] ldb8 18. �c2 i£Jd5 19. i£lfd2?! [ol9. i.d2] §bc8
20. i£lf1
(diagram)
20... 1£ld4! 21. �d1 i.g4 22. i.d4 ed 23. �d2 [23. i£lfd2!? �f8 24. i£l f3] i.f8 24. 1"re1 §e8 25. h4 [25. e4!? de 26. 4'lfe3 .fle3 27. fe b'red8 28. b'ra3:f:] i.h3 26. i.f3 b're7 27. 4'lh2 §ce8 28. Wh1 [�§gl, g4; 28. g4 f5+] i.e6 29. b3? [o29. Wgl] 4'lb4
39... �d6!-+ [�i£Je3] 40. l£la3 [40. b4 i£Je3 41. i£Je3 de 42. fe �g3 43. Wfl lde3 44. be �h2 (�§g3) 45. .fl£3 �h3 46. Wgl i.h2 47. Whl §£3 48. ef i.es 49. Wgl i.d4-+] .fle3 41. Wh1 [41. fe �g3 42 . Wfl de-+] i£Jg4 42. �f4 [42. Tin �dS 43. f3 i£Je3 44. ldfcl i.g3-+; 42. Wg2 i£lf2 43. W£2 � g3 44. wn lde3 45. .flf3 ( 45. i£le2 �h2 46. i£lf3 �h3 47. Wgl i.h2 48. W£2 TI£3 49. ef �g3 so. wn �gl#) �h3 46. Wgl i.h2 47. Whl (47. i£lh2 ldg3-+) i.£4 48. Wgl TI3e4 49. de (49. e3 i.e3 50. lde3 ldg4 51. Wf2 ldg2 52. Wel �hl 53. i£lgl �gl#) i.d2 50. i£ld2 �e3-+] �f4
43. gf i£lf2 44. Wg2 i£Jd3
0:1
154
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
LENINGRAD MASTERS TOURNAMENT Leningrad - 1 932/3 3
November 1 6 - January 1 8
GAME
by
RADIO
The radio game (207) between the best players of Leningrad and Moscow, Botvinnik and Riumin was organized on the 1 8th of December 1 932 by USSR Chess Federation to make chess more popular. Opponents were in broadcasting stations of Leningrad and Moscow. The game lasted for three hours. Master Grigoriev commented on this game for listeners.
197 RoDianovsky - Bot vinnik
Round 1
16.11.32
1:0 The score of this game is not available 198
E23 Bot vinnik - Ragozin
Round 2
20.11.32
1. d4
3. �c3 .ib4 4. 6 . .ig5 h6! 7 . 212] g5! 8. .ig3 �c3 [� '@f6 10.
�e2 h5 11. a3 .ia5 12. '@c2 '@£5 13. 0-0-0 .ic3 14.
be �b4-+ Piazzini - O'Donovan, Bue nos Aires, 1939] 10. be '@f6 [J.Q.... '@aS 11. .id3 �g3 12. hg '@c5 13.
155
Leningrad Masters Tournament - 1932/33 ?,2. Wfl fle3 23. it.e3 it.h5 24. � d1 it.£3 2S. }t,£3 g4+1 20. fle3 gf 21. fld5 W'g5
22. gf! [�. it.£3 fSco1 �g2? [�:·· fS? 23. l'::i g 1 �h6 24. l'::i g 6 �g6 2S. ef+-; 22 ... 0-0-0!? 23. l'::ig 1 �h6 2,4. l'::i b 1;:l;1 23. l'::ig1 �h2 24. fl£6 We7 25. �g4! �h3 26. �d1! [l::. it. n1 �g5 [26 ... ii,hs 27. ii,n+-1 27. it.e3 l'::ih 5 [27 ... f6 28. it.gS fg 29. it.n+-1 28. flf2 L28. it.gs? l'::i g s 29. i,n l'::ig 4 30. it.h3 l'::ig 1 Botvinnik1 � e6 29. 1:o ilg5 £6 30. ilh4 l'::i g8 31. ilg3
199
Rome, 1990) �e7 (12 ... e6 13. e4 de 14.
�b3! l'::i a b8 18. fld5 ild5 19. �d5 l'::i b1 20. ilb1
E52 Alatortsev - Botvinnik
Round 3
24.11.32
1. d4 �£6 2. e4 e6 3. fle3 ilb4 4. fl£3 b6 5. e3 ilb7 6. it.d3 0-0 7. 0-0 d5 8. ed [8. a3 ild6 9. b3!? �bd7 10. flbS ile7 11. ilb21 ed 9. a3 it.d6 [9 ... ile7 10. b4
(10. <;9)es 4'lbd7 11. f4t Ragozi n)
20... e4!? [20 ... ed 21. ed flf6 22. �f3
l'::id 8;::::! Ragozin; 23. l'::i d 1 �b6 24. ild3±; 21. �d41 2 1. ilh7?! [21. �e4 fl£6 22. �c2 i.d6 23. h3± l::. e 4] Wh7 22. �e4 Wg8 23. �e7 e3!<= 24. e4 [24. a4 e2 2S. ila3 l'::i b 8 26. l'::i cl �e3 £::. 2 7 ... l'::i b 1�1 e2 25. d5?! [2S. �gS 'W'c3 26. �e3 �e3 27. ile3 l'::ie 8 28. l'::i c l±] l'::i b 8<= 26. g3 [26. eS!? �d8 27. �d8 l'::i d 8 28. f4 fles 29. d6 (29. l'::i f2 l'::id S 30. l'::ie 2 l'::i d 1 31. Wf2 l'::i c l 32. l'::ic l
28 ... l'::i b 3!gg 29. �d2? [29. �d8 fl£8 30.
d6 l'::i d 3 31. �b6 l'::i d 1 32. �f2 fld7 33. Wg2
156
Mikhail Bofvinnik. Games 1924-1948 '203 Ragozin - Bot vinnik
Round 7
17.12.32
0:1 The score of this game is not available ID1
2M Botvinnik - Alatortsev
Round 8
30. �e2 4'le5! [30... 4'le5 31. �g2 4'lb3
32. l"!.el �d4 (32 ... l"!.d2 33 . .id2 �e2 34. l"!.e2 �d2 35. l"!.el 4'lb3 36. �f2oo) 33. �f2 4'lf3 34. l"!.e2 4'ld4 35. l"!.e1 f5 36. d6 4'lf3+]
31. �g2 l"!.d1!-+ 32. �c4 �c4 33. d6 �f8 [33... �d6!?] 34. a4 [34. h4 �d2 35. l"!.h1 �f3-+] �e8 35. �f2 4'ld2! 36. l"!.e1 [36. .id2 l"!.d2 37. We3 l"!.dl] �f3! 37. l"!.f1 �h2 38. l"!.e1 �f3 39. l"!.f1 �d2 40. l"!.e1 �b3 41. .ia3 c1 � 42 . .ic1 l"!.c1 43. l"!.c1 !flcl 0:1 200 Iljin-Zhenevsky - Bot vinnik
Round 4
28.11.32
1:0 The score of this game is not available 201 Bot vinnik - Roblin
Round 5
6.12.32
1:0 The score of this game is not available 202 Bot vinnik - Romanovsky
Round 6
8.12.32
1/2 The score of this game is not available
22.12.32
1. d4 e6 2. c4 .ib4 3 . .id2 .id2 4. �d2 �f6 5. �c3 d5 6. e3 [6. £3 4'le6 7.
0-0-0 0-0 8. ed 4'ld5 9. e4 �e3 10. �e3 �e7 11. f4 l"!.d8 12. �£3 �b4oo Milov Andersson, Groningen, 1997] 0-0 7. �£3 b6 [7 ... �e71? 8 . .id3 (8. ed ed 9. .id3 �e6 10. 0-0 .ig4 11. a3 .i£3 12. gf 4'ld8oo Beljavsky - Makarov, Novosi birsk, 1995) de 9. .ie4 e5 10. 0-0 l"!.d8 11. �e2 ifle6 12. l"!.adl �d7 13. a3 .ie8 14. l"!.fe1 l"!.ae8 15. h3 W£8 16 . .ia2 h6 17. d5 ed 18. 4Jd5 ifld5 19. l"!.d5 l"!.d5 20 . .id5;t Baburin - King, Delmenhorst, 2000] 8. cd;!;; ed 9 . .id3 l"!.e8 1 0 . 0-0 �bd7 [10 ... .ia6 11. .ia6 �a6 12. l"!.fd1;t] 11. �c2 [11. l"!.fd1!? e5? 12. de be (12... �e5 13. .ib5 l"!.£8 14. �d5+-) 13. �d5! �d5 14 . .ih7 Wh7 15. �ds l"!.b8 16. iflgs+-; 11 ... .ib7 12. l"!.acl e5 13. .ifS;t] a6 [11 ... .ib7?! 12. 4'lb5 .ia6 13. b4! (13. l"!.acl e5 14. 4'ld6 .id3 15. �d3;t) �e4 14. l"!.fcl±; 11 ... e5!? 12. l"!.fd1 .ib7;t] 12. l"!.acl [12. �d5 �d5 13. �e6 �b4 (13... �e5 14. de .ig4 15. .ie2 �b4 16. �a4 be 17. a3±) 14. .ih7 Wh7 15. �a8 �£6 16. �e5 eS!;t] .ib7 [o12 ... e5 13. de be 14. l"!.fd1 .ib7;t] (diagram)
13. �a4! [13. b4 �e7 14. �b3 (14. b5 ab
15. �b5 l"!.ee8=; 14. a3 eS;t) l"!.ab8 .6e5;t 15. �a4 l"!.ee8 16. l"!.e2 .6l"!.fc1, .i£5±; 13 ... e5!? 14. be be 15. l"!.b1;t] l"!.c8 14. �e2 [14. b4!? 4'le4 15. �b3 �e7 16. l"!.e2 .6l"!.fc1, 4'le3±] c6?! [14... l"!.a8 15. l"!.e2 �f8 16. l"!.fcl l"!.e7 17. �e5 e5;t; 17. b4! .64'le5±; 14 ... aS!? 15. j,fs g6 16 . .ih3 e5 17. l"!.fd1 (.64'le5) e4 (17... l"!.e7 18. de be 19. �b5±)
1932/33
157
18. �c3 (18. �e5 l"!b8!) �e7;t] 15. it.f5 [15. b4 �e4 16. �b2 �e7 17. l"!c2 6l"!fcl, �c3±] g6 [15... c5 16. �e5 (16. l"lfd1! ? �e7;t) c d 17. e d b5 18. �c3 (18. l"!c8? ilc8 19. �c3 �e5-+) b4 19. �b1 �eS 20. de l"!cl 21. l"!cl �e4=+:; 17. l"!c8 ilc8 18. �c6 �c7 19. �d4 bS 20. �c3 �e5 21. ilb1;t] 16. ilh3 l"!a8?! [16 ... cS!? 17. l"!fd1 (17. �eS cd 18. l"!c8 ilc8 19. �c6 �c7 20. �d4 b5 21. �c3 �eS=) �e7;t] 17. l"lfd1 [17. b4?! aS=] �b8 [17 ... �e7 18. �c2!? (18. �eS �eS 19. de �eS 20. �b6 l"!ad8 21. �a4 d4 22. �cS ilcB=) Uad8 (18 ... l"!ab8 19. �eS! �eS 20. de �eS 21. �b6 l"!bd8 22. l"!d4±) 19. l"!d3 (19. �eS �eS 20. de �e5 21. �b6 d4 22. �c4 �e7 23. ed l"!d4=) �d6 20. l"!b3 �c7 21. l"!c3 �d6 (21... �e4 22. it.d7 l"!d7 23. l"!b3±) 22. a3 .6b4] 18. �d3 [18. �c2!? �bd7 19. l"!d3 l"!b8 (19 ... aS 20. l"!b1 �e7 21. l"!c3±) 20. b4! (20. l"!b3 Wg7 21. �e5 �eS 22. de l"!e5 23. �b6 d4;t) l"!a8 21. l"!c3 l"!b8 (21... aS 22. l"!b1 ab 23. l"!b4±) 22. �b3 ila8 23. �b2 .6�d3, a4, bS±] �fd7?! [18 ... �bd7 19. �c2 (19. �b3 l"! b8) l"!b8 20. l"!d3 6b4±] 19. �b3± [.6�eS] f5 [o19... l"!a7 20. �c2 (20. �eS?! �eS 21. de bS 22. �c5 l"!eSoo) ila8 (20... �e7 21. l"ld3±) 21. l"ld3 .6b4±]
�gS±) 26. f6! �f6 27. fg �eS (27 ... �e7 28. it.d7 l"!a4 29. �c7+-) 28. it.d7 �g3 29. hg l"!a4 30. l"!c6! l"!a2 31. l"ic7 l"!b8 32. ile6 Wh8 33. l"lfl+-; 24 ... l"!e8 2S. f6 �f6 26. �gS±] 21. e4 �e5 [21... de 22. �f7 Wh6 (22... Wh8 23. .f"lb6+-) 23. �b6 l"!es (23 ... l"de7 24 . .f"la8+-) 24. de �b6 2S. e6+-] 22. de fe 23 . .f"lb6 l"ia7 24. e6 [24. �e3! (.6.f"ldS) d4 2S. �d4 �d4 26. l"!d4 l"deS 27. �c4 cS 28. l"dd8 .f"lc6 29. �eS �dB 30. l"!cS+-] it.a8? [24 ... l"!e7 2S. �e3 ila8 26. �d4 Wg8 27. b4 .6.f"ld7+-; 24... aS!? 2S. �e3 l"!a6 26. �d4 Wg8 (26 ... �f6 27. .f"ldS �d4 28. l"!d4 cd 29. l"dc7 Wf6 30. l"!b7 WeS 31. l"dd1 l"!c6±) 27. �a4 (27. .f"ld7 .f"ld7 28. ed l"l£8±) �e7±; 26. .f"ld7!? �d7 27. ed l"!f8±] 25. �a8 Wg8 [2S ... l"!a8 26. �b7+-] 26. e7! [26. �b6?! l"!b7; 26. �b6 �e7±] l"!ae7 [26... �e7 27. �b6 l"db7 28. �c6 �c6 29. �dS+-; 26 ... l"!ee7 27. l"!c6 �c6 28. l"!d5+-] 27. �b6 [27. l"!c6?! �c6 (27... e3 28. l"!c8+-) 28. l"!dS �aS! 29. :daS l"!f7oo] �d6 28. �d4 e3 29. fe l"!e3 30. l"lfl l"!3e4 [30... l"de2 31. l"lf6!? (31. �b6 l"!8e4 32. �f6 �f6 33. l"l£6 l"!b2 34. �d7 .f"ld7 3S. it.d7 l"!ee2 36. ilh3 l"!a2 37. l"!fc6+-) l"!e1 32. l"!e1 �e1 33. l"lfl cS 34. �f2 l"!fl 3S. �fl �c6 (3S ... �eS 36 . .f"lb6 �b2 37. ile6+-) 36. �f4 �a8 37. ile6 Wg7 38. �f7 Wh6 39. �f8 Wgs (39... WhS 40. �£4) 40. h4 WhS 41. �£4+-] 31. �f2 �e7 32. �b6 l"!e2 33. �d4 l"!e4 34. �c5 �c5 35. l"!c5 l"!b4 [3S ... l"le2 36. �d7+-] 36. .f"ld7 .f"ld7 37. it.d7 1:0
Leningrad Masters Tournament
-
(diagram)
20. �e5! Wg7 [20... �e5 21. de �d7 (21... bS 22. �cS ilc8 23. e4±) 22. e4 l"!eS 23. ef gS (23... gf 24. f4 l"!e7 2S. it.fS±) 24. �g3! (24. f6 �f6 2S. �b6 l"!b8 26. �g3 �e 7oo; 24. l"!e1 l"!e1 2S. l"!e1 bS 26. �c3 �cS;t) �e7 2S. f4 l"!e4 (2S... l"!e3 26.
1 58
Mikhail Bofvinnik. Games 1924-1948
205
Botvinnik - Iljin-Zhenevsky
Round 9
12.01.33
1:0 The score of this game is not available 206 Roblin - Bot vinnik
Round 10
18.01.33
1/2 The score of this game is not
available
207
E35 Riumin - Botvinnik
Game by Radio 18.12.32
1. d4 �f6 2. c4 e6 3. 4'lc3 �b4 4. 'W'c2 d5 5. cd ed 6. �g5 �e6 [6 ... h6] 7. e3 4'lbd7 8. �d3 h6 [8... e5 9. de 'W'a5 10.
�£6 4'1£6 11. 4'1e2 0-0 12. 0-0 braeS 13. a3 �e3 14. 'W'e3 'W'e3 15. 4'le3 l:le5 16. l:'lfd1;;1; Purdy - Koshnitsky, Sydney, 1934] 9. �h4 0-0 [9... e6 10. 4'1e2 4'lb6 11. �£4 �d7 12. 4Jh5 g5 13.
16. �f5
(diagram)
16... hrfe8 [16 ... �£5! 17. 'W'£5 'W'e6! 18.
'W'e2?! (18. 'W'£3?! �fe4; o18. 'W'e6) 4'lfe4! (18... g5 19. �g3 4'lee4=) 19. hrfd1 (19.
4'le4? de 6�b3; 6�d3) �e3 20. 'W'e3 d4! 21. ed? 4'lb3] 17. hrad1 4'lce4?! [17... g5!? 18. �g3 4'lee4!] 18. lt.e4 [18. 4'ld5!? hre2 (18... 'W'£8 19. �£6 �£6 20. 'W'b1±) 19. �e7 Wf8 (19... hre7?! 20. �e4) 20. �£6 �£5 21.
21... 'W'd4! 22. ed �f1 23. �c3 �c4 24. h3 hred8! [24 ... hred8 25. 'W'a4!] 25. 'W'd2 hrd7 26. d5 hrcd8 27. 'W'd4 ibd5 28. �d5 hrd5 29. 'W'a7 hrd1 30. Wh2 hr8d7 1/2
159
Leningrad Masters Tournament - 1933
LENINGRAD MASTERS TOURNAMENT Leningrad March 5
208 Lisitsin - Botvinnik
Round 1
-
1 93 3
- April 8
A04
25.03.33
1. fl£3 £5 2. e4 fe 3. flg5 �f6 4. d3 e5 5. de it.c5 6. it.c4 'ff!e 7 7. flc3?! [7.
0-0 h6 8. �f3 g5 (8... d6 9. �h4) 9. �c3 c6 10. 'ffle 2 d6oo; 7. it.f7!? Wf8 8. it.b3 h6 (8 ... flc6 9. 0-0 d6 10. flc3 h6 11. fJd5 �d5 12. ed �d4 13. �e4 it.b6 14. it.e3;;\; Del Rio Santo Roman, Loures, 1998) 9. �f3 (9. �f7 l'dh7 10. 4lc3 d5) d6 10. �c3 (10. 4'lh4? it.f2 11. Wf2 fle4-+) g5 11. h4 g4 12. �h2;;\;] it.£2 8. Wf2 'ff!c 5 9. Wg3 [9. it.e3 'fflc 4+] 'ff!c 4 10. §£1! [10. �d5 �d5 11. ed 0-0+] 0-0 (diagram)
11. §£6! gf! [11... l"ff6 12. 'fflh 5 h6 13. �d5
hg 14. �f6 gf 15. 'fflg6 Wf8 16. 'fflf 6 'ff! f 7 17. 'ff!d 8 Lisitsin; 17 ... 'ffl e8 18. 'ff! c7 (18. 'ff!g5 'ffle 7 19. 'ffl f 5 Wg8 20. it.h6 'ff!f 7 21. 'ff! e 5 flc6 22. 'ff!g 5 Wh7 23. l'"dfl 'ff!g 6 24. l"ff8=f:) �c6 19. it.g5 'ff! g 6 20. l"ffl Wg8 21. h4g?] 12. 'fflh 5 [12. �h7? l"ff7!] l"f£7 [12...
fg 13. 'ff!g 5 Wh8 14. 'ffle 5 Wg8 15. 'ff! g 5=]
13. �f7 'ff!£ 7 14. 'ff! g4 [14. �d5 �a6; 14.
'fflf 7 Wf7 15. it.e3 c6 16. l"ffl d6 17. it.g5 �d7 1'118... Wg6, 19 ... flc5=+:] Wh8 [14 ... 'ff!g 7? 15. �d5±] 15. fJd5 fla6 16. 'ff!h 4 d6 [16 ... 'ff!g 6 17. Wf2 d6 (17 ... Wg7? 18. fle7 'fflf 7 19. it.h6 Wh8 20. flf5+-) 18. it.h6 �e6=] 17. it.h6 it.e6 [17... f5?? 18. 'ffld 8 'ff!g8 1 9. it.g7 ! ! Wg7 20. 'fflf 6] 18. 'ffl£ 6 'ffl£ 6 19. fl£6 flc5 [19 ... �b4 20. b3 (20. c3?! �a2 21. �d5 c6 22. flc7? l'"dg8-+) a5 21. c3=] 20. Wh4?! [o20. Wf3 �d7 21.
160
Mikhail Bofvinnik. Games 1924-1948
<£lct7 �d7 22. �fl �g8=] �d7 21. Wg5 �f6 22. Wf6 �e8 23. l"'\e1? [23. b3 �d7 24. Wf7 l"fg8 25. g3 �e6 26. l"fe1 l"'\g6 27. �£8 (27. �cl �g7 28. W£8 h5 6l"'\g4) l"'\g4 28. �h6 (28. e4 h5) l"'\g6 29. �f8=]
23... �c4!+ 24. g4 [24. b3?l l"fe6 25. Wg5 l"'\g6 26. Wh5 �£7] l"'\e6 25. Wg5 l"fg6 26. Wh5 l"f£6! [6l"f£2; 6�£7] 27. �e3 l"ff3 28. Wh4 b6 29. a3?! [o29. b3 �fl 30. g5+] Wg7 30. b3 [30. �g1l �a6 (30 ... �fl 31. l"fe3 l"fe3 32. �e3 �g2+) 31. l"fe3 l"ffl 32. l"'\g3 �b7-+] �f1 31. g5 �h3! 32. g6 [32. �g1 �e6 33. l"fe3 gfl 34. l"fg3 l"f£4-+; 32. �ell? �e6 33. �e3 gfl 34. �b2 l"f£2 35. l"fe3 l"fh2 36. Wg3 l"fh3 37. Wf2 l"fe3 38. �e3 �g4 (6�d1) 39. We1 �£3-+] hg [32 ... Wg6?l 33. l"fg1 W£7 34. l"fg3 1t.g2 35. 1i,b6l? l"f£4 36. Wg5 ab 37. l"fg2 l"fe4+] 33. 1i,g1 1i,e6 [634 ... l"fh3 35. Wg5 l"fh5#] 34. �e3 l"ff1 35. �g3 �f4 36. Wg5 l"ff8! [6�h8-h5#] 37. �c3 c5 [38. Wh4 l"fh8 39. Wg3 �h3-+] 0:1 209 Bot vinnik - Ragozin
Round 2
A09
26.03.33
1. �f3 d5 2. c4 d4 3. b4 g6 [3... f6] 4. 1i,b2 1i,g7 5. g3 e5 6. d3 �e7 7. �g2 c5 [7... 0-0 8. 0-0 a5 9. b5 (9. a3 ab 10. ab
�a1 11. 1i,a1 <£la6=) e5 (9... e6 10. �a3 f5 11. �bd2 �e8 12. �b1 1i,£6 13. 'W'c2 Wg7 14. e3 de 15. fe� Smejkal - Prandstetter, Warsaw, 1979) 10. be (10. e3 l"fa7=) �be6 11. <£la3 .:£lb4 12. �b5 1i,d7 13. a4 1i,e6 14. 1i,a3 �a6 15. l"fbl 'W'd7 16. 'W'd2 b6 17.
e3� Zhidkov - Butnorius, Krasnodar, 1980] 8. be <£ld7 9. 1i,a3 [9. 'W'a4 0-0 10. 1i,a3 (10. 'W'b5 a6 11. 'W'b4 <£le6 12. 'W'a3 a5 613. .. ifJb4) e4 11. ifJg5 ed 12. ed
l"fb8
16. c5! [16. �b3 b6l (16 ... b5 17. <£le5;:l;) 17. 1i,b2 'W'e7oo] f4!<= [16... 'W'e7 17. ifJe4 l"fd8 18. hif2;:l; 6'W'b3, ifJd6; 16... ifJd5 17. Idbe1 f4 18. ef (18. ifJe4 <£le3 19. <£le3 fe 20. l"fe3 ifJd4=) ef 19. �e4 ifJd4 (19... b6 20. e6!;:l;) 20. l"'\e8 'W'e8 21. �d4 1i,d4 22. Wh1 �e6oo; 17. §fell f4 18. <£lc4 <£le3 19. <£le3 fe 20. l"fe3 ifJd4 21. ifJd4 �d4 22. 'W'e4!�] 17. l"ffe1 [17. ef ef 18. Idbe1oo; 17. <£le4!? ifJ£5 18. l"ffe1 (18. gf ef 19. e4 �e3 20. ifJe3 feoo) fg 19. hg e4 (19 ... �g3 20.
161
Leningrad Masters Tournament - 1933
24. ibd5�] 18. fle4! [18. l"l:e3 fl£5 19. l"l:e4 flfd4 20. 'We4 b5+=] fld4? [18 ... fl£5 19. �e3 �fd4 20. 'We4 b5 21. eb l"l:b6 22. l"l:b6 ab 23. �d4 'Wd4 24. ibd5±; 19... fle3 20. l"l:e3 �d4 21. �d4 (21. 'Wa4 ibd7 22. 'Wb4 ibe6 23. fld4 'Wd4 24. 'Wd4 ed 25. l"l:ee1=) 'Wd4 22. 'We4! 'We4 (22... .ie6? 23. 'Wd4 ed 24. l"l:e6 l"l:e6 25. i.d5 ®f7 26. e6 ®f6 27. .ie5!+-) 23. de ibe6 24. ibd5�; 19... �ed4! 20. fld4 fld4 21. 'Wel (21. 'Wa4 i.d7 22. ibd5 ®h8 23. 'Wd1 ibe6+) ibe6 22. fle4 b5oo] 19. fld4 'Wd4 [19... ed 20. fld6 i.e6 (20... l"l:£8 21. e6+-) 21. flea 'We8 22. l"l:b7±; 20. e6!? ibe6 21. eb fld5 22. ibd6 �e3 23. l"l:b2±] 20. fld6 e2 21. ®h1 .it.e6 [21... B£8 22. 'Wb3 (22. e6 il.e6 23. flb5+-) ®h8 23. �f7 l"l:£7 24. 'W£7+-]
22. l"l:b4+- 'W£2 23. l"l:e2 'W£6 24. l"l:£2 fl£5 25. �e8 l"l:e8 26. g4 .ih6 [26 ... fld4
27. l"l:f6 �e2 28. l"l:e6 l"l:e6 29. ibd5+- Bot vinnik] 27. gf gf 28. l"l:b7 ibe3 29. l"l:f i
£4 30. ®e4 ®h3 31. 'Wd1 'Wg5 32. 'Wb3 l"l:e6 [32 ... ibe6 33. ibd5+-] 33. l"l:h7 .t£5 34. .t£5 1:0 210
Roblin - Bot vinnik
Round 3
A49
27.03.33
1. d4 fl£6 2. 41£3 b6 3. g3 .tb7 4 . .tg2 g6 5. 0-0 .tg7 6. e3 0-0 7 . .t£4 e5 8. fla3 [8. flbd2 fld5 (8 ... d6!? 1::. 9 ... fld5) 9. ibe5 f6 10. ibb8 l"l:b8 11. e4�] d6 9. l"l:cl flbd7 10. l"l:e1 l"l:e8 11. de!? [11. fle4 b5
12. fled2 fld5+; 11. 'Wd3 (1::. 12. e4) ibe4!? (11... e5? 12. de de 13. �e5 i.g2 14. fld7±) 12. "&'d2 a6 1::. 1 3... 'We7, 14... e5] fle5 [11... de 12. fle4=; 11... be 12. flc4=] 12. ibe3 [12. fle4 b5 13. fle3 h6+] l"l:e8 [12 ... a6oo] 13. ibh3 [13. e4=] 6b8 [13... e6 14. �b5 d5 15. fla7 l"l:a8 16. flb5 l"l:a2=] 14. b3 [o14. e4=] �d5!? 15. ibd2?! [15. ibd4 e5 16. ibe5 de 17. e4=] fle4 16. �b1 [16. e4 ibb2!? (16 ... flde3 17. '@'e2 �f2 18. ®f2 ibe4 19. '@'e3 ibe3 20. ibe3 a6+) 17. ed iba3 18. l"l:e2 i.e5 (18... ibd5 19. ibel .tel 20. '@'dS fl£6 21. '@'d4 ibh6 22. '@'a4�) 19. l"rfl ibdS 20. b4 ib£2 21. l"rf2 fl£2 22. ®f2
ibe4+; 16. �d4 e5! 17. fl£3 (17. �db5 a6 18. e4 fl£4+) fld2 18. fld2 (18. '@'d2 e4 19. fld4 e3+) e4+]
16... b5! [16... �d2 17. '@'d2 b5 18. fld4 fle7 (18 ... '@'b6 19. �b5=) 19. e4=] 17. e4
[17. fld4 '@'b6 18. e3 �df6 (18... eS?! 19. flb5!�) 19. e4 be 20. l"l:e4 eS+] "&'b6 18. e3?! [18. l"rfl �d2 (18... be 19. l"l:e4 �d2 20. '@'d2 e6 21. l"rfel=) 19. �fd2 (19. '@'d2 flf6+) �f6 20. eb '@'b5 21. ibg2 (21. .fle3 '@'hS 22. ibg2 ibg2 23. ®g2 l"l:be8+) ibg2 22. ®g2 l"l:ee8+] be 19. l"l:e4
•
��.f% 0� � �-£·};>'%�-� £�£ %�d jf• • i • •L�. �- �- � %
'%r:_NN�.R I RwR �-�
R !! R � R R 1� ,0, · � � � � !m" %If·'� · ··-- fi{ {· �s�
• � -�i?.A
�
�
19 ... fle5! [l::. fl d3; l::.i. a6; 19 ... f5 20. ibg2 l"l:ee8+] 20. ib£1 [20. fle3 �e3 21. ibe3 ibe3 22. l"l:e3 'WaS! 23. l"l:el ib£3 24. 'W£3 fld3-+; 20. l"l:e2 aS (20... fld3 21. l"rfl a5 22. flc3+) 21. fla3 �d3 22. flc4 '@'a 7 23. l"l:n �3b4+] aS!? [20... iba6!? 21. l"l:el .tn (21... fld3 22. ibd3 ibd3 23. e4 fl£6 24. fle3=) 22. l"rfl '@'a6 23. 6e2 l"l:be8+] 21. l"l:cl?! [21. e4 fl£6!? (21... �b4 22. a3 fle6 23. b4 ab 24. ab=) 22. eS (22. �e3?! .ia6 23. l"l:d4 .tn 24. ®n �g4 25.
162
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
l=!ee8 (23... d5 24. l=fe2 .625. l=!ee2=1=) 24. l=fe2 l=!e7 .625 ... l=!be8+] i.c3!? [23... d5+] 24. e4 [24. i.e2 l=!ee8 25. l=fe2 d5+; 24. flct4 fle4+] d5 [24 ... '&a5!? 25. '&e2 'W'a8 (25 ... l=!a8 26. a4+) 26. �e4 e6+ .627... d5] 25. ed �d5 26. l=fc2? [26. fle5 l=!bd8 27. 'W'e2 'W'e6+; 26. Be3!? ubd8 27. 'W'e2 'W'a7 28. l=fe2 (28. fle4 i.f3 29. l=f£3 fle6+) �g7=1=]
fld5 16. ed �f6oo] 14. l=fad1 [14. 'W'a7!? 'W'e8 15. £3 fle5 16. l=!ad1 �£6 17. �b3 flg6 18. �d2;;l;] �£6 15. 'W'd2 l=!e8 16. £3 {le5 [.6f:le4] 17. �e5 �e5 18. £4 �£6?! [18... �e3!? 19. 'W'e3 e6 20. �b3 �g4 21. l=!de1 'W'b6 22. Wh1 .i.e6=] 19. e5 �e7 [19 ... de? 20. fe l=!e5 21. 1bf7 W£7 22. 'W'd7 'W'd7 23. l=!d7 l=!e7 24. l=!e7 We7 25. f'ld5 Botvinnik] 20. �b3?! [20. h3!? �e6 21. �e6 fe 22. 'W'e3;;l;] �g4=1= 21. l=!de1 de 22. 'W'd8 [22. 'W'£2 ef 23. 'W'£4 �e6=1=] l=!bd8 23. £5 [23. fe �e5 24. Wh1 �e6 25. flc4 �b3 26. fle5 �e4 27. l=!g1 (27. l=f£5 g6-+) l=!d2+]
. � - ···
-��l""/!�.1i r�f 1.�,�. .�"�. BiB �ng
1� B • B .t. B d J. � • •
��-�. :�� li·• ar�. �� �• �� !! �
�( •
.
�
z:fi
. .
•
23... c5 [23... i.h4!? 24. l=fe3 e5 25. h3 e4
211 C71 Iljin-zhenevsky - Botvinnik
Round 4 28.03.33
1. e4 e5 2. fl£3 flc6 3. �b5 a6 4. �a4 d6 5. d4 b5 6. i.b3 �d4 7. {ld4 ed 8. �d5 l=!b8 9. 'W'd4 �d7 10. a3 fl£6 11. 0-0 [11. �e3 �e7 12. �£4 0-0 13. 0-0 flct5 14. flct5;;l;] �e7 12. �c3 0-0!? [12 ... e5?!
13. 'W'd3 0-0 14. l=!d1 b4 15. ab eb 16. �e2 flct5 17. 'W'd5 �e6 18. 'W'd3 'W'e7 19. f'ld4;;l;] 13. �£4 f'lg4 [13... a5 14. dfe1 (14. e5 de 15. �e5 b4 16. fle4 flct5 17. 'W'd5 ba 18. ba l=!b5 19. 'W'd4 �e6=1=) b4 15. fld1
26. i.a2 lit_ e7 27. l=fe5 (27. hg lit_ e5 28. l=!e1 l=!d2+) £6 28. l=!e7 l=!e7 29. hg l=!d2 30. l=!cl 8e3=1=] 24. h3 c4 25. �a2 8d2! 26. hg l!l c5 27. Wh2 �d4?! [27 ... l=!e2! 28. l=!e2 l=fe2 29. �e2 l=!d8+] 28. fld1?! [28. l=!cl!? �e3 29. be £6 30. l=ffd1 l=!ed8 31. l=!d2 l=!d2 32. a4±] l=!c2 29. �b1 l=!d2 30. �e4 W£8 31. �b7 l=!b8 32. �£3 [32. �a6 l=!b6 33. �e8 We8 Botvinnik] £6 33. l=fe2 l=!e2 34. ® e2 l=!d8 35. �£3 a5 36. f'lc3 [36. Wg3 b4 37. l=fh1 h6 38. �e4 ba 39. ba l=!b8 40. �e2 �e5 41. a4;;l;] b4 37. ab ab 38. f:Jd5 b3?! [38... li;_ b2 39. f'lb4 .l:dd2 40. l=fe1 .i.e3 41. l=!b1 �b2oo] 39. l=!c1 [39. l=!b1 l=!e8 40. Wg3 l=!e5 41. f'lb6 We7 42. �e4 e3 43. �d5 Wd6 44. be ®e3 45. l=!b3±; 39. fle7 We7 40. f'le6 l=!d6 41. l=!b1±] �b2
40. l=!c4 �a3 41. l=!a4 b2 42. flc3 �c5 43. l=!a8 l=!a8 44. ®a8 ®b4 45. flb1 g6 46. �e4 wg7 47. Wh3 Wh6 48. Wh4 Wg7
163
Leningrad Masters Tournament - 1933
67. Wf5 Wf7 68. :Jlc2 e4! 69. :Jle4 Wg7 70. We6 wgs 71. Wf6 Wh8 [71...
:Jle5? 72. �d2 :Jlct4 73. WfS W£7 74. :Jlb1 Wg7 75. �e4+-] 72. Wf7 :Jlet!! 73. Wf6 [73. i.h7 :Jlh4 74. g6 :Jl£6! 75. �d2 :Jlg7 76. We6 :Jld4=] :Jlb4 74. :Jld5 !k.a5 75. :Jlc4 :Jlel! 76. :Jld3 :Jlb4 77. :Jlc2 [77. Wf7 i.e1=] wgs 78. :Jlb3 Wf8 79. :Jlc2 wgs so. :Jld3 [80. :Jl£5 Wh8] Wh8 81.
Wf7 :Jlel 82. :Jlh7 :Jlh4!! 83. g6 :Jlf6 84. �d2 :Jlc3 112 49. �c2! [49. gS fg 50. WgS !k.c7 51. Wg4
hS 52. Wf3 gf 53. :Jlrs :Jlb4 54. :Jle2 W£6 55. We4 h4 56. WdS WgS 57. WeS h3 58. gh Wh4 59. :k.£5= Botvinnik] it.el 50. g3 :Jlb4 51. :Jle4! Wf7 52. g5 gf? [52 ... Wg7 53. fg hg 54. gf W£6 ss. Wg4 Wg7 56. i.ct3 W£6 57. !k.e2 Wg7 58. W£3 W£6 59. We4 !k.e1 60. g4 :Jlb4 61. Wd3 WgS 62. :Jld1 W£4 63. We2 e4oo Botvinnik] 53. \tif5 fg [53 ... ®e1 54. gf h6 55. ®e4 W£6 56. �a3 :Jl£2 57. �e4 :Jlct4 58. WhS Wg7 59. �d6+-] 54. Wg5 Wg7 55. :Jle4 :Jle7 [55... h6 56. WfS±] 56. Wh5 [56. WfS hS!]
:Jlb4 57. :Jlc2 wgs 58. Wh6 :Jlf8 59. Wg5 :Jle7 60. Wh6 [60. WfS hS 61. �d2 h4 62. g4 h3 63. �£3 :Jlh4=] :Jlf8 61. Wg5 [61. WhS :Jlb4] :Jle7 62. Wh5 :Jlb4 63. i.e4 Wh8 64. g4 Wg7
� � ::::��w'�.m ;-;. ·� f:j;f$?' � • �ai 0;i' � i ;-; � V/f � • � • � .,.
212
E23 Bot vinnik - Sozin
Round 5
29.03.33
1. d4 �f6 2. c4 e6 3. �c3 :Jlb4 4. �b3 c5 5. de �c6 6. :Jlg5 h6! 7. :Jlf6 �f6 8. �f3 :Jlc5 [8... !k.e3 9. �e3 (9. be �e7
10. �bS b6!�) �e3 10. be b6 11. eb ab 12. e3 lda4! 13. ®ct3 (13. �d4 \ti a6 14. �bS We7; 13. !k.e2 !k.a6 14. �d2 �aS 15. 0-0 �e4=) !k.a6 14. Wd2 (14. �d2 �eS; 14. 0-0 !k.e4 15. !k.e4 lde4 16. ldfb1 lde3 17. ldb6 We7= Yudasin) We7 15. ldhb1 ldb8= Aka pian - Yudasin, Dos Hermanas, 1992] 9. e3 0-0 10. 0-0-0 [10. !k.e2 b6 11. 0-0 :Jlb7=] �e7 11. :Jle2 a6 12. g4 [12. Wb1 bS 13. eb ab 14. :JlbS (14. �bS !k.a6+) �h7�] b5
w �
'm
�
•
�----:
.w
� � � � li -
· � · �· �· = � �� � �
65. g5? [65. WgS i.e7 66. WfS :Jlb4 67. We6 (67. WeS !k.e7! 68. �d2 hS 69. gh Wh6 70. :Jlg6 :Jlb4 71. �b1=) hS 68. gS h4 69. wrs h3 70. Wg4 h2 71. Wg3 :Jle7= Botvinnik; 65. !k.e2 Wg8 66. Wh6!! i.£8 67. Wgs i.e7 68. WfS :Jlb4 69. W£6 Wh8 10. W£7! +- Model] Wg8 66. Wg4 Wg7
13. g5! [13. eb ab 14. �bS (14. :JlbS !k.b7+) :Jla6 .6.15... ldfb8--+] �a5? [13 ... hg 14. lddg1 (.6.h4) Botvinnik; 14... !k.b7 15. ldgS (15. h4?! g4 16. ldg4 �eS+) �aS (15... £6 16. ldg3 �aS 17. �e2 �e4 18. ldhg1�) 16. �e2 g6 (16 ... :k.£3 17. ldhg1!+-) 17. ldhg1�;
164
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
13... be 14. �e4 d5 15. �h4! (616. gh) i.b4 16. l'dd3oo; 13... h5 14. l'dhg1 (14. �e4 .f:la5 15. �e2 i.b7 16. �e5 �e5 17. l'dd7 it.e6�) �a5 15. �e2 i.b7 16. �d2 .!b4 17. it.h5 ldae8 18. .!e2 d5oo] 14. �c2 be [14 ... .f:le4 15. gh g6 (15... gh 16. l'dhg1 �h8 17. �e4 d5 18. �f4 �h7 19. .flg5! �h8 20 . .f:lge4+-) 16. h4 i.b7 17. h5-+; 14 ... hg 15. l'ddg1 �e4 16 . .!e4 be 17. .f:lg5 £5 18. �d1! �e8 (18 ... ld£6 19. .f:ld5!±) 19. �£3-+] 15. gh g6 [15... gh 16. l'dhg1 �h8 17. �e4 d5 (17... £5 18. �a8 i.b7 19. .f:le5+-; 17 ... i.b7 18. �£4 £5 19. �h6 'W'h7 20. �h7 �h7 21. l'dd7+-) 18. �£4 �h7 19 . .f:lg5! �h8 20. .f:lge4+-] 16. l'dhg1 [16. h4 �h8 (16 ... d5 17. h5 g5 18. �g5 £5 19. l'dhg1 �h8 20. .f:lh3 621. �£4+-) 17. l'ddg1 �e6 (17 ... d5 18. h5-+) 18. h5 �b4 19. �d2-+] �h7 [16 ... d5 (6�h8, lda7 Botvinnik) 17. h4 �h7 (17 ... �h8 18. h5-+) 18. h5 ldg8 19. hg fg 20. �e5 �£6 21. .f:lg6 l'dg6 22. i.h5+-; 16 ... .f:le6 17. .f:le4 .!b4 18. �e4r] 17. h4 [17 . .f:le5! �£6 (17 ... l'dg8 18 . .f:le4+-) 18. �d7 it.d7 19. l'dd7 �f5 20. �e4 �h6 21. �e5 �e5 22. ld£7+-] ldg8 [17 ... d5 18. h5 l'dg8 19. hg fg 20. .f:le5 �f6 21. �g6 ldg6 22. it.h5+- Botvinnik] 18. h5 d6 [18... i.b7 19. hg fg 20. .f:le5+- Botvinnik] 19. � g5 [19. hg fg 20. l'dg6 l'dg6 21. l'dg1 �£7 22. .f:lh4 �£5 23. �f5! ef 24. ldg6 6.f:ld5f6+- Botvinnik; 20. .f:lg5 �h8 21. .f:lee4 e5 22. .f:le5 de 23. �e3 �e6 24 . .!e4+-] �h8 [19... �h6 20. hg+- Botvinnik] 20. .f:lce4 [20. �f7 �£7 21. hg �£5 22. g7 �h7 23. �e4 i.b7 24. i.£3! ! 625. l'dg3, 26. .f:lg5+- Levenfish] e5 21. �c5 de 22. hg fg 23. �c3 �c6 24. i.£3 .f:lb4 [24 ... i.b7 25. .!e6 .!e6 26. l'dd6+- Botvinnik]
25. �c4 ldb8 26. .f:l£7 �h7 27. �g5 Wh8 28. �f7 Wh7 29 . .f:lgs Wh8 30. a3 i.f5 (diagram)
31. �f7! [31. e4 i.d7 (31... .!e8 32. ab+-) 32. �f7!+-] .f:la2 32. �a2 c4 33. .idS ldgc8 34. �f7 �h7 35. �d6 i.d3 36. .f:lc8 ldc8 37. a4 �d6 38. �a3 ldc5 [38... �d5 39. "ff!e 7 �h6 40. l'dh1 Botvin nik] 39. .!e4 �f8 40. it.d3 cd 41. Wb1
e4 42. ldc1
1:0
21 3
sa vi tsky - Bot vinnik
Round 6
30.03.33
1/2 The score of this game is not available 214
037 Botvinnik - Romanovsky
Round 7
1.04.33
1. c4 .f:l£6 2. .f:lc3 e6 3. d4 d5 4. �f3 .f:lbd7 5. \!if4 c6 [5... de 6. e3 (6. e4 i.b4) .f:lb6] 6. e3 de 7. .!c4 �b6 8. i.b3 �bd5 9. 0-0 [9 . .!g3!?] �f4 10. ef i.d6
[10 ... .!e7 11. �e2 0-0 12. ldad1 lde8 13. g3 i.£8 14. �e5 �a5 15. �£3 .f:ld7 16. �e4 f6 17 . .f:le4 �e7 18. f5l Flohr - Joss, Zurich, 1934] 11. .f:le5 [11. g3] 0-0 12. �e2 [12. .!e2 .f:ld5 13. �d3 �h4;::::] �d5 13. g3 f6 14. �f3 Wh8! [14... i.d7 15. �e4 �e7 (15... !ke7 16. �e5;f;) 16. �d6 �d6 17. l"'rfe1;f;; 14... b6 15. l"ffe1 i.d7 16. �d3;f;] 15. �e4 .!e7 16. ldad1 [16. �e5 lde8 (16 ... .!e5 17. de;f;) 17. .f:le6 i.b4! (17... .!e6? 18. �e6 .!a3 19. �h3 i.b2 20. .!e2+-) 18. �d8 (18. f5 �d6�) l'de2 19. a3 it.a5 20. �f7 Wg8 21. .rfld6 .!g4�; 16. ldacl l'de8 17. a3=] b6 [16 ... lde8 17. a3=] 17. a3 i.d7 [17 ... lde8 18. l'dfe1 i.£8 19. �e3 i.b7 (19 ...
Leningrad Masters Tournament - 1933
[�21. fS; 20. .f'lc3 !'ffe8=] g6 [20... gS?! 21. fg (21. .f'lg2 g4 22. �e2 fSoo) fg 22. �f7 !'f£7 23. .f'lg2�] 21. �g2 [21. .f'lc3 (�22. fS gf 23. .f'lrs ef 24. �dS cd 25. �dS �e8 26. �a8 Botvinnik) �d6? 22. fS! gf 23 . .f'lrs ef 24. �dS cd 25. �dS+-; 21... !'ffe8? 22. fS! gf 23. .f'l£5 ef 24. �dS cd 25. it.dS �f8 26. �a8 !'fa8 27. !'fe7+-; 21... !'fad8=] �g7 22. flc3 !'fadS 23. �e4 [23. �e2 �d6 (23... !'ffe8 24. �d5 ed 25. �a6=) 24. �dS (24. fle4 �c7 25. !'fcl fS 26. �gS �d4 27. �dS �dS ·28. .f'le6=) ed 25. �a6 �c8 26. �a4=] rffe8 24. l=te2 �£8 25.
.f'le3 �£7 26. !'fc2 �g7 27. �a4 !'fc8 28. �e2 !'fc7 [28... aS 29. !'fdcl bS 30.
�b3 a4 (30 ... fS 31. �cS=) 31. �a2 b4+; 29. ldccl �e7=] 29. !'fdc1 [29. b4 lda8 30. �b3 ldee8 (30... �e8 31. lddcl=) 31. lddcl?! aS+; 31. �e4=] ldec8 30. �d3 [30. b4 fS 31. �gS aS (31... �d4? 32. fl£7 Wg8 33. .f'les bS 34. ldd2 �b6 35. �d7 ldd7 36. �dS+-) 32. ba ba 33. .f'le4�; 30... h6!=] �e8 [30... aS 31. �b3 lde8 (31... �e8=) 32. .f'ldS!? ed 33. �dS ed 34. lde7 de 35. �a6 �d6 36. !'rb7oo] 31. �c3 [31. b4 aS?! 32. ba bS 33. �b3 �a3 34. �dS �cl 35. �e6 �e3 36. �e8 �f4 37. �h3�; 31... �f7=] �£7 32. fle4 [32 . .f'ledS ed 33. �b3 (33. �a6 �a4 34. �a4 !'fe4 35. �a6 d8e6+; 33. �bS lde4+; 33. �e8 �e8 34. �e2 lde2 35. lde2 !'fc2 36. �e2 �d7+) �g7 34. .f'lbS lde2 35. !'fe2 !'fc2 36. �e2 �bS!? (36 ... �e6 37 . .f'le3+) 37. �bS fS 38. �d3 h6+; 32. �edS!? ed 33. b4 (33. �b3=) �d6=] a5 33. �b3 !'fd8 34. �e2 [34. �a4 bS 35. �b3 a4 36. �a2 (36. �dS ed 37. �eS=) b4 37. �dS ed 38. �cS b3 39. lde2 lda8=; 34 ... lddc8!?=] �g7 35. �a4 b5 36. �b3 a4 37. �a2 �d7? [37 ... b4?! 38. lde4! (38. �dS ed 39. �cS b3 40. ldd2 !'fa7=) b3 39. �bl .f'lb6 40. !'rb4 �dS 41. �dS!? (41. lda4 eS 42. ldae4 �bS 43. fleS�) ed 42. lde7 �e7 43. �eS eS (43... �d7 44. �a6±) 44. fe fe 45. .f'le6 (45. ldb7?! �e6! 46. ldg7 Wg7 47. �eS Wg8oo) �cl 46. Wg2 �bl 47. �d8 �e2 48. �g4±; 37... !'fe7! 38. �d2 �e7 39. !'fe3 (39. ldeS fla6+) �dS=; 38. �eS eS!? 39. fe fe 40. de �eSoo]
165
38. �c5?! [38. �dS ed 39. .f'ld6 �e6 40.
�bS !'fee8 41. .f'le3 eS 42. fS (42. �d2 fS�) gf 43. lddl f4!?�; 38. .f'ld6! �f8 39. �dS ed 40. flbS ldb7 41. fle3 �fS 42. ldd2±] �c8 39. �d5!? [39. �dS ed 40. ldel fS=; 40... �£8!+; 39. �d3 lda7 (39... fS=) 40. fS gf 41. �dS ed (41... ed 42. �bS�) 42. �fS �f8oo; 39. ldel fS=] ed 40. .f'ld3 �b7 41. .f'lb4 !'fd6 [41... fS 42. �e6 lde6 43. !'fe6 �e6 44. !'fe6 �d4 45. �bS �e8 (45... �e3 46. fe �e8 47. �b6±) 46. �e2 �g7+:::! ] 42. £5! [42. �edS lddS 43. �dS �dS 44 . �e8 �g8 45. �g8 Wg8 46. dS Wf7 47. de �a8oo] �£8 [42 ... gS?! 43. !'reS! �f8 44. fledS (44. �bdS lde8 45. .f'lb6 !'rb8!oo) lded7 45. .f'lb6±] 43. �d3 [43. !'reS !'fdd7=; 43. h4!? �h6 44. �d3 �f8 (44... gS 45. �g4 �g7 46. hg fg 47. fleS �hS 48. g4 �h4 49. �g3±; 44... lde7 45. �c6 !'fe3 46. fe �e8 47. .r£las �e3 48. Wfl �cl 49. �b7 !'rb6 SO. �eS�) 45. f4�] Wg7 [o43 ... gS!? 44. flg2!? (44. !'fel !'fd8oo) !'fc8 45. f4oo) 44. h4! [44. f4 !'fe8 45. fg hg 46. fS gS 47. h4oo] Wg8 [44 ... gS 45. hg (45. �dl hS 46. �f3 g4 47. �e2 Wh7=) fg 46. �g4 �c8 47. f6! (47. �eS �fS 48. �d2 ldh6+) Wg8 48. �eS �f6 49. lde6 !'fde6 SO. lde6 lde6 51. flbc6 �a6 52. �b8±] 45. fg [45. f4 �g7 (45... !'fc8 46. fg hg 47. fS gS 48. hg fg 49. �g4±) 46. !'reS lde8 47. fg (47. �edS?! lded8+) hg 48. fS gS 49. hg fg SO. .f'lg4 !'ff8oo; 49 . .f'lg2�) hg 46. h5! [46. .f'lbdS? lddS 47. fldS �dS 48. �g6 ldg7 49. �f6 eS!-+] gh 47. fl£5 lde6 48. .f'ld5 ldd7 49. .f'lb6? [49. .f'lf4! lde8 ( 49... !'reS SO. flg6! Botvinnik; SO ... lde6 51. ldeS �e8 52. flf8 Wf8 53. �e3�)
166
Mikhail Bofvinnik. Games 1924-1948
50. W'd1! (50. W'£3 eS 51. W'hS W'hS 52. 4'lh5 Wf7 53. de i.f3! 54. �f4 i.e4 55. e6 lde7 56. �d4 i.e2 57. lde2 ldeSoo) ldeS 51. ldes;l:;] ldd8 50. d5 W'e8? [so ... '&h7! 51. lde3 ldeS 52. �e3 '&d3 53. ldd3 eS 54. d6 (54. f4 ldee8 55. d6 lde3 56. lde3 ldd6-+; 54. b4 eb 55. ab i.b4 56. ldb1 lde4 57. �be4 be 58. ldb4 ed 59. lde4 a3 60. lda4 lda8-+; 54. b3 ldd6 55. �a4 ba 56. �e4 ab 57. 4'1e5 b2 58. ldb1 fe 59. ldb2 l"':dS 60. lddS i.dS-+) e4 55. ldd4 ldd6 56. ldd6 i.d6 57. ldd1 lde6 58. �bdS i.eS 59. 4'le3 i.e6+] 51. �d4! l:ded6 [51... l:dc1 52. ldc1 W'e1 53. Wh2 i.g7 (53 ... ed 54. '&g6 i.g7 55. �fS+-) 54. W'g6 W'e8 55. '&e8 lde8 56. de+-; 51... l'le4 52. 4'le6 �e6 53. l'le6 h4 54. Wg2!? (54. '&bS? hg 55. fg lde3 56. l:dlc3 lde3 57. be W'e3 58. Wg2 i.d6=; 54. l:d£6 i.g7 55. ldfe6 i.b2 56. l:dlc2±) W'es (54... i.g7 55. l:de8+-; 54... hg 55. W'g3 i.g7 56. lde8+-) 55. lde7 fS 56. 4'ld7±] 52.
4'lc6 i.c6 53. ldc6 ldc6 54. ldc6 [54 ... '&e6? 55. W'g6+-]
if d6
62. W'e3 Wh7 63. d7 l:dd8 64. W'e4 Wg7 65. �fS Wh8 66. W'e5 Wh7 67. 4'ld6 '&d7 68. W'h5 Wg8 69. W'gs W£8 (69... Wh7 70. fle4+-) 70. flb5 W'd1 71. Wg2 (71. \117 h 2 ldd7=) W'dS 72. W'dS l:ddS 73. 4'!e3 l:dd4;l:;; o57. ldeS '&f7 (57... i.b2?? 58. l:de7+ Botvinnik; 57... l:dd7 58. d6 i.b2 59. l:de7 ldc7 60. de �eS 61. �d6+-) 58. d6 i.d6 59. 4'!d6 ldd6 60. ldb5 ldd2 61. '&hS W'hS 62. ldhS ldb2 63. lda5+-] l:dd5 58. ldc8 [58. �dS '&e6 59. �e3 b4 (59 ... i.e3 60. be W'e3 61. W'hS W'a3 62. W'bS '&cl 63. \117 g 2 a3 64. 'Wd7 \117 h 6 65. 'Wc7=) 60. ab a3 61. bS W'e4+; 60. �d1!=; o58. lde7!? i.e7 59. 4'ld5 i.es 60. �f4 i.£4 61. 'W£4 '&e2 62. 'We7 Wg6 63. 'We3=] lddl 59. \117 h2 ldd8 [59... '&f7 60. W'e2 '&b3!? 61. 'Wb3 a b 62. ldeS ldd2 63. ldbS (63. \117 g 2 ld£2 64. W£2 i.d4 65. W£3 i.eS-+) ld£2 64. \117 h 3 ldf3+; 61. 'We4! l:dd2 62. Wg1+] 60. ldd8 W'd8 61. 4'ld7 i.b2 [61... 'We8 62. 'We6 1t> b2 63. '&e7 Wh6 64. 4'1£6 W'£5 65. 'We3!? Wg6 66. 'We8 Wf6 67. W'h8 We6 68. '&b2=] 62. W'b5 112
215
cbehover - Bot vinnik
Round 8
2.04.33
1/2 The score of this game is not available
55. W'£5?! [55. '&bS h4 (55... W'e1 56.
W'fl W'fl 57. Wfl i.e5 58. 4'la4 lddS 59. We2+-) 56. W'd3 (56. W'a4? W'e1 57. Wg2 h3 58. Wh3 Wf7!oo) hg 57. fg fS 58. Wg2+- Biriukov; 55. 4'le8!! lde8 56. lde8 W'e8 57. W'g6+-; 55 ... i.eS 56. lde6 W'£8 57. l:de7+- Botvinnik; 57. �e7!; 55 ... i.£8 56. d6 h4 57. l:de7 '&hS 58. gh W'g4 59. wn W'h4 60. '&g6 Wh8 61. lde5+-] \¥?g7 56. �c8 i.e5 57. �b6? [57. lde6 (.6d6) W'g6 Botvinnik; 58. ldeS fe 59. W'e5 Wh6 (59... W'£6 60. W'h5 §£8 61. W'e2±) 60. �e7 W'£7 61. d6 (61. �fS Wg6 62. �d6 W'd7 63. W'e4 Wg7 64. �f5 Wf6;l:;) ld£8
216
B37 Bot vinnik - Model
Round 9
3.04.33
1. c4 c5 2. �£3 �c6 3. �c3 4'1£6 4. d4 cd 5. 4'ld4 g6 6. �c2 [6. e4] i.g7 7. e4 d6 8. i.e2 0-0 9. 0-0 i.e6 [9... �d7!?
10. i.e3 i.e3 (10... �eS 11. 4'ld4;!:;) 11. be 'WaS 12. '&e1 �e5;::::! ] 10. i.e3 W'd7 [10.. . 'WaS 11. f4 ldfe8 12. a3 W'd8 13. b3;!:;; 10.. . 'We8 11. '&d2 �eS 12. b3 �eg4 13. i.d4;!:;] 11. £3 ldfc8 [11 ... t.f:lhS!? 12. '&d2 f5] 12. '&d2 �e8 [12 ... b6 13. ldad1 ldab8 14. b3;!:;] 13. ldadl £5 [13 ... i.e3?! 14. 'We3 bS 15. eS i.a2 16. i.bS ldab8 17. i.a6 lde7 18. b4±]
Leningrad Masfers Tournament - 1933
14. ef i.f5 15. b3 4:1£6 [15 ... i.e2 16. W'e2 .fJb4 17. W'd2 W'fS 18. a3 W'e2?! 19. .fJdS (19. .fJe4 W'd2 20. l"'rd2 4:le6 21. eS! Botvin nik) W'd2 (19 ... .fJdS 20. W'e2 .fJe3 21. W'e4 .fJd1 22. l"'rdl+-) 20. 4:le7 Wf7 21. l"'rd2+-]
167
4Jd6 [31... i.g7 32. i.e4 <£ld6 33. l"'re8 l"l:e8
34. Wf2 i.d1 35. l"'rcl±; 31... l"'rf5!? 32. i.e4 W£8 33. l"'rfl l"'rg5 34. Wh2 l"'rg3;::::! 35. l"'r£3 l"'rf3 36. d6 .fJd6 37. i.eS l"'ree3!] 32 . .fJe7 l"'re7 [32... Wf7 33. l"'re7+-] 33. l"'re7 i.d5? [o33... .fJ£5 34. i.e5 (34. d6 .fJd4!) .fJe7 35. i.e7 l"'ra8 (35... l"'re8 36. d6+-) 36. d6 .i£.£8]
34. l"'rd7 .fJ£5 35. l"'rd5 f3 36. i.c4 217
1:0
Grigoriev - Botvinnik
Round 10
4.04.33
1/2 The score of this game is not available 16. .fJd4! [16. l"'rfe1 i.e2 17. W'e2 l"'rd8 18. e5i] 4:ld4 17. i.d4 l"'rf8 18. h3 [18. eS!? de 19. i.e4 e6 20. i.eS W'd2 21. l"'rd2;1; l"'rfe8 22. i.d4 (Llg4) hS 23. .fJe4!±] W'd8 [18 ... b6 19. l"'rfe1 l"'rad8 20. � fl±] 19. f4 [19. l"'rfel!? W'a5 20. i.d3±] W'a5 20. i.f3 e5 [20 ... l"'rab8 21. W'e3±] 21. i.f2! ef [21... e4? 22. 4:le4+-] 22. i.b7 l"'rad8 23 . .fJb5 W'd2 24. l"'rd2 i.e4 [24 ... 4:le4? 25. i.d5 Wh8 26. i.e4 i.e4 27. .fJd6 i.e3 28. .fJ£7+-] 25. i.a6 [25. i.e4!? .fJe4 26. l"'rd3±] d5 26. 4:la7 i.h6 27. cd? [27. l"'rdd1!? f3 28. gf i.f3 29. l"'rde1 .fJe4 30. .fJe6 l"'rde8 31. i.e3±]
. ..,_,_�.?/.�-,. _.�.··� ��.�.?/ �. �.fA � . ., . •
�"'"
�
a ana • • a .t � •
,,.��·���!£
-·� ""'"�'i#:w·" · • • - 1! �
27... i.g2! 28. l"'r e1 [28. Wg2 f3] .fJe4? [28 ... i.d5 29. l"'red1 f3 30. l"'rd3;l;; 28 ... i.h3! 29. i.e4 f3 30. l"'rdd1 4:lg4;::::! ] 29. l"'rc2 i.f3 [29 ... 4:1£2? 30. Wg2 l"'ra8 31. l"'re7 l"'rf7 32. d6+- Botvinnik] 30. 4:lc6 l"'rde8 [30 ... l"'rd6 31. i.b6 i.g7 32. i.d3±] 31. i.d4
218
A28 Bot vinnik - Nenarokov
Round 11
5.04.33
1. c4 e5 2. 4Jc3 <£lf6 3. .fJ£3 4:lc6 4. d4 ed 5. .fJd4 i.b4 6. i.g5 [6. g3 0-0 7. i.g2 d5 8. 4:le6 be 9. 0-0;l;] h6 7. i.h4 i.c3 [7 ... 4:le4? 8. i.d8 4:le3 9 . .fJe6+- Botvinnik] 8. be .fJe5 [8... d6!?] 9. e3 [9. f4 .fJg6 (9... .fJe4 10. e4 .fJe3 11. W'e2 4Jn 12. e5 0-0 13.
.fJ£5) 10. .i£.£6 W'f6 11. g3 <£lf8! (11 ... 0-0 12. i.g2;l; Botvinnik) 12. i.g2 �6 13. 0-0 0-0 14. e4 d 6 15. W'd2 4dc5= Kramnik - Kar pov, Las Palmas, 1996] 4Jg6 [9 ... d6!?] 10. i.g3 4:le4 11. W'c2 [11. i.d3!? .fJg3 12. hg .fJe5 13. f4 (13. l"'rh5!?) .fJd3 14. W'd3� Bot vinnik] .fJg3 12. hg d6 13. l"'rd1 [13. i.e2 - game 257; 13. f4 W'e7 14. Wf2 Q:.Q 15. ifJ£5 i.£5 16. W'£5 l"'rfe8 17. l"'re1 W'e4 18. g4 4:1£8 19. i.d3 W'f5 20. gf ifJd7oo Sehe kaehev - Overeem, Antwerp, 1996] W'e7 14. i.e2 [14. e5?! de 15. i.bS Wf8! l§ . .fJf3 i.e6 Botvinnik] a6 [14 ... 0-0!?] 15. e4 i.d7 [o15 ... ifJe5 16. tf'h4 (16. f4 .fJg4oo) 4:lg6 Botvinnik] 16. f4 l"'rd8 [16 ... 0-0-0 17. Wf2 (i:-..i£.£3, l"'rb1) e5 18. ifJ£5 i.£5 19. ef ifJ£8 20. i.f3-+ Botvinnik; l.fl... 0-0!? 17. Wf2 l"'rfe8 18. .i£.£3 l"'rad8 19. l"'rh5 b6 20. W'd2 (f-.g4-g5) W'f6oo] 17. Wf2! [17. 0-0 h5i Botvinnik] W'f6 [JJ ... e5? 18. ifJ£5 i.£5 19. ef 4:1£8 20. i.g4!+-; u... 0-0!?] 18. i.£3
168
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
':£le7?! [18 ... ':£lf8 (6':£le6-e5) 19. eS de 20. fe Botvinnik; ZQ... '&b6 21. l"'rb1 '&eSoo; @.. 0-0 19. l"dhS (19. fS?! ':£les 20. l"dhS '&e7 6£6; 19. ':£lf5 i.e8 20 . .f'le3 e6oo) b6 (19 ... l"'rfe8!? 20. eSoo) 20. fS! (20. l"ddhl l"'rfe8! 21. fS ':£lf8 6.f'lh7+) .f'les 21. g4-]
19. '&d2! [6g4, gS) b6 [19... <£lg6 20. l"dhS (20. ':£le2 621. g4) 0-0 21. �2 l"'rfe8 22. g4 i.e6 23. fS ':£les 24. gs-] 20. g4 g6 [�. l"dg8 21. l"dhS <:£lg6 22. g3i) 21. l"dh2 [622. l"ddhl '&g7 23. gS hS 24. g4 Botvinnik] '&g7 22. l"ddh1 £6 23. ':£lc2! [�. gS fg 24. fg hS 25. g4 h4 26. l"dh4 l"dh4 27. l"dh4 '&eS! (27... ':£le6?! 28. ':£le6 i.e6 29. '&d4 '&eS 30. l"dh6!±) 28. l"dh7 eS 29. ':£le2 i.e6�] g5 [ZJ,.. i.e8 24. ':£le3 i.b7 25. <:£ld5 626. gS±)
. •.• ����A��l�'�ttt:tl�� �
�•�.x.. 8 �/ �•a �lii.n{"'""' .n�"'----� �r�"- --" �r� � � � � �� 1 � � '-----"' /''""";;;_r�/'"""' � /""'"'
U
g � � .8 .· i1lJ�l-�. '" 8 !1 8 !1 �,,� !1 8 B n • ��•
ll B � �� � �� . ." -"a" "mil /
24. ':£le3! [2£1. g3 gf 25. gf i.g4 26. l"dg2 hS=] i.e6 [24... gf 25. ':£lrs ft£7 (25-.. .fJrs 26. cf; 25... i.fS 26. cf 627. �f4+- Bot vinnik) 26. l"dh6 (26. �f4 �e4oo) l"dh6 27. l"dh6 <:£lg8 (27 ... �e4 28. l"dh8 <:£lg8 29. i.e2! '&eS 30. �d4+-) 28. l"dh8 i.e6 29. W'f4 Wd7 (29... i.e4 30. eS! fe 31. i.e6+-) 30. eS! de (30... be 31. eS+-) 31. eS We8 (31...
fe 32. '&a4+-) 32. W'e4 i.dS 33. '&dS!+-]
25. g3 aS 26. a3 Wd7 27. �e2! [6e5] l"db8 [U. .. l"ddg8 28. eS be (28... de 29. fS
i.f7 30. l"'rdl +-) 29. '&bS e6 30. '&b7 We8 31. '&b8 <:£le8 (31... Wd7 32. '&a7 We8 33. �aS) 32. <:£le4±; Zl,;.. We8 28. <:£lf5! (28. eS? de 29. '&a6 Wb8 30. eS ':£ld5+ 631... �e8) �f8 (28... i.£5 29. ef 630. '&e4-; 28... ':£lrs 29. ef i.£7 30. eS+-) 29. .fJh6±] 28. '&d3 [2l:_ ':£lf5!? ':£lrs (28 ... i.rs 29. ef±) 29. ef i.f7 30. �e4 Wd8 (30 ... l"dbe8 31. fg fg 32. �d4 '&d4 33. ed i.e4 34. l"dh6 l"dh6 35. l"dh6 fkf7 36. l"dh7 l"'rf8 37. i.dS Wc7 38. a4 eS 39. We3±) 31. fg �gS (31... fg 32. '&d4±) 32. 'W'f4±] We8 29. !kd1 l2.9. <:£lf5!?] ':£lg6 [29... i.d7 30. i.£3 i.e6 31. <:£lf5 .f'lfS (31... i.fS 32. ef) 32. ef i.d7 33. fg! �· �dS Wf8 34. fg fg 35. f6 Botvin nik; 35 ... '&£6 36. b'Hl Wg7oo) fg 34. �d4 Wf8 (34 ... �d4 35. ed+-) 35. f6 �.!J:6 36. i.e4+� �... Wf7 30. ':£lrs (30. i.£3! 6':£lrs) <:£lf5 (30... i.fS 31. gf Wf8 32. l"dhS;j;; ) 31. ef (31. gf i.d7 32. fg hg 33. i.hS We7oo) i.d7 32. �ds Wf8 33. fg fg 34. Wfl (34. �d4 l"de8 35. f6 �g6oo) �e3 (34... 'W'£6 35. �d4±) 35. l"dh6 l"dh6 36. l"dh6 l"de8oo] 30. !ka4 W£8 [30... i.d7 31. i.d7 Wd7 32. <:£lf5+- Botvinnik] 31. W£3!? [�. ':£lf5 i.fS 32. ef (32. gf <:£le7 33. l"dhS;j;; ) .fJe7 33. �d4±] Wg8 [3J... .fJe7 32. �d4 l"dd8 33. ':£lrs ':£lf5 34. ef i.d7 (34 ...
33. .fJ£5!+- � £5 34. ef .fJe7 35. ®d7 l"'rh7 [35... Wh7 3.§. �e3! (637. l"dh6) l"'r£7
(36... <:£lg8 37. i.e8+-) 37. �e6 Wg8 38.
Leningrad Masters Tournament - 1933
219
Kubbel - Botvinnik
Round 12
6.04.33
0:1 The score of this game is not available ·zzo A34 Bot vinnik - I. Rabinovich Round 13 8.04.33
169 d4 cd 13. �c6 �c6 14. �d4 'W'g5! (Pajko vic - Djuric, Cetinje, 1990) 15. g3;t] �g4 [9 ... i.d7 10. d4 (10. �c6 �c6 11. d4 cd 12. 'W'd4;t Botvinnik) cd 11. ;fJd4 e6 12. �c6 be 13. �a4 �c5 14. 'W'd3 l"db8 15. l"dc2 e5 16. �d1 'W'e7 17. �e3 0-0 18. l"dc5 �c5 19. �d7 l"db2 20. W£3 £5 21. ®b3 Wh8 22. ef g6 23. g4± Benko - Garcia Gonzales, Hastings, 1974] 10. 'W'a4 [10. �c6 be 11. 'W'a4 'W'd7 12. e5 l"db8 13. a3 l"db2 14. l"dhd1 �f5 15. �e4 e6 16. l"db1 l"db5=l= Goglidze Makogonov, Tbilisi, 1934] 'W'd7 [10 ... �d7 11. d4 a6 12. �c6 �c6 13. 'W'b3 cd 14. l"dhd1;t] 11. d4! cd? [11 ... �d4? 12. We3! �b5 13. �b5 �f3 14. �c7 Wd8 15. 'W'd7 Wd7 16. �a8 �g2 17. l"dhg1 i.h3 18. l"dc5±; 11... i.f3! 12. W£3?! cd! (12... �d4? 13. Wg3 �b5 14. �b5 l"dc8 15. l"dhd1 'W'c6 16. l"dc5+-) 13. �d5 l"dc8 14. ;f]b4 h5! !; 12. gf �d4 13. 'W'd4! (13. We3?! ;fJb5 14. �b5 l"dc8 15. l:dhd1 'W'c6oo 16. l'dc5? 'W'c5) cd 14. �d7 Wd7 15. ;fJb5 a6 (15 ... l"dc8 16. �a7 l"dcl 17. ldcl e5 18. �c8 �d6 19. ;fJb6 We6 20. 1"'c4 .6b4, a4i) 16. ;fJc7 l'dc8 17. �d5;t Botvin nik] 12. �d5 l"dc8 13. �b4 a6
1. c4 c5 2. ;fJf3 �f6 3. �c3 d5 4. cd �d5 5. e4 ;fJb4 6. �c4 �d3 7. We2 ;fJc1?! [o7... �f4 8. Wfl i.e6?! 9. �b5
�d7 10. d4 cd 11. �d4 ;fJg6 (11... e5 12. �f4 ef 13. 'W'h5 �b5 14. 'W'b5 �d7 15. l"dd1± Chytilek - Langner, Czechoslovakia, 1997) 12. �e3 e6 13. 'W'a4 i.e7 14. l"dd1i �e5 15. �f4 �f6 16. ;fJ£3 ;f]£3 17. �b8 �d4 18. �d7 'W'd7 19. 'W'd7 Wd7 20. e5+ D. Berg - Werbeck, Norway, 1996; 8 ... �e6 9. b4 cb 10. �d5 ;fJc6 11. d4 g6 12. �e3 ® g7 13. �d2 0-0oo Piket - Van We ly, Andorra, 1998] 8. l"dc1 �c6 [8 ... e6 game 343] 9. �b5 [9. 'W'b3!? e6 10. �b5 (10. l"dhd1 a6 11. a4 �d4!) �d7 11. l"dhd1 (11. �c6 �c6 12. l"dhd1 'W'b8 13. d4 �e7 14. d5 �d7 15. de �e6 16. 'W'a4i Frumkin - Sil verman, corr., 1989) �d6 (11 ... g5 12. �c6 �c6 13. ;fJe5 'W'b6 14. �c6 'W'c6 15. d4i Butnorius - Govbinder, USSR, 1979) 12.
14. �a6! [14. ® c6 be 15. l'dc6 l'dc6 16. �c6 e5! Botvinnik] e5 [14 ... d3 15. Wd1 �f3 16.
gf �h3 17. i"dc6 'W'f3 18. Wcl! +- Botvin nik] 15. �b8! 'W'd6 [15 ... l'db8? 16. i"dc6] 16. �c6? [16. �c6 be 17. l"dc6 l'dc6 18. �c6 We7 19. l"dcl Wf6 20. �b5 'W'b4 21. l'dc6 �e6 22. 'W'b4 �b4 23. �c4+- Botvinnik]
We7! ... The rest of the score of this game is not available 112
.... -..J Q
8th U SSR CHAMPIONSHIP Leningrad August 1 6
-
-
1 93 3
September 9
� � ::l'"
� OJ 0 <:
:;·
::;:,
�
(j) Ill 3 (I) "'
� ..... I
�
..... 00
8th USSR Championship
-
1933
171
�e2 30. .fle2
221 Botvinnik - Verlinsky
Round 1
16.08.33
1:0 The score of this game is not available
1]dl 21.dl 32. �a6 it.c2 33. �d3 1]e8 34. �eS [34. �c4 it.d3 3S. �d3 hS 36. Wfloo] it.e4 3S. �d6 h6 36. h3 1]a8 37. g4?! [31. �d1 �d1 38. �d1 1]al 39.
222 Romanovsky - Bot vinnik
Round 2
Wf8 31. 1]d8 We1 32. 1]a8 (32. 1]d2 it.e4+) it.e4 33. 1]a1
11.08.33
Wh2 fS 40. h4=] 1]al [31... it.dS 38. �e1 1]a2 39. �d1 �d1 40. �d1=] 38. Wf2
1/2 The score of this game is not available
1]a2 39. Wel 1]a8 40. Wf1 1]al
223
224
Bot vinnik - Kan
Round 3
B83
18.08.33
1. e4 cS 2. �f3 flc6 3. d4 cd 4.
13. it.c4 �c4 14. ga4 �c6 lS. �d3 dS (lS... it.d1? 16. 1]c4+-) 16. ed edoo] it.d7 [12... �eg4 13. �b6 �b8 14. it.gS?! (14. it.f4) dS! lS. g3 �d1 16. �d4 21.gS 11. it.g4 it.£6 18. �e3 it.c3 19. be .fJ£6+ Lo man - Euwe, Utrecht, 1926] 13. f4 [13. aS!? it.c6 14. 1]adl]
1]fd3 �b4 26.
112
B74 Rauzer - Botvinnik
Round 4
19.08.33
1. e4 cS 2.
mann) it.e2 13. �e2 de 14. gadl �c1 lS. �bS �c4! Bekker] �aS 12. it.f3 [12. �d2; 12. it.d4 gfc8 13. a3 dS 14. fSoo] it.c4 [12 ... gac8 13. l'df2?! �g4! 14. it.g4 it.g4 lS. �el (lS. �g4 it.c3) gc4 16. h3 it.e6 11. �d2 it.c3 18. be ge4+ Filipo wicz - Hawelko, Porabka, 1986] 13. gel gfd8 14. �d2 �c7 [14 ... eS lS. a3 gac8 (lS ... ef 16. it.£4 dS 11. eS;;l;) 16. Whloo] lS. gael?! [IS. b3 �a6 16. gael=; lS. �f2!?] eS! 16. b3 [16. �f2 dS!; o16. fe de 11. �f2] (di a gr:oJm)
16... dS! [16... it.a6 11. fe de 18. .fldS �dS
19. ed fS (19... e4 20. it.e4 it.c3 21. �f2 ,tel 22. gel�) 20. c4 e4 21. ,te2 it.eS 22. g3 (22. h3 f4 23. it.d4 e3 24. �c3 ge8oo) ,tg3 23. hg �g3 24. Whl �h3=] 17. ed [11. be de] e4! 18. be [18. �e4 .fldS! 19. Whl! �e3 20. �e3 it.d4 21. �d2! it.b2 (21... it.e6 22. c4 it.es 23. �c2 it.£4 24. �f6 Wf8 2S. gcdl=) 22. �b4 it.cl?! (22 ... it.dS 23. gbl �c2+ Tarrasch) 23. flf6! Wh8! (23... Wg1 24. �c3+-) 24. �c3 ,td2 2S. �b2 ,te6 26. �dS 21.c3 21. .flc3
172
Mikhail Bofvinnik. Games 1924-1948
26. �d3 ge8 27. 8e4 fS! 28. ge6 iflh2
[28 ... 8ad8 29. �bS (29. �g3 �g3 30. hg 8e6 31. de !fle3-+) ge6 30. de Hdl 31. fldl iflh2 32. We2 £1'5'-+ Tarrasch] 29. We2 �£4 [30. gfl iflfl 31. Wfl 8e6 32. de �eS!-+] 0:1 225
047 Bot vinnik - Lisi tsin
Round S
Wg8 28. �e4 Wf4 29. �f6 Wf8-+ Bek ker; 30. flds gdS 31. �h8 We7 32. �a8±; 18. .it.e4 !fle4 19. !fle4 .it.dS 20. �b4 (20. �d3 �c6 21. .it.£2 ge8 22. !flg3 .it.g2 Botvinnik) �c6 21. .it.d4 £6!+] ef 19. cS �aS! 20. ged1? [20. d6? l£lg4 21. ifle4 �d2 22. .it.d2 (22. !fld2 fle3 23. ge3 .it.d4) £2 23. fl£2 .it.d4+; 20. gf !fldS 21. !fldS �d2 22. .it.d2 gdS+; 20. �d3! i£lg4 (20... b6! 21. cb ab= Botvinnik) 21. ifle4 fS 22. flgS £2 23. .it.£2 ifl£2 24. W£2 �cS 2S. Wg3 gdS (2S ... �dS? 26. ge8+- Tolush) 26. �b3oo]
20.08.33
1. d4 dS 2. c4 c6 3. ?'1£3 0>1£6 4. e3 e6 S. !flc3 flbd7 6 . .it.d3 de 7 . .it.c4 bS 8. .it.d3 b4 9. ifle4 .it.e7 [9 ... .it.b7] 10. ifl£6 ifl£6 11. e4 .it.b7 12. .it.gS [12. �e2 fld7
(12... aS 13. 0-0 0-0 14. gdl cS lS. de �c7 16. .it.gS it.cS 17. gael �b6 18. fleS± Averbakh - Mnatsakanian, USSR, 19S9) 13. 0-0 0-0 14. 8dl cS (14... �aS lS. .it.£4 cS 16. dS ed 17. ed 8fe8 18. �c2 h6 19. .it.h7 W£8 20. .it.fS± Szabo - Kottnauer, Szcawno Zdroj, 19SO) 1S. .it.bS �c7 16. it.gS .it.gS 11. flgS cd 18. l":d4 fleS= Par tisch - Mnatsakanian, Erevan, 196S] 0-0 [12... !fld7!? 13 . .it.e7 (13. .it.e3 cS= Bi riukov) �e7 14. �a4 aS 1S. gel 0-0 6.cS Kondratiev; 12... h6 13. .it.£6 (13. .it.h4? gS 14. .it.g3 g4+) .it.£6 14. eS .it.e7 lS . .it.e4;l;; ] 13. gel fld7 [13 ... 8c8!?] 14 . .it.e3!? [14 . .it.e7 �e7 6cS=] �aS?! [14 ... 8c8!? lS. 0-0 (1S. �a4?! flcS!) cSoo]
20... flg4! 21. .it.d4 [o21. !fle4 �d2 22 .
.it.d2 .it.d4 23. Whl fg 24. Wg2 gdS+ Bot vinnik] f2! 22. Wf1 [22. Whl gdSl 23. ifldS fl�! 24. :dfl �d2-+ Ragozin] �a6! 23. �e2 [23. ifle2 gdS 24. c4 (24. c3 ge8) .it.d4 2S. fld4 gad8 26. �c3 8Sd7--+; 23. �d3 .it.d4 24. 'W'a6 !flc3 2S. We2 fl� 26. gfl ba-+ Botvinnik] .it.d4! 24. gd4 [24. �a6 fle3 2S. We2 fl� 26. 8£1 ba-+] �£6! 2S. 8cd1 [2S. �d3 8e8 26. 8e4 (26. g3 ge3 27. �d2 8ae8-+ Botvinnik) 8e4 27. fle4 �£4-+] �h4
1S. fld2! 8ac8 [1S ... �a2 16. flc4! �a6 17. gal �bS 18. gaS+- Botvinnik; 1S... cS 16. de !flcS? (16 ... .it.cS? 17. 4:lb3) 17 . .it.cS .it.cS 18. !flb3+- I. Rabinovich ] 16. 0-0 [6 �c2, 4:lb3] cS 17. iflb3! [17. flc4!?
8th USSR Championship - 1933
173
'f!lc7 18. d5 Botvinnik] 'f!lb6 [17 ... 'ffla 2?! 18. de .t£6 (18... 'ffl b 2? 19 . .td4 'f!la2 20. b':lal+-; 18... 'f!la4? 19. b':la1 'f!lc6 20.
• � C !§ • • � �. • . . • "· s. �. �•. �
•fit��--� T "' ��� �ofA�m • . ,,
�
,
,
- /\ -
�0
· '2]· � � A
b
�
r&;
%'.%
� A 'f!fi!:!::. •• B. �{f�9� "& :&; b ?'�
: � · · � �tl'( "·� m' � li�
�
;?,..�
�·
·'
19 . .tb5! [19. ef ef 20 . .tc4 (20. de
4"lc5 (22. 4"la5 'f!ld5 23. ':flc4 ef±)
Wh8 29. c6 'f!le8 30. c7 226
1:0
Kirillov - Bot vinnik
Round 6
08.1933
0:1 The score of this game is not available 227 Bot vinnik - Ala tortsev
Round 7
A90
08.1933
1. d4 e6 2. c4 f5 3. g3
13.
174 �e6 �e6 16. fle4 0-0 [16... 0-0-0!? 17. ldfe1 (17. ldae1 �f5; 17. �f6 '@£6 18. '@e4?! d5i) �£5 18. '@a4!? fle4 19. '@a7 '@e5 20. �e4 �e4 21. f3 '@b2 22. fe b6 23. e5! '@d4 (23 ... de 24. '@a8 Wd7 25. ldad1 We7 26. '@c6) 24. Wh1 '@c4 25. '@a8 Wd7 26. '@g2�] 17. �g5! [17. �£6 '@£6 18. ldae1 (18. �b7? ldab8 19. �g2 ldb2+) c6 19. b3=] �f5 18. '@d2 c6 19. ldfe1?! [19. ldae1! '6'd7 20. h3 h6 21. fJ£3 Wg7 22. �d4! �h3 23. �h3 '@h3 24. �e6 Wg8 25. fJ£8 ld£8 26. lde7 flg4 27. £3 �g3 28. �g2 �g2 (28... �h4 29. ldc4) 29. Wg2 fle5 30. c5+-; 21... g5 22. h4 �e4 23. '@d4 ldae8 24. hg hg 25. '@a7 g4 26. �h4 �d2 (26... �h7 27. '@d4±) 27. lde8 lde8 28. ldcl±] '@d7 20. h3 h6 21. �f3 g5? [21... Wg7!? 22. fld4 �h3 23. �h3 '@h3 24. �e6 Wg8 25. �£8 ldf8�] 22. h4 fle4 23. '@d4 [23. '@cl (Ll24. hg; Ll24. �d4) '@g7! I. Rabinovich] ldae8 24. hg?! [24. �g5! �f2 (24... �g5 25. hg hg 26. '@a7±) 25. '@£2 hg 26. hg �e6 27. '@d4±] hg 25. lde3 [25. '@a7! ? g4 26. �h4 �h7 27. �e4 �e4 28. '@d4 d5 29. cd cd;l;; ] �g6 [25 ... b6 26. ldae1 d5 27. cd cd 28. ldd1± I. Rabinovich; 25... �h7!? Ll26 ... g4] 26. ldf1?! [26. '@a7 fl£2 27. lde8 �e8 28. '@f2 g4 29. '@e2 gf 30. �£3 �h3 31. '&f2 �h5 32. '@g2 '&g2 33. �g2 lde8;l;; ] �f5? [26 ... �g7!oo] 27. �a7± c5?! [o27 ... '&c5 28. '&c5 (28. '&b7 �f2 29. lde8 flg4 30. Wh1 lde8<=!) de 29. ldfe1±] 28. '&b7+- ldb8 29. '&c6 ldb2
30. flh4! gh 31. �e4 '&f6 32. '&d5?
[32. it.d5 Wh8 (32 ... it.£7 33. ldf3) 33. lde6 '&f5 34. '&d6 ldf2 35. '&£8 '&f8 36. ldf2
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
'&g7 37. ldH6 hg 38. ldg6 '&d4 39. Wg2 '&£2 40. Wh3 '&h2 41. Wg4 g2 42. ldh6 Wg7 43. ldh2 g1'& 44. ldg2+-] Wh8? [32... �f7! 33. '&d3 '&d4= I. Rabinovich; 32... Wg7!? 33. �g6? ld£2!] 33. �g6± '&g6 34. lde6 '&h7? [34 ... '&f5 35. '&f5 ld£5 36. ldd6 hg 37. fg ldfl 38. Wfl lda2 39. ldd5+-; 34... ldf6! ? 35. ldf6 '&£6 36. '&h5 Wg8±] 35. '&d6+- '&f5 36. ldh6 Wg7 37. ldh4 ldf2 [37... ld£6 38. '&e7 ldf7 39. '&e3+-] 38. '&h6 [38... Wg8 39. '&h8 W£7 40. ld£2+-] 1:0 228
Botvinnik - Zubarev
Round 8
25.08.33
1:0 The score of this game is not available 229 I. Rabinovich - Botvinnik
Round 9
26.08.33
1/2 The score of this game is not available 230
096 Bot vinnik - Yudovich
Round 10
27.08.33
1. c4 �f6 2. d4 g6 3. �c3 d5 4. �f3 it.g7 5. '&b3 c6 [5... de 6. '&c4 0-0] 6. cd �d5 7. it.d2 [7. e4 fJb6 (7 ... flc3 8.
be c5! 9. it.c4 0-0= Botvinnik) 8. it.e3 (8. it.£4 0-0 9. ldd1 it.g4) �e6 (8... 0-0 9. ldd1 �e6 10. d5?! cd 11. ed it.g4 12. it.e2 fla6 13. h3 �f3 14. it.f3 '&d6 15. 0-0 �c5 16. '&b5 ldac8oo Korchnoi - Hart, Zurich, 1999; 8 ... it.g4 9. fJg5 0-0 10. h3 �c8 11. ldd1 h6 12. �f3 �e6 13. '& c2i Davies Kristensen, Gausdal, 1994) 9. '&c2 �c4 (9 ... o-o 10. ldd1 �8d7 11. �e2 '@c7 12. 0-0 ldad8 13. fld2 ldfe8 14. h3 fl£8 15. b3 it.c8 16. �£3 fle6 17. '&ell Dreev - Galliamo va, Novgorod, 1999) 10. ldd1 fla6 11. h4
8th USSR Championship - 1933
115
h6 12. b3 �n 13. wn
• �r� • I• B-28 It . F - � - � - �·
231 Savitsk y - Botvinnik
Round 11
ASO
28.08.33
1. d4
�" � iB .i-:<�. .. ,�,"� �� B �;;{.i
� �%
�� �#d"?JJiif/ .M/i��-�f//; • W%:�' '2..1 - /� . . //: � . ("<• .A;;;:� %;"'� '''/� � ' '// "X:� ::'/'"'Ad( /, ,_v
�, , d , , :;;;
w.;
·
b %�;z � �
�-+�. � �: � �
;. ....
•
�
-�!1 � . . . � / ��»."��/·�·--"�
:J<� -
..
!?� � P:u J% . .� ll & ..
':....:1:
�
..
"'
21.
15. ldad1 [1S. b4 �e3 16.
176
Mikhail Bofvinnik. Games 1924-1948
£5±] it.c3 16. it.c5?! [16. �g5! it.g2?! (16 ... 32. it.h7 Wh8 33. gh6 8g3 34. W£2 8g5 g6 17. it.b7 �b7 18. �e3 �£5 19. hg hg 35. i.e4 Wg8 36. 8fh1 8£5 37. We1 �e2 20. it.£4;l;;) 11. �h1 W£8 18. be (.6.h6) it.e4 38. Wd2+-) 31. 421e4 8fe8 32. 8ff4oo] 19. �e4 421e4 20. h6 �g6 21. 8d4 �f6 22. �d3 31. ed 8e3+ 32. �d4 f5 [32 ... :dg3 �g1 We7 23. it.g5 We6 24. £4+-] it.f6?! 33. Wh2 8g2 34. Wh3 8g8+] 33. g4 fg [o16 ... be 11. �g5?! it.g2 18. �h7 Wf8 19. 34. 8g4 Wh7 35. �c2?! [35. f5 8d3 36. h6 (19. be �g8) it.£6 20. �h8 421g8 21. h7 8e1+] 8e2? [35 ... 8h3 36. �e1 h5!-+] 36. We7; 17. be h6 18. �g5 hg 19. it.b7 8b8 0:1 20. it.£3 d6oo] 17. it.d4 it.d4 [17 ... �e6 18. 8e1?? [36. 8£2 8£2 37. Wf2=] 8c2 it.£6 �f6 19. 8d7 �e5;t] 18. 8d4! [18. 421d4 i.g2 19. Wg2 h6 20. e4 d6=] �c6?! E35 [o18... g6 19. hg (19. 421e5?! i.g2 20. 8d7 ' 232 Bot vinnik Sorokin it.fl 21. 8d8 8ad8 22. Wfl gh=i=) hg 20. �e3;t] 19. 8g4 ....... �f6! [19 ... h6 20. �e3 Round 12 29.08.33 £6 21. � d2 Wh8 22. �h4±] 20. �g5 �h6 21. �d5! [21. �e4 �h5 22. Sit.h7 1. c4 �f6 2. �c3 e6 3. d4 it.b4 4. �c2 Wf8 23. f3 �e5 24. �f5 �g4 25. �e6 d5 5. cd ed 6. it.g5 �d6 [6... h6] 7. e3 8e6 26. �h5;t] 8 e7 22. �f5 8f8 [22... [7. i.f6 �f6 (7... gf? 8. �f3) 8. a3 i.e3 9. �h5 23. 8h4 �g6 24. �g6 hg 25. e4 �c3 0-0 10. e3 e6 11. �f3 i.f5 12. �e2 (25. Wg2 8e2 26. 421£7 Wf8 21. 421h8 We7oo) 421d8 26. Wg2 8e8 27. 8fh1 Wf8 �d1 13. 0-0;l;; Capablanea - Euwe, Ams 28. 8h8 We7 29. 8e8 We8 30. ®b7+-; terdam (m/1), 1936] �e4 8. it.f4 �g6 22 ... �d8 23. 8e4 g6 24. hg hg 25. �f6 [8... �e7!?] 9. '@'b3! [9. a3 it.e3 10. be 0-0 8e4 26. it.b7 8e6 (26 ... �b7 27. �f7 Wh8 11. it.c1 it.£5 12. �b3 �e6g?] c5?! [9 ... 28. 421e4 fig7 29. fi£4) 21. �e6 �b7 28. �a6 10. f3 i.e3 11. be 421£6 12. Wf2 �h5 421e7+-] 13. it.a6 �f4 14. it.b5 e6 15. ef eb 16. 8e1± Nicoara - Navabi, Elista, 1998; 9 ... it.c3!? 10. be c6;t] 10. f3! �c3?? [10 .. . �f6 11. a3 i.e3 12. �e3 e4 13. b3 b5 14. a4±] 11. be i.a5 12. i.b8 [12... 8b8 13. �b5+-] 1:0
233 ouz-Hotiairsky - Botvinnik
Round 13
23. i.e4? [23. 8e4! 8e4 (23... �h5 24. 8h4 �g6 25. �g6 hg 26. Wg2 .6.8fh1, 8h8#; 23... 8fe8 24. �£1! Chistiakov) 24. �f1 �e6 (24... �f6 25. �g5) 25. �h6 gh 26. �e4+-] 8e5!? [23... f6 24. 421f3oo] 24. �h7 �h7 25. it.h7 [25. �h7 f5 26. 421£8 fg 27. it.e6 i.e6 28. 421g6 8e2+ Savitsky] Wh8 26. it.d3 [26. i.e4 i.e8 27. 421£3 8h5 28. 8£4=] 421b4 27. f4 8e7 28. h6?! [28. f5 �d3 29. ed 8e2oo] gh 29. 8h4 Wg7 30. f)f3? [30. f5! f6 (30 ... 8e3 31. f6 Wg8
08.1933
1/2 The score of this game is not available 234 Botvinnik - Levenfish
Round 14
09.1933
1:0 The score of this game is not available
8th USSR Championship - 1933 235
177
B72 Bogatyrchuk - Botvinnik
Round 1S
3.09.33
1. e4 c5 2. �£3 d6 3. d4 cd 4. �d4 ifl£6 5 . .f'lc3 �c6 6 . .te2 g6 7. i.e3 .tg7 8. 'Wd2 [8. 0-0 6h3; 6.f'lb3] .f'lg4! 9 . .tg4 .tg4 10. �d5 [10. o-o .f'les (10 ...
0-0 11. h3 .td7 12. ldad1 ldc8 13. �c6 be 14. i.d4 .td4 1S. 'Wd4 'Wb6 16. eS dS 17. b3 'Wd4 18. ldd4;l;; Lundin - Najdorf, Bu enos Aires, 1939) 11. b3 'WaS 12. f3 ldc8 13. iflce2 W'd2 14. .td2 .td7 1S. c4 fS= A Zaitsev - Dubinin, corr., 19S2] 0-0 [10 ... ldc8 11. c4 'WaS 12. �c3 a6 13. ldcl 0-0 14. b3 �d7 1s. o-o ufd8 16. �fd1 ifld4 11. .td4 .td4 18. '&d4 .tc6 19. '&e3 e6 20. ldd3 ldd7 21. ldcd1 ldcd8 22. '&g3;l;; Boga tyrchuk - Iljin-Zhenevsky, Leningrad, 1934] 11. c4 .td7 12. 0-0 £5? [12 ... ifles 13. b3 l£lg4 14 . .tgs f6 1S. i.h4 a6! 6bS; 6e6, '&b6, ldad8 I. Rabinovich] 13. ef .t£5 [13 ... gf 14. �e2 (6.th6; 6.tgs) �eS 1S. ldacl e6 16. �df4± I. Rabinovich] 14. �£5 ld£5 15. ldadl 'Wd7 16 . .th6!? [16. ldfe1 ldaf8 11. f3 b6 18. b3 '&d8 19. .tgS;l;; ] .th6 [16 ... .td4 17. i.gS! 6.te7; 6b4-bS I. Rabinovich] 17. 'Wh6 lda£8 18. '&d2 �e5 19. � e3 [19. b3!? ldSf7 20. f4 �c6 21. ldde1;l;; ] ldh5 [19 ... ldSf1 20. b3 '&c6 21. 'WdS;l;;] 20. £3!? [20. 'WdS j'"(£7 21. 'We4 '&c6 22. 'Wc6 �c6 23.ff4 b6 24. lddS lddS 2S. �dS e6 26. ifle3 Wg1 27. g3;l;; ] '&e6 21. b3 '&£6 [21... '&c8 22. �dS '&cs 23. Wh1 �c6 24. ldfe1 ldf7 2S. lde4 ifleS 26. 'We2 ldhfS 27. b4 '&c6 28. cS!±] 22. £4 iflc6 23. lddel [23. �dS '&h4 24. g3 '&h3 2S. '&g2 'Wd7 26. ldfe1 ldf7 27. lde4 e6 28. �e3 a6 29. �g4 bS 30. '&e2±] '&g7 [23 ... '&d4!? 24. '&d4 �d4 2S. �dS e6 26. �c1 eS 27. �dS Wg7 28. lde4 gS!? 29. fe ldfl 30. Wfl de 31. ldeS .f'lc6 32. lde8 ldh2 33. Wg1 ldh4 34. ldc8 Wg6 3S. ldc7 �aS 36. Wf2 lde4;l;; ] 24. ifld5 (diagram)
24 ... g5!? [24 ... eS! 2S. �b4 ifld4 (2S ...
�b4 26. '&b4 ef 27. '&d6±) 26. �d3 ldhfS 27. fe ldn 28. ldn Jdn 29. Wfl de 30. '&e3 �c6 31. �e4± I. Rabinovich; 31. Wg1±]
25. '&e2! 'Wh6 [2S ... g4!? 26. ifle7 �e7 27. '&e7 dS 28. 'We6 Wh8 29. ldeS ldeS 30. fe ldfl 31. Wfl de 32. �c8 �g8 33 . �c4 (33. �g8 Wg8 34. be Wf7 3S. We2 We6=) �f8 34. We2 �fS±; 32. be h6 33. We2 Wh7 34. Wd3 g3 3S. �fs Wh8 36. h4+-] 26. fg ldg5 27. ifle7 Wh8 28. ld£8 �£8 29. .f'lc6 be 30. 'We7 [30. ldfl!? �g8 31. ld£6 dS 32. 'Wb2 ldg7 33. cd cd 34. ldd6 �e8 3S. �c3 Wg8 36. �d2 lde7 37. �dS+-] 'We7 31. lde7 lda5 [31... ldg7? 32. ldg7+-] 32. a4 d5 33. cd cd 34. ldd7 a6 35. lda7! d4 [3S ... Wg8 36. Wf2 Wh8 (36 ... d4 31. We2 ldgs 38. lda6 ldg2 39. Wd3 ldh2 40. Wd4+-) 31. We3+-] 36. ldd7 ldc5 37. ldd4 ldc1 38. W£2 ldc2 39. Wfl! ldb2 [39 ... ldcl 40. We2] 40. ldd8 Wg7 41. ldb8 [6aS, b4, ldb6] aS 42. ldb5 Wg6 43. h4! h5 44.
Wgt Wh6 45. Wh2 Wg6 46. Wg3 ldb1 47. W£2 Wh6 48. We3 ldgt 49. ldas ldg2 so. ldb5! ldg3 st. W£2 ldg4 52. ldb6 Wg7 53. aS ldh4 54. a6 ldh2 55. Wg3 lda2 56. b4 h4 57. Wh4 W£7 58. b5 1:0 236 Botvinnik - Riumin
Round 16
4.09.33
0:1 The score of this game is not available
1 78 237
Mikhail Bofvinnik. Games 1924-1948 Freiaan - Bot vinnik
Round 17
010
6.09.33
1. d4 d5 2. c4 c6 3. 4:lc3 de 4. e3 b5 5. a4 b4 6. <£le4!? 4:lf6 [6... �dS!?] 7. 4:lf6 ef 8. sti c4 �d6 9. �b3 0-0 10. aS .£ld7 11. 4:le2!? [11. 4Jf3 fS (11... cS 12.
0-0;l;; ) 12. �d2 �e7 (12... 4:1£6 13. 4:le5!±) 13. 0-0 <£l£6;l;; ] f5 [11... cS 12. 0-0 cd 13. ed;l;; ] 12. �d2 4:lf6 13. 0-0 �e7 [13. .. 4:le4 14. 1i.e1 �c7 (14... �h4 15. <£lf4;l;;) 15. Whl L.16. f3;l;;] 14. Jdfc1 �d7 15. <£lf4 Jdab8 [15 ... <£le4 16. �el ldab8 17. f3 <£lf6 18. �g3;l;; ] 16. 4:ld3 4:le4 17. �e1 Jdfd8 [17... �h4 18. h3 �e7 19. £3 <£lf6 (19... 4:lg3 20. 4:le5!±) 20. �f2;l;;] 18. f3 4:lg5?! [18... 4:1£6 19. �f2 (19. <£le5 1i.e5 20. de 4:le8=) �e8 20. ldc2 L.hrel, e4;l;;] 19. 4:le5 [19. 4:lc5?! �cS 20. de �e6 21. 1i.b4 ldd2! L.22... 4:1£3+; 19. �f2 �e8 20. ldc2;l;; ] �e8 [19 ... �eS 20. de .£le6 21. hrdl cS (21... �e8 22. ldd8 .£ld8 23. Jdd1±) 22. ldd6 L.23. ldadl] 20. �f2 [20. �g3 cS 21. Jdc2;l;;] c5 [20... �eS 21. de ldd7!? (21... ldd2 22. lddl±) 22. �c2 g6 23. �g3 ldbd8 24. ldd1;l;; ] 21. 4Jd3 cd 22. ed �f6? [22 ... h6 23. brei �c7 24. h4 4:lh7 25. 4:le5 4:1£6 26. ldacl±; 22 ... �bS!? 23. dS (L.24. h4) (23. �bS ldbS 24. a6 4:le6 25. ldc6 ldd5=) h6 24. �bS ldbS 25. Whl 1i.c7 26. ldcS;l;; ] 23. lde1?! [23. d5! (L.24. h4) �g6 (23 ... h6 24. �a7+-) 24. Wfl �h2 25. �a7 lda8 (25... ldb7 26. �cS �d6 27. a6+-) 26. �cS±] �g6 24. Wh1 �h5 [24 ... �b5!? 25. ldacl (25. 4:le5 �c4 26. �c4 �hS;l;; ) �c4 26. �c4 �hS;l;; ] 25. 4:le5 Wh8? [25... ldb7 26. �dS ldc7 (26... lde7 27. ldadl;l;;) 27. �g3;l;; ] 26. f4! [26. h4 f6=] 4:le4 (diagram)
27. lde4! fe 28. �f7? [28. g4! �h6 29. gS �hS 30. �f7 g6 (30 ... �e2 31. ldel! �f2 32. <£lg6+- Botvinnik) 31. �e6! �f8 32. dS �g7 33. �e8+- lde8? 34. <£lf7 Wg8 35. 4:lh6 Wh8 36. �g8 ldg8 37. 4:1£7#] �£5 29. g4?! [29. �e8 �eS 30. de lde8 31. �a7 ldbd8 32. �e3 ldd3 33. �f2 lded8i] �£4 30. �g3 �g5 31. ii.e8
�e5 32. i,eS lde8 33. �b8 ldb8 34. �e6? [34. hrfl �aS 35. �f7 h6 36. dS ldd8 (36 ... e3 37. gS ldd8 38. gh �dS 39. �dS lddS+) 37. d6 e3+; 34. �g3 lde8+]
34... �e3! 35. d5 �f3 36. Wg1 ldf8 37. �d6 [37. d6 e3 38. d7 e2+-] �g4 38. �g3 �e2 39. lde1 �b2 40. lde4 b3 41. �e1 �c2 0:1 238
Bot vinnik - Goglidze
Round 18
09.1933
1/2 The score of this game is not available 239
Cbehover - Bot vinnik
Round 19
09.1933
1/2 The score of this game is not available
119
Match Bofvinnik-Fiohr - 1933
MATCH BOTVINNIK - FLOHR Moscow - Leningrad - 1 93 3 November 28
Botvinnik
Flohr
240
December 1 9
I
2
3
4
5
6
7
8
9
10
II
12
0
=
=
=
=
0
=
=
1
1
=
=
6
=
=
=
=
=
=
=
=
6
1
Bot vinnik - Flohr
Game 1
-
B13
28.11.33
1. e4 e6 2. d4 dS 3. ed ed 4. e4 �f6 5. �e3 �e6 6. £ig5 de [6... £ie6?! 7. £i£6± 6cS] 7. dS �eS [7... �aS!? 8. b4 cb 9. ab
£id1 10. £id3 e6 11. de £ie6 12. £ibS �c6 13. 'W'd8 l"dd8 14. l"da7 £ib4 1S. £i£6 gf 16. �e2 0-0 17. l"db7 �aS= Hector - Nielsen, Copenhagen, 1996] 8. 'W'd4 �d3 9. £id3 ed 10. £if6?! [10. �£3 - game 248] ef! [10 ... gf 11. 'W'd3] 11. 'W'd3 ibd6 12. �ge2 0-0 13. 0-0 l"de8 14. l"dad1 [14. �e4 i.fS; 14. �bS i.b8 615... a6; 14. �d4!? 6�£3 Botvinnik] £tg4 15. l"dd2 a6 16. �g3 [16. h3 ibd7 17. �d4 'W'c7oo] l"de8 17. h3 i.d7 18. l"dfd1 [18. l"de2!?]
1
0
0
24. l"de1 l"de1 25. 4:le1 bS [6i.c8-b7, b4; 25... gS 26. �d3 h6 27. 'W'e3 b6 28. Wfl i.c1 29. £4!;::::! Botvinnik] 26. a3 Wg7 [26... aS 27. 4:1£3 b4 28. ab ab (28... i.b4 29. �d4) 29. 4Jd1oo] 27. 4:lf3 £ie8 28. Wf1 [o28. b4] i. b7 29. b4 Wf8 [29... aS 30. �bS i.a6 31. �d4= Botvinnik] 30. We2?! aS 31. 'W'd4 [31. �bS!? i.a6 32. �d4 'W'es 33. Wd1 'W'dS 34. 4Jd6 Botvinnik] 'W'd4 32. �d4 ab 33. 4:leb5? [33. ab i.b4 34. 4JdbS i.a6 35. W£3 We7 36. h4= Botvin nik] ba! 34. �d6 a2 35. �e2 i.a6 36. We3?! [o36. Wd2 We7 37. 4:1£5 gf 38. Wc3 .tn 39. g3 i.h3 40. Wb2 £4 41. Wa2 Wd6 42. �b4 fg 43. fg i.g2 44. Wb3]
We7 37. 4:lf7 Wf7 38. Wd4 i.f1 39. h4
[39. g4 fg 40. hg hS 41. gh gh 42. WeS h4 43. W£4 h3 44. Wg3 We7-+ 1 £ig2 40. WeS f4 0:1 E38
" 241 Flohr - Bot vinnik
Game 2
29.11.33
1. d4 �f6 2. e4 e6 3. �e3 £ib4 4. 'W'e2 eS 5. de �a6 6. g3 [o6. a3 - game 245] 'W'aS! [6�e4; 6 'W'cS; 6£ic3] 7. i.g2!? [7.
18... g6! [6£S] 19. l"de2 [19. �ce4 i.£4! (19 ... i.b4? 20. 'W'd4+-) 20. l"dc2 l"dc2 21. 'W'c2 £5 22. �cS 'W'c8!+ Botvinnik] l"de2 20. �ge2 [20. �ce2 £5 21. �d4 'W'as+] fS [20... £i£5? 21. 'W'd2;;\;; Botvinnik] 21.
�d4 'W'e7 22. 'W'd2 l"de8 23. �f3 'W'f6
£id2 'W'cS 8. a3?! £ic3 9. 'W'c3 �e4! Bot vinnik] £ie3 [7 ... 'W'cS 8. a3!] 8. 'W'e3 'W'e3 9. be 4:le5 10. £ia3! [10. £i£4 We7 11. l"dd1 �e8! Botvinnik] d6 [10... �a4 11. �£3! (11. l"dcl �b6! 12. cS �c4 13. i.b4 aS-+) �c3 12. l"dcl �a4 13. �d4!� Bot vinnik] 11. �f3 [11. l"ddl We7 12. i.cS de 13. �£3�] �fe4 [11 ... �fd7 12. �d4! �b6?!
1 80
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
(12 ... a6) 13. <£ib5! (13. 1t,e5 de 14 . ..flb3 <£ie4 15. f'le5= Botvinnik) We7 14. <£id6 Wd6 15. 0-0-0±] 12. �e1 it,d7 [12 ... b6 13. <£id2 it,b7 14. f'le4 i.e4 15. 1t,e4 <£ie4 16. f3 f'le5 17. 1t,e5 de= Botvinnik] 13. <£id2 <£id2 [13. .. i.e6 14. <£ie4 1t,e4 15. 1t,e4 <£ie4 16. f3 <£ie5 17. 1t,e5 de= Botvinnik] 14. Wd2
�e8 15. it,es �e5 16. it,b7 �e4 17. �b1
W e7 [17... d5? 18. 1t,a6! ; 17... �a4 18. �b2 d5? 19. it,d5! Botvinnik] 18. i.f3 lda4 19.
�b2 Jde8 20. Jda1 1t,e6 21. 1t,e6 Jde6 112 242
028 Botvinnik - Flohr
Game 3
1.12.33
1. d4 d5 2. e4 de 3. <£1£3 <£1£6 4. e3 e5 5. 1t,e4 e6 6. 0-0 <£ie6 7. �e2 [7. <£ie3
1t,e7 8. �e2 ed 9. �d1 e5! 10. ed ed 11. <£id4 <£id4 12. �e5 �d6= Botvinnik] a6
8. �d1 b5 9. de �e7 10. it,d3 it,es 11. a4 ba! [11... b4 12. <£ibd2! 0-0 (12 ... f'la5 13.
b3;;l;; Botvinnik) 13. b3 <£id5 14. it,b2 1t,e7 15. �acl 1t,b7 16. fle4;;l;; Bobrowska - Da nielian, Zagan, 1997] 12. �a4 [61t,a6; 12. f'le3 it,b7 (12... ..flb4 13. f'le4 1t,e7 14. <£1£6 it,£6 15. 1t,e4 it,b7 16. it,b7 �b7 17. �a4 0-0= Pire - Flohr, Sliae, 1932) 13. <£ie4 <£ib4 14. <£1£6 gf 15. it,b1 �g8 16. e4 �d8 17. �d8 �d8 18. it,d2 �b6 19. �a4 We7oo Fominyh - Ibragimov, Budapest, 1996] <£ib4! [12... a5 13. it,b5! 6�e4 Botvinnik] 13. i.b5 it,d7 [13... We7?! 14. it,d2; 13 ... <£id7!?] 14. it,d7 f'ld7 15. i.d2! aS [15 ... �b7?! 16. 1t,e3 0-0 17. it,b4 it,b4 18. �d7 �d7 19. �b4+- Botvinnik] (diagram)
16. �cl [16. �e4 �e6!; 16. 1t,e3 0-0 17.
�g5 1t,e7 18. <£ie4 �e6 19. �g4 g6; 16. it,b4 it,b4 17. �b5 8b8! (17... 0-0 18. Jdd7 �e2 19. �a1 �b2 20. �a4+-) 18. ldd7? �d7 19. �b8 We7-+ Botvinnik; 16. �b5!? �b6 17. f'la3 �b5 18. <£ib5;;l;; ] �b7 17. 1t,e3 [17. <£ie3! ?; 17. <£ie5 0-0! 18. f'le4 <£ie6! 19. 1t,a5 ldfb8= Botvinnik] 0-0 18. f'lbd2 f'ld5! 19. ldea1 [19. 1t,a5?! �b2] it,b4 [19 ... <£ie3 20. be it,b6 21. ..flb3;;l;;] 20.
it,b4 ab 21. lda8 [21... 8a8 22. 8a8 �a8
23. �b5! <£1£8 (23 ... �a7 24. e4! f'l£4 25. g3 <£ih3 26. Wg2 f'l£2 27. f'le5 f'l£8 28. �e2±) 24. e4 �a1 25. �fl <£1£4 26. g3 �d1! (26 ... f'lh3?! 27. Wg2± Botvinnik) 27. 1/2 <£ie5 <£ie2 28. Wg2 '�d4=] 243
ASS Flohr - Bot vinnik
Game 4
3.12.33
1. d4 e6 2. e4 f5 3. <£ie3 <£if6 4. g3 it,b4 5. it,d2 0-0 6. it,g2 d6 7. <£1£3 ..flbd7 [7... 1t,e3!? 8. 1t,e3 <£ie4 9. ldcl <£id7
10. 0-0 �e7 11. it,b4 e5 12. 1t,a3 b6 13. b4 1t,b7oo G. Giorgadze - Matthias, Lipps tadt, 1998] 8. 0-0 [8 . ..flg5?! <£ib6 9. �b3 e5 10. de 1t,e5 11. 0-0 <£ig4 12. fl£3 (12. h3?! <£ie5) e5 13. e3 e4 14. <£id4 �g5 (14 ... <£ie5!?) 15. f4 ef 16. <£1£3 �h6+ De Souza A Rodriguez, Buenos Aires, 1998] i.e3 [8 ... �e7 9. <£ib5! it,d2?! 10. <£ie7 1t,a5 11. <£ia8 f'le4 12. �a4 b6 13. <£ie7+-] 9. i.e3 <£ie4 10. � e2 �e7 [10 ... <2ldf6 11. <£id2 <£ie3 12. �e3 e5 13. de de 14. <£1£3 e4 15. 8ad1 �e7 16. <£id4 it,d7 17. �d2 e5= Ma lekian - Danielsen, Copenhagen, 1997] 11. 8fd1 [61t,e1] <£ie3 12. �e3 <£if6 [12 ... e5 13. de de! (13 ... <£ie5?! 14. <£ie5 'W' e5 15. �e5 de 16. it,d5 Wh8 17. e5;;l;; ) 14. �a5 (14. 8d2 e4 15. <£id4 f'l£6 16. �adli Botvin nik) e4! (14... <£ie5? 15. 8d5 b6 16. 8e5! �e5 17. <£ie5 ba 18. 1t,a8±) 15. �e7!? ef 16. i.f3 �£6! (16 ... �d8? 11. it,d5 Wh8 18. � d8 8d8 19. 1t,e6 g6 20. �d2 Wg7 21. -
181
Match Botvinnik-Fiohr - 1933
ldad1±) 17. �b7 �b7 18. �b7 <£Je5oo Ra gozin] 13. <£Jet [13. b4!? <£Je4 (13 ... �d7 14. <£Je1 �c6 15. f3 L'la4, b5 Ragozin) 14. �b2 �d7 15. b5] e5 14. de de 15. ldd2
15 ... e4! [15... <£Je4?! 16. �e4 fe± Botvin. nik] 16. ldadl �e6 17. <£Jc2 [17. �e5 <£lg4 18. �f4? g5-+ Bolvinnik] ldad8 18. <£Je3 ldd2 19. ldd2 [19. �d2 �c5 (L'l �e5) 20. �c3 a5! Botvinnik] g6! [19 ... ldd8 20. ldd8 �d8 21. �aS!;/; Bolvinnik] 20. �fl ldd8 21. ldd8 �d8 22. <£Jc2 [22... c5?! 23. �e5 i.c4 24. �c5 �a2 25. �a7 Botvinnik] 112 244
Bot vinnik - Flohr
Game 5
�d5 <£Jd4 16. i.b7 lda7 17. �e4
A28
4.12.33
1. c4 e5 2. <£Jc3 <£Jf6 3. <£Jf3 <£Jc6 4. d4 e4 5.
19. <£Jc3 [19. �d4!? (L'l20. eS) f6 20. f4i] �e6 20. �d4 [L'le5] f6 21. �f1 [o21. h3
�d7 22. Wh2 �£7 23. <£Jcts L'lldd2, £4, b4i] �e7 22. fld5 �f7 23. ldde1 [o23. h3 L'lldd2, Wh2, £4, b4i] c6 [23... �d5?! 24. cd! L'l�b5± Botvinnik; 24. ed lde3=; 23 ... �d7 24. h3! L'lWh2, f4i] 24. <£Jf4 [24.
182 b4i] i£f7 [6il.g6] 27. 'W'e3 �adS 2S. �e2 �e7 29. �d4 il.g6
Mikhail Bofvinnik. Games 1924-1948
E38
·245 Flohr - Bot vinnik
Game 6
5.12.33
1. d4 �f6 2. e4 e6 3. �e3 il.b4 4. 'W'e2 e5 5. de �a6 6. a3 il.e3 [6... 'W'a5 7.
30. f3 [30. il.g2!? �de8 31. e5! �e5 (31...
de?! 32. �c6 �d7 33. il.d5± Botvinnik) 32. �c6 �e3 33. �e3 �e3 34. 'W'e3 �f8 35. b4 ab 36. ab il.e8 37. �d4 il.d7 38. il.d5 i£h3 (38 ... 'W'd8? 39. b4 �a6 40. �e6+-) 39. g4! (39. b4 'W'a7 40. �c2 'W'a2 41. �e1 �d7 42. il.e6) il.g4 40. b4 �a6 41. 'W'e4 h5 42. 'W'h7+-] �deS 31. b4 ab 32. ab �e6 33. � f5 [33. �c2!? 6�£2, il.g2, f4i]
il.f5 34. ef �g5 35. i£g2 �e3 36. �e3 �e3 37. 'W'e3 [6'W'e8#] �fS 38. f4 �f7 39. b4 [39. i££3 d5!? 40. cd c5�]
39 ... d5! [39 ... �h6 40. 'W'e6i] 40. ed [40. b5 de 41. be �d6 /:-,. 'W'e7] e5! 41. be be 42. 'W'a3 [42. �f2 c4 43. £te4 'W'a5 44. 'W'd4 �d6 45. il.b1 �f7 46. il.c2 'W'a2+] �d6 43. il.fl �f7 [43 ... c4? 44. il.c4; 43 ... �e7 44. 'W'e3 �f7 45. il.d3= Botvinnik] 44. il.d3 e4 45. il.e2 e3 [ 45... 'W'b6 46. �fl We7 47. We2!= Botvinnik] 46. 'W'b4 �e4 [46... �e7 47. 'W'd4 6.'W'e3 Botvin nik] 47. 'W'e3 'W'e5 48. �h1 'W'd5 112
i.d2 �c5 8. �d1 i.c3 9. i.c3 'W'a4 10. 'W'a4 �a4 11. i.e5 b6! (11... d5 12. cd ed 13. e3 �e7 14. �e2 il.e6 15. �f4 �ac8 16. £tb5 �b6 17. £tc3 a6 18. i£d3± I. Sokolov - Hoeksema, Olanda, 1994) 12. f3 il.a6 13. e4� I. Sokolov - Dautov, Ter Apel, 1995] 7. 'W'e3 �e5 [7... �e4? 8. 'W'g7? (8. 'W'd4!±) 'W'a5 9. b4 �b4 10. ab 'W'b4 11. �d1 'W'b3= Botvinnik] 8. f3 [8. b4!? �a4 9. 'W'c2 (9. 'W'b3 �b6 10. c5 �bd5 11. f3 b6 12. e4 �e7 13. cb ab 14. i£b2 0-0 15. £tb5 d5 16. e5 �d7 17. �e2 il.a6� Bareev Christiansen, Germany, 1992) b5!? 10. cb �b6 11. �f3 (11. e4 il.b7 12. f3 �c8 13. 'W'b3 d5+=) il.b7 12. e3 �c8 13. 'W'd1 �e4 14. i.b2 0-0 (14... �c4 15. il.g7 �g8 16. il.d4 e5oo Christiansen) 15. il.e2 �c4 16. i.d4 d6 17. 0-0 e5 18. J'k1!� Gurevich Christiansen, Munich, 1992] d6 [8 ... d5!?]
9. e4 e5 10. £te3 'W'e7 11. �e2 il.e6 12. 'W'e2 0-0 13. �e3 �fe8 [13... a6 14. il.e2 �ac8 15. �cl±] 14. i.e2 a6 15. �e1 �ed7
16. 'W'd2! [16. 0-0 i.c4 17. �d5 (17. �b1 il.e2 18. 'W'c7 �c7 19. �c7 i.n 20. �fl b5 21. �c3�) �d5 18. i.c4 'W'c4 (18 ... 'W'd8 19. ed b5oo Botvinnik) 19. 'W'c4 �c4 20. ed �ac8+] 'W'b8! 17. �d5 [17. b3 b5] i£d5 [17 ... �£8 (6b5) 18. �f2 b5?! 19. �f6 �f6 20. cb ab 21. �c8 i.c8 22. 'W'b4±] 1 8. ed
Match Botvinnik-Fiohr
-
1933
l"!cl 19. 'W'cl 'W'd8 20. 0-0 l"!c8 21. 'W'd2 'W'c7 22. l"!cl [22. 'W'b4 'W'b8] 'W'cl 23. 'W'ct ldcl 24. i.ct \¥7£8 25. W£2 We7 26. i.e3 Wd8 27. Wel Wc7 28. Wd2 .f:lcS [28 ... fJg8 29. f4 f5 30. ef fJe7 31. fe fJe5 32. g4±] 29. b4 [29. Wc2!? 6b3, a4-a5] fJcd7 [29... fJa4 30. i.dl b5
31. i.a4 ba 32. Wc3 fJd7 33. b5! ab 34. Wb4 £5 35. ef fJf6 36. Wbs .f:lds 37. i.d2±] 30. g3 [o30. a4 6a5] fJb6 31. Wc2 fJbd7 [31... .f:la4! 32. b5! (32. Wb3 b5 Botvinnik) aS 33. b6 fJb6 34. i.d2 a4 (34 ... fJbd7) 35. i.a5 .f:ld7 (6.f:lc5-b3-d4) 36. Wc3 (6Wb4-b5) fJcs 37. i.dl±] 32. a4
fJb6 33. aS fJbd7 34. �cl Wd8 35. i.b2 .f:le8 36. Wd2 fJc7 37. We3 We7 38. i.fl .f:lb5 [38 ... f5 39. i.h3 g6 40. Wd3 6i.c1-e3±] 39. h4 [39. �b5? ab=; 39. f4!? 6i.h3±] fJc7 40. i.h3 fJe8 41. £4 [642. fe .f:le5 43. i.c8] £6 42. i.£5 [42.
i.e6 .f:lc7 43. f5 (43. i.g8 ef 44. gf fJ£8! 45. e5 .f:le8= Botvinnik) .f:le6 44. de fJb8 45. g4 g5 46. hg fg 47. Wd3 fJc6 48. Wc4 fJa7 49. i.c1 h6 50. i.e3 fJb5 (50... fJc6 51. �b6 .f:lb8 52. Wd3 .f:lc6 53. Wc3 fJb8 54. i.c7 .f:lc6 55. Wc4 fJa7 56. Wd5 fJb5 57. �d6 .f:ld6 58. f6+-) 51. i.b6 .f:la3 (51... Wf8 52. £6+-) 52. Wc3 fJbl (52... fJbs 53. Wb3+-) 53. Wc2 fJa3 54. Wb3 fJbs ss. Wb2+-] g6 43. i.h3 [6£5, g4, fg, h5] h6! [43... fJg7 44. f5 g5 45. hg fg 46. f6!+ Botvinnik] 44. i.cl! [44. f5 g5] fJg7 [645 ... ef 46. gf f5 47. i.b2 fJ£6]
45. fe! de [45... fJe5? 46. i.c8+-; 45... fe?
46. W£3 h5 47. i.gs fJ£6 (47... We8 48. i.h6+-) 48. i.c8+-] 46. W£3 [46. Wd3?!
183 fJhs;::! ] h5 [6Wd6, £5] 47. i.e3 Wd6 48. i.h6 [48. We2 (6Wd3-c4) fJe8 49. Wd3 f5? (49 ... We7! 50. i.c5 .f:ld6) 50. ef gf 51. i.£5 fJef6 (51... fJdf6 52. Wc4 fJd5 53. i.c5) 52. Wc4 Wc7 (52 ... .f:ld5? 53. i.c5+-) 53. i.c5 b5 54. ab fJb6 55. i.b6 Wb6 56. i.c8 fJe4 57. i.h3 .f:lg3 58. d6 Wc6 59. d7 Wc7 60. Wd3 Wd8 61. We3+-] fJe8 49. g4 hg 50. i.g4 .f:lc7? [50 ... We7! (6fJd6, f5) 51. i.e3 (o51. h5 gh 52. i.hS:;:l; Botvin nik) fJd6 52. i.c5 .f:lc5 53. be .f:lc4= Bot vinnik; 54. We2 .f:la5 55. Wd3 (6Wc3b4+-) fJb3 56. d6 Wd8 57. Wc4 fJd2 58. Wd5 aS;::! ] 51. i.�J [51. i.g7 .f:le8 52. i.h8 We7 53. We3 fJ£8!;::::! 6.f:ld6] fJbS 52. We2 [6Wd3-c4, i.c5+-] fJc7 [52 ... f5 53. ef .f:l£6 54. i.h3 gf 55. i.£5 Wd5 56. i.g6 Wc4 57. i.g5 .f:lc3 58. Wf2 fJfe4 59. We3 fJg5 60. hg+-] 53. Wd3 £5 54. ef gf [54 ... fJ£6 55. i.h3 gf 56. i.£5+-] 55. i.£5
fJdS 56. i.d2 fJ7f6 57. Wc4 Wc6 58. i.g6 b5 [58... fJ£4 59. i.£4 ef 60. Wd4 f3 61. We3 .f:lg4 62. W£4 (62. W£3?? .f:les) £2 63. i.d3 .f:l£6 64. Wg3+-] 59. Wd3 fJe7
60. �e4! [60. h5 .f:lg6 61. hg Wd5 62. g7 .f:lg8 63. i.g5 e4 64. We3 We5 65. i.h4 Wds 66. W£4 Wd4 67. W£5 e3 68. We6 (68. Wg6 e2 69. Wh7 .f:le7 70. i.e7 el'W' 71. i.c5 We5 72. g8'W' 'W'h4 73. Wg6 'W'g4 74. Wf7 'W'd7 75. i.e7 'W'e6 76. Wf8 'W'c8 77. Wg7 'W'g4 78. Wh8 'W'hs 79. Wg7 'W'g4= Botvinnik) e2 (68... Wc3 69. Wf7 fJh6 70. Wg6 .f:lg8 n. Wh7+-) 69. Wd6 We4 70. Wc6 W£5 71. Wb6 Wg6 72. Wa6 Wg7 73. Wb5+-] fJedS [60 ... .f:le4 61. We4 Wd6 62. �c3 .f:lc6 63. h5+-] 61.
184
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
it.g5 4:lh5 [61... 4:le4 62. We4 Wd6 63. hS+-) 62. it.£3 4Jg3 63. it.d2! [63. hS 4:lh5 64. it.hS �b4 65. We4 Wd6;::::! 6�e6, b4, WeS] Wd6 64. it.g4 �f6 [64 ... �fl 65. hS 4:ld2 66. Wd2 We7 67. �f3 �e7 68. h6 W£6 69. it.e4 4:le8 70. it.b7 4!Je7 71. Wd3 Wg6 72. We4 Wh6 73. WeS+-] 65. it.e8
We6 66. it.el e4 67. Wd4 �gh5 68. it.£5 Wd6 69. it.d2 1:0 246 Bot vinnik
Game 7
-
Flohr
A28
10.12.33
1. e4 e5 2. �e3 �f6 3. 4:lf3 �e6 4. d4 ed 5. 4:ld4 �b4 6. it.g5 h6 [6 ... �e4? 7. it.d8 �e3 8. f:le6! +- Flohr] 7. it.h4 d6 [7... it.e3=] 8. e3 [8. £3 "fie7 9. e4 f:ld4 10.
"fid4 "fieS!= Flohr; 8. f:le6 be 9. "fia4 it.e3 10. be 0-0 (10 ... it.d7=) 11. "fie6 it.d7 12. "fi£3 gS 13. it.g3 lde8�; 8. ldcl!? gS (8 ... 0-0 9. e3 gS 10. it.g3 "fie7 11. �e6 be 12. it.d3 �e4 13. 0-0 it.e3 14. it.e4 it.b2 15. it.e6 l'db8 16. ldb1� Beim - Herlneek, As ehaeh, 1997) 9. it.g3 4:ld4 (9... "fie7 10. �e6 be 11. "fia4! it.e3 12. lde3±) 10. "fid4 it.e6 11. a3 (11. e3 eS!? 12. "fid6 "fid6 13. �d6 f:le4 14. it.g3 0-0-0�; 11. e4 eS 12. "f!id3 "fiaS) it.eS (11 ... it.e3 12. lde3 b6 13. e4 "fie7 14. it.e2±) 12. "fid1 a6 13. e3 "fie7 14. b4 it.a7 15. "fia4!? it.d7 (15 ... "fid7? 16. "fid7 Wd7 17. it.e2± 60-0, ldfd1) 16. "fie2� Ermolinsky - Waitzkin, USA, 1997] "fie7 9. it.e2?! [9. �e6! it.e3 (9 ... be 10. "fib3�) 10. be be 11. "fif3 it.d7 12. it.d3�] g5! [9... it.e3 10. be
14 ... .flg3 [14 ... fS 15. it.f3 eS (15 ... f4 16. ef
gf 17. it.h4±; 15... it.e6 16. it.e4 fe 17. eS! de 18. "fia4� Botvinnik) 16. it.e4 "fi e4 17. "fihS Wg7 18. h4 g4 19. it.£4 ld£6 20. £3 "fie4 21. f g "fi e2 (21... fg 22. "fie8-+) 22. ld£2 "fig4 23. "fie8�; o14... eS 15. it.f3 l'db8 16. "fie2 it.b7=i=] 15. hg it.£5! 16. it.£3 �e4 17. it.e4 "fie4 18. "fid4 "fie6?! [18... h1fe8 19. eS! dS 20. ldfdli 6e4; 18... "fi d4 19. ed ldab8 20. eS dS 21. l'db1� Bolvinnik] 19. e5! [19. ldbl eS! 20. "fidS ldab8 (20... "fidS 21. ed ldfb8 22. ldb3 l'db6 23. ldfb1 Wf8=i= Grigoriev) 21. l'db3 ldb6 22. ldfb1 lde8=i=] "fia2 [19... ldfd8 20. ed (20. e4 "fieS 21. ed "fid4 22. ed ldd6=) ed 21. e4�] 20. cd ed [20... ldf d8 21. d 7 (21. ldal "fi e6 22. lda7 lda7 23. "fia7 ed=) "fidS 22. lded1!i Botvinnik] 21. "fi d6 "fi e6
22. ldfdl! [6 "fia3, ldd6; L. "fies] ldfb8 [22 ... aS 23. "fies ldfd8 24. ldd8 ldd8 25. "fiaS±; 22... ldfe8 23. "fi eS Wg7 24. ldd6 "f!ie8 (24 ... "fie4 25. "fid4 "fid4 26. ed±) 25. "fict4 Wh7 26. "fi£6-; 22... l'dfd8 23. "fid8 ldd8 24. ldd8 Wg7 25. hra1! "fib3! 26. lda7
Match Botvinnik-Fiohr - 1933
185
'W'c3 27. J""'( d l! c5 28. J""'( a al c4 29. J""'( acl 'W'b3 30. J""'( d 4 c3 31. J""'( d 3± Grigoriev; 22 ... 'W'd6! ? 23. J""'(d 6 Wg7 24. J""'( c 6 a5;::::t ] 23. 'W'e6 [23. 'W'a3 J""'( b3; 23. 'W'c7 Wg7 (23 ... J""'(c 8 24. 'W'aS!; 23... aS! 24. J""'( d 6 J""'(c 8 25. J""'( e 6 J""'( c 7 26. J""'( h 6 a4i Grigoriev) 24. J""'( d 6 J""'(c 8 2S. J""'( e 6 J""'(c 7= Botvinnik] le 24. gd4 [24. gd6? aS! (24... gb6 2S. ge6 aS 26. ge4! a4 27. gb4) 2S. gc6! a4 26. ge6 (26. i"!d6 a3 27. gddl a2 28. c4 i"!b7! 29. gal i"'fb2 30. gdcl gab8 31. gfl gc2+ Bot vinnik) a3 27. gd6 a2 28. J""'(d dl gb2 29. J""'( a l gab8 30. ldfl] 1/2 247
cos Flohr - Bot vinnik
Game 8
11.12.33
1. d4 e6 2. e4 d5 3. �d2 e5 4. ed ed 5. �b5 �d7 6. 'W'e2 'W'e7 7. 'W'e7 �e7 8. �d7 �d7 9. de �e5 10. �b3 [10. �d£3!? �f6 11. �e2 0-0 12. 0-0] �a4! [10...
�f6 11. �f3 0-0 12. �e3 gac8 13. �cS �cS 14. �c5 J""'( c5= Kochiev - Vaganian, Lvov, 1978] 11.
1995] 9. �d3 ed 10. 4'll3 g6?! [10 ... e6 11. 0-0-0 (11. �f6! 'W'f6 12. 'W'd3± Botvinnik) �e7 12. ghe1 (12. gd3 ed!) 0-0 13. gd3 'W'a5 14. d6 �d8 lS. 4'le5 �d7 16. gh3 �d5 17. �e7!--+ Keres - Laurentius, carr., 1934; 10 ... 'W'b6!? 11. 'W'd3 'W'b2 (11 ... �d7 12. 0-0 h6 13. �f6 gf 14. gael �g7 15. gfe1 0-0 16. b.e7 'W'd6 17. ge3 gfe8 18. gcel± lvkov - Damjanovic, Sarajevo, 1966) 12. 0-0�] 11. �16 el 12. 0-0 'W'b6 [12 ... �e7 13. gad1! (13. 4'le4 'W'b6! 14. d6 'W'd4 15. �d4 f5! 16. gfel fe 17. ge4 Wd7) 0-0 14. gd3 �f5 15. 8d2 �d6 16. g4 �c8 17. �e4+- Botvinnik] 13. 81e1 Wd8 14. 'W'h4! [L'l15. �e5 'W'c7 16. d6 �d6 17. 4Jb5+-; 14. 'W'd3 �fS! (14... 'W'b2?! 1S. 4Jg5 fg 16. 'W'd4 gg8 17. 'W'£6 Wc7 18. d6 Wb8 19. d7 �d7 20. 8e8 �e8 21. 'W'd8; 14 ... �d6 15. �a4 'W'c7 16. 8ac1 'W'd7 17. 'W'c3--+) 15. 'W'd2 8c8] g5!? [14 ... �e7 15. d6 'W'd6 16. gadl �d7 (16 ... �fS 17. �d4) 17. 8e3+-; 14 ... �d7 1S.
B13 Bot vinnik - Flohr
Game 9
14.12.33
1. e4 e6 2. d4 d5 3. ed ed 4. e4 .fll6 5. �e3 �e6 6. �g5 de 7. d5 �e5 8. 'W'd4 �d3 [8 ... h6!? 9. �f4 (9. 'W'eS hg 10. �c4
a6 11. 0-0-0 �d6 12.
19. 'W'h6! [L'l20. �b5; 19. 'W'd3? �h2 20. Wfloo Botvinnik] 'W'I7 20. �e4 �e5 [20 ... �b4 21. a3 �c3 22. 4'ld6 'W'g8 23. be!+-; 20... �b8 21. d6 8g8 22. ge7 'W'g6 (22... 'W'c4 23. 'W'f6+-) 23. 'W'£4+-; 20 ... �c5 21. gadl �fS 22. 4'le3 �g6 23.
186
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
'W£4+- Botvinnik] 21. .f'le5 [21. .f'lb5! d2 (21... ii.d7 22 . .f'lcd6 'Wg8 23. �b7+-) 22. l'deS fe 23. 'Wd6 ii.d7 24. 'Wc7 We7 25. 'Wes Wd8 26. 'Wc7 We7 27. 'Wcs Wd8 28. .f'lcd6+- Botvinnik] fe 22. 'Wg5 'We7 [22... 'W£6 23. 'W£6 l'd£6 24. l'des ii.rs 25. l'dael+-] 23. 'We5 'We5 24. l'de5 ii.£5 25. l"r£1 [25. l'dd1 Wd7 26. �e4 l'dac8 27. .f'lg3 ii.g6 28. l'dgS l"r£6 29. �fl l"rc2 30. �e3 l'db2 31. �g4+-] Wd7 26. £3 b5 [26... Wd6 27. l'de3 l'dae8 28. l'de8 l'de8 29. Wf2+-] 27. fg [27. .f'lbS l'dab8 28. �d4+-] ii.g4 28. h3 b4!
·
11. de .f'lg4 12. cd ed 13. h3!=; 10. e3 �e4 11 . .f'le2 aS 12. �f4 �d£6 13. �eS a4 14. ba gS 15. �fd3 g4 16. h3 gh 17. ii.h3 Wh8 18. �£4 l'dg8 19. Wh2;;l; Simagin - Chistia kov, Moscow, 1946] 'Wh5 11. cd [11.
14 ... £4!+ 15. l'dfe1 [o15. l"rfd1 6.f'lfl, ii.e1
29. �e4! [29. hg?! be 30. be l"rfl 31. Wfl l'dc8oo Botvinnik; 29. l"r£8?! be! 30. l'da8 d2 31. be (31. hg? d1'W 32. Wh2 cb+) d1'W 32. Wh2 'Wa4 33. l'dae8 'Wf4oo] l"rfl [29... ii.e2 30. l'd£8 l"r£8 31. d6! l"rn 32. Wh2 l"rd1 33. l"re7 Wc6 34. d7 Wc7 35. .f'lcS!+- Bolvin nik] 30. W£1 l'd£8 31. We1 ii.£5 32. g4 ii.g6 33. §e6
1:0
A95
249 Flohr - Bot vinnik
Game 10
15.12.33
1. d4 e6 2. c4 £5 3. g3 fl£6 4. ii.g2 ii.e7 5 . .f'lc3 d5 6 . .f'l£3 c6 7. 0-0 0-0 8. b3 [8. �eS!? .6.£4; 6ii.f4] 'We8 [8 ...
flbd7 9. �gS!; 8 ... ii.d7 9. ii.b2 ii.e8 10. e3 h6 11. �eS �bd7 12. .f'le2 it.f7 13 . .f'l£4 �eS 14. de �e4oo] 9. ii.b2 [9. a4 �e4 10. 'Wc2 .f'ld7 11. ii.a3 ii.a3 12. l'da3 'WhS 13. b4 l'd£6 14. bS l'dh6 15. h4�] .f'lbd7 10. 'Wd3?! [6cd; 10 . .f'lgs ii.d6 11. £4=; 10. .f'les .f'les
Botvinnik; 15. g4 'Wh4 16. b4 hS (16 ... l'd£6 11. l"rfcl l"rh6 18 . .f'ln) 11. h3+] ii.d6 16. .flf1 l='I£7! [16 ... �f6?! 17. ii.d2! fg 18. hg Botvinnik; 18... ii.h3!? 19. e4 ii.g2 20. Wg2 'Wg6 21. 'We2 de 22. fe �g4l] 17. e3 [17. e4! de 18. 'We4 (18. fe? f3) .f'l£6+ Botvin nik] fg 18. �g3 [18. hg 'WgS (18 ... b'If3 19. ii.£3 'W£3 20. 'We2 'We2 21. l"re2 .f'l£6 22. Wg2 �e4t Flohr) 19. f4 (19. e4 ii.g3 20. .f'lg3 'Wg3 21. ed .f'l£8+ Botvinnik) 'WhS 20. e4 de 21. ii.e4 .f'l£6 22. ii.£3 ii.g4 23. flh2 ii.f3 24. �£3+] 'Wh4 19 . .f'lf1 �£6 20. l'de2 [20. e4? de 21. fe �g4 22. 'Wh3 l"rn 23. l'dn it.h2 24. Wh1 �£2-+ 1 ii.d7 21. ii.e1 'Wg5 22. ii.g3 ii.g3 23. 4:lg3 [23. hg .f'lhS 24. g4 (24. Wh2 .f'lg3 25. �g3 'Wh4-+) �£6] h5! 24. £4 [24. Wh1 h4 25. fln h3-+; 24. wr2 �g4 2s. Wg1 .f'lh2! 26. Wh2 'Wh4-+ Grigoriev] 'Wg4 25. l'd£2?! [25. l"rfl h4 26. ii.f3 'Wh3 27. ii.g2 'We6 28. flh1 'Wg4 29 . .f'lr2 .trs 30. 'Wd1 'Wg6 31. Wh1+] h4+ 26. ii.£3? [26. h3 'We6 (26... 'Wg3 21. l"rf3 'Wf3 28. ii.f3 ii.h3+) 21 . .f'ln �e4+ Botvinnik; 28. i.e4 de 29. 'Wdl+] (diagram)
26... hg!-+ 27. ii.g4 gf 28. Wg2 [28.
187
Match Botvinnik-Fiohr - 1933
\W£2 ':f:lg4 29. \Wg1 l'de8-+] ':f:lg4 29. h3 ':f:l£6 30. \W£2 <£le4 [31. \Wg2 i.h3-+] 0:1
®e2 a6 26. Jl.e3 !!d2
250
251
B10 Botvinnik - Flohr
Game 11
18.12.33
1. e4 c6 2. c4 e6 [2 ... d5] 3. ':f:l£3 dS 4. ed ed 5. cd cd 6. i.bS it,d7 [6 ... ':f:lc6 7.
'W'e2! 'W'e7 8.
18. �e3! [18. �g3 IdeS! [18 ... 4:lge5 19. 20. l'd d4 �d4 21. l'dd8= 23. l'dd2 f6
flgeS 19. 4'la7 d3i] fld4] 19. 4:ld4 ':f:ld4
i.d4 l'de2 22. l'de2 24. \W£1 \W£7 25.
112
D95 Flohr - Bot vinnik
Game 12
19.12.33
1. d4 ':f:l£6 2. c4 g6 3. <£\c3 dS 4. e3 i.g7 5. 41£3 0-0 6. �b3 e6 7. �e2 b6 8. 0-0 i.b7 9. l'dd1
21.
112
188
Mikhail Bofvinnik. Games 1924-1948
EVENTS 1934 In May 1 93 4 Botvinnik played two games against Belavenets in the match between Trade Union teams of Leningrad and Moscow.
252
E18 Belavenets - Botvinnik
Game 1
l.OS.34
1. d4 fl£6 2. e4 e6 3. fl£3 b6 4. g3 i.b7 5. it,g2 it,e7 6. 0-0 0-0 7. fle3 d5 [o7 ... fle4=] 8. fle5 'W'e8?! [o8... fla6 9. cd ed 10. 'W'a4;;!;;] 9. i.£4?! [9. cd! - game S06] de 10. fle4? [10. 'W'a4 it,g2
11. Wg2 'W'b7 12. Wg1 flcts 13. it,ct2 4'lc3 14. be cS (14 ... bS 1S. 1"1ab1 a6 16. �c4) 1S. 'W'c4 8c8 16. 'W'd3 4'lc6=i= Botvinnik] it,g2 11. Wg2 'W'b7 [11 ... 1"1d8 12. e3 cS 13. 'W'£3 Botvinnik] 12. Wg1 [12. f3 l"!d8 13. e4 cS 14. flbS 4'lc6:'i=] 1dd8 13. 'W'e2! fle6 [13... 1"1d4? 14. 4'lbS l"!d7 1S. fleS;;!;; ] 14. e3
Botvinnik; 19. l"!acl (19. 1dad1? bS 20. flas �c8-+) 4'le1 (19... bS? 20. flas �c8 21. 'W'd1!) 20. £3 4'lf3�] fl£3� 17. Wh1 e5 [17 ... flh4 18. f3 fl£3 19. 1"!£3? (19. fle3!oo) 'W'£3 20. Wg1 .£lg4-+] 18. it,e3 flg4 [18... fld2 19. Wg1 4'lc4=i=; 18... l"!d8!?] 19. 'W'e2 [19. h3 fle1 20. £3 �f3-+] fld2 20. Wg1
fl£3 21. Wh1 fld2 22. wg1 4'le4+ 23. it,e1' [23. 'W'e2? 4'lge3 24. fe fle3! ] 'W'£3 24. 'W'e2 [24. 'W'd1 'W'd1 2S. l"!d1 it,cs (2S ... fS 26. l"!d7 �ti cs 21. 4'ld1 it,ct6 28. ® gs e4:'i=) 26. 4'le4 it,d4:'i=] 'W'e2 25. fle2 e4
26. b3 fleeS 27. h3 fl£3 28. Wg2 flge5 29. 1t.e3 [29. 4'lc3 fS 30. fldS 1t.d6 31. it,£4=i=] £5 30. 1dfd1 W£7
� �.% � . ;; ; %?J\,I(. �� 1�%�� �· r � 1 .. ... '!!�/, .,, ,. /.:?&0,.,S •�1� �·:tf ����s.:. ,; · ��1f� � � � ,� '4io ��%.�%%. /% / , 8 �• }� - � - . . i &;;,?f a�, / , �; /.,.,
00
�
'•
:P�
.lf� /:t a ;,;
0 0
"" '/'
14 ... 1dd4!! [14 ... flcts 1S. flcts ed 16. fld2
(16. fles fles 17. it,es £6 18. 'W'c7 1dd7 Botvinnik) gS 17. it,es £6 18. l"!acl .£lb4 19. 'W'c7 l"!d7 20. 'W'b7 1"1b7+; 1S. 'W'e4! gS 16. i.gS flc3 (16... it,gs 17. 'W'g4 h6 18. h4oo Botvinnik) 17. be it,gs 18. 'W'g4 h6 19. h4 fS 20. 'W'hS it,£6 21. 'W'g6 i.g7 22. 'W'e6 Wh8 23. 'W'fS;;!;; ] 15. ed .£ld4 16. 'W'e1 [o16. 'W'a4 fl£3 11. Wh1 eS 18. it,e3 a6! !
31. it,d4?! [o31. l"!acl cS 32. l"!dS g6 33. 1dcd1=i= Botvinnik; 31. fld4!? g6 32. h4 .£ld4 33. 1dd4=i=] fld3+ 32. it,e3 1dd8 33. W£1 [33 . .£lg1 4'lg1 34. Wg1 it,cs 3S. it,e1 i.d4 36. 1dab1 cS+] it,d6 [o33 ... it,cs 34. fl£4 gS 3S. fld3 ed 36. b4 it,£8 37. Wg2 g4+] 34. fle1 4'le5 35. 4'le2 4'ld3 36. fle1 fle1 [36... it,a3!? 37. 4'ld3 ed 38. Wg2 flgs 39. f3 fle6 40. l"!d2 aS 41. 1"1ad1 flcS] 37. 1dae1 g6 38. it,b2 [38. b4!? a6 39.
189
Events - 1934
�b2 .f:lg5 40. h4 .f:le6=1=] ct'e6 39. ct'e2 c5 40. hk2 [ 40. h4=1=] b'rg8 [ 41. b4 ( 41. We3 hrc8 .6.f:ld4; 41. hrccl �e5 42. �e5 .f:le5!-+) cb 42. hrc6 hrd8 43. a3 b3 44. a4 .f:les 45. �e5 We5 46. hrc3 b2 47. hrb1 (47. hrb3 hrc8 48. hrb2 hrc4-+) �b4 48. hrc2 �c5 49. hrbb2 hrd3-+ Botvinnik] 0:1 253
�d2 b4 17. a3! [17 . .f:lc4 8a7 18 . .f:lb6 "&b7!;:::t Botvinnik] �e5? [17... hra7 18.
�c6!:;!;; ]
049 Botvinnik - Belavenets
Game 2
2.05.34
1 .f:l£3 d5 2. c4 c6 3. d4 .f:l£6 4. e3 e6 5. �d3 .f:lbd7 6. .f:lc3 de 7. �c4 b5 8. �d3 a6 9. e4 c5 10. e5 cd 11. �b5 .f:le5 12 . .f:le5 ab 13. 0-0 [13. "&f3 �b4 •
14. We2 hr b8 15. "&g3 (15. .f:lc6!?) "&d6 16. .f:l£3 "&g 3 17. hg �d6! 18 . .f:ld4 �d7oo Bot vinnik; 13. �b5 �d1 14. �d7 '&aS 15. �d2 "&b5 16. .f:l£8 hrf8 (16 ... Wf8!? 11. a4 "&b2oo) 17. a4 "&c4 (17 ... "&d3 18. "&e2 "&e4 19. f3 "&e2 20. We2 ct'd7 21. Wd3 e5 22. b4± Chernin - Wells, Hungary, 1996) 18. b3 "&d3 19. "&f3 (19. "&e2 "&b3oo) "&e4! (19 ... "&f3 20. gf:;!;;) 20. "&e4 .f:le4 21. b4 We7 22. f3 .f:lc3= Kramnik Kasparov, Wijk aan Zee, 1999] "&d5 14. "&e2 hra5? [14 ... �a6! ? - game 433] 15. f4! it.d6 [15... �b7 16. a4 ba (16 ... ft.cs 17. �b5 We7 18. .f:ld3± .6b4) 11. �d2! 8c5 (17... 8a1? 18. �b5+-) 18. it.b4 8c7 19. �b5 .fld1 20. .fld1 8d1 21. �d7±] 16.
18. fe [18. hracl! �b7 (18 ... 0-0 19. fe "&e5 20. �b4±) 19. fe (19. �b4? it.b8) "&es 20. "&e5 hre5 21. hrc7!±] "&e5 19. 'W'f3 "&d5? [19 ... 8a7 20. 8ae1 (20. "&c6 �d7 21. "&b6 "&c1 22. "&b4 .f:lcts 23. "&d4 o-o) "&cts 21. "&g3 �b7 (21... ba 22. hrf6 gf 23. "&g7 8£8 24. �L4 8e7 25. 8cl �b7 26. ba �c6 21. a4 .61dc6+-) 22. "&b8 (22. �b4+-) Wct7 23. �bs "&bs 24. "&h8 "&d5 25. "&g7+-; 19... "&b8 ! ! (.68h5; .6hrg5) 20. �b4 hrh5 21. g3 (21. h3 hrg5 .6�b7) �b7 22. "&h5!? .f:lh5 23. �b5 ct'ct8 (23... ft.c6 24. �c6 Wd8 25. 8£7-+) 24. �a5 ct'e7 25. �b4 Wd8=] 20. "&gJ! 8a7? [20 ... .f:lh5 21. "&c7 0-0 22. it.b4 �b7±] 21. 8£6 [21. 8acl 0-0 (21... �b7 22. "&b8+-) 22. 8£6+-] gf 22. "&g7 8£8
23. �b4 8e7 24. 8c1 �b7 25. 8c5 1:0
190
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
USSR MASTERS TOURNAMENT WITH PARTICIPATION EUWE & KMOCH Leningrad - 1 934
August 17
-
September 1
061
254 Botvinnik - Alatortsev
Round 1
17.08.34
1. d4 e6 2. c4 d5 3. '.£Jf3 file7 4. '.£Jc3 '.£J£6 5. filgs 0-0 6. e3 a6 [6... h6] 7. cd ed 8. fild3 c6 [8... '.£Jbd7 9. 'W'c2 lde8 10.
0-0 (10. g4 '.£Jf8! Alatortsev) '.£Jf8 11. ldae1 '.£Jg6 12.
'W'c2 '.£Jbd7
(diagram)
10. g4! [611. filf6 -fJf6 12. g5] '.£Jg4? [10 ...
h6 11. filf4 '.£Jg4? 12. ldg1-; 10 ... lde8 11. filf6 '.£Jf6 12. g5 '.£Je4 13. '.£Je4 de 14. file4 'W'a5 (14... g6 15. h4) 15. We2 filgs 16. filh7 Wf8 17. h4± Riumin - Bogatyrchuk, Moscow, 1935; 10 ... c5 11. filf6 '.£Jf6 12. g5 '.£Je4 13. -fJd5 -fJg5 14. -fJe7 'W'e7 15. -fJg5 'W'g5 16. 'W'c5±; 10 ... g6!? 11. ldg1;t; 11. h3!? 60-0-0] 11. filh7 Wh8 12. fil£4 [12. h4? g6 13. h5 (13. file7 'W' e7 14. h5 g5 L.
(14...
1:0
191
USSR Masters Tournament - 1934 255
094 Lisi tsin - Bot vinnik
Round 2
18.08.34
1. �£3 d5 2. c4 c6 3. e3 �£6 4. �c3 g6 5. d4 .ig7 6. .ie2 0-0 7. 0-0 b6 [7 ... .ig4] 8. cd [8. b4; 8. �e2] �d5 [o8. .. ed
9. �e5 .ib7 10. .id2 Gulko - Salov, Re ykjavik, 1991] 9 . .id2!? [9. e4 �e3 10. be e5 11 . .ig5�] .ib7 10. �kl [10. �b3!? e6 11. e4 �e3 12. .ie3 Lisitsin; 10. e4!? �e3 11. .ie3 e5 12. d5�] e6 11. �a4 [o11. e4 �e3 (11... �f6 12. �e2 �bd7 13 . .ig5±) 12. .ie3�] hte8?! [11... �d7!? (Lle5) 12. e4 (12. �a3 �7f6! ) �e3 13. .ie3 e5=] 12. htfdl �d7 [o12 ... f5 13. �e5 (13. �e1 �d7) e5 (13... �d6 14. .if3�) 14. .ib5 bf8 15. .ie4�] 13. e4 �c3 14. .ic3 �c7 15. b4 a6 [15... �f6 16. �d3 �h5 17. d5!± Biriukov; 15... htad8 16. �e1 e5?! 17. de be (17 ... .ie4? 18. eb+-) 18 . .ib5± Lisitsin ] 16. �c2 htad8 [16... e5?! 17. de .ie3 18. �e3 .ie4 (18 ... be 19. �d4! hred8 20. be) 19. e6 �f8 (19 ... �b8 20. �e5 �e5 21. �e5) 20. �c5± L�g4; L�d7; o16 ... htae8 Lisitsin ] 17. �d2 [Ll.ie3] .i£8 [17 ... e5 18. d5 e5 19. �e3±] 18. e5!? [18. a3�] htc8 19. �b2 c5?! [o19 ... .ie7 Llhted8, e5 Lisit sin ]
�b5 27. kb5 hte7 28. ldb1 �f8 29. ka6 lda8 30. l'db6 hte7±] 26. �b3 .ib2 27. .ict �a7 [27... �e7 28. .ib2 eb 29. �b2 hte2 30. �e2 hrd8 31. �b3 �e7 32. �e3 Lld5+-] 28. .ib2 cb 29. �b2 htc2 30. �c2 htd8 31. h4 [31. d5!? ed 32 . .idS �e7 33. e6+-] b5 [31... �e7 32. h5---+ ] 32 . d5 ed 33. .idS hte8 [33 ... �e7 34. e6+-] 34. �b3 [34. h5 gh (34 ... hte5 35. hg+-; 34 ... Wg7 35. �b2 Wg8 36. e6 fe 37. .ie6+-) 35. �f5 �e7 36. �h5 Lhtd4g4+-] �d7 [34 ... lde5 35. htd8 Wg7 36. �e3 f6 37. �d2i h6 (37... g5 38. hg ldg5 39. �d6+-) 38. �d6 lde1 39. Wh2 �f2 40. �e7+- Lisitsin; 34 ... �e7 35. h5 Wg7 36. htd5 b4 37. �b2+-] 35. �c6 hte7 36. e6 �e5 37. ef �£7 38. � b5+ [o38. htd8 Wg7 39. �e3 �e5 (39 ... Wh6 40. ldg8 �e5 41. �d2 Wh5 42. �g5) 40. l='rd5 Wf6 41. g4+- Lisitsin; 40. htg8 Wf6 41. �g3 �e4 42 . .ie4 be 43. �f4+-] Wg7
39. �d5 �c7 40. �d4 Wh6 41. �d2 Wg7 42 . .i£7 [42. a4 �e5 43. �dB �dB 44. htct8 �g4 45. g3+-] W£7 [42 ... htf7 43. "{1;Yd4 Wh6 44. a4+-] 43. h5 "{1;Ye5 [43 ... gh 44. �h6+-] 44. hg hg 45. �h6 [45.
�d5? �d5 46. htd5 hte1 47. Wh2 hte2= Lisitsin ] hta7 46. �h7 'W'g7 47. 'W'h3
'W'e5 48. htd7 htd7 49. 'W'd7 Wg8 50. 'W'c8 Wg7 51. 'W'b7 Wh6 52. 'W'bl 'W'a5 53. 'W'cl Wh7 54. a3 'W'a4 55. g3 Wg8 56. 'W'c8 Wg7 57. �cs W£7 58. Wh2 g5?! [58 ... We6 59. Wh3 Lf4, Wg4-g5] 59. 'W'£5 We8 60. 'W'g5 1:0 046 256 Botvinnik - I. Rabinovich
Round 3
20. .ie3! .i£3 21 . .i£3 [21. gf �a7 22. de be 23. f4 �b7=] c4 [Lb5; 21... �a7 22. de be 23. be �e5 24. htd4±] 22. b5! c3 [22 ... aS 23 . .ie6+-] 23. 'l:lfb3 ab 24. �b5 .ia3 25. htc2 �b8 [25... � b2 26. � c1 � c1 27. htdcl hted8 28. �b4+-; 25 ... hted8 26. �b3 .ib2 27 . .icl+-; 25 ... �e4 26. .ie2
31.08.34
1. c4 c6 2. d4 d5 3. �c3 �£6 4. e3 e6 5. �£3 �bd7 6 . .id3 .ie7 [6... de] 7. 0-0 0-0 8. b3 b6 9. 'W'e2 .ib7 10. htdl [10. �b2 - game 485] 'W'c7 11. .ib2 htad8 12. htacl 'W'b8 13. h3 [13. �e5
�e5 14. de de (14 ... �d7 15. ed ed 16. f4± Smyslov) 15 . .ie4 �d7 16. f4 b5 17. .id3 �e5 18 . .ib1 b4 19. �e4 �e4 20. .ie4 e5=
192 Kolev - Semkov, Sofia, 1991; 13. e4 de 14. fJe4 e5! 15. ifJ£6 �f6 Botvinnik] �d6?! [o13... e5 14. �e5 ed 15. ed de 16. �e4i Botvinnik] 14. e4 de [14 ... �f4 15. e5! �cl 16. �cl fJe8 17. fJgs (17. �h7? Wh7 18. �g5 Wg8 19. �h5 ifJd£6) g6 18. ed�] 15. fJe4 �£4 [15 ... �e4?! 16. �e4 �£6 17. �h4 �dS-+ Botvinnik] 16. fJ£6 �£6 17. ldbt e5 [17 ... flct7 18. b4 e5 (18 ... Jdfe8 19. �al!) 19. de be 20. b5 �f3 21. '1&£3 otes 22. �e4 g6 23. �e5 � e5 24. � e5 fJes 25. �e2 hld4 26. hld4 ed 27. f4 d3 28. fe de 29. Wf2± Botvinnik; 17 ... W"d6!? 18. a3 e5 19. de �e5] 18. de be [18 ... �f3?! 19. �f3 be 20. lde1! Botvinnik] 19. fJeS;;l;; �a8 20. �g4 �g4 21. �g4 �h6 [21... e5 22. �e2! g6 (22... Jdd1? 23. Jdd1 Jdd8 24. �h7 Botvinnik) 23. h4 (23. �a3? h5) �e4 24. �e4 �e4 2S. �f3 �f3 26. gf;;l;; 6�a3]
Mikhail Bofvfnnik. Games 1924-1948
htc7 33. a3 8b7?! [33 ... aS 34. htd8 Wh7 35. l"rb8 6ldb5 Botvinnik; 35... �e2 36. htbs Wg6 37. W£2 W£6 38. We3 a4;;] 34.
:idb2 �g6 35. b4± W£8 36. W£2 We7 37. We3 Wd7 [37 ... e5 38. f4 f6 39. fe fe 40. g3±] 38. �e2 We7 39. b5 ldb8 [39 ...
a6 40. a4 ab 41. ab 68a2 Botvinnik; 41... Wb6 42. lda2 lda7 43. lda7 Wa7 44. �d3 �d3 45. Wct3+-] 40. a4 £6 [40 ... Wb6 41. htd2 WaS 42. hld6+- Panov] 41. aS [41. f4!? Botvinnik] e5 42. Jdd2 �£7
43. £4! ef 44. W£4 Jde8 [44 ... Jdd8? 45. b6 ab 46. ab We8 47. b7+-] 45. �£3 �e6 [45... �e4 46. lde2 �d3 47. lde5 Wb8 48. �e6 ldd8 49. ldcl 6hle1 Botvinnik] 46. �e6 [46. b6!? Wb8 (46 ... ab 47. a6 �e8 48.
22. �£6! ldd7?! [22... ldd3? 23. ldd3 �e4 24. ldg3! �b1? (24... �g6 25. �h4± Bot vinnik) 25. �g7! +-; 22... lde8 23. �h4 (23. �e2 �g2) Wh8 24. �e2;;] 23. �fl? [23. �h7 Wh7 24. Jdd7 gf (24 ... �e8 25. ldd8 gf 26. ldbd1 �b7 27. Jd£8 �f8 28. Jdd8 f5 29. �h4 �h6 30. lde8 �d7 31. �d8) 25. �e6 �g2 26. Jd£7 Jd£7 27. �f7 �g7 28. lde1 �e4 29. �h5 Wg8 30. f3 �e6 31. lde7 �f8 32. Jdc7+- Botvinnik] � e8 24. Jdd7 �d7 25. Jdd1 �e7 26. �g5?! [26. Jdd3 �e4?! 27. �e4 (27. �g7? f5) gf 28. �g4 Wh8 29. �d1±; 26 ... Wh8 27. �gs �gs 28. �9s;;] �gs 27. �gs h6 28. �d2 �e4 29. �d7 Jde8 [29 ... �aS!? 30. :Gfd2 a6oo] 30. f3 �e2 31. ldd2 �bt 32. �e7
a7 �b7 49. Jdd7! +- Botvinnik) 47. lde2 g5 48. Wg3 �d7 49. hle8 �e8 50. �d5 ab 51. a b �d7±] gS 47. Q1:lf3 g£8 48. �d5 hld8 49. We3 �c8! [ 49... �d5 50. hld5 l'=rd5 51. ed f5 52. b6 ab 53. a6+-] 50. Jda2 �b7?! [so ... £5! 51. ldb2 (51. b6 ab 52. a6 bS! 53. a7 �b7 54. a8� hra8 55. lda8 �a8 56. �a8 be 57. �d5 Wd6 58. �e4 We5 59. �e2 Wd5 60. in;;) I'rd6 52. g3 f4 53. gf �h3 54. fg hg 55. Jd£2;;] 51. ldd2 [s1. �b7! ? Wb7 s2. hl£2 Jdd4 (52... l'=re8 53. Wd3 ldd8 54. We3 ldd6 55. l=r£5+-) 53. ld£6 lde4 54. ldh6 ldb4 55. a6 Wb8 56. Jdg6±] Jde8 [51... £5 52. Jdd3 (52. �b7? Jdd2 53. Wd2 Wb7=) lde8 53. Wd2 Jdd8 54. h4 ldd6 55. We3 hld8 56. hg hg 57. a6 �e8 58. ldh3; 51... �d5 52. ldd5 bidS 53. ed f5 54. a6+- Botvinnik] 52. W£2 Jdd8 53. g4 �e8 [53... Jdd6!? 54. Jdd3 l'=rd8] 54. Jdd3 Jd£8 55. Jde3 £5 56. gf
193
USSR Masters Tournament - 1934
IT£5 57. Wg2?! [o57. Wg3] �d7? [57 ... IT£6 sa. ITe7 Wb8 59. Wg3 (59. �c6 IT£4 60. b6 ab 61. ab IT£6 62. ITc7 ITc6!) ITd6 60. ITeS .6.�g2]
58. b6! ab 59. a6 Wb8 [59... �c6 60. ITe1 Wd8 61. �c6 ( 61. ITh 1 ITdS 62. cd �dS 63. W£2 Wc8 64. ITh8+- Botvinnik) We1 62. a7 IT£8 63. a8� ITa8 64. �a8 Wd6 65. Wf3+-] 60. ITe7 Wa7 61. �b7 [61. ITd7!? Wa6 62 . .te4 .6..td3] ®c6 62.
�c6 Wa6 63. �e4 IT£4 64. �d3 IT£6 [64 ... g4 65. h4 ITf3 66. �g6 hS 67. ITh7+ Botvinnik] 65. �e2 WaS 66. Wg3 Wb4 67. ITe3 IT£4? [67... Wa5 68. Wg4 IT£4 69. Wh5 ITh4 10. Wg6 L'-.�hs±] 68. ITe6 Wc3 69. ITb6 [69. ITh6!? Wd2 10. ITe6 bS (10 ... ITd4 11. �n IT£4 12. Wg2) 11. cb c4 12. �h5 c3 13. ITd6+-] ITe4?! [69 ... ITh4 10. ITc6 Wd4 11. ITd6 Wc3 12. ITds Wb4 73. i,n br£4 74. w92 1dh4 75. Wh2 br£4 76. Wg1 1dh4 77. Wg2 .!d£4 78. ITd6 ITh4 79. bic6 ITh5 80. 1db6 Wc3 81. bibS Wd4 82. bib3 1dh4 83. br£3 We5 84. 1df8+- 61dd8d5 Botvinnik; 84... Wd6 85. ITfS Wc6 86. br£6+-] 70. �£1 br£4 71. Wg2 h5?! [o11... bih4] 72. big6 g4 73. h4 Wd2 [73... Wb4!? 74. 1dg5 g3 75. brhs hi£2 76. Wg1 bih2 77. 1dh8 Wb3 78. hS Wc3 79. h6 Wd4 80. h7 Wc3 81. �g2+-] 74. ITg5 g3 75.
1dh5 br£2 76. Wg1 bi£4 77. bidS
1:0
257
A28 Levenfish - Botvinnik
Round 4
2.09.34
1. c4 e5 2.
bid1 bie8oo) bie8 15. � d2 �e 1 16. W£2 �d7 17. �£3 c5 18.
22. �e4! [22. �g3 �f6 23. �b7 �c3 24. bid2 bib8 25. �a6 bib3-+ Levenfish] bibS [22... i,c6 23. �e6 be 24. �e6 W£8 25. i,a8 hS 26. gh �h4 27. i,£3 �c4 28. Wd2
194
Mikhail Bofvinnik. Games 1924-1948
flc5 25. l'k5 �e4 26. �e4 c6 27. �£5± Levenfish; 27... �£5 28. gf (28. ld£5 £6 29. ld£4 ldd8=) We7=] 24. cd?! [24. �fS �f3 25. gf (25. cd �g4 26. �g4 cd 27. ldadS ldd8 28. �b4oo) ldd8 (25 ... 0-0 26. cd cd 27. ldadSf Levenfish) 26. cd ldd6 27. ldd6 �d6 28. �e4 c6 29. flcs 0-0oo; 24. �b4!? �f3 25. cd cd 26. gf;t] �e4 25. de �f3=
26. gf We7
112
258 Botvinnik - Euwe
Rou n d 5
C83
26.08.34
1. e4 e5 2. flf3 flc6 3. �b5 a6 4. �a4 fl£6 5. 0-0 fle4 6. d4 b5 7. �b3 d5 8. de �e6 9. c3 �e7 10. flbd2 0-0 11. �e2
[22... �a3? 23. �fl be 24. gc3 cS 25.
ldael �d7 15.
�d7 14.
�c4 16. �d2 aS (16... cS 17.
31. f5! ldda7 32. �g3 lda1 33. ldcc1 ldcl 34. ldcl [34. �el!? lda1 3S. ldfl lda6
36. �£4 �c3 37. e6!? fe 38. �eS lda7 39. fe hS (39... �e6?? 40. �g7!+-) 40. �d6 �e6 41. �cS=] Wh8 35. ldf1 [636. e6 fe 37. f6!; 35. �[4 �c3 36. [6 g6 37. �gS �e6 38. �h6 gg8+] lda6 [35 ... lda2? 36. f6 g6 37. e6! Euwe; 35 ... h6 36. �el lda6 37. f6 �£8 38. �h3 lde6 39. g£5!? Wg8 40. ldhS Wh7 41. �£5 Wg8 42. �h3 Wh7 43. �fS=] 36. h3 [36. e6!? £6 37. �f4 lda2 38. �[3 �a8! 39. �a8 lda8 40. lddl=] �a8?! [o36 ... �c3 Euwe; 36... h6 37. �f4 �g8 38. e6 fe 39. �g6 �h7 40. �e8 �g8 41. �g6=] 37. Wh2?! [37. e6!? �g8oo] �e8 38. ld£3?! [38. e6 f6 39. �£4± Botvinnik; 38. f6 g6 39. �h6 �e6!
195
USSR Masters Tournament - 1934
Euwe] ila5 [38 ... h6 39. f6 hg 40. �g5 �£8 41. �h5 Wg8 42. 1dg3 g6 43. 1dg6 fg 44. �g6 Wh8 45. �h5 Wg8 46. �g6=] 39. �f4 [39. e6!? f6 40. ii.cl Wg8 41. ilh6 1da7 42. il£4 �c6oo] ilc7 40. 1df1 [40. e6! il£4 41. �f4 fe 42. f6 e5 (42... 1da8 43. fg Wg8 44. �d6+-) 43. f7 �f8 44. �e5±; 41... 1da8 42. �d6± Botvinnik] 1da8 41. 1de1 [41. ldcl �c6 42. b4 c4 43. e6 il£4 44. �f4 fe 45. fe �e6 (45... �d5? 46. e7!±) 46. �d4 1dc8=] �c6?! [41... �b8!? 42. ldcl 1da5 43. Wg1 lAbS+] 42. e6 [ 42. f6? gf 43. ef 1dg8-+ Euwe] ilf4 43. �f4 fe 44. fe [44. f6 �d7=; 44. 1de6 �b7 45. �e5 �b8! 46. 1dd6 1da6 47. lAdS �eS 48. 1de5 Wg8 49. lAcS 1db6 Euwe] 1de8 45. e7 h6 [45... Wg8 46. �e5 d3 47. 1dd1 c4 48. be �c4 49. 1df1 d2 50. 1dd1 �b4 51. �ds Wh8 52. �d8 �e7=] 46. � f5 [46. ldfl!? �£6! (46... Wh7 47. �fs Wh8 48. �£8 Wh7 49. ld£7+-) 47. �£6 gf 48. ld£6 Wg7 49. 1de6 Wf7 50. 1dh6 We7= Euwe]
�d6 47. Wh1 Wg8 48. 1de6 �d7 49. �e5 [49... d3 50. 1dd6 �e7 51. �e7 1de7 52. 1dd3= Euwe]
1/2
A95
259 Yudovich - Bot vinnik
Round 6
24.08.34
1. c4 f5 2. d4
h5;::: Laustsen - Lundqvist, corr., 1959]
14. �c7 [14. iles g4 15. �e1 �e5 16. de �e4 17.
g4 18. �e2; 17... de 18. be
19. g4!± [19.
[20. ef iles (20 ... iles 21. de de 22. 1dfe1 cb 23. ab±) 21. de ileS 22. l'Xfe1±] ild7 21. e5 [21. cd cd (21... fg 22. eS gf 23. ii.£3 ila3 24. d6±) 22. ed l'!c8 23. de �e6 ,0, �h6oo] ilb4 22. gf ef 23. cd ilc3 [23... �h5 24. f4 (24. d6 l'!g6;::::! ) g4 25. e6 ile8 26. de±] 24. de [24. �c3!? cd 25. f4±] �c6 25. �c3 �e6 26. �d2 ild5;;!;; 27. l'!ct 1dg7 28. l'!c2 f4 29. �ct [29. l'!fcl l'!ag8 30. l'!c7!?] l'!ag8 30. h3 h5gg
31. wgt g4 32. hg hg 33. Wf2 l'!h7 34. 1dh1 [34. �f4!? gf 35. ilh1 1df7 36. �h2 1dh7 37. �f4 l'!f7=] g3 35. Wet l'!ht 36. ilht �h6 37. ilg2 ilc6 (,0,38... �h2 39.
Wfl �b5; 37 ... ile6!? (f,i£.£5) 38. l'!c7 (38. Wd2 ii.d7 39. �fl il£5 40. l'!c7 l'!d8 41. � c4 �b6 42. Wc3 aS-+ ,0, �b4 Botvin nik) ildS (38 ... �h2 39. �f4 �g1 40. Wd2 �g2 41. Wc3+-) 39. l'!c8 �h2 40. l'!g8 Wg8 41. �c8 Wg7 42. �d7 Wh8 43. wn il£3 44. �e8 Wg7 45. �e7 Wg8 46. �g5 Wh7 47. �rs Wg8=] 38. a4 ii.d7 [38... ii.d5 39. b4 (39. l'!c8 ilb3 40. l'!g8 ilg8 41. �c1 b6 42. �d8 �g6+ Botvinnik) ilb3 40. l'!c8 �h2 41. l'!g8 .tg8 42. Wfl �h7 43. We2 �h2=] 39. d5 [39. l'!c7 �h2 40. �£4 �g1 41. Wd2 �g2 42. Wc3 �h3 43.
196
Mikhail Bofvinnik. Games 1924-1948
e6!? �e6 (43... g2? 44. �e5+-) 44. �h4 Wg7 45. �g3 W£7+] �fS 40. ldc7 [40. lde2 �d3 41. lda2 �b6 42. �f4 �gl 43. Wd2 �h7 44. �£6 ldg7 45. Wc3 �c5 46. Wb2 �£2 47. Wa3 �c5 48. Wb2 �f2=]
�h2 41. �b2 �g1 42. �£1 �e3 43. �e2 [43. �e2 �b3+] ii.e6! 44. �c2 ldg7! [44 ... �g1 45. Wd2 �h2 46. de g2
47. �f5 g1� 48. �f6 ldg7 49. �f8 Wh7 50. ldg7 �g7 51. e7 �e5 52. �f7 Wh6 53. �f8 Wg5 54. �g8 Wh6 55. �f8= Botvinnik]
15. gf flh5 16. ii.e5 f6 17. �g3 f.ig3 18. hg �d7 19. e4i Golovko - Volkevic, USSR, 1958) 11. 0-0 (11. de be 12. ldd1 �b6 13. 0-0 flc6 14. a3 ldfd8¢) flc6 12. de flb4 13. 'fid2 fld3 14. 'fid3 be 15. ldfd1 �d7 16. ldacl hrfd8 17. ldd2 �e6oo Baturinsky Verlinsky, Moscow, 1945] cS 11. a3 flc6 [612... flh5; 11 ... flh5 12. �e5 flc6 13. g4?! fle5 14. de d4 15. �e4 d3!; 13. 0-0-0± I. Rabinobich] 12. h3 cd 13. ed �d6 14. �d6 �d6 1S. 0-0 ldac8 [o15... ldfe8]
16. �fS ldce8 17. ldad1 lde7oo 18. �d2
[18. �a4 ldfe8 19. flg3 �f4 20. �b1 a6 21. �c2 g6 (21... fld4? 22. �d3 fle6 23. flh5 �g5 24. fl£6 gf 25. �h7 Wf8 26. �h8 �g8 27. 'fih6+-) 22. f.lge2oo] flaS [18 ... hife8!?] 19. f.ig3 flc4 20. 'flcl f.le3!? 21. fe [21. flb5 'fib8 (21... �c6 22. fe �b5=) 22. ldde1 hife8oo] �g3 22. hi£3 �b8 [22 ... �g5!? 6hife8] 23. �b1 fle4?! [23 ... hife8 24. hidfl (24. hif6?! gf 25. �c2 �g3+) hie6=]
4S. de? [45. ldc8 �c8 (45 ... ii.g8 46. �f5 Botvinnik) 46. �c8 Wh7 47. �h3=] �£2-+ 46. Wd2 �d4 47. We1 [47. �d3 �e3 48. Wd1 ldc7 49. �c7 �d3-+; 47. �d3 �d3 48. �d3 ldc7-+] l'k7 [48. 'flc7 g2 49. 'flc8 Wg7 50. 'ffc1 Wh6-+ Botvin nik] 0:1 A 50
260 Bot vinnik - Chehover
Round 7
25.08.34
1. c4 fl£6 2. flc3 b6 3. d4 ii.b7 4. �c2 dS S. �gS e6 6. cd ed 7. e3 �e7 8. �d3 h6 9. �£4 0-0 [9... �h5?! 10. �e5
fld7 11. fl£3 fle5 12. de! (6e6) ii.c8 (12 ... 0-0 13. 0-0-0 d4 14. fld4) 13. �b5 �d7 14. fld5 (14. 'fia4 615. g4; 615. fld5 I. Rabi novich) �b4 15. flb4 �b5 16. fld4 (16. a4 �d7 17. f.lc6 'flc8 18. ldd1+-) a6 (16 ... �d7 17. e6! +-) 17. flb5 ab 18. �c6 Wf8 19. g4+-] 10. 4'lge2 [10. fl£3 c5 (10 ... fla6 11. a3 c5 12. 0-0-0 c4 13. �f5 �c8 14. g4 �f5
24. �e4! [24. fle4 de 25. hif4 hic8 26. �d2 �d6=] de 2S. hifS;;!;; hid8 [o25 ... �c8 26. <2Jd5 hiee8 27. hlf2 f5 I. Rabino vich) 26. �d2 'flc8?! [26 ... �c8] 27. 'fi£2 'fic4 28. �£4 �c8 29. hieS! hieS 30. �eS fS 31. �e7 [31. �b8 hid7 32.
hifl hif7 33. 'fla8 g6 34. §cl Wg7 35. 'fid5 'fid5 36. fld5;t] §d7 32. �e8 Wh7 33. hicl §d6 34. fla2 [34. Wh2!?] �d7?! [34 ... �a2 35. hic8 'fib3 36. 'fih8 Wg6 37. §c3 'fib2 38. hic7 Wh5 39. §g7 hig6 40. hig6 Wg6 41. 'fle8 Wg7 42. �e5 Wg6 43. 'fle6 Wg7 (43 ... Wg5 44. h4 Wg4 45. 'fig6 Wh4 46. 'fih6 Wg4 47. 'fi£4 Wh5 48.
197
USSR Masters Tournament - 1934
�f5±) 44. �e7 Wg6 45. �a7 �cl 46. Wh2 �e3=] 35. �£8 [35. �e7 �e6 36. �e6 �e6 37. �b4± I. Rabinovich; 37 ... a5 38. �c6 (38. 4'lc6 f4 39. Wf2 g5;;l;; ) �c6 39. 4'lc6 g5 40. Wf2 Wg7;;l;; ] �e6 36. � cJ [o36. 1dc7 �c6 37. �c6 �c6 38. �c3± I. Rabinovich] i,e8 37. �e2 �d7 38. Wh2 �£6 39. �b4 �dS [39... g5!? 40. �d2 �h5 41. 4'lg3 �g6 42. �c2 �f7;:l;; ] 40. �d2 [40. �c7!? a5 41. �f4;;l;; ] �c6oo 41. �cJ [41. �f4 �d6 42. �c6 i,c6 43. �b4 �b4 44. ab g5 45. �e2 Wg6 46. g3oo] �b3 42. dS �g6 [42... �d6!?] 43.
�f2 �d7 44. �dl �c4 45. �£4 �c8 46. �d4 bS 47. �d2 aS 48. �e2 �cs 49. d6!? [49. �g3 �f6=] b4 50. ab ab 51. Wht 1"1£6 52. Wh2 �g6 53. Whl �£6 54. Wh2 gS 55. �gJ �£7 [.0.56...
�c6, 57 ... f4! 58. ef e3 59. lddl �c2 60. �el gf 61. �f4 �f4! I. Rabinovich; 55 ... f4? 56. ef e3 (56... gf 57. �f4 �d6 58. 4'ih5!+-) 57. fg±] 56. h4 �g7
• • -�w�! •. £•./:.$ ••u • � ;; a %�rtf - �m l:rtl � w��'§';?•mi � -'-----�'Iff({; ....
� �.&: /,. .,,,
�
� •%�;;•;;/;�::�/fi'd" y
•n·r·- ��-�WP<
-g;�-p�.-��
57. �d4!? [57. hg �g5 58. �f2 �g6 59. �f4 �g4 60. �f2 �g6=] gh [57 ... �g6 58.
�b3 �c4 59. �d4 �c5 60. �b3= I. Rabi novich] 58. �h4 �d6 59. Wgl �g6?! [59 ... 1dg4! 60. �f5! �d2 61. �g4 �b2 62. �e4 �f5 63. �f5 Wg7=] 60. �f2 �c8 61. �e2 [61. 1dc2! ? �e8 62. 4'1£5 �f7 63. �d6 �f2 64. �c7 .8£7 65. 1"1£7 �f7 66. �f7 Wg6 67. �e5 Wf6 68. �c6 b3 69. Wf2;;l;; ] 1dd7 62. �f4gg �£7 63. �el �c7 [63 ... b3!? 64. :Qd7 �d7 65. �b4 �e8 66. �e2 �d5=] 64. �dS [64. 1dd6 'W'e7! I. Rabinovich] TicS [64 ... 1db7 65. �d4 b3 66. �c3 �e6 67. �f4 1dc7 68. �b4�] 65.
4'1£4!? [65. 4'lb4! ? f4 66. ef �f4 67. 4Jd5
�e5 68. �e4 �e4 69. �£6 Wg6 70. 4'le4;;l;; ] 1dc6 [65 ... b3!? .61dc2] 66. �h4 �a7 67. Wh2 �£7 68. �d4 bJ [68... �b6 69. �d8±] 69. �d8! [.61db4-b8] �f6?! [69 ... �e6 70. 1db4 (70. �e6? �e6 71. �d7 �d7 72. 1dd7 Wg6 73. 1db7 1dc2 74. �b3 Wg5 75. Wg3 1de2+) 1dc8 71. �d4 �c4 72. �c4 �c4=] 70. �f6 �£6 71. 1db4 �c6 [71... �e6? 72. 1db6+-] 72. ldbJ± �a6 73. WgJ 1dc2 [73 ... Wg7 74. �b8 i'lb4-b5] 74. �b6 �fl 75. �b7 Wg8 76. Wh4?! [o76. b4] �e2 [76... �g2 11. Wh5 �£3 78. Wg6 1dc6 79. W£5 �c5 80. W£6±] 77. 4'le6 �d2?! [o77 ... �fl 78. Wh5 �g2 79. Wh6 (.0.80. b4; .0.80. 4'i£4-g6 I. Rabinovich) 1dg3 80. b4 (80. 4'lg5 W£8 81. �f7 We8 82. 1"1£5 �d3 83. 4'le4 1de3 84. �£6 Wd8;:l;; ) �c4 (80 ... 1de3? 81. 1dg7 Wh8 82. �g5+-) 81. s£ld4 1de3 82. 4'if5;:l;;] 78. b4 �b2 [78 ... �c4! ? 79. 4'1£4 �dl 80. Wh5 1dd6 81. b5 �£7 82. Wh4±] 79. WgJ [79. 4Jd4 �g4 80. Wg3 W£8 81. b5 We8 82. 1dc7± .0.83. 1dc6 h5 84. 1dc5; .6Wf4-e5] �a6 80. �b6 �fl 81. Wf4 �c4 [81... �£2 82. We5 �g2 83. W£6 .684. 1db8 Wh7 85. �£8 Wg8 86. 4'lg6 Wh7 87. 1dh8#; 81... 1dg2!? 82. W£5 �d3 83. 1db7±] 82. �d4 1"1£2 83. WgJ Tift 84. �c6+- £4 [84 ... �d3 85. b5 Wg7 86. b6 �a6 87. b7+-]
85. ef �dJ 86. 1dh6 �bl 87. 4'1£5 1db4 1:0 88. �eJ [.6£5, W£4, g4-g5] 261
B30 R.o•anovsky - Bot vinnik
Round 8
27.08.34
1. e4 cS 2. �£3 4Jc6 3. �e2 �£6 4. 4'lc3 dS [ 4 ... e5 5. 0-0 �e7 6. d3 d5 7. ed
�d5 8. 4Jd5 �d5 9. �g5 �d4oo Larsen Galliamova, Vienna, 1993] 5. eS [5. ed �d5 6. d4 (6. �d5 �d5 7. b3 e5 8. �b2 �e7oo) �c3 7. be e6 8. 0-0=] �d7 [5 ... d4 6. ef de 7. fg cd 8. �d2 �g7 9. �d8 �d8 10. c3;;l;;; 5 ... 4'lg 4 6. �b5 d4 7. 4'ibl �d5 8. �e2 a6 9. �c4 �d8 10. d3oo] 6. �dS �deS 7. 4Je5 �eS 8. d4 [8. �c3 �c6=]
198 'W'dS 9. de 'W'd1 [9... 'W'es 10. �f4! 'W'fS 11. 'W'd2 �d1 12. 0-0-0� Levenfish] 10. �d1 �fS 11. �£3 0-0-0 12. �e3 [12. �d2 e6 13. 0-0-0 �e1 14. �e3=] e6= [12 ...
b6 13. a4 (13. e3 g6oo 6�g7) aS (13. .. �e2 14. aS�) 14. b4! ab 15. aS ba (15... We1? 16. a6+-) 16. b'IaS e6 17. �eS (17. b'Ia8 We7 18. b'Ia7 Wb8oo) �e5 18. b'IeS;t] 13. 0-0 [13. �g5 b'Id7=] �e7 14. b'Ifd1 We7 1S. b'Id8 b'Id8 16. b'Id1 �e2 [16 ... b'Id1 11. �d1 b6=] 17. b'Id8 [17. b'Icl �g6 18. �e5 .ies 19. b'Ie5 Wb8+ 6b'Ie8; 6b'Id2] Wd8 18.
.ib7 �b1! 19. a3 �d3 20. £4 We7 21. .i£3 Wb6 [21... £6 22. W£2=] 22. W£2 WbS 23. We1 .ie4 [23... We4 24. Wd2 .in 25. g3 Wb3 26. Wcl=] 24. Wd2 �dS 2S . .ie2 We6 26. g3 aS 27. We3 £6 [27... a4 28. .ih5 g6 29. .id1 Wb5=] 28. a4 .id8 29. .ibS Wb6 30. b3 fe 31. fe h6!? [1'-.32... .ie7 33 . .i£4 g5] 32. g4 .i£3 33. h3 .ih4 [33... .ig2 34. .ie4 .ih3 35.
.ie6 h5 36. We4 .ie7 37 . .ifS h4 (37... .ig4 38. .ig4 hg 39. Wds Wc7 40. We6±) 38. Wds .ig2 (38... We7 39. We6 Wd8 40. .id2±) 39. We6 h3 40 . .ig1 .ih4 41. .ih2 .i£3 42. Wf7 .id1 43 . .ie6 g5=] 34 . .ie4 .idS 3S . .i£4 gS? [35 ... We6 36. Wd3 .ie1=] 36. .ih2 [36 . .idS!? ed (36... gf 37. .ie6 f3 38. .ie4 f2 39. Wd2 We7 40. We3±) 31. .ih2 .i£2 38. e6 We6 39. Wd3;t] We6 37. Wd3
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
42. e6 We6 43. �e7 WdS 44. �aS �g3 (44 ... e4 4S. be We4 46. .ie7 d3 47. Wd2 .i£2 48. aS .ieS 49. a6 .ia7 50. �eS+6.ig7) 45. Wd3 .id6 46. .id8 .ieS 47. aS 112 .ib8 48. a6±]
060
2 62 Bot vinnik - Kan
Round 9
28.08.34
1. d4 �£6 2. e4 e6 3. ':£Je3 dS 4. ':fJ£3 �e7 S . .igS �bd7 6. e3 0-0 7. a3 b'Ie8 [7 ... <:£Je4 8 . .ie7 'W'e7=] 8. b'Ie1 e6 9 . .i£4
[9. .id3 de 10 . .ie4 �d5 11 . .ie7 'W'e1= 1'-.12... ':£Je3 13. b'Ie3 eS] h6 [9... ':fJhS 10. .ig3 ':£Jg3 11. hg ':fJ£6 12. .id3 de 13. �e4 e5=] 10. .id3 de 11. �e4 a6 12. e4;;l;; bS 13 . .ia2 .ib7 14. eS! �dS [14 ... ':fJhS 1S. .ie3 eS 16. 0-0!± Botvinnik] 1S. ':fJdS ed?! [o15... ed 16. 0-0 �£8 11 . .ib1 b'Ie8 18. 'W'd2;t] 16. �b1 ':fJ£8 17. 0-0 'W'b6 18. �e2 b'Iee8? [18 ... aS 19. .id2 (19 . .ie3 b4 20. a4 b3 21. �fS .ie8) b4 20. a4 b3 21. �e3;t] 19. .ie3 aS 20. 'W'fS b4
21. �g4?! [21. .ih6! gh 22. e6! fe 23.
37... Wd7? [37... �e4 38. be (38. We4? .i£2! 39. Wd3 Wd5+) .i£2 39. We4=] 38. We2? [o38. .idS ed 39. We2 We6 40.
�g1 d4 (40... e4? 41. b4! ab 42. aS WeS 43. a6 b3 44. Wd2 d4 45. a7+-) 41. .ih2 Wd5
�g4 Wh8 (23... W£1 24. �hs Wg7 25. �e5 �d4 26. �£7 Wh8 27. �h7! +- Bot vinnik) 24. �e5 �g5 25. h4 ba 26. ba .ia6 27. b'Ife1 b'Ia't 28. hg hg 29. �h5 Wg8 30. b'Ie3 L'-.b'Ih3+-] eS 22 . .ifS l"k6 [22 ... e4!? 23 . .ie8 .ie8 24. 'W'g3 ba 25. ba .ia3 26. b'Ib1 .ib4;t] 23. de .ieS 24. ':£Jd4 [24. b'IeS b'Ie5 2S. 'W'd4 .ie8 Botvinnik; 26. ab ab 27. 'W'e5 'W'e5 28. �e5 �f5 29. .ib4±] hS! 2S. � h4 [25. �d1 .id4 26.
199
USSR Masfers Tournamenf - 1934
�d4 (26. J;re6 'W'e6 27. �d4 g6! Bolvin nik) J;rct 27. �b6 J;(d1 28. J;(d1 fle6=] flg6 26. 'W'h5 [26. �g6 J;rg6 27. e6 fe 28. 'W'hS J;(f6oo] �d4 27. J;rc6 �c6 28. e6 i.e8 [28... �e3 29. ef W£8 30. �g6 �h6 31. J;re1! (.6.32. 'W'£5! +-) �a4 (31... 'W'd4 32. 'W'e2+-; 31... 'W'd8 32. J;re8+- Bolvinnik) 32. 'W'dS J;(d8 33. 'W'£5 �e3 34. fe+-] 29. ef �£7 30. �d4 [30. �g6 'W'g6 31. 'W'g6 �g6 32. �d4 ba! 33. ba J;(b8 Botvinnik; .6.34... J;(b1=] 'W'd4 31. �g6 �g6 32. 'W'g6 'W'b2 [32... J;(d8 33. 'W'e6 Wh8 34. 'W'e7 'W'£6 35. 'W'£6 (35. 'W'e7 ba 36. ba±) gf 36. ab ab 37. J;(d1±] 33. 'W'e6 Wh8 34. 'W'd5 J;rc8 [34... J;ra6 35. ab ab 36. 'W'd8 Wh7 37. 'W'h4 J;rh6 (37 ... Wg6 38. 'W'e4 Wh6 39. J;(b1 J;ra1 40. 'W'h4=) 38. 'W'e4 Wh8 39. J;rb1 J;re6!=] 35. 'W'h5 Wg8 36.
ab ab 37. 'W'd5 Wh8 38. 'W'h5 Wg8 39. 'W'd5 Wh8 40. g4 [40. 'W'b7 J;rct=l J;rct! 41. g5 J;r£1 42. Wfl 'W'b1 43. We2 b3 44. 'W'd3 [44. g6 'W'g6 45. 'W'b3 'W'h5=; 44.
'W'd8 Wh7 45. 'W'd3 'W' d3 46. Wd3 Wg6 47. We3 Wgs 48. Wb3 W£4 49. We4 W£3 so. WdS W£2 51. We6 Wg2 52. W£5=] 'W'a2 45. W£3 'W'c2 [45... b2? 46. g6 b1'W' (46... 'W'as 47. Wg4 .6.'W'h3) 47. 'W'd8 'W'g8 48. 'W'h4 'W'h7 49. 'W'h7] 46. 'W'd7 Wh7 47. 'W'h3 Wg6 48. 'W'e6 Wh7 [48 ... WgS 49. h4 WhS so. 'W'g4 Wh6 51. 'W'gs Wh7 52. 'W'hS Wg8 53. 'W'e8= Euwe] 112
26 3
be b6�) 12. �d3 (12. �d7 f'le3 13. be 'W'd7 14. f'les 'W'e7= L.b6; 12. a4!?) f'le3 13. be b6 14. eb (14. �h7? Wh7 15. flgs Wh6 16. 'W'd2 Wg6+) ab 15. 'W'e2 f'lg6=] f'lg6 [11... b6 12. e6 'W'd6 (12... a6 13. �d3) 13. 0-0 a6 14. 'W'a4 J;(b8 15. �d3 bS 16. 'W'e2 fle3 17. 'W'e3 J;(b6 18. f'les 'W'e7 19. 'W'e2 g6 20. a4i Christiansen - Henkin, Biel, 1994] 12. 0-0 �d7 13. �d3 £5 [13... f'le3 14. J;re3 fl£4 15. �b1 �bS 16. J;re1;;l;;] 14. b4 �e8 15. g3 J;rc8 [15 ... f'le3 16. J;re3 £4!? 17. g4 flh4 18. fleS W'gS 19. bS (19. £3!?) hS (19... £3!?) 20. h3 f'l£5 21. f'l£3 (21. �e2 hg 22. hg f'ld4 23. 'W'd4 J;(£5 24. J;re3!? fe 25. £4 'W'h4 26. gf 'W'g3 27. Wh1 'W'h3=) 'W'g6 22. g5±] 16. J;re1 'W'£6 17. a3 [17. b5!?] fle7 18. f'le5 [18. fle2!?] 'W'h6? [18... fle6!? 19. f'le6 �e6 20. f'le2 eS 21. bS �d7 22. de 'W'es 23. f'l£4;;!;; ] 19. £3 f'l£2 20. 'W'e2 [20. W£2? 'W'h2 21. We3 £4 22. gf 'W'£4 23. We2 'W'h2= Botvinnik] f'lh3 [20... f'ld3 21. f'ld3 f'le6 22. 'W'£2 'W'£6 23. f'le2±] 21. Wg2 g5 [21... f'lgs 22. h4 f'l£7 23. bS±]
B14 Bot vinnik - Kmoch
Round 10
29.08.34
1. c4 c6 2. e4 d5 3. ed cd 4. d4 fl£6 5. flc3 f'lc6 6. �g5 e6 7. c5 �e7 8. �b5 0-0 9. f'l£3 f'le4 [9... h6!? 10. �£6 (10.
�h4 f'le4=) �£6 11. 0-0 (11. �e6!? be 12. 0-0) fle7! 12. b4 b6 13. 'W'd2 be (13... aS 14. a3) 14. be �d7= Timman - Kramnik, Amsterdam, 1996] 10. �e7 [10. f'le4 de 11. �e6 be 12. �e7 'W'e7 13. f'les �a6�] fle7 [10... 'W'e7 11. 0-0 (11. J;rct fle3 12. J;re3 eS 13. �e6?? ed-+) f'le3 12. be �d7 13. J;(b1;;l; Kmoeh] 11. J;rc1! [11. 0-0 �d7 (11... fle3 12.
22. flb5! �b5 23. �b5 J;(£6 [23... fle6 24. �e6 be 25. a4 g4 26. £4 .6.b5+-] 24. �d7 J;(d8 25. b5 'W'h5 [25... flg6 26. flg6 J;(d7 27. e6 be 28. be J;re7 29. 'W'b2+-] 26. c6 J;(h6 [L.f'l£4] 27. Wh1 1:0 264
A34 Riumin - Botvinnik
Round 11
1.09.34
1. c4 fl£6 2. flc3 d5 3. cd 4Jd5 4. 4:1£3 f'lc3 5. be g6 6. g3 �g7 7. �g2 0-0 8.
200 0-0 c5 9. 'W'a4 [9. d4!?] �d7 [9 ... <£ld7 10.
l'db1 'W'e7 (10 ... h6? 11. �a3 'W'e7 12. d4±) 11. 'W'h4 4Jf6 12. d3 f'ihS (12... b6?! 13. �h6±) 13. e4 l'db8! (13... b6 14. f'igS �b7 15. �b7;\;; ) 14. �b2! b6 15. �g7;\;; Illeseas Cordoba - Fernandez Garcia, Bilbao, 1987; 9 ... 4:le6 10. l'db1 (10. �a3!? '6'd6 11. d4) 'W'e7 (10 ... f'las 11. d3 b6 12. �h4 �b7 13. �h6 �h6 14. �h6 �f3 15. �£3;\;; Kar pov - Korehnoi, Bagio, 1978) 11. d4 �d7 12. �£4 �e8 13. �a3 ed 14. ed �fS 15. l'dbd1 e6 16. f'les f'les 17. de h6 18. h4;\;; Stein - Polugaevsky, Leningrad, 1971] 10. �a3 4:la6 11. l'd b1 [11. d4 i£e6 12. de �dS 13. �gS l'dfe8 14. i£e3 l'dad8oo] � c6 12. d3 �c8 [12 ... �d6 13. J.e3 e4 14. �d6 ed 15. f'id4 �g2 16. �g2 ed 17. ed (Podgaets - Razuvaev, Odessa, 1974) b6=] 13. ® e3 b6= 14. d4
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
19. �b2 �£8 [19 ... ed 20. ed 'W'dS 21. � a3 �bSoo] 20. �g5 l'de8 21. f'le1 �g2 22. 4:lg2 h6 [22 ... �g7 L'l23 ... h6 24. �e3 l'ded8] 23. �e3 [23. �f6 f'ib8 24. �eS f'id7 25. �f4 l'ded8=] l"!ed8= 24. £3 �g7 25. �£2 cd 26. cd f'Jb8 [26... l'dct 27. gel f'Jb8 28. 'tllr e 3 'tllr d S 29. f'i£4 �d6 (29 ... �a2?? 30. l'dal+-) 30. e4;\;;] 27. l'dc8 l'dc8 28. e4 �c7 29. 'W'e2 'W'c2 [29... �e4!? 30. �e4 l'de4 31. l'dd2 (31. dS ed 32. ed l'de2) l'de1 32. 4:le1oo] 30. l'dd2 �b1 31. f'le1 'W'b4 32. �g2 l'dd8 33. 4:lc2 [33. dS ed 34. l"!dS 4:le6 35. 'W'e2 'W'e3=] 'W'a4 34. a3 [34. dS ed 35. l'ddS l'de8 36. 4:ld4 f'la6 L'lf'ib4+] �£8 35. �d3 4:lc6 36. d5?! [36. �e3 <£las 37 . .flb4 bS 38. dS .fle4 39. l'dd3 ed (39 ... �g7? 40. de!) 40. 4:ld5 �g7 41. �b4;\;; ; 36... �g7 37. 4:lb4 4:lb4 38. �b4 'W'e6=] ed 37. ed .fle7?! [o37... .fles 38. 'W'c3 .fle4 39. l'dd4 l'de8i] 38. �e4 [38. 4:le3 f'le8 L'l.fld6=] �e4 [38 ... �aS!? 39. d6 (39. .flb4 'W'a3 40. l'da2 'W'b3 41. l'da7 4:ld5+) f'lrs 40. �dS 4:ld6 41. �es (41. �d4 4:lf5-+) �a4 42. �d4 �e2 43. �h1 �d1 44. Wg2 f6 45. �e6 Wh7 46. �f6 �e2 47. � g1 �d1 48. �g2=] 39. fe £5
40. �£3 fe 41. We4 4:l£5 42. a4 .fld6 43. �d3 .flb7 [43 ... bS 44. ab f'JbS 45.
14 ... �e4!? [14 ... l'dd8 15. �gS (15. de f'les
16. �eS be 17. �eS �e4=) �b7 (15... h6? 16. �e7 l'de8 17. �d6 ed 18. ed l'de2 19. l'dfcl±) 16. l'dfd1 �e4 17. l'dbcl h6oo] 15. l'dbc1 l'dd8 16. l'dfe1 [16. l'dfd1!?] 'W'b7 17. �b3 [17. de f'les 18. i£es be 19. �eS ldae8 20. �e3 i£dS (20 ... l"!d7 21. �h3 e6 22. 4:ld2;\;; ) 21. a3 e6�] e6 18. l"!ed1 l"!ac8
.fle3 aS 46. l'db2 �b4 47. �e1 �e1 48. l'dbS;t;;] 44. �c4 4:ld6 45. �d3 l'dc8 46. .fla3 [46 ... l'dcl 47. f'JbS .flbS 48. ab l'db1 49. d6 �d6 50. �e2 l'dfl 51. �b6 i£b8 52. i££2 (52. l'dd8 l"!£8 53. l'df8 �f8 54. �e3 hS 55. �e3 �e7 56. �b4 �e6 57. WeS �fS 58. �e6 Wg4 59. �b7 �eS 60. �a7 �h3 61. b6 �h2 62. �f4 �d4 63. �a6 i£b6 64. �b6 �h3) l'dh1 53. �e3;\;;; 48 ... �f7 49. l'da2 l'de7 50. �d4 l'dd7 51. l'd£2 �g8 52. 112 �e4 l'de7 53. �f4 l'df7=]
201
Hastings - 1934/35
HASTINGS
-
1 934/35
International Tournament
December 27
2 65
Flohr - Bot vinnik
Round 1
-
January 5
E34
27.12.34
1. d4 �f6 2. c4 e6 3. �c3 .ib4 4. W'c2 dS 5. cd W'dS 6. e3 [o6. �f3] cS 7. a3 .ic3 [7... cd 8. ab de 9. be b5 10. �f3 0-0
11. c4 be 12 . .ic4 W'e4 13 . .id3 W'b4 14. We2 W'b6 15. .ia3 §e8 16 . .ic5 W'c7 17. hrhcl a5 18. .ib4 W'c2 19. 1dc2 .ia6 20. h!a5= Kasparov - Nikolic, Moscow, 1994] 8. W'c3 [8. be - game 323] �bd7 9. �f3 cd [9... b6 10. .ic4 W'c6 11. 0-0 .ib7 12. hrd1 0-0 13 . .ifl cd 14. W'c6 .ic6 15. �d4� Szabo - Petrov, Kemeri, 1939] 10. W'd4 [10. ed b6 11 . .ic4 W'e4 12. W'e3 .ib7=] �cS [10 ... W'd4 11. ed 0-0=] 11. .ic4 W'd4 12. ed [12. �d4 .id7 13. .id2 �fe4 14. .ib4 a5 15. .ic5 �c5 16. We2 We7 17. ldacl 1dhc8 18. hrhd1 �a4= Euwe - Gruenfeld, Amsterdam, 1936] �a4 13. �eS �b6 14 . .ie2 �bd7 [14 ... 0-0 15. 0-0 �bd5 16. 1de1 b6=] 15. 0-0 �eS 16. de �dS 17 . .i£3 [17 . .ig5 .id7 18. h!acl h6 19. .ih4 0-0 6hrfc8=] .id7 (diagram)
18. .idS [18 . .id2 .ic6 19. hrfcl 0-0=]
ed= 19. lddl .ie6 20 . .ie3 Wd7 [20 ... b6 21. a4 6a5r] 21. f4 h!hc8 22. §act b6 23. Wf2 §ct 24. hrcl §c8 25. §c8 Wc8 26. Wf3 hS 27. Wg3 Wd7 [27 ... .irs 28. Wh4 .ie4 (28... g6 29. Wg5 Wd7 30. Wf6 .ie6 31. f5�) 29. Wh5 .ig2 30. e6 fe 31. Wg6i] 28. Wh4 .ig4 29. h3 i.e2 30. fS We7 31. .id4 f6 32. g4 [32. e6?! .id3 33. g4 hg 34. hg g6'+] hg 33. hg fe
34. .ies W£7 35. .id4 .id3 36. WgS .ic4 37. Wf4 .ie2 38. .ie3 g6 39. gS [39. .id4 gf 40. gf .id3 41. We5 .ic4=]
gf 40. WfS .id3 41. WeS .ic4 42. Wd6 Wg6 t/2
202
Mikhail Bofvinnik. Games 1924-1948
266 Botvinnik - Euwe
Round 2
026
28.12.34
1. e4 e6 2. d4 d5 3. ed ed 4. e4 �£6 5. �e3 �e6 6 . .ig5 e6 7. �£3 de 8. ile4 ile7 9. 0-0 0-0 10. i"'kl [10. lde1
a6 11 . .ib3 b5 12. d5 �d5 13. .idS ed 14. �d5 �d5 15. �d5 ilg5 16. �g5;;!;] a6 11. .id3 [11. lde1 b5 12. d5!? �aS 13. .id3 �d5 14. ile7 �e7 15. .ih7! Wh7 16. �g5 Wg6 17. �c2 Wg5 18. �h7�; 11. a3 b5 12. ila2 ilb7 13. W'd3 �d5 14. �c4?! �cb4! 15. �b1 �a2 16. �a2 ilg5 17. �eg5 h6 18. �e4 �£4+ Hazenfuss Flohr, Kemeri, 1937] h6 [11 ... b5? 12. �b5 ab 13. ldc6 .id7 14. ldc2 �a2 15. il£6 il£6 16. ilh7! Wh7 11. �b1!±; 11... �b4 12. ilb1 .id7 13. a3 �bd5 14. �e5 (14. �d3 g6 15. �e5;;!;) �e8 15. �f3 ilc6 16. �h3;;!;] 12. ile3 [o12. ilh4 �b4 13. ilb1 b5 14. a3 �bd5 15. �d3 (15. �c2) �f4 Euwe] �b4 13. �bl b5 14. �e5 .ib7oo 15. � d2 [.6.16 . .ih6-+] � e8 16. £4?! [16. ilh6? gh 17. �h6 .i£8 18. �g5 ilg7+; o16. f3oo]
�bd5 17. �d5 �d5 18. £5 .id6+ 19. fe [19. il£4 ef 20. il£5 ile5 21. de i"'fe5!] �e6 20. .i£5 [20. �f3 �g4 21. .i£2 �h2-+; 20. �d3? �e3-+] �e7 21. ilh3
[21. �f2 ile5 (21... � a2? 22. ilh6-+) 22. de J"te5 23. �d5 ;':tds+] �e5 22. de �e5 23. .i£4 [23 . .id4 �e4 (23 ... �d8 24. ile5 �d2 25. ilc3 �de2 26. ilf6 gf 27. l'H2+) 24. �d3 (24 . .ie5 �d2+) �d5 .6�d8] �d5 24. �d5 [24. ilh6? gh 25. �h6 �e2! 26. �f2 �f2 27. Wf2 �g4 28. ilg4 �g2 29. We3 �g4-+] �d5 25 . .id2 �ae8 26. b3 �e2 27. �£2 �£6 [.628 ... �f2 29. Wf2 �e4] 28. ila5 �£2 29. Wf2 �e4 30. Wfl �g5 31. ild7 [31. i.g4!?] �e7 32. il£5 �e5 33. il bl [33 . .id7 ile4 34. Wf2 il£5 35. il£5 �f5 36. We3+] ile4 34. ile4 �e4 35. �e6? [35. ile1 �c5+; o35. �c8 Wh7 36. ile1] �£5 (diagram)
36. Wet [36. We2 �f2 37. We3 �a2-+;
o36. Wg1 �f2 37. a4 ba 38. ba �a2 39. h3 �a4 40. �a6+] �£2 37. a4 �g2-+
38. �a6 [38. ilc7 ldg6 (38... ba 39. ba �a2 40. aS!; 38 ... �b2!) 39. �g6 fg 40. ab ab 41. We2 Wf7 42. We3 �c5 43. b4 �d7-+] ba 39. ba �h2 40. .ib6 lda2 41. aS h5 42. �a8 Wh7 43. a6 [43. �e8 f5 44. �e7 Wg6 45. ild4 �£6-+] h4 44. a7 h3 45 . .igt [45. ilc7 �g5 46. Wfl �f3 .6h2-+] �£6 [o45... �g5 46. Wfl (46. Wd1 �f3 47. �e8 �g1 48. a8� �a8 49. �a8 h2) �f3 47. �e8 h2 48. l!i h2 �h2 49. Wg1 �f3 so. wn �a7] 46. Wdt [46. �d8 �a7-+] �g4 47. �e8 h2 [47... �a7? 48. ila7 h2 49. �e1 Euwe; 47 ... �£2 48. Wcl �d3 49. Wd1 �a7 50. ila7 h2-+ Botvinnik] 48. ilh2 �a7 49 . .ib8 [49. ilg3 �a2 50. We1 g5-+] �a8 50. ldd8 � e5 [.651... �c6] 51 . .ie7 �d8 52. .idS
Wg6 53. We2 W£5 54. We3 Wg4 55. 0:1 �e7 �f3 56. Wf2 £5 267
B40 Thomas - Bot vinnik
Round 3
29.12.34
1. e4 e5 2. �£3 e6 3. d4 ed 4. �d4 �£6 5 . .id3 �e6 6. �e6 de [6... be 7.
0-0 d5 8. �d2 �c7 9. f4 de 10. �e4 �e4 11. .ie4 ilc5 12. Wh1 ila6 13. �f3 0-0 14. �e1 �b6= Filipowicz - Van der Wiel, Poland, 1987] 7. �d2 [7. il£4 �d7 8. �d2 e5 9 . .ig3 .id6 10. �c4 ilc7 11. �f3 0-0 12. 0-0 �e7 13. c3 �c5 14. ilc2 aS 15. ldfd1 £6= Smyslov - Spassky, USSR, 1973] e5 8. 0-0 �e7 9. b3 [9. �c4 ile6 10. �e2 �d7 11. c3 ile7 12. f4oo Hart -
Hastings
-
1934/35
203
H ubner, Bamberg, 1972] �cS 10. �b2
�g4 11. �e2
11... h5!? [11... �e6] 12. <£Jc4! [12. h3 �e6
(12... b'fd8? 13. hg hg 14. g3! <£Je4 15. �e4 ffd1 16. b'fad1±) 13. �e4 �d6 14. �e6 �e6=] b'fd8 13. �el �d7 [13... �d4 14. e3 (14. �d4 b'fd4 15. f3 �e6 16. e3 b'fd8oo) �eS 15. b4 �e7oo] 14. �g4! hg 15. b4 �e7 [15... �d4!? 16. e3 t.fJb6! 17. <£Jb6 �b6 18. b'fd1 �e7i] 16. b'fdl ffhS 17. fJ! [17. <£Je3!? t.fJ£6 18. b'fd8 Wd8oo] gf 18. fffJ <£Jf6 19. b'fd8 �d8 20. hJ [20. �eS?! �b6 21. Wh1 �b4l; 20. ldd3!? �e7 21. �g3 (21. �eS? ffeS 22. �g3 t.fJd7+) <£Je4 22. �g7oo] t.fJd7 21. aJ �c7 22. �e2 ffgS 23. �cl [23. �e3!? <£Jf6 (23 ... aS!?) 24. <£Jrs (625. �cl ffg6 26. <£Jh4) g6? 2s. �cl] b'fg6 24. b'fdJ bS 25. <£Je3 ffd6 [25... �gS!? 26. �b2 �e3oo] 26. <£Jf5 [26. ffd6 �d6 27. e4 e5;::::t] b'fdJ 27. �dJ �f8 28. �eJ! [28. e4?! eS!] g6 29. <£Jh4 <£Jb6?! 30. �b6! �b6 31. Wfl aS [31... eS!? 32. e3 �e6 33. We2 e4 34. �e3 �a6 35. �cl �e6 36. �e3 �a6=] 32. cJ �c7 [32... e5 33. �d5;::::t] 33. t.fJfJ �d6 34. <£Jd2 [34. ba? We7 35. a6 �as+] We7 35. <£Jb3 a4 36. t.fJd2 c5?! [36 ... �d7 37. We2 f5;::::t ] 37. We2! �b6 [37... e4 38. �g3 �e6 39. �h4 We6 40. �g4 Wf6 41. <£Jn!? Wg7 42. <£Je3l] 38. <£Jfl �c6 39. <£Je3 �b7 [39... e4 40. <£Jcts We6 41. �g3l] 40. <£Jds Wf8 (diagram)
41. �fJ! [642. �f6+-; 41. t.fJf6 �e6!
(41... We7 42. t.fJg8 We6 43. �f3 �e7 44. be±) 42. e4 eb 43. eb �e7 44. ab �b4 45.
�dS (45. b6 �e6 46. t.fJdS �d6) �a5;::::t ] �e7 [41... �e6 42. �f6 We8 43. �h8 (43. Wf3!? 644. e4 eb 45. eb+-) Wd7 44. �g8 We6 45. �d8±] 42. �gJ �b8 43. �eJ! [43. t.fJe7?! We7 44. be �e7=] cb [43 ... �d6 44. <£Je7 We7 45. �eS �eS 46. be Wd7 47. h4 We6 48. g4 Wes 49. hS+-; 43 ... e4 44. �h6 We8 45. �h8 �f8 46. t.fJ£6 We7 47. <£Jh7+-] 44. cb We8 45. �dJ! [6<£Je3, �bS] Wf8 46. <£Jc3 �b6 47. �bS �gl 48. WfJ! [48. �b8 Wg7 49. �eS �f6 50. �g3 �cl 51. eS �gS 52. t.fJe4 �e2 53. Wfl �e4 54. Wgl �cl 55. Wf2 �e2=]
48 ... �h4?? [48 ... Wg7± 49. �eS?? �f6 so. �e7 �d4-+] 49. �cs �cs 50. be+- We8 51. �a4 Wd7 52. t.fJb2 �el 53. Wg4 �cJ 54. �dJ We6 55. h4 �d4 56. a4 �cJ 57. WfJ �aS 58. g4 1:0 Wf6 59. h5 gh 60. gh
204
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
268
037 Bot vinnik - Menchik
Round 4
31.12.34
1. d4 <£1£6 2. e4 e6 3. �e3 dS 4. <£1£3 �bd7 S . .i£4 de 6. e3 <£IdS [6... i.b4 7 . .ic4 �dS 8. .idS .ic3 9. be ed 10. 0-0 �b6 11. �d2 0-0 12. e4 de 13. <£le4 .ie6 14. <£!cS;;l;; Klebel - Kasimdzhanov, Ger many, 1999; 6... <£!b6 7. .ic4 (7. �d2 �fdS=) <£lc4 8. 'W'a4 c6 9. 'W'c4 .ie7 10. 0-0 0-0 (Stahlberg - Menchik, Moscow, 193S) 11. hifd1;;l;; ] 7 . .ie4 �£4 8. ef .id6 9. g3 [9. �eS 0-0 10. 0-0 �b6 11 . .ib3 .id7 12. 'W'g4 .ieS 13. de .ic6 14. fS ef 1S. 'W'fS 'W'e7 16. hife1 hiad8 17. hiad1 g6 18. 'W'£4 Wg7 19. h4 hid1 20. hid1 �d7 21. hie1 �cS 22 . .ic4 <£le6= Ibragimov - Smagin, St. Petersburg, 1998] 0-0 10. 0-0 �£6 11. 'W'e2 b6 12. hifdl [12. �eS .ib7 13. �£7 W£7!? 14. 'W'e6 Wg6 1S . .id3 (1S. fS Wh6 16. 'W'e3 gs 11. fg Wg6oo) Wh6 16. 'W'h3 �hS 17. g4 g6oo] .ib7 13. hiael 'W'e7 14. a3 hifd8 [14 ... hiad8 1S. �bS aS 16. �es;;l;; ] lS. <£leS eS! 16. �bS! [16. de!? .icS 17. fS ef 18. �£7 'W'e2 19. �e2 hid1 20. hid1 bS 21. .ib3 W£8 22. �d8 .ic8 23. �f4±] ed 17. �d4 .ieS? [17... .icS!?; 17. .. hiac8!?] 18. 'W'eS [18. fe <£le4 6<£lgs] 'W'd6?! [18. .. hiac8!?] 19. i.b3! [L.�e6] 'W'eS [19 ... .idS 20. �c6! 'W'eS 21. fe hie8 22 . .ia4±] 20. fe �e8 [20... <£lg4 21. £4 (21. �e6 hid1 22 . .id1 <£!eSoo) �e3 22. hid3;;t;] 21. £4 a6 22. W£2 W£8? [22 ... .idS 23. �c6!? (23 . .idS lddS 24. �c6 ldd1 2S. hid1 W£8 26. hid7 hic8;;l;; Botvinnik) .ic6 24. hic6 hid1 2S. .id1 hib8 (2S... bS 26 . .i£3±) 26. b4±] (diagram)
23. fS! [23. .ie6 hid4 24. hid4 feoo] .idS [23... ef 24. e6! .idS 2S. e7 We7 26. <£1£S We6 27. hidS hidS 28. <£le3 �£6 29. �dS �dS 30. hie1 Wd6 31. hidl+-] 24. fe .ib3 [24... fe 2S. .idS+-] 2S. e7 [2S ... 1 :0 We7 26. <£lc6+-]
C19 269 Milner-Barry - Botvinnik
Round S
1.01.3S
1. e4 e6 2. d4 dS 3. <£le3 .ib4 4. eS eS S. a3 .ie3 6. be <£le7 7. <£1£3 <£!be6 8. i.e2 [8. .id3] .id7 9. 0-0 'W'e7 10. hibl
[10. a4 b6 (10... hic8 11. .ia3 b6 12. 'W'd2 �aS 13. .ia6 hib8 14. de be 1S. 'W'e3 hib6 16. .id3 c4 17. 'W'gS <£lac6oo Galkin - Ilin sky, Novgorod, 1997) 11. hie1 <£las 12. .id3 h6 13. h4 .ic6 14. <£lh2 c4 1S . .in 'W'd7 16. 'W'£3 .ia4 17. hia2 .ic6 18. hS <£!b7 19. g4 aS+ King - Rahman, Dhaka, 1993; 10. hie1 £6 11. .i£4!? <£lg6 12 . .ig3 fS (12... fe 13 . .id3!±) 13. h4l] e4 11. <£let [11. <£lgs h6 12. �h3 0-0-0 13. <£1£4 fS 14. ef gf 1S. .ig4 eS 16. .id7 'W'd7 17. <£lhS 'W'fS 18. de fe 19. £4 e4 20. �g3 W'f6oo Vujakovic Vargic, Pula, 1996] 0-0-0 12. £4?! [o12. g3 ��g2 Botvinnik] £6 13. �£3 <£!£S+ 14. 'W'el [14. g4!? <£lfe7+ �hS] hS lS. �h4 �ee7! 16. <£:fS �fS 17. 'W'£2 [17. .ihS?! hihS 18. g4 hih3 19. gf ef+] .ie8 18. �d2 �aS 19. hib4 [19. hia1!? .ia4+ Botvinnik] 'W'a3 20. h(fbl 'W'a6 21. 'W'el b6 22. hial? [22 . .i£3!? (�23. ef gf 24. 'W'e6; 623. hia1 'W'b7 24. hic4) bS Botvin nik; 23. hia1 'W'b6 24. l"lbb1!? �.icl-a3;:::! ]
'W'b7 23. .i£3 'W'e7! 24. hia6 .ie6 2S. "e'al Wb8 26. g3?! [o26. hib2 fe 27. fe gS 28. hiba2 hid7 29. h3+] 'W'b7?! [26... fe! 27. fe gS+ �g4, hidg8, h4-] 27. hia2
Hastings
-
205
1934/35
l"'!c8 28. 'Wet 'Wf7 29. l"'!bl Wb7 30. 'Wf2 l"'!a8 31. i.ct
de 'Wc5 12. l"'!b1 e5 13. �g5 h6 14. fle4 /iJe4 15. 'We4 l"'!d8+ Alekhine - Euwe, Amsterdam (m/20), 1931) cd 12. ed b6 13. i.e2 i.b1 14. 0-0 l"'!ac8= Pirc - Spiel mann, Bled, 1931] 10. c4 [10. i.d3 i.b1 11. 0-0 CiJbd1 12. l"'!fd1 l"'!fc8 13. 'Wb1 cd 14. cd �e4=] 'Wc6 11. i.c3!? [11. j,d3 i.b1 12. 0-0 '2lbd7oo] �bd7 12. �eS 'Wc7 [12 ... /iJe5 13. de fle4 (13 ... �d1 14. i.d3) 14. i.b2 j,b1 15. f3 CiJg5 16. 0-0-0 h6 11. h4 CiJh1 18. i.d3 f5 19. l"'!hfll .6.20. g4] 13.
i.d3;;!;; h6 14. f4 i.b7 15. 0-0 l"'!ac8 16. l"'!acl l"'!fd8 17. i.al [11. f5?! /iJe5 18. de
31... l"'!hg8! [.6.g5] 32. h4? [o32. 'We2 h4 (32 ... l"'!h8!?) 33. g4 CiJe1 34. h3+] l"'!h8!+ [.6.1"'!h6, l"'!g6] 33. 'Wg2?! [33. i.d2!? l"'!h6 34. Wh2 'Wc1 35. i.e!+] 'Wc7 34. Wh2 l"'!h6 35. i.d2 [35. 'Wh3 l"'!g6 36. g4 hg 31. j,g4 �h4 38. 'Wh4 l"'!h6-+] l"'!g6 36. l"'!gt l"'!g3 37. 'Wg3 [37. 'W£2 l"'!g1 38. Wg1 l"'!h8-+ Botvinnik] CiJgJ 38. l"'!g3 'Wf7-+ 39. l"'!al l"'!g8 40. l"'!agl fe 41. fe 'WfS 42. i.dl [42. 1"'1g1 1"'1g1 43. l"'!g1 Wa6 44.
'2lg4 19. fe fe 20. i.h1 Wh8 21. 'Wg6 fle5 22. 'We6 l"'!e8 23. i.e5 'We5 24. 'We5 (24. 1"'!£8 Wh1 25. 'Wg8 Wg6 26. 'W£1 Wg5-+) l"'!e5+] i.a8 18. l"'!cdl 'Wb7 [18 ... cd!? 19. ed b5 20. c5 fld5 21. l"'!de1;1;]
Wg3 'Wc2 45. i.e1 'Wcl 46. Wf2 W'f4 41. We2 i.a4-+] i.a4 43. l"'!f3 'Wh7 44. l"'!f7 Wa6 45. l"'!gS i.c2 46. i.f3 [ 46. i.h5 l"'!h8 (.6.41 ... i.g6!) 41. gfg1 'Wd3 48. i.e1 'We3 49. i.g3 l"'!h5 50. l"'!h5 'We2]
'Wd3 47. b':g2 'Wfl 48. j,hS i.fS 49. i.g4 l"'!h8 so. hS?! [oso. j,gs] 'Wd3 51. i.e2 'Wh3 52. Wgl l"'!hS! 53. i.hS 'WhS 54. l"'!fg7 i.e4 0:1 270
E34 Botvinnik - Lilienthal
Round 6
2.01.35
1. d4 CiJf6 2. c4 e6 3. CiJcJ i.b4 4. 'Wc2 dS 5. cd "&dS 6. CiJfJ cS 7. j,d2 i.c3 8. be [o8. j,c3 cd 9. CiJd4;l; - game 300] 0-0 9. e3 b6 [o9... /iJc6 10. i.d3 c4 11.
i.e2 e5 12. de CiJe5 13. CiJe5 'We5 14. 0-0 (14. i.c4?! i.f5 .6./iJe4) i.£5 15. 'Wb2 l"'!ad8 16. l"'!fd1 (16. i.c4 flg4 11. g3 'Wc7!? 18. i.e2 fle5i) i.d3 11. i.f3 dd6l Flohr Colle, Bled, 1931; 10. c4 'Wd6 11. i.c3 (11.
19. dS! [.6.de; .6.e4; .6.CiJc6; 19. �d1!? l"'!d1 20. d5±] ed 20. CiJd7 CiJd7 21. cd [21. 1"'!£3!? fl£8 (21... d4 22. ed cd 23. i.d4 CiJ£8 24. it.. g 7! Wg1 25. l"'!g3 �g6 26. £5±; 21... fl£6 22. i.£6 gf 23. l"'!g3 Wf8 24 . .irs l"'!b8 25. it.. e 6!? fe 26. 'Wg6 We1 21. 'Wg1 Wd6 28. 'Wf6-) 22. l"'!g3 d4 (22... g6 23. f5-+) 23. ed cd 24. it.f5 CiJe6 25. i.e6 fe 26. 'Wg6! (26. i.d4 l"'!c1 21. 'Wg6 'We4+) 'Wf1 21. l"'!d4 W"g6 28. l"'!g6 l"'!d4 29. it.. d 4 l"'!c1 30. i.e5;l;] c4!? [21... b5 22. i.f5 l"'!e8 23. 'Wb2 f6 24. it.. e 6 Wh8 25. e4±] 22. i.c4 bS 23. 'Wb2 /;Jf6 24. it.. b 3! [24. 'Wb5 CiJd5 25. 'Wb1 (25. it.. d 4 l"'!c4! 26. 'Wc4 CiJe3 21. 'We2 �d1!=) i.b1 26. it.d5 it..d 5!;l; Bot vinnik] 'Wb6 (diagram)
25. l"'!fel? [25. 'We5 l"'!e8 26. i.d4! 'Wc1
2 06
Mikhail Bofvinnik. Games 1924-1948
15. a3!? eS 16. £5 �a5 17 . .fJa5 'Wa5 18. g4 .tc6 19. gS �e8 20. £6 .td8 21. ldg1 .tb6 22. 8ae1± Kranebitter - Kievelitz, See feld, 1996] aS?! [15 ... b4!?]
27. 'W£5± Flohr; 25. 'Wd4 'Wd4 26. �d4 (26. 6d4? �dS 27. 6fd1 8d7!=) �dS 27. �a7 �c3 28. 8d8 ldd8 29. ld£2±; 25. ld£3!? ldd6 26. ldg3-] aS 26. �h1 a4 27. �a4 lddS 28. e4?! [28. 8d5 �dS 29. �bS (29. 'WbS 'We3) 'WaS 30. ldd1 �a2 (30... �e4 31. �£1±) 31. �d3±] ldd1 29. �d1 'WaS 30. lde2 [30. ldg1 �e4 31. 'W'e2 �£5 32. i.£6 g£�] ldd8 31. �b3 'We7! 32. eS [32. 8d2 i.e4 33. ldd8 'Wd8 34. 'We2 �c6;;t;) �e4! 33. 'We2!? [33. e6 fe 34. �e6 �h8 35. �b3 (35. 8e1 'Wa7--+) Jd£8;::::! ] 'Wd7! 34. �b2 'Wg4 3S. e6! [35. �cl? ldc8 36. 'Wb2 'We2! (36... ldcl 37. 'Wei 'We2 38. 'WeB �h7 39. 'W£5 �h8 40. 'Wc8=) 37. 'We2 ldcl 38. �d1 .fJc3-+; 35. e6! fe 36. i.es �c5=] 112 ' 271
Michell - Botvinnik
Round 7
16. 'Wg3?! [16. eS! de (16... �e8 17. 'Wd2)
17. fe �e8 (17 ... 'WeS? 18. ldd7; 17 ... �eS 18. .t£4±) 18 . .tcs± 619. 8d7 'Wd7 20. .tc6] b4 17 . .fJe2 8fe8 [17 ... eS!? 18. £5 a4 19. .th6 �e8oo] 18. eS ':f:le8 19. �bd4 [19. ed!? .td6 (19 ... �d6 20. £5- �£5? 21. 'Wc7 8c7 22. �£4) 20. �c5 i.c5 21. .tc5;;t;] g6 [19... ldd8!?] 20. �e6 [20. ldd2!? ldd8 21. ld£d1] �e6 21. �e6 'We6 22. ':f:ld4 'Wa6?! [22... 'We4!? 23. .tel (23. £5?! 'WeS) �g7]
B85
3.01.35
1. e4 eS 2. �f3 e6 3. d4 ed 4. �d4 �f6 S. .fJe3 d6 6 . .te2 �e6 7. 0-0 a6 8. �h1 'We7 9. f4 .td7 10. �b3 bS 11. .t£3 lde8 [11 ... .te7 12. eS!? de 13. fe 'WeS
14. .tr4 'Wr4!? (14... 'Wrs 15. .td6 i.d6 16. 'Wd6 8c8 17 . .fJcS 'Wes 18. �b7±) 15. .tc6 'W£1 16. 'Wfl .tc6oo] 12. .te3 i.e7 13. 'We1 0-0 14. 'W£2 ldb8 [14... b4 15. �e2 (15 . .fJa4!?) dS (15 ... �b8 16. ldacl;;t;) 16. eS �e4 17 . .te4 de 18. �g3;;t;] 1S. 8ad1 [15. g4 ldfc8 16. gS .fJe8 17. 'Wg2 �£8 18 . .fJd1 �e7 19. c3 .fJg6 20. 'Wg3 �c6 21. .fJd4 .tb7oo Voigt - Maas, Glenalmond, 1996;
23. fS! de 24. fg hg [24... ed?? 25. gf �£8 26. 'Wg8] 2S. 'WeS 'Wd6? [25 ... a4!?] 26. 'WaS! [26. .t£4?! 'We5 27 . .te5 8b7oo] !deS 27. 'Wa4 lddS 28. e4 be 29. be lde8 [29... .t£6 30. l'db1 8d8 31. ldb7±] 30. e4 ldhS 31. �f3 'Wb4 32. 'Wb4 [32. 'Wd7!? ldd8 33. 'Wc6±] �b4 33 . .fJgs £6 34. .fJ£3?! [34. .fJe4 £5 35. .fJg5 e5<=; 34. ':f:le6! lde5 35. .fJ£4 lde3 36. .fJd5 .tc5 (36 ...
Hastings
-
207
1934/35
.l=fe2!? 37. 4Jb4 .l=fc4) 37. .fle3 �e3 38. .l=ffe1;l;] .§aSgg 35. c5 [35. l"'rf2 4:ld6 36. c5 flrsi] .§a2 36. .8c1 e5 [36... 4:lc7!? 37. .8c4 4Jds+] 37. .8c4 .8b2 38. �g1 Wg7 39. lda1 Wf7 40. lda7 .8c7 41 . .8a6 [41. .l=fa4 �d2 42. fld2 ldd2 43. .8a8 f5+=] e4
17. 4:ld5! �e8 [17 ... �c8 18. fl£6 �f6 19. 4:lc3 .6fld5] 18. �c2 [18. �c5!? .§g8 19.
�e7! 4:le7 20. 4:lf6 �f6 21. �d8 .8d8 22. .8d8+-] �c8 19. g4 .8g8 20. g5! [20 ... hg 21. �g5 fldS 22. f6+- Botvinnik] 1:0
42. .8e4 �c5 43. �c5 l"'\c5 44. l"'\a7 1/2 .§c7
A91
273
272 Bot vinnik - Norman
Round 8
E72
4.01.35
1. c4 4:lf6 2. d4 g6 3. 4:lc3 �g7 4. e4 d6 5. g3 0-0 6. �g2 4:lc6 7. 4:lge2 �d7?! [7 ... e5; 7... a6 .6.8b8, b5] 8. h3 h6 [8... e5! ? 9. d5 4:la5] 9. �e3 a6 [9... e5] 10. �d2 Wh7 11. f4! flg8 [.612 ... 4:las 13. b3 b5; 11... e5!?] 12. 0-0 e5 [12 ... �c8 13. g4 f5 14. ef gf 15. d5±] 13. de de 14. f5 gf [14 ... �e8? 15. �d8 .8d8 16. �c5; 14 ... �c8 15. g4±] 15. ef .8b8? [15 ... f6 16.
.8ad1 �e8 17. �c2 �e7 18. 4:ld5 4:lb4! (18 ... �f7 19. �c5+- Bo lvinnik) 19. �c3 4:ld5 20. �d5±; 15... �c8!?±] 16. ldad1 flf6 [16... �e8? 17. �c2 �c8 18. f6+-]
Capablanca - Botvinnik
Round 9
5.01.35
1. d4 e6 2. c4 f5 3. g3 flf6 4. �g2 �e7 5. flc3 d5 6. flh3 c6 7. �b3 0-0 8. 0-0 fla6 [8... �b6!? 9. c5 (9. �b6 ab
10. cd ed 11. �f4 b5 12. a3 4:lbd7 13. �c7 4:le8 14. �f4 4:lb6+ Hrtanek - Firych, Czechoslovakia, 1995) �b3 10. ab 4:la6 11. �f4 �d7 12. f3 flhSoo Laube - De Jongh, Austria, 1996] 9. 4:lf4 Wh8 [9... de 10. �c4 4:ld5 11. .8d1;;l;] 10. fld3 4:lc7 11. Sfi,f4 [.612. .l"'\acl, 13. �c7, 14. cd] 4:lce8 12. c5 [12. .8fd1!?] 4:ld7 13. e3
�f6 14. fle2 �e7 15. �c3 g5!? 16. �e5 4:le5 17. de [17. fleS!? �e5 18. de] �g7 18. f4 4:lc7 19. a4 [19. �aS!? .6a4, b4-b5] �d7 20. 4:ld4 .8g8 21. Wf2 �e8 22. �b4 fla6 23. �aS �d7 24. ldfc1
[24. b4 .8gc8 25. b5? (25. ldfcl �f8;;l;) 4:lc5 (25 ... cb? 26. c6) 26. �c5 �c5 27 . .l=ffcl �b6+] .8gc8 25. �f1 �f8 26. �c3
�g7 27. b4 i.e7 28. flf3 flc7 29. �g5!? �g5 30. fg �g5 31. �d4 ldg8 32. �e2 .8af8 33. f'lf4 �h6 34. h4!? �e8 35. ldg1 a6 36. �f3 .8g7 37. .8g2 .8fg8 38. ldag1 .8f8 39. .8h1 \t>g8 40. h5 ldg5 [41. flh3! .8g7 42. �f4 �f4 43.
gf;;l;]
112
N = QC)
MOSCOW
-
1 935
International Tournament February 1 5
-
M arch 1 4
� �
::r
� OJ 0
< 5' :J
�
(j) Ill 3 CD "' -
'0 ....... .t..,
I '0 .t.., Co
2 09
Moscow - 1935 274 Bot vinnik - Spielmann
Round 1
B13
15.02.35
1. c4 c6 2. e4 dS 3. ed cd 4. d4 4Jf6 S. 4Jc3 4Jc6 6. i.gS �b6?! [6... de; 6 ... i.e6; 6... �a5] 7. cd �b2? [7 ... 4Jd4 8.
i.e3 e5 9. de i.e5 10. ef We7 11. i.e4 �b2 12. 4£lge2!? 4£le2 13. �e2! �e2 (13... �a1 14. i.el+-) 14. i.e5 Wd1 15. l"'ld1 We6 16. i.b4+-; o7... 4£Jd5 8. 4Jd5 �a5 9. 4Je3 �g5 10. 4£lf3 �f4 11. d5 4£le5]
8. gc1! [8. 4Ja4 �b4 9 . .td2 �d4 10. de 4Je4 11. i.e3 �b4 12. We2 be! (.613 ... �a4 14. �a4 4£le3) 13. ldel (13. 4Jf3 i.a6-+) �b5 14. We1 �b4=] 4£Jb4 [8... 4Ja5? 9. �a4+-; 8 ... 4£Jb8 9. 4Ja4 �b4 10. i.d2 �d4 11. lde8+-; 8 ... 4Jd8 9. i.£6 ef 10. i.b5 i.d7 11. Jde2! �b4 12. �e2! i.e7 (12 ... �e7 13. d6 �e6 14. d5+-) 13. i.d7 Wd7 14. �g4 We8 15. �g7+-] 9. 4Ja4 �a2 10. i.c4 i.g4 11. 4£Jf3 i.£3 12. gf [12 ... �a3 13. ge3+-] 1:0 090
275 capablanca - Botvinnik
Round 2
16.02.35
1. d4 4£lf6 2. c4 g6 3. 4£lc3 dS 4. 4£lf3 i.g7 S. cd 4£JdS 6. �b3 4Jc3 7. be cS 8. e3 0-0 9. i.e2 4Jd7 [9... 4Je6] 10. 0-0 �c7 [10... b6 11. l"'ld1 �e7 12. a4
i.b7 13. i.a3 gae8 14. gael e6 15. 4£ld2 l"'lfd8 16. h3 �b8 17. a5 ba 18. 4£le4 i.a6 19. �a2� Sadler - Bernard, Le Touquet,
1991] 11. a4!? [6a5, i.a3, gfbll] b6! 12. aS ba [12 ... i.b7!?] 13. �a3 i.b7 [13 ...
e5?! 14. �a5 �a5 15. ga5 ed 16. ed i.b7 17. i.a3 gfe8 18.. i.b5±] 14. �aS gfc8
1S. �c7 gc7 16. gaS eS! 17. gd1 cd [17 ... e4 18. 4£Jd2 ed 19. ed;t] 18. cd gac8 19. ga7 [19. i.a3 i.f3 20. i.f3 ed 21. ed i.£8! 22. i.b2 4Jb6 .64Je4= Botvinnik]
19... i.£3 [19... ldel? 20. l"'lb7 l"'ld1 21. i.d1 gel 22. Wfl gd1 23. We2± Botvinnik] 20. ldc7 ldc7 21. gf [21. .tf3 ed 22. ed i.d4! 23. i.£4 .te5 24. l"'ld7 i.f4!= Botvinnik]
ed 22. ed .td4 23. .tf4 i.eS 24. ldd7 i.£4 [24 ... l"'ld7 25. i.e5 lde7 26. f4 f6 27. .te4 Wg1 28. i.d6 l"'ld7 29. i.b8 l"'lb7 30. .td6= Botvinnik] 1/2 276
A34 Bot vinnik - Menchik
Round 3
17.02.35
1. c4 4£lf6 2. 4Jc3 cS 3. 4£lf3 dS 4. cd 4JdS S. e4 4£Jb4 6. i.c4 e6 7. 0-0 4J8c6 [7... 4J4e6 8. d3 i.e7 9. i.e3 0-0 10. d4 ed 11. 4Jd4 4£Jd4 12. i.d4;t] 8. d3 i.e7
[8... 4Jd4 9. 4£Jd4 ed 10. 4Je2 a6 11. 4£lg3 i.d6 12. f4 (12. 'W'g4!? 0-0 13. i.g5! i.e7 14. .th6 i.f6 15. e5!! .te5 16. i.g7 i.g7 17. 4£lh5+-) o-o 13. �£3 Wh8 14. i.d2 £5 15. gaeli Nimzowitseh - Rubinstein, Dres den, 1926; 8... 4£la5 9. i.b5 4Jbe6 10. d4 ed 11. 4Jd4 i.d7 12. i.£4 a6 13. i.e2 �f6 14. 4Je6 4Je6 15. �d2 �d4 16. ldad1 �d2 17. l"'ld2;t Gheorghiu - Peters, Lone Pine, 1978] 9. a3 4Ja6 10. i.e3;;l;; 4£lab8 [10...
210
flc7!?] 11. ldc1 [11. d4 cd 12.
12. '&d2 [12. d4 cd 13. fld4 fld4 14. i.d4
flc6 1S. i.e3 '&d1 16. ldfd1;;l;; I. Rabino vich; 16 ... ldd8 17. ldd8 i.d8 18. ldd1 a6;;l;; ]
29... �£6! [29... i.a3 30. �hS Wg8 31.
flgS h6 32. fle6 i.e6 33. i.e6+-; 29... ld£4 30. '&hS Wg8 31.
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
flb3 34. 'W/eS+- I. Rabinovich) 32. g3 fld6 33. .f'lcs be 34. a4±] 30. '&hS i.eS [30 ... Wg8 31.
37. 4:1£5! .tb7 [37... Wh8 38. 4Jd6 l:::. 3 9. 'W!d4; .639. ldfl, 40. 1"!£7] 38 . .f'lh6 [38... Wh7 39. 4:1£7! 'Wif7 40. '&h4+-] 1:0 277
C68 Romanovsky - Bot vinnik
Round 4
18.02.3S
1. e4 eS 2. 4:1£3 .f'lc6 3. i.bS a6 4. i.c6 de 5. 4Jc3 £6 6. d3 [6. d4] i.d6 7. i.e3 cS [7 ... .f'le7 8. 'Wid2 (8. d4!? .tg4 9. de .t£3 10. 'W/£3 �eS 11. .t£4;;!;; ) cS 9.
Moscow
-
211
19 35
Alekhine, Scarborough, 1926] 8. 'ifle2 [8. 'iflh4!? i.e6 9. �f3 �d7 10. 0-0 0-0-0oo] 4lJe7 9. 'iflg3 [9. 0-0 0-0 10. 4ZJd2 'iflc6 11. f4 Jl.g4 12. f5 b5 (12... 'i£Jd4!) 13. h3 i.h5 14. g4 i.£7 15. ld£2 'ifld4 16. hrg2 i.e7 17. h4i Zubarev - Verlinsky, Moscow, 1924] i.e6 10. c3 [10. 0-0 0-0 11. 'ifld2 �d7 12. b3 ldad8 13. f4 f5oo] �d7 11. 0-0 0-0 12. �c2 [12. d4 cd 13. cd ed 14. 'i£Jd4 i.c4 15. hre1 hrad8+] 4ZJc6 [12... 'i£lg6!? 13. 'i£ld2 (13. d4!?) 4lJf4 14. i.£4 ef 15. 4lJe2 f5 16. f3 ldae8 17. ef i.£5 18. 'ifle4 b6+ Botvinnik] 13. 'ifld2 bradS 14. ldadl b6 15. f3 [15. f4? ef 16. i.£4 i.£4 17. hr£4 'ifle5! (17 ... �d3!?) 18. ifJdfl 4ZJd3 19. hr£3 c4-+] Jl.e7 [15... 'ifle7?! 16. ldfe1 f5 17. ef 4ZJf5 18. 4ZJf5 i.£5 19. 4lJe4� Botvinnik] 16. 4ZJb3 aS 17.
4lJc4 'ifl£4 36. i.£4 ef 37. 'ifl£2!= Botvinnik]
h16e7 36. hrd2 ldd7
37. 4lJe3? [37. a3!?; 37. b3!? 4lJf4 38. 'ifle3 lded8 39. lded1oo] 4ZJe3 38. lde3 �a2 39. h4 [39. c4 a4! 40. h4 (40. d4? i.e4 41. fe
ldd4 42. ldd4 ed 43. lda3 d3!-+) a3 41. ba �a3 42. hg hg 43. Wh2 (43. 'i£lg5 e4! 44. Wh2 i.d4 45. ldee2 ldg7-+) �a8+ Bot vinnik] gh 40. i.h4 �f7 41. ldde2 hr£8 [41... a4 42. i.g3 �g6 43. Wh2 hr£8+] 42. i.g3 �g6 43. Wf2?! [o43. hr£2 h5 (43 ... i.e4? 44. lde4 �g3 45. ldg4) 44. i.h2 hrfd8 45. l"'ffl c4! 46. de i.h6! 47. l"'fe2 l"'d2! Botvinnik] h5 [L.i.h6] 44. 4ZJd2 [ 44. �b3 Wh7 45. �e6 i.h6 46. �g6 Wg6 4 7. i.e5 l"'fe 7 48. i.g3 i.e3-+] i.h6 45.
lde5 ldg7 46. ifJfl h4 47. i.h4
19... f5!? [19... 4lJg6 20. hrfd1 ldfe8 21. d4oo] 20. ef ifJ£5 21. 4ZJe4 h6 22. �el [22. lde1 i.e7 23. �e2 'ifle3 24. �e3 i.d5+] i.e7 23. i.£2 i.d5 24. �e2
hrfe8 25. ldddl 'W'e6 26. hrfel Jl.£8
[26 ... ® a2? 27. c4] 27. '&'c2 '&'£7 [27 ... c4 28. de i.c4 29. b3 i.d5 30. c4 Jl.c6 31. 4ZJd3oo] 28. hrd2 lde6 29. ldde2 ldde8 30. �a4 [30. 4ZJb3!? ldg6 (30... c4 31. de i.c4 32. ldd2oo; 30... g5!?) 31. ifJbd2oo]
4lJe7 31. i.g3 i.c6 32. �c2 'i£Jd5 33. ifJbJ g5 [33 ... 'ifl£4 34. ldd2 ldg6 35. Wh1 a4 36. 4lJct i.e7+] 34. 'iflbd2 [34. hrd1 4lJf4 35. ldee1 i.g7+] i.g7 35. 'i£lfl [o35.
47... i.£3! 48. Wgt [ 48. gf hr£3 49. We1 (49. Wf3 �r7 50. i.£6 �r6 51. We4 l"'g4 52. Wd5 �d6) hrfl 50. Wfl �g1 Botvin nik] i.e2 49. l"'fe2 [49. �e2 i.£4 50. lde4 �g4-+] �h5 50. l"'fe4 hrf4 51. hr£4 i.£4 52. �b3 Wh7 53. i.£2 [53. i.£6 �f7!-+ Botvinnik] �f3 54. g3 �d3
212
Mikhail Bofvinnik. Games 1924-1948
55. �e6 i.h6 56. �h3 l'J.f7 57. fle3 �b1 [57 ... l'J.£2 58. flg4!-+ Botvinnik] 58. �f1 �f5 59. �h2 a4 0:1 278 Bot vinnik - Levenf ish
Round 5
023
21.02.35
1. d4 d5 2. e4 de 3. �f3 �f6 4. �a4 e6 5. �e4 i.f5 6. �e3 �bd7 7. g3 fle4 [7... e6 8. i.g2 i.e7 9. 0-0 0-0 10. e3
�e4 11. �e2 �e3! (11 ... �b6 12. �d2 �d6 13. b3 aS 14. i.a3 l'J.fe8 15. l'J.acl;;l;) 12. be i.e4 13. e4 (13. l'J.d1 e5!=) eS! 14. gd1 �e7 15. i.b2 �b6 16. gacloo Akopian - Shi rov, Wijk aan Zee, 1993] 8. i.g2 �d6 [8 ... e6!?] 9. �a4 �b6 10. �d1 �e8 11. 0-0 i.h3 [11 ... g6 12. ge1 it,h3! (12... it,g7 13. e4 i.h3 14. e5 i.g2 15. ed i.f3 16. ge7) 13. e4 i.g2 14. Wg2 i.g7= Botvinnik; 13. i.£4!? i.g2 14. Wg2 i.g7 15. i.e5oo] 12. e4! i.g2 [12... g6? 13. i.h3 �h3 14. e5 �deB 15. �g5 �f5 16. g4 �d7 17. �f3 e6 18. �ge4 i.g7 (18 ... i.e7 19. i.h6 �d4 20. it,g7 gg8 21. gad1-) 19. i.gS Botvin nik; 19. i.h6! Wf8 20. �f6 gg8 21. �e5+-] 13. Wg2 e6?! [o13 ... g6 14. a4 aS 15. it,gs i.g7 16. �cl Botvinnik]
14. d5! [14. �b3 i.e7 15. a4 e5!?oo] i.e7 [14 ... ed 15. ed i.e7 (15... ed 16. l'J.e1 it,e7 17. �d5 �d5 18. �d5 'W'd7 19. i.£4+-) 16. i.£4 0-0 17. de �e6 (17... �e6 18. ge1 �d7 19. ge7) 18. ef gf7 19. Wg1 Botvin nik; 16 ... �f5 17. ge1 0-0 18. gel±; 16 ... �de4 17. b3 �a3 18. gel 'W'd8 19. de fe
20. �d4±; 14... �de4 15. b3 .fld6 16. i.b2! (16. e5? ed+; 16. de �e6 17. �d4 �g6 18. f4 0-0-0!oo) ed (16 ... ed 17. ed i.e7 18. ge1±; 16... i.e7 17. e5 �f5 18. d6±) 17. ed i.e7 18. ge1 0-0 19. gel±] 15. e5 �b5 [15... �f5 16. d6 i.d8 17. g4 Botvinnik; 17... �h6 (17 ... �h4? 18. �h4 i.h4 19. g5 h6 20. �hS+-) 18. i.h6 gh 19. Wh1!?±] 16. d6!?± [16. �b5 eb 17. d6 i.d8 18. 'W'b3 �d7±] �e3 [16 ... i.d8?! 17. �e4 L118. a4 Botvinnik] 17. be i.d8 18. �d4 e5?! [o18... 0-0 19. gd1 e5 20. �e4±] 19. 'W'g4 gg8 [19 ... 0-0 20. i.h6; 19... g6 20. �g5! (20. l=td1 0-0 21. i.gS±; 20. i.h6!?±) �e6 21. f3 (21. Wg1 h6 22. �£3 hS 23. �£4 �d5 24. �d2 h4+=) �dS;;l;; 21. �f3±] 20. �e4!+- [20. i.g5 'W'e6 21. i.d8 I.'rd8 22. �h4 Wd7 23. �h7 (23. �e7? We8 24. �f7 ggf8 25. 'W'e6? gd7 26. �g4 h5 27. �h5 gdf7-+ Botvinnik; 28. d7! �d7 29. e6 'W'e6 30. �g5 �d5 31. Wg1oo) We8i Botvinnik; 24. I.Ife1 f6 (24 ... f5 25. 'W'g6±; 24 ... g5 25. �e4±) 25. ef gf (25... �d6 26. gad1 �d5 27. fg+-) 26. ge6±] gh8 21. i.e3 �d7 [21... �d5 22. e4! (22. i.d2 e4±) <8e3 23. �e3+-] 22. �d2?! [o22. gab1! gb8 23. gfd1 b5 (23 ... f5 24. ef fl£6 25. �e5+-) 24. a4+-] f5!?± [22... �e6 23. �e6 be 24. fle4+- Botvinnik; 22... gb8 23. gab1 b5 24. a4+-] 23. �a4?! [23. ef!? �f6 24. �e5 'W'e6 25. Wgl �d5 Bot vinnik; 26. f4! (26. �d5 �dS;;l;) �d7 (26 ... ge8 27. gad1 �e5 28. fe �g4 29. fle4!+-; 26 ... �e5 27. fe i£Jd5 28. i.eS±) 27. 'W'g7 (27. 'W'd5 ed;;l;) i.£6 28. �h6 i.e3 29. gad1 it,d4 30. �e4!±] Wf7;l;; 24. f4 a6 25. Wg1 [25. e4!? b5 26. �e2 (26. eb? 'W'b7) �e6 27. Wg1 Botvinnik; 27 ... h5!? (27 ... b4) 28. h4 b4;;l;] b5 26. 'W'e2 �e6 [26... e4?! 27. �f3 i.b6 28. �£2 �e5!? (28... i.e3 29. 'W'e3 'W'e5 30. fld4 h5 31. a4+- Botvinnik) 29. i£lg5 Wg6 30. gadl h6 31. d7 �d7 32. �e6 i.e3 33. 'W'e3 Wh7 34. gd6±] 27. e4 l'U8? [27 ... b4! 28. a3 (28. a4 aS!) aS 29. ab eb Bot vinnik; 30. �b3 (30. e5 a4oo) ge8! (30 ... a4 31. �d4 'W'b7 32. e5±) 31. i£Jd4 (31. e5 a4oo) �e8 (31... 'W'b7? 32. e5+-) 32. gfcl
Moscow - 1935
(32. c5? 'tlfc5 33. W'b3 W'd5 34. W'd5 ed 35.
21 3 C86
279 Riumin - Botvinnik
Round 6
22.02.35
1. e4 e5 2 . ..fl£3 ..flc6 3. i.b5 a6 4. i.a4 ..fl£6 5. 0-0 �e7 6. W'e2 b5 7. �b3 d6 8. c3 0-0 9. d4 i.g4 10. I'rd1 ed [10... W'c8 11. a4 b4 12. aS;!;] 11. cd d5! 12. e5 [12. ed ..flb4 13 . ..flc3=] ..fle4 13. h3 �h5 14. a4? [14 . .flc3 ..flc3 15. be W'd1 16. g4
i.g6oo]
28. .flb3! [28. a4 b4 29. a5 g5?! 30. fg .fle5 31. I'rf5 ef 32. W'f5 Wg8 33. W'e5 I're8 34. 'tlfc5 W'c5 35. i.c5t; 29... gb8;!;;] b4 [28 ... i.b6 29. cb W'b5 (29 ... ab? 30.
34. �c5 gc8 35. i.£2 I'rc4 36. gfa1 gc2 37. I'r1a2 fra2 38. I'ra2 Wg6 39. I'!a4 g£7 40. ga8 I'!d7 41. W£3 W£7 42. We2 1:0
14... b4! 15. a5 [15. i.c2?! f5 16. ef hl£6 11. �e4 de 18. W'e4 �f3 19. gf W'd1!--+; 15. i.e3?! .fla5 16. �c2 f5t; 15. g4?! �g6 16.
214
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
26. 1"!g4 �f5 27. 1"!ag1oo] 24. 1"!g1 [24. �g2!? i.h2 (24 ... i.h4?? 25. �hf3+-) 25. Wh2 i.h5 26. l"!dcl 1"!g8 21. �floo] i.h5 25. 4Jhf3 1"!g8 26. �f1 [26. 1"!g2 i.£2 (6.27... 4:lg3) 27. i.£2 �d2-+ Botvinnik; 26. �fl �d7 27. l"!cl c6 28. i.c2oo] �f7 27. i.d1 1"!g7 28. l"!cl c6 29. 1"!c2?? [29. 4J1d2! 1"!ag8 30. i.c2oo] 1"!ag8 [6.30... i.£4; 6.30... i.£2; 6.30 ... b3] 30. 1"!g2 [30. '&a6 i.£4-+]
30 ... i.f4!-+ 31. �a6 [31. 1"!g7 �g1 32.
i.£4 i.£3-+; 31. �d3 i.e3 32. �e3 £4-+ Botvinnik] 1"!g2 32. 1"!g2 1"!g2 33. Wg2
�g6 34. Wh1 i.e3 35. �e3 �f2 36. Wh2 4Jd 1 0:1 280
032 Botvinnik - Stahlberg
Round 1
23.02.35
1. c4 e6 2. 4Jc3 d5 3. d4 c5 4. cd ed 5. 4Jf3 �c6 6. e3 c4 7. i.e2 i.b4 8. 0-0 4Jge7 9. e4 de [9 ... i.c3 10. be de
15. i.g5±] i.b6 14. h3 [14. �eg5!? h6 (14 ... �d4 15. i£lf7 �f3 16. �f3 i.£3 17. �d8 i.d5 18. 4Jb7) 15. �f7 1"!£7 16. i.£7 Wf1 17. �g5 hg 18. �g4 �d4 19. �g5;;l;] i.f3 15. �f3 4Jd4 [15... i.d4 16. �g5 i.£6 17. �h5 i.g5 18. i.g5± Botvinnik] 16. �h5;;!;; �e£5 17. i.g5 [11. �g5 �h6 18. i.b1 f5 19. �a2 Wh8 20. i.£4 (20. 1"fd1 �e8 21. �e8 1"ffe8 22. i.d2 1"!ad8) '&e8 21. �h4 4Je2 22. Wh1 i£lf4 23. �f4oo] �d7 18. �g4 [18. 4Jf6? gf 19. i.£6 �g7 20. �g5 4:le6 21. �g4 h5 22. �g3 �c1 (22 ... i.c7 23. £4<=) '23. i.e5 h4 24. i.c7 hg 25. i.b6 ab 26. fg+; 18. l"!adl!?] Wh8 19. 1"!ad1 �c6 20. 4:lc3 1"!ae8 21. i.b1 [21. 4Jd5 �g6 (21... �g3? 22. fg f5 23. '&h5 g6 24. �h6+-) 22. 4Jf4 (22. 4Jb6? h5-+) �c6= Botvinnik] �e6 22. l"ffel?! [22. �a4 �e2 23. Whl �fg3 24. fg �g4 25. hg 4Jg3 26. Wh2 �fl 27. l"!fl i.e3= Bot vinnik; o22. i.d2 6.23. 1"!fe1;;1;]
11. �g5 �d5 12. f3! Botvinnik; 12 ... [5 13. �c2 ef (13 ... �d4 14. cd �d4 15. Wh1 �a1 16. i.b2 �a2 17. i.c4-+) 14. i.£3 �d4 15. cd �d4 16. �f2 �a1 17. i.h5 g6 18. i.b2 �a2 19. 1"fa1 �b3 20. i.d1�; 9 ... 0-0! 10. ed (10. e5!?) �d5 11. i.d2 4Jb6oo Bot vinnik] 10. 4:le4 0-0?! [10... i.e6 11. a3 i.d6 12. �fg5 i.d5 13. 4:lc3;;l;] 11. i.c4
i.g4 12. a3 i.a5
(diagram)
13. i.a2?! [13. h3 i.£3 14. �f3 �d4=; 13.
�d3! i.b6 (13... i.£3 14. 4:lg5) 14. i.e3 �f5
22... �c8? [22 ... �e1! 23. l"fel 1"!e1 24. Wh2 g6 (24 ... �d6 25. i.d2 f5 26. �h4 1"!e6 27. �d5 4Jc6 28. 4Jb6 ab= Botvin-
Moscow - 1935
215
16. 1dc2 <;fJ£7 17. b4 <;fJh6 18. c5;;l; Smejkal - V. Kovacevic, Zagreb, 198S] 10. �d5 .tf8! 11. 0-0 �d8 12. 'W'c2 [12. �f6!? ld£6 13 . .£tb2;;t] c6
nik) 2S. .£te4 (2S. .i.d2 .£tc7 26. f4 hS-+) .£tc7 26 . .£tf4 (26. g3 hS-+) hS 27. 'W'gS �f3! 28. .£tf3 (28. gf f6) .£td8 29. .£tes ldeS+] 23. �d5 h6? [23... .£tcS 24. b4 1de1 (24... .£td6? 2S. �e3 �e3 26. 'W'c8 1dc8 27. 1dd4+-) 2S. 1de1 .£td6 26. �e3;;t] 24. �b6 ab 25. .£td2+- 1de1 26. 1de1 1dd8 [26 ... 'W'd7 27. .£tc3 1dd8 28. .£td4 �d4 29. 'W'd7+-] 27. .£tc3 'W'c5 28. 'W'e4!? [�29. .£td4; �29. g4; 28. 1dd1 lddS 29 . .£te4 (29. 'W'e4!+-) �e2 30. 'W'e2 �g3 31. .£tg7 Wg7 32. 'W'g4 ldgS 33. 'W'f3 �e4 34. 'W'e4±] 'W'c6 29. 'W'f4 'W'b5 [29... 'W'd7 30. g4 (30 . .£tfS?! W'fS 31. 'W'h4 W'gS 32. W'gs hg 33. 1de7 Wg8 34. .£td4 1dd4 3S. 1db7 1dd6±) �h4 31. .£td4 'W'd4 32. 'W'£7 'W'a4 33. 1de7 'W'd1 34. Wh2 �£3 3S. Wg3+-] 30. Wh2 Wg8 [30 ... 'W'd7 31. ldeS �e7 32. .£td4 �g6 33. 1de8!] 31. 1de5 'W'f1 32. il.f5
�e2
13. de! de [13... 'W'eS?? 14 . .tb2; 13... cd?
·
14. ef de 1S. fg .£tg7 16. ldadl+- I. Rabi novich] 14. .tf8 'W'f8 [14 ... cd?! 1S . .£ta3 de 16. W'c4 .£te6 17. 'W'cs;;t] 15. �f6 1df6
16. ldadl;;!;; �f7 17. 1dd2 .te6 18. 1dfd1 1de8 [18 ... 1dd8 19. 1dd8 �d8 20. W'd2 �f7 21. 'W'aS a6 22. 'W'b6;;t] 19. 'W'c3 .£tc8 [19...
'W'cS 20. �cl e4 21. �e2 aS (21... �eS? 22. b4! I. Rabinovich) 22. �f4 �eS;;t] 20. W'a5 a6 21. �c3 [21. f3 e4 22. f4 1dd6 23. 1dd6 �d6 24. cS �f7=]
33. .th7! Wh8 [33... Wh7 34. 1de2 (34. 'W'e4 �3S. 'W'e2) 'W'e2 3S. 'W'£7 1dg8 36. 'W'rs Wh8 37. W'g6+-; 33 ... W£8 34. .£tb4]
34. 1de2 'W'e2 35. 'W'f7 281
Botvinnik - Ala tortsev
Round 8
1:0
A25
24.02.3S
1. c4 e5 2. �c3 �c6 3. g3 d6 4. .£tg2 f5 5. e3 �f6 6. d4 .£te7 7. �ge2 0-0 8. b3 'W'e8 9 . .£ta3! [�10. �dS il.d8 11. eSt] 1df7! [9... .£td7 10. 0-0 (10. �dS �dS
11. cd �d8 12. 1dc1;;t) �d8 11. 'W'd2 .tc6 12. dS .td7 13. f4 e4 14. �d4 a6 1S. ldacl hS
21... e4! 22. �a4 'W'e7! [22... �eS? 23.
1dd8 (�24. 1de8 'W'e8 2S. 1dd8+-) �d3 (23... �f7 24. 1de8 'W'e8 2S. W'c7±) 24. 1de8 W'e8 2S . .£tn±] 23. 'W'c5 [23. �b6 �es 24. �c8 1dc8 2S. 1dd8 1df8= I. Rabinovich; 23. c5 �eS 24. �b2 1dff8oo] W'c5 24. �c5 �e5= 25. h3 [�26. g4 fg 27. �e4i]
1dff8 26. Wf1 h5 27. h4 Wf7 28. �a4 We7 29. �c3 [29. �b6 .£te6=] .£te6 30.
2 16
Mikhail Bofvinnik. Games 1924-1948
We2 .cfld7 36. Jbh3 g6 37. b4 aS 38. a3 l£le5 39. Wd2 l£lc4 40. Wc3
Wd8 37. £3 ef 38. Jb£3 i£lf3 39. W£3
[39 ... c5 40. t£ld3oo; 39 ... We7 40. t£ld3 .tdS 112 41. W£4 it,e4=] 282 Goglidze - Bot vinnik
Round 9
090
27.02.35
1. d4 i£lf6 2. c4 g6 3. l£lc3 d5 4. i£lf3 it,g7 5. cd i£ld5 6. �b3 l£lc3 7. be 0-0 8. e3 [o8. it,a3 i£ld7 9. e4 c5 10. .td3;;!;] c5 9. it,e2 �c7 [9 ... .cflc6 10. 0-0 l£la5 11. �b5 �c7 12. it,a3 b6 13. ldacloo] 10. 0-0 b6 11. a4 [11. it,b2!? Lk4, d5] l£lc6 [11... .cfld7 - game 275] 12. �a3 .cfla5i 13. i£ld2 Jbb7 [13 ... cd 14. cd e5 15. d5 e4 16.
20. ab ab (20 ... 8c3 21. .cflc5 ab 22. Jbb2!;;!;; 20... 8b4 21. l£lc5 ab 22. 8a8 Jba8 23. .cfld3=) 21. lda8 it,a8 22. de it,e5 23. 8d1 Jbc6! 24. Jba3! (24. .cfld4= Botvinnik; 24... Jba4 25. 8e1 it,d4 26. ed 8d4+) it,a4 25. Jdd8 Wg7 26. �d4 ldc3 27. it,b2 it,d4 28. 8d4=] �b6!? 19. i£la5 [19 . .cflc5 Jbc6 20. it,b2 ed 21. it,d4 it,d4 22. ed �d5 23. �a3 i£lf4 24. it,{3oo] it,dS 20. it,b2?! [o20. Jba6 8d8 21. .tb2 ed 22. it,d4 it,d4 23. ed �f4i ( Botvinnik) 24. ldfe1 Jbg2 (24... �g4 25 . .tnoo) 25. Wg2 �g4 26. wn �h3 21. Wg1 �g4 (27... Jdd5 28. l'da3±) 28. wn=] Jb£8+ 21. �b5 [21. �d2 �c2 22. 8fd1 �d2 23. 8d2 .tb4 24. 8dd1 8c2-+ Bot vinnik] a6 22. �d3 e4 23. �b1 [23. �d1!? it,b4 24. l'dcl �d7 25. l:'da1 (L,..tc1d2) ldc7 26. it,c1 it,c3 27. 8a3+]
it,b2 it,b2 17. �b2;;!;; 13... it,e6 14. Jbb2 Jdfd8 15. ldacl ldac8i Botvinnik] 14. i£lb3 cd 15. cd [15. i£la5!? d3! 16. it,d3 ba 17. it,b2 (17. ldb1 8ab8 18. c4oo) 8fd8 18. 8fd1 Jbe5 19. h3 (19. f4? Jbd6 20. �b3 Jbc5+) it,h2 20. Wh1 (20. wn Jdd3 21. Jdd3 �c4 22. 8d1 it,e4) it,g3!? 21. Wg1 it,h2=] l£lc4 [15... t£lb3 16. �b3 e5 17. Jba3 Jdfc8 18. 8ac1oo] 16. �b4 Jdfc8 17. aS!?
E39
283
17... e5!? [17 ... it,dS!? 18. ab �b6 19. �b6
ab 20. lda8 Jba8 (20... 8a8? 21. e4 8a2 22. 8e1±) 21. i£ld2 b5 22. l£lc4 be 23. it,a3 eS+] 18. ab [18. Jbc4 �c4 19. �c4 8c4
Botvinnik - Lisitsin
Round 10
28.02.35
1. d4 i£lf6 2. c4 e6 3. �c3 it,b4 4. �c2 c5 5. de 0-0 6. i£lf3 �c6 7. e3 [o7. a3
Moscow - 1935
217
�cs 8. �gs] � cs 8. a3 dS 9. b4 �d6 10. cS [10. ed ed 11. �e2oo; 10. �b2!?] i.c7 11. i.b2 'f!le7 [11 ... eS?! 12. ldd1 Bot
vinnik; 12 ... �g4 13. i.e2 (13. 4:ld5? �dS 14. e4 4:ld4! 15. i.d4 �f3 16. gf ed 17. ldd4 �b4!) e4 14. �d4 �d4 15. ldd4 i.e2 16. 'f!lc2 �cS 17. ldd1;t] 12. ldd1 ldd8 13. i.d3?! [13. i.e2=] eS 14. i.e2 [14. e4? �d4 15. 'f!lb1 4:!£3 16. gf d4+] i.g4 15. 4:lg5?! [15. �bS �b8 16. 0-0 a6 17. �e3 e4 18. 4:ld4 'f!le7 (18... 'flieS 19. g3 i.h3? 20. �e6 be 21. �dS+-) 19. g3 i.h3 20. ldfe1oo; 16. h3 i.hSoo] �e2?! [15 ... d4! 16. �bS i.e2 17� 'f!le2 de 18. ldd8 i.d8 19. fe (19. 'W'e3? 4:lg4-+) �dS+] 16. 4:le2 h6 17.
�f3
17 ... d4! [618 ... d3!] 18. e4 [18. ed? e4 19.
�d2 e3 20. fe �g4 21. �fl 'f!lh4!? (21... 'f!lf6-+ Botvinnik; 22. �eg3oo) 22. g3 'fflf 6 23. �e3 'f!lf3 24. 'f!le2!oo] 'f!le6 [18 ... ldae8! 19. 'f!ld3 (19. 0-0 aS! 20. bS �a7) b6! 20. eb i.b6 21. 0-0 aS! 22. ba �a5i Botvinnik; 18 ... 'f!ld7 19. �g3 ldae8 20. 0-0 �e7+] 19. 0-0 �hS 20. �e1 gS? [20... g6! 621... ldf8, 22... fS Botvinnik; 20 ... �e7 21. f4 �f4 22. 4:!£4 ef 23. 4Jf3 d3 24. ldd3 ldd3 25. 'f!ld3 ldd8 26. 'f!le3oo; 20... ldae8 21. �d3oo] 21. 4Jg3! 4Jg7 [21... �g3?! 22. fg!] 22. 4:ld3 �e7 23. f3 ldf8 24. i.c1 ldad8 25. i.d2 Wh7 [25... i.b8!?] 26. ldc1 ldc8 27. 'f!lc4! [27. bS i.b8 28. i.as hS 29. 'f!ld2 h4 30. 4:le2 'f!lg6 31. 8fd1 �e6oo] 'f!ld7?! [27 ... 'f!le4 28. lde4 �e6=] 28. bS!i i.b8 29. a4 �e6 30. ldc2 [30. i.b4!?] i.d6?! [a30... 4:!£4 31. i.£4 gf 32. �h1 (32. 4:le2 fS<=!) fS 33. �hf2;t]
31. 'fflb 4? [31. �hS!? Wh8 (31... Wg6 32.
ed 'f!ld6 33. 'f!la2 lde2 34. 'f!le2 WhS 35. i.b4; 31... �g8 32. 'f!ldS; 31... fS 32. ed! lde4 33. de 'f!le1 34. lde4+-) 32. �f6 'f!ld8 33. i.b4;t; 31. i.b4 �g7 32. ldfcl 'f!le8 33. ed lde4 34. lde4 �g6 35. d7 'f!ld7 36. i.f8 �f8 37. 4:le5±] 4:ic5 32. 4:lc5?! [32. ldeS! ldeS (32... b6 33. lde8! i.b4 34. ldf8 �d2 35. ldf7 Wg8 36. 4:!£5!+-; 32... i.es 33. �eS 'f!le7 34. ldcl±) 33. 4:le5 'f!le8 34. ldcl b6 35. �d3! i.b4 36. lde8 lde8 37. i.b4± Botvinnik; 37 ... �g6 38. i.d6 4:lf4oo] ldcS 33. ldcS b6 34. 'f!lc4 [34. ldeS?! �b4 (34 ... �eS 35. f4 gf 36. �f4 �f4 37. ldf4 d3 38. ldf2;t) 35. i.b4 d3! (35... lde8 36. i.e7 he7 37. lddS=) 36. i.e7 'f!ld4 37. Wh1 'flieS 38. �f8 d2 39. ldd1 'f!ld4! (39 ... 'f!le3 40. 4:ln 'f!lcl 41. �e3 'f!le3 42. �fl 'f!lcl=) 40. �fl 'fflf 2 41. h3 'f!le1 42. ldd2 'f!lfl 43. Wh2 'f!la1 44. ldd7 'flieS (44... Wg8 45. i.e7 'f!la4 46. i.£6= Botvinnik ) 45. Wh1 'f!le8-+] i.cS+ 35. 'f!l d3 ldc8
36. ldcl i.d6 37. 4:le2 ldcl 38. �c1 fS?!
[38... 'f!le6 39. 'f!le2 g4+] 39. 4:le2 i.cS 40.
41. h3 £4 42. 'f!lc4 Wf6 43. 4:lc1 'f!le6 44. 'f!lc2 hS 45. �d3 �d6 46. i.e1 'f!lc8 47. 'f!lb3 'f!le6 48. 'f!lc2 Wf7 49. i.b4! [49. We2 g4 50. hg hg 51. i.h4 �g6 52. �e1 g3+] W£6 [49... �b4 50. �b4
'f!le8 (50... g4 51. hg hg 52. fg 'f!lg4 53. 4:le6) 51. 'f!le8 (51. 4:le6 �e6 52. be We7 53. 'f!l e4 'f!l e6-+) 4:le8 52. 4:le6 We6 53. 4Jd8 We7 54. 4:le6 Wd6 55. �d8<=!] 50.
21 8
We1 �b4 51. fJb4 g4 52. hg hg 53. fg
[53. 'fllc 1 gf 54. gf 'f!ib3 55. fJc6oo Bot vinnik; 55 ... 'f!le3 56. Wd1 'f!i£3 51. Wd2 'f!lc3+] 'f!ig4 54. 'f!/f2 [54. fJc6 'f!/g3 55. Wct1 £3 56. fJe7 (56. gf 'f!/f3 s1. Wcl ct3 58. 'f!lc4 'flle2-+) fg-+]
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
We6 87. WbS Wct6 88. Wc4 a4 89. Wb4 bS 90. Wa3 WcS 91. Wb2 b4 92. Wb1 Wc4 93. Wb2 b3) Wes 85. flct4:;=] 79. Wf2 Wh4 80. Wg2 d3 [80 ... .f:lcs! 81. .f:leS .f:la4 82. .f:lc6 d3 83. Wf2 .f:lc3 84. We1 .f:lbs (84... Wg3 85. .fJct4) 85. Wd2 Wg3+] 81. Wf2 Wh3 82. i£ld2 l£lc5 83.
flc4 l£la4 84. .f:le5 d2 85. We2 .f:lc3 86. Wd2 .f:lb5 87. .f:lc6 Wg3 88. We2 a5 [88... .f:lc3 89. Wct3 Wf3? 90. .fJct4!+-] 89. e5 .f:lc7 90. .fJd4 b5 [90... a4!? 91. e6 a3
92. e7 a2 93 . .f:lb3 l£le8 94. i£la1 .fJd6 95. flc2 Wh4 96. Wct3 Wgs 97. Wc3 W£6 98. Wb2 We7 99. Wa2= Botvinnik; 99... We6 100. Wb3 wcts 101. l£le1! Wct4 102. i£lg2 WeS 103. Wb4 WfS 104. Wa4=] 91. e6 a4
54... We6? [54 ... 'f!/g3! 55. 'f!lg3 fg 56. We2 fJg6 s1. .fJct s (57. Wf3 .f:l£4 58. Wg3 d3 59. .fJa2 d2 60. .f:lc3 .f:le2-+) WgS 58. Wf3 Wh4! 59. .fJM fl£4 60. .f:lc6 ct3-+ Botvinnik] 55. 'fll f 3 'f!/f3?! [oss... 'f!/g3] 56. gf+ Wd6 57. Wd2 .f:lg6 [57 ... Wcs 58. .f:lct3] 58. Wd3 .fJf8 [58... WcS 59. .f:la6] 59. Wc4 .fJe6 60 . .f:ld3 .f:lg5 [60... .f:lcS 61. .f:lcs be 62. aS!= Botvinnik] 61. fle1 We6 62. Wd3? [o62. Wb4 flh3 63. .f:lct3] Wd6?! [62 ... flh3 63. We2 (63. Wc4 fl£2 64. Wb3 Wct7 65. Wc4 Wct6 66. Wb3 ct3 67. Wc3 Wcs 68. flg2 flct1 69. Wd3 .f:lb2-+) Wd6 64. .f:lct3 .f:lgs (L..f:le6c5-+) 65. .f:lb2!] 63. Wc4 .fJh3 64. .f:ld3 flg1 65 . .f:le1 We6 66. Wd3? [66. Wb4 Wf6 (66... fle2 67. Wb3 .f:lg3 68. .f:lct3 fln 69. Wc2=) 67. Wc4 WgS 68. WdS Wh4 69. Wes Wg3 10. Wct4 .fJ£3 11. fl£3 W£3 12. eS= Botvinnik] flh3 67. Wd2 [67. Wc4 fl£2] Wf6 68. Wd3 We6 69. We2 Wd6 70. .f:ld3 .fJg5 71. flb2! .fJf7! [71... WcS 12 . .fJd3; 11... fle6 72 . .fJc4] 72. .f:ld3
.f:ld8 73. .fJb2 flb7 74. Wd1 flc5 75. Wc2 We6 76. Wd1 Wf6 77. We2 Wg5 78. flc4 [78. W£2? Wh4 79. Wg2 ct3 80. W£2 ct2 81. We2 Wg3] .f:ld7 [78... .f:la4 79.
.fJeS .f:lc3 80. Wd3 .fJbS 81. Wc4 .f:lc7 82. .fJc6 aS 83. .fJd4 Wf6l Botvinnik; 84. .fJe2 (84. .fJbS? .fJbS 85. WbS WeS 86. Wa4
92. e7 b4 93. flc2 b3 94. l£la3 .fJe8 95. flc4 Wg2 [95 ... b2 96 . .f:la3 (96. .fJb2??
a3-+) Wh4 97. Wct3 Wgs 98. Wc2 Wf6 99. Wb2 We7 100. i£lb5 i£ld6 101. .f:lc3 .f:lc4 102. Wa2 Wf6 103 . .f:la4 .fJd2 104. .f:lc3 i£lf3 105. fle2=] 96. l£la3 Wg3 97.
.f:lc4 Wg2 98. .f:la3 Wg3 99. flc4 b2 100. .f:la3 Wh3 101. i£lb1 Wh4 102. Wd3 Wh3 103. We2 l£lc7 104. l£la3 Wh4 105. Wd2 Wg5 106. Wc2 Wf6 107. .f:lb5 0:1 C18
284 Ragozin - Bot vinnik
Round 11
1.03.35
1. d4 e6 2. e4 d5 3 . .fJc3 �b4 4. e5 c5 5. a3 �c3 6. be .fJe7 7. 'f!/g4 cd 8. cd [8. 'f!lg1 - game 504] 'fll c 7 9. 'f!/d1? [9.
�d2 'fllc 2 10. 'f!lg1 b'fg8 11. 'fllh 6 .f:lbc6 12. fl£3 b'fg4:j:; 9. Wd2!? I. Rabinovich; 9. b'fa2 flfS 10 . .fJ£3 .f:lc6 11. �b2 hSoo] 'f!/c3 10. �d2 'f!/d4 11. .fJf3 'f!/e4 12. �e3 [12. �e2 .f:lbc6 13. �c3 ·flfS!? (13 ... .f:lg6 14. 0-0 0-0::j:) 14. 0-0?! .f:le3!] flf5 13. �b5 [13. 'f!id2 .fJe3 14. fe+] �d7 14. 'f!/d3 .fJe3
15. fe
(diagram)
15 ... �b5! [15 ... 'f!id3+] 16. 'f!/b5 i£ld7 17 . 0-0 [11. 'f!ib1 'f!le3 18. Wd1 b'fb8 19. 'f!lc1 We7!? 20. 'f!id6 Wd8 .6.b'fb6-+] 'f!/e3 18.
Moscow - 1935
219
17. i.b3 He8= Tal - Dvoretsky, Wijk aan Zee, 1976] 10. e4 �e5! 11. i.e2 �g6 12. i.£2 �d7 [12 ...
17. \¥/d2
Wh1 'W'e5 [18 ... 'W'b6 19. �a4 'W'e6 20. 'W'g4] 19. 'W'a4 [19. 'W'e5 �e5 20. �g5
0-0-+; 19. 'W'b7!? l"rb8 20. 'W'a6 0-0 21. 'W'd3] 'W'e4! 20. '&e4 de 21. l"rad1 [21. l"rab1 b6-+] We7 22. l"rd4 l"rae8 23. h4 [23. Wg1 l"re5 24. b'rfd1 �b6-+] b5 24.
He4 ge5 25. Wh2 h6 26. Wh3 Hhe8 27. l"rfe1 l"rd5 28. h5 l"ree5 29. g4 a5 30. \¥/g3 �b8! 31. g5 [31. \¥/£4 �e6 32. l"rg1 b4-+] hg 32. b'rg4 �e6 33. gg5 \¥1£8 34. h6 gh 35. l"rh5
A28 Bot vinnik - Pirc
Round 12
2.03.35
1. e4 �f6 2. �e3 e5 3. �f3 �e6 4. d4 ed 5. �d4 i.b4 6. i.g5 h6 7. i.h4 i.e3 8. be d6 [8... �e5?! 9. f4 �g6 (9... �e4?
10. e4 �e3 11. 'W'e2 4'tn 12. e5 0-0 13. �f5+-) 10. i.£6 'W'£6 11. g3 0-0 12. i.g2;\;] 9. f3 [9. �e6!? be 10. e5 'W'e7 11. e3 'W'e5 (11 ... de 12. "W'£3;\;) 12. 'W'd4 �e4 13. ed ed 14. bel i.e6 15. i.d3 (15. f3 g5!oo) �e5 16. i.b1 \¥/d7! (16... 0-0?? 17. i.e7+-) 17. l"rd1 (17. 'W'b4 l'ihb8 18. 'W'a3 i.e4 19. i.g3 'W'd5oo) 'W'd4 18. Hd4 b'rhb8 19. 0-0 l"rb2 20. i.g3;\; Smirin - Tiviakov, Rostov, 1993] 0-0 [9 ... �e5 10. e4 �g6 11. i.£2 0-0 12. "W'd2 e6 13. i.e2 d5 14. ed ed 15. 0-0 d e (15... i.d7 16. 1'=tab1 h6 17. )':"(fe1 r:l:e8 18. i.g3 de 19. i.e4 l"re1 20. l"re1;\; Lengyel Spassky, Amsterdam, 1964) 16. i.e4 i.d7
17... hrad8 [17 ... �f4 18. i.n i.e4 19. g3 i.fl 20. l'ihfl �e4 21. \¥/cl! (21. \¥/e2 �h3 22. �b1? Hab8 23. �e5 hrb2 24. \¥/d3 �e5 25. \¥/e3 �f2 26. hrf2 �e4-+) �e6 (21... �e2? 22. \¥/e2 hrfd8 23. �d3 hrd7 24. hrae1 hrad8 25. hre2 Hd3 26. i.d4±) 22. �b1 gfb8 23. �e5 (23. hrb1 �d8 24. Hb4 �e5oo) �e5 24. i.e5;\;] 18. i.d4 i.e8 [,0.�£4] 19. g3 f5?! [o19 ... �d7 20. �b3 e5 21. i.e3 b6 Belavenets; 19... �a8!? 20. \¥/e2 b6 21. �b3 e5 22. i.e3 �e7oo] 20. \¥/e2?! [o20. ef hrf5 21. We2 (t0.22. i.d3!) �e7 (21... �d1? 22. �e6 l"re8 23. i.e4!) 22. f4! �e6 23. i.£2 Belavenets; 23... hrfd5 24. hrad1 gd1 25. gd1 Hd1 26. �d1 �d5 27. i.£3 �ee7 28. e4 �b4 29. \¥/e3 �be6;\;] (diagram)
20... fe! 21. fe [21. �e4 �f5 22. i.d3
�d7 23. f4 b6 t0.24... e5 Belavenets] Hd6?! [21... hrde8 22. i.h5 \¥/h7 t0.�e4e5oo] 22. hraeli He8 23. hrhfl? [23. i.h5!? l"red8 (23 ... �c4?! 24. e5 l"rb6 25. �d3 hra6 26. �b4 l"rae6 27. �d5±) 24. e5 He6;\;; 23. e5!? Hdd8 (23... �e5? 24. i.d3 hrd5 25. i.e4 hrdd8 26. i.e5 l"re5 27. i.h7 \¥/h7 28. l"re5±) 24. i.h5 \¥/h7;\;] �e5= 24. �h5 g6 25. i.e2 4'ibd7 [25... �be4 26. i.e4 �e4 27. e5 l"re6 28. �e4 i.£5 29. g4 i.e4 30. l"re4 l"ree6 31. l'ife1 b6 32.
220
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
12. '@'£2 . [12. tf:lgs (613. �£7, 14. '@'£2) it.g6 13. e6?! f6 14. tf:lh3 i.d6-+ I. Rabi novich]
12... i.£5! 13. �h4 i.e6 [13... i.e4 14.
i.e2 i.e7 1S. 0-0 f6 16. �fS 0-0 I. Rabino vich] 14. i.d3 �d7 15. 0-0 �aS 16.
�f5 0-0-0 17. '@'e2 '@'c6 18. l"'rb1 h6
28. tf:lc4! l"'rde6 29. i.e5 �e5 30. �e3!? [30. �eS l"'reS 31. i.c4 i.e6 32. i.e6 l"'r8e6 33. Wd3 l"'rd6 34. We3 (34. Wc2 c4+) l"'rde6 3S. Wd3=] i. b7 31. �d5 l"'rf8 112 286
Kan - Bot vinnik
Round 13
C29
S.03.3S
1. e4 e5 2. tf:lc3 �f6 3. f4 d5 4. fe �e4 5. tf:l£3 �c6 6. �e2?! [6. i.bS] i.£5 7. '@'b5 tf:lc5 [68 ... i.d3! 9. i.d3 a6!
I. Rabinovich; 7 ... a6! 8. '@'b7 (8. '@'dS �b4!+) �b4 9. �e4 l"'rb8 (9... de 10. �d4! l"'rb8 11. �a7 i.cS! 12. '@'cS '@'d4 13. '@'d4 �c2 14. Wf2 tf:ld4+ Panov) 10. �a7 �c2 11. Wd1 i.e4+] 8. d4 a6 9. �e2 �e4 [9... �e6 10. i.e3 tf:lb4 11. l"'rcl cS 12. '@'£2 l"'rc8 13. a3 �c6oo] 10. �e3 tf:lc3 11. be i.c2
[18... �c4? 19. i.gS! l"'re8 20. l"'rb3 Wb8 21. l"'rfb1 �aS 22. i.a6 �b3 23. l"'rb3 i.fS (23... i.c8 24. i.b5) 24. i.b7 '@'b7 25. l"'rb7 Wb7 26. �bS 627. '@'e8+- I. Rabinovich ] 19. i.d2 �c4 20. �e3 [20. l"'rb3 Wb8 21. l"'rfb1 �aS 22. l"'r3b2 (22. l"'rb7 �b7 23. i.a6 i.c8-+; 22. i.a6 �b3 23. i.bS '@'b6 24. l"'rb3 i.c8-+) i.a3+ I. Rabinovich] �e3 [20 ... Wb8!?; 20... i.e7!? 21. �c2 (21. ldb3 Wb8 22. l"'rfb1 �aS+; 21. �fS i.fS 22. it.fS Wb8; 21. �c4 de 22. i.e4 i.dS 23. i.dS '@'dS 24. '@'g4 Wb8-+) £6! 22. tf:lb4 '@'d7 23. l"'rb3 (23. ef i.£6 24. l"'rb3 i.g4! 2S. '@'£2 l"'rhf8 26. b'rfb1?! i.gS-+) fe 24. l"'rfb1 i.b4! 2S. l'rb4 b6+ I. Rabinovich] 21. i.e3 (diagram)
21 ... �c3? [21... i.e7 22. a4 �a4 23. c4
de 24, i.e4 c6 2S. l"'rb6 (2S. �b2 �b3! 26. �e2 �a4=) i.b4 �aS; 23. b'rb2 �c6 �24 ... Wd7; 624... bS; 23. l"'ra1 �c6 24. l"'ra6 ba 2S. i.a6 Wb8 26. �b2 (26. l"'rbl Wa7 27. l"'ra1 Wb8=) �b6 27. '@'a2 i.c8 28. b'rb1 b'rd7 29. b'rb6 cboo; 22. '@'b2 Wb8! (22... bS? 23. a4 ba 24. '@'e2) 23. �b3 Wa8 24. b'rb2 b'rhf8 2S. gfb1 l"'rb8 26. a4 fS 27. i.bS! '@'b6 28. '@'a2 �a7 (28... ab 29. ab �a7 30. l"ral!+-) 29. i.fl gS 30. i.£2 hS 31. c4! c6 (31... de? 32. dS) 32. cS h4 33.
Moscow - 1935
221
.f:la4! [12.
[13... i.d4!? 14.
I'.1b6 g4oo; 22. I'.1b3 '@'a4 (22... Wd7? 23. I'.1fb1 I'.1b8 24. �a6) 23. I'.1fb1 bS 24. �c2 (24. I'.\bS? ab 2S. �bS '@'a8) '@'as 2S. a4 c6 26. ab ab 27. '@'fl Wc7oo I. Rabino vich] 22. J"'.\fe1 '@'aS [22... '@'a3 23. I'.1b3 '@'aS (23 ... '@'a4 24. �b2 bS 2S. '@'c3 I'.\d7 26. '@'c6 Wd8 27. '@'a8 We7 28. I'.\c6 '@'a2 29. I'.\bS+-) 24. '@'b2 bS 2S. a4--+] 23. '@'e2 e6 [23 ... I'.\d7 24. i.d2 '@'a3 2S. I'.1b7! '@'cl (2s ... Wb7 26. '@'c6 Wb8 21. I'.\bl+-) 26. �cl Wb7 27. '@'a4+-] 24. �d2 '@'e7 25. '@'a4 [2S. �a6!? ba 26. �aS '@'d7 27. '@'b3 '@'a7 28. '@'a4+-] I'.\d7 [2S... Wd7 26. �aS bS (26 ... '@'c8 27. i.d8 Wd8 28. �a6! ba 29. I'.\c6+- I. Rabinovich) 27. I'.\bS! (27. �c7 ba 28. �d8 Wd8 29. I'.\c6+-) ab 28. �bS+-] 26. i.a6 1 :0 287
EOO Bot vinnik - Lasker
Round 14
6.03.3S
17. �a3! [17. �b2 I'.\c7] I'.\e8 18. �b2 .f:lee4 19. I'.\fel g5 [19 ... .flgS 20. I'.\eS (20.
f4!) I'.\eS 21. �eS
1. d4 d5 2. e4 de 3. .f:l£3 .f:l£6 4. '@'a4 .f:lbd7 5. '@'e4 e6 6. g3 e5 7. de �e5 [7 ... .f:lcS!? 8. .flc3 �d7 9 . .f:leS I'.\c8] 8. �g2 0-0 [8 ... '@'c7 9. �e3 '@'aS (9 ... bS!
So!oviov) 10. �d2 '@'b6 11. 0-0 '@'b2 12. .f:lc3 '@'b4 (12 ... '@'c2 Soloviov) 13. '@'b4 �b4 14. .flbS± Botvinnik; 9 . .f:lbd2 0-0 10. 0-0 a6 11. '@'h4 bS 12. t2lgS �b7 13. .:2lde4 h6! 14. .f:lcS .f:lcS (14 ... hg 1S. �gS .flcS 16. �£6 gf 11. '@'g4 Wh8 18. �hs Wg7 19. J"'.\fcl±) 1S.
29.
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
222
l'db5 l'dd1 33. Wf2 l'dd2=; 30. �e5!
• • ••• • �• B w:'� . B i �� §Lu�
-. :�d��. %� � f"'''�
;)no� A �� -, • �• �� "1� A ;}'dd b$$ b. 0{/;'f; -
�
-%%
��
-
m� .!=!. %m:.;
��
:0:--;::::;
• • B l1 m l1 B /5 "BB 'M"'BB"'rwt� B - f{;;;; � $ $
,
�
34 ... 8e5! [34 ... Wh7!? 35. h4 Wg6 36. .ie7 (36. .ib2 b'rd8i) 8e6! 37. h5 Wg7 38. .ia3 £6 Botvinnik] 35. aJ Wh7 [35 ... b'ra5 36. .ib2] 36. Wft Wg6 37. .ib2 8e7 [o37... b're6 38 . .ie5 (38. h4? gh 39. f4 f5) �e5 39. b'rd4
f'!£4] �f4! [41... Wg5 42. b're4 Wf5 43. .ie5!; 41... f'Jg5 42. .icl L.43. .ie3; 41... ldd7!?] 42. ldh7 [42. .i£6 lde4 43. dh7 8e7]
42 ... We6? [42... Wg5! 4.1. .ie5 (43 . .icl b're4) b're4 44. 8£7 b'rcl 45. Wf2 f'!d3 46. We3 f'!e5 47. f4 Wg6-+ Bolvinnik] 43. .icl! f'!g6 [43 ...
b'rf6 We4 50. g6!
54. Wcl W£4 55. b're6=) 54. We3 l'db7 55. l'dg8= Botvinnik] 112
C49 288 Bogatyrchuk - Botvinnik Round 15
7.03.35
1. e4 e5 2. �fJ f'!e6 3. �eJ 4Jf6 4. .ibS .ib4 5. 0-0 0-0 6. dJ d6 7 . .igS .ieJ 8. be "ff! e 7 [8 ... f'le7 9. iflh4; 8 ... h6
9. .ih4 .ig4 10. h3; 8 ... ild7 L.�e1 Keres] 9. b'rel a6 [o9 ... !fld8 - game 371] 10 . .ie4 [10 . .ie6!? be 11. f'ld2 h6 12 . .ih4 g5 13 . .ig3 .ie6 14. d4 �d1 15. "ffl h 5�] �aS [10 ... .ig4 11. h3 .if3 12. "ffl f 3 h6 13 . .icl f'!a5 14 . .ib3 f'!b3 15. ab� Nedeljkovie Udoveie, Belgrade, 1948] 11. f'!d2 h6 12. .ih4 .ie6 [12... g5 13 . .ig3 .ig4 14. f3 f'!e4 15.
223
Moscow - 1935
.fJb3 14. ab g5 [o14... i.d7!? 15. d4 �e6 16. d5 �e7 6g5 Bogatyrehuk] 15. i.g3 .fJe8 [15 ... .fJd7 16. d4 f6 17. �h5 �g7 18. .fJe4;;l;;] 16. d4 £6 17. �f1!? [17. f3 .fJg7 18. i.f2 �h5 19. g3;;!;; Bogatyrehuk] .fJg7 18. e4 .8ad8 19. �e3 �£7
20. l"'le2! [6.8d2] �g6 [20... .fJ h5!? 21.
.8d2 ed 22 . .8d4 f5 23. ef .fJg3 24. hg i.£5] 21. £3 .8d7?! [21... .fJh5 22 . .8ct2 .fJ£4? (22 ... .8de8!;;l;) 23. de fe 24. e5-+ Bo gatyrehuk] 22. l"'!d2 ed [22 ... l"'!fd8 23. �e2 6l"'lad1] 23. l"'!d4 l"'!e7 [23 ... f5 24. i.el!? l"'!e8 25. i.e3 i.f7 (6fe) 26. l"'ld2!? fe 27 . .fJg4-+]
i.e1 l"'le1 33. Wf2 l"'!e6 34. �f3±] 31 . .fJ£6 W£7 [31... Wh8 32. ed±] 32. ed l"'!d8 [32... l"'le2 33. �h5 .fJ£5 34. �g3 l"'le2 35. �f5 it.£5 36. l"'lf5 We6 37. l"'lf6 We7 38. i.a1 l"'lcl 39. l"'!fl+- Bogatyrehuk] 33. .fJd5 .fJ£5 [33... Wg6 34 . .fJe7 Wh7 35. l"'l£7+-]
34. g4 l"'!e8 35. gf l"'le2 36. l"'l£3 l"'le2 37. i.e1 g4 38. l"'l£1 [38 ... l"'lb2 39. i.c3
l"'!b3 40. l"'!e1! �f5 41. l"'!e7 Wg8 (41... Wg6 42. l"'!g7 Wh5 43. .fJ£4 Wh4 44. i.£6) 42. i.g7! Wh7 43. �f8 Wg8 44. i.h6+- Bo gatyrehuk] 1:0 A13
289 Bot vinnik - cbehover
Round 16
8.03.35
1 .fJ£3 d5 2. e4 e6 3. b3 �£6 4. i.b2 �e7 5. e3 0-0 6. �e2 e6 [6 ... de!? 7. i.e4 e5=] 7. 0-0 �bd7 8. �e3 [8. d3 b6 9 . .fJbd2 i.b7 10. l"'lcl l"'!e8 11. l"'le2 �d6 12. .
24. i.e1! [625. g4; 24 . .fJd5 i.d5 25. ed f5;::::! ] £5 25. �e3 Bfe8 26. �d3 �e8 27. l"'lf1! [27. �d5 IJ.£7 6e5; 6.fJe6] fe? [27... Wh7?! 28. i.b2 (6 �e3, .fJd5) fe?! 29. l"'!e4 .8e4 30. fe l"'!e4 31. .fJd5 l"'!e6?! 32. l"'lf7+- Bogatyrehuk; 27... l"'lf7! 28. ef (28. l"'!d1 fe 29. l"'le4 l"'!e4 30. fe �e6oo) i.f5 29. .fJ£5 �f5oo] 28. l"'!e4 l"'!e4 29. fe �e4 (diagram)
30. .fJd5! �d3 [30... .fJh5 31. l"'le1 �e1 32.
�a1 �e7 13. �d4 i.b8 14. ed �d5 15. .fJ4f3 e5 16 . .fJe4 l"'lfe8 17. g3 c5= Gutman - Bode, Forli, 1990] a6 [8 ... b6 6�b7] 9. �d4 de [9 ... e5!? 10. .fJe2 (10. �f3 de 11. be b6oo) de (10... b6 11. ed ed 12. d4 �b7 13. �f3;;!;; ) 11. be b6 12. �f3oo] 10. be �e5?! [6e5; 10 ... l"'!e8 11. f4 e5 12. �f5 �f8 13. fe .fJe5 14. d4;;l;; o10... e5 11. �b3 b6oo] 11. £4 �e7 12. �f3 l"'!d8 [12... b5 13. a3;;!;; ] 13. �e2 �ed7 [13... i.d7? 14. d4+-] 14. d4 e5 15. �e5 b6 16. i.d3 ed [16 ... lil b7?! 17. d5! �e5 (17... ed 18. �d5 �d5 19. ed �e5 20. �h7 Wh8 21. �e5 i.d6 22. �b2 �d5 23. �f5+-; 17 ...
224
l"'fae8 18.
22. �g5! [22. £5 i.d6 23. �f4l] hg 23. fg �8d7? [23...
�h1 26.
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
29. Wg2 l"'fd3 30. l"'f£6 gf 31. 'W'£6 Wg8 32. 'W'e6 Wh8 33. 'W'£6 l"'fg1 34. 'W'h4 Wg8-+; 21. l"'f£6 gf 28. 'W'h3 We8 29. i.£5 i.£8 30. g7! i.g7 31. de r!d2 32. 'W'h5 Wd8 33. l"'fdl+-; 28... i.b4 29. l"'fe1! i.g2!? 30. Wg2 (30. 'W'g2
29. i.e6
[31. 'W'e7 i.g2-+] Wg8
32. l"'ff6! i.£6 33. 'W'h7 [33. l"'fe1 �e5 34. de+-] Wf8 34. l"'fe1 �e5 35. �h8 [35. de We8 36. e6 'W'£4 37. 'W'g8 'W'£8 38. 'W'£7+-] We7 36. 'W'g7 Wd6 37. 'W'e5
Wd7 38. 'W'£5 Wc6 39. d5 Wc5 40. �a3 Wc4 41. 'W'e4 Wc3 42. i.b4 Wb2 43. 'W'b1 1:0
Moscow - 1935 290 Lilienthal - Bot vinnik
Round 17
E24
11.03.3S
1. d4
[8. i.d3 de 9. i.e4 "W/e7 10. 'We2 ed 11. ed i.d7 12. i.d2 4:le6 13. .!"rcl ldae8oo] 4Jd5 9. i.d2?! [9.
13. i.e4
.
225
4:lf6 16. �d3 [16. 'W'd8 l'dd8 17. �e2 4JdS 18. Wf2
[/� m.am • m • m ��f" • iB i •'"g i B """'� �. • • . •••••••• � -�� � � �� 4JB-!! �R ��• -" "�� " %'§J'�
'
;:{!""�
"
"
18. 4:ld4! 4:ld5 [18... 'W'd4? 19. i.h7+-] 19. i.e4 4:le3 20. 'W'e3 £5+ 21. 0-0 [21. 4Jrs
�fS 22. 'W'b6 ab 23. 0-0 �e4 24. fe l'de4 2S. l'dfb1= Lilienthal; 2S... .!"re6 26. l'db3 l'df8 27. l'dab1 l'dff6+] fe 22. fe l'dd8 23.
g6
112 B33
291 Bot vinnik - Flohr
Round 18
13... 4:le4?! [13...
12.03.3S
1. e4 e5 2. 4:lf3
226
Rabinovich] 13. �d4 i,£1 14. l"!h£1 �d7 [615 ... e5] 15. i,eJ [15. i,c7 l"!c8 16. i,as l"!a8 17. �b3 (17. b4? b6) �c5! 18. �c5 i,cs 6We7 I. Rabinovich] i,c5 [.0.16 ... We7, 17 ... l"!hd8]- 16. l"!£2 We7 17. l"!fd2
l"!hd8
Mikhail Bofvinnik. Games 1924-1948
21. i,h4!? [21. e5 ,td4 (21... h6? 22. ef hg 23. fg We7 24. �c6+-) 22. l"!d4 (22. cd?! l"!d5! 23. i,£6 gf 24. ef l"rf5+) l"!d4 23. gd4 �d7= I. Rabinovich] i,c7 22. i,g3 [22. i,£6!? gf 23. g3 We7 24. f4 i,b6 25. Wc2;;!;] i,g3 23. hg We7 24. g4 h6 25. �c2 l"!d2 26. 8d2 �d7 [26... 8d8 27. 8d8 Wd8 28. �a3 b6 29. �c4 �d7 (29 ... Wc7? 30. �e5±) 30. Wc2 Wc7=] 27. �e3
�b6
1/2
292
079
L Rabinovich - Botvinnik Round 19
18. c3 [.0.19. b3, 20. Wc2; 18. e5 i,d4?! 19.
i,d4 c5 20. �c3 b6 21. :"rd6±; 18 ... �a7?! 19. i,gs f6 20. ef gf 21. i,h4±; 18... �e5 19. �c6 �c6 20. 1l,c5 We8 21. l"!d8 �d8 (21... l"!d8 22. l"!d8 �d8 23. i,b6;;!;) 22. i,b6;;!;; 18 ... We8 19. i,gs (19. f4?! �b6 20. b3?! �d5-+) 11.e7 20. 1l,e7 We7 21. �b3!co I. Rabinovich; 21. f4? �c5+] We8 19. b3 i,b6!? [19... e5?! 20. �f5 i,e3 21. �e3 �c5 22. Wc2 l"rd2 23. l"rd2 f6 24. �c4;;!;] 20. i,g5 �£6 [20... f6!? 21. �e6 fg 22. �g7 We7 23. �f5 We8!= 24. �d6 We7 25. �b7? i,e3+ I. Rabinovich]
14.03.35
1. d4 41£6 2. c4 g6 3. g3 c6 4. i,g2 d5 5. cd cd 6. �£3 i,g7 7. 0-0 0-0 8. �c3 �e4 9. 'W'b3 [9. �e4 de 10. �e5 (10. �g5 'W'd4 11. 'W'd4 i,d4=) 'W'd5 (10 ... f6 11. 'W'b3 e6 12. �c4 �c6 13. e3 f5 14. �d2 8b8 15. a4 i,d7 16. 'W'a3 8e8 17. aS �f8 18. 'W'a2;;!; Ribli - Andersson, Clermont Ferrand, 1989) 11. i,e3 (11. b3 �c6 12. �c6 'W'c6 13. i,b2 8d8 14. 'W'cl 'W'b6 15. i,e4 i,d4 16. i,d4 8d4= Hubner - Bac rot, Berlin, 1998) �d7 12. �d3 �f6 13. 'W'a4 �g4 14. �f4 'W'd6co Granda - Kra senkov, Madrid, 1998] �c3 10. be �c6
11. �d2! e6 12. i,a3 8e8 13. e4 �a5 14. 'W'c2 [14. 'W'b4 de 15. i,e4 e5 16. d5 i,h3 17. l"rfd1 f5oo] b6 15. 8fe1 i,b7 16. 8ad1 [16. e5!?] 8c8 17. e5 'W'd7 [17 ... i,a6 18. i,b4 �c6 19. 'W'a4! I. Rabinovich]
18. i,£1! i,c6 19. 8b1 i,a4 20. 'W'd3 i,c6 21. 'W'e3 i,b7 22. i,b5 i,c6 23. i,a6 �b7 [23 ... 8c7? 24. i,d6] 24. i,b5 112
Moscow
-
1936
227
MOSCOW
-
1 936
International Toumament May 1 4
2 93
COl Lasker - Bot vinnik
Round 1
14.05.36
1. e4 e6 2. d4 dS 3. .fle3 j,b4 4. ed ed 5.
�e1 B. �e3 �f6 9. h3 �h5 10. g4 �g6 11. �eS;;l;; Botvinnik; 7 ... 'ffl e 1 B. �e3 �f3?! 9. 'filf3 �d4 10. 'ft!d5 j,c3 11. be �c6 12. 0-0
�fel �fe8 16. �g3 f6 17. �e8 �e8 18. �el Wf7 19. Wfl �el 20. �el �d8 21. �e2 �e6 22. e4 .fle7 [L'-.23 ... �f5] 23.
-
June 8
f3 eS [o23 ... �f5 24. �f2 'fi!d6] 24. de �eS 25. 'ft!e3 �fS 26 . .fle3 'ft!d7 [26... 'ft!d3 21. 'ft!d3 .fld3 2B. cdoo] 27. ed
2 94 Riumin - Botvinnik
Round 2
15.05.36
1. e4 eS 2 . .fl£3 �e6 3. �bS a6 4. �a4 �f6 5. 0-0 �e7 6. �el bS 7. ii.b3 d6 8. e3 0-0 9. d3 .flaS 10. �e2 eS 11. .flbd2 �e6 12. �fl 'ft!e7 [12... �eB 13.
'iS)
228
Mikhail Bofvinnik. Games 1924-1948
16. flgs fld8 17. flg4 <£lg4 18. 'W'g4 e4 19. §d6+-] 43. hiba6 fle5 44. hia7 hia7 de be 20. ila4;l;] ile6 16.
�
@
229
Moscow - 1936 295
A30 Botvinnik - Lilienthal
Round 3
16.05.36
1. �£3 fl£6 2. c4 b6 3. g3 i,b7 4. i,g2 c5 5. 0-0 g6 6. d4 cd 7. �d4 [7. �d4
�c6 8. �f4 (8. �d1 i,g7 9. flc3 <£la5 Botvinnik) i,g7 9. �c3 0-0 10. l'dd1oo] i,g2 8. Wg2 i,g7 [o8. .. �c8 9. b3 �b7 10. f3 d5 Botvinnik] 9. <£lc3 0-0 [9 ... �c8 10. b3 �b7 11. f3 d5 (11... flc6 12. i,b2 0-0 13. e4;:l;) 12. cd fld5 13. fld5 �d5 14. i,b2 <£lc6 15. �c6 �d1 16. ldad1 i,b2 17. l'dd2 i,£6 18. l'dfd1;:l;] 10. e4 flc6 [10... �c7 11. b3 (11. �e2 flc6oo) �e4 12. fle4 �e5oo] 11. i,e3 �c8 [11... flg4 12. �g4 �d4 13. ldadll Botvinnik; 13... fle6=] 12. b3 �b7 13. £3 l'dfd8 [13 ... a6!? 14. �d2 d6 L'-.15... �d4, 16... b5] 14. l'dcl ldac8 [14... a6!?] 15. �d2 a6 [15... e6?! (L'ld5) 16. l'dfd1 d5 17. ed ed 18. �c6 l'dc6 19. cd (19. i,g5± Bolvinnik; 19... d4 20. �e2 ldcd6oo) fld5 20. fld5 ldcd6 21. ldc7+-] 16. l'dfd1 fld4 [16... b5? 17. cb �d4 18. ba!; 16... d6!? (.6.17 ... �d4 18. i,d4 b5) 17. a4 �a5;::::! ] 17. i,d4 d6?! [o17... b5 18. cb ab 19. i,f6 i,f6 20. fld5 (,6.21. e5) Wg7 21. �f6 (21. f4 d6) ef 22. a4 l'dcl 23. l'dcl ba 24. ba d5;:l;] 18. a4 �e8 [18 ... l'dc6!? 19. fld5 fld5 20. ed;:l;] 19. �d5 bk6 [19... b5?! 20. cb ab 21. a5 Bolvinnik]
20. i,g7 �g7
(24. flf6 ef 25. �f6 d5) �d5 25. ed ldc5 26. b4 l'dc7 27. h5-+ Botvinnik; 23 ... ldec8!?] 24. cb ab 25. lddc1 [25. �b4!?]
ldc3 26. ldc3± ba 27. ldc7 �b5 28. ba
[28. fle7?! lde7 29. lde7 ab;::::! Botvinnik; ] �e2 29. �£2 �£2 30. W£2 e6 [30 ... lda8 31. ldc8 l'dc8 32. �e7+- Botvinnik]
31. flb6+- �£6 32. aS ldb8
33. ldc8! [33. a6? l'db6 34. ldc8 Wg7 35. a7 lda6 36. a8� lda8 37. l'da8 h6;:l;; 33. ldc6!? l'db7 34. a6 lda7 35. flc8 lda8 36. fld6+-] ldc8 34. �c8 �e8 35. a6 flc7 36. a7 �a8 [36... d5 37. ed ed 38. flb6+-] 37. fld6 W£8 38. e5 We7 39. We3 £6 [39... flc7 40. flc8 Wd7 41. flb6 Wc6 42. a8� flaB 43. flaB Wb7 44. Wd4 Wa8 45. Wc5+-; 39 ... f5 40. Wd4 (40. Wf4 h6 41. g4 fg 42. Wg4 Wf8 43. f4 Wg8 44. h5 Wg7 45. flb7 L'-.46. �d8) Wd7 41. Wc5 h6 42. flf7 Wc7 43. �h6 flb6 44. fl£7 fld7 45. Wd4 Wb7 46. flh8 �ra 47. Wc5+-] 40. W£4 h6 41. t2Jc8 W£7 [41... Wd7 42. ef+-] 42. We4 Wg7 43. Wd4 flc7 44. Wc5
1:0
296
E22 Eliskases - Bot vinnik
Round 4
21. h4! [21. a5 ba 22. �a5 l'db8] lde8 [21...
fle8 22. h5 Botvinnik; 22... e6 23. �g5 l'dd7 24. �f6 �f6 25. �f6±] 22. ldc3 �h5 23. �d4 b5? [23... flf6 24. l'ddcl
17.05.36
1. d4 �£6 2. c4 e6 3. �c3 i,b4 4. �b3 c5 5. de �a6 6. a3 i,cS 7. fl£3 b6 8. i,gS [8. �a4 i,b7 9. b4 i,e7 10. e4
�c7 11. i,d3 0-0 12. 0-0 �h5oo; 8. �c2!? i,b7 9. b4 i,e7 10. e4;:l;] i,b7 9. e3 i,e7 [ 9 ... i,£3 10. gf h6 11. i,h4 i,e7 12. l'dg1oo]
230
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
10. �e2 0-0 11. 0-0 <£lc5= 12. W'c2 <£lfe4 13. �e7 [13. �f4 d6 14. l"'(fd1 <£lc3
15. W'c3 �f6oo; 13. .f'le4 �e4 14. �e7 �c2 15. �d8 l"'(fd8 16. b4 �d3 17 . .f'ld4 (17. �d3 .f'ld3 18. l"'(fd1 .f'lb2 19. l"'(d4 l"'(ac8 20. l"'(cl d5'+) �e2 18 . .f'le2=] W'e7 14. l"'(ad1 l"'(ac8 [14 ... l"'(ad8 1S.
W'c8= 28. W'c8 �c8 29. Wf2 Wf7 30. We1 1/2 297
E33 Bot vinnik - Kan
Round S
18.0S.36
1. d4 4:lf6 2. c4 e6 3. 4:lc3 �b4 4. W'c2 <£lc6 5. 4:lf3 0-0 [as ... d6 6. �gs h6 7.
�d2 (7. �h4? gS 8. �g3 g4 9. dS ed 10. cd .f'ldS 11. �h4 W'd7+) 0-0oo] 6. �g5 l"'(e8 [6... h6 7. �h4 g5 8. �g3 g4 9. <£ld2 4Jd4 10. W'd3 4:\rs 11. e4 <£lg3 12. hg Wg7 13. e5�] 7. e3 [7. e4 eS 8. dS 4Jd4 9. W'd3 cS Botvinnik] d6 8. �e2 e5 9. 0-0 [.6.10. .f'ldS; 9. dS!? .f'lb8 10. 0-0;l;; ] �c3 10. be;;!;; [10. W'c3?! .f'le4 11. �d8 4:lc3 12. be (ld8] h6 [10... �g4 11. (les �eS 12. de �e2 13. �f6 gf 14. W'e2 §e5 (14 ... fe 1S. cSi de? 16. W'g4 Wh8 17. l"'(ad1± .6.18. l"'(d7 Botvinnik) 1S. l"'(fd1 b6�] 11. �h4 W'e7 12. §ae1 [12. h3!?] �d7 [o12... gS 13. �g3 <£lhs] 13. 4:\d2 g5 14. �g3 Wg7 [14 ... <£lh7!? 1S. f4 f6 16. �hS l"'[f8] 15. f4!± e4 16. h3 .f'lh7?! [o16... <£lg8] 17. fg hg? [17... 4:\gs 18. h4 4:lh7 19. �hS (19. .f'le4? W'e4 20. �d3 W'g4-+; 19. l"'(f4 f5 20. Wh2�) .f'l£6 (19... .f'ld8 20. :!"'(£2
22. �el (6g4) W'e6 (22... <£le5 23. de W'e5 24. g4 �g6 2S. �g6 fg 26. l"'(f4±) 23. d5 W'e5 24. de be 25. 4Jb3±]
A•.l���,:��-.l�% 0"'
:/&0s./�, &0. .x. �ll.•. � .
,.,
0
�
0
• i%./.,.,.s. ?% . ?% ...�. •
- � �� .l -� •.•n•. • o rt!1 m � �-t;��-� if . 111 • �
•
�., �
�
p� ll �
18. 4:le4! f5 [18... W'e4 19. �d3 W'e7 20. �h7+-] 19. <£ld2 <£lf6 [19 ... W'e3?! 20. �f2 W'e2 (20 ... W'£4 21. g3+-; 20... W'e7 21. �hS) 21. l"'(e2 l"'(e2 22. dS <£las 23. �d4 Wg6 24. g4 .6.l"rfS+- Botvinnik] 20. �d3 4:le4 21. �h2 [21. .f'le4!? fe 22. �e2] .f'ld8 22. c5! 4Jf7 23. cd cd 24. c4 l"'(ac8 25. W'b2 .f'ld2 [25... b6 26. �e4 fe 27. dS
Wg8 28. §£6 .f'les 29. �e5 W'e5 30. W'e5 l"'(e5 31. ud6+-] 26. W'd2 4Jh6 [o26... g4 27. hg (27. �f5 gh<=!) fg 28. W'£2 l"rh8] 27.
W'b4+- l"'(c6 28. W'b7 l"'(b6 29. W'a7 l"reb8 30. W'a3?! [o30. �d6 W'd6 31. cS l"r6b7 32. W'b7 l"'(b7 33. cd+-] g4 31. c5 l"rb2 32. �d6
32 ... �c6 [32 ... W'gs 33. h4 W'h4 34. �b8 l"'(b8 (34 ... g3 3S. �g3 W'g3 36. W'b2 .f'lg4 37. :!"'(£2+-) 3S. W'a7 l"'(d8 (3S ... g3 36. W'd7 Wh8 37. :!"'(£5+-) 36. c6 g3 37. l"r£4+- Bot vinnik] 33. d5 �d5 34. e4 W'g5 35. h4!? [35. �b8 l"rg2 36. Wg2 gh 37. Wh3
Moscow
-
231
1936
�g4 38. \Yh2 �h4 39. \Yg1 �g4 40. \Y£2+-] �h4 36. lde3 ld a2 [36... fe 37. Sft.e5 \Yg8 38. Sft.e4 Sft.e4 39. lde4+-] 37.
�c3 \Yh7 38. Sit.b8 fe 39. Sft.e4 �e4 40. lde4 � d8 1:0
298
E13 Flohr - Bot vinnik
Round 6
21.05.36
1. d4 �£6 2. c4 e6 3 . .f'l£3 b6 4. .f'lc3 Sit.b7 5. Sit.g5 h6 6. Sit.h4 Sit.b4 7. �c2 0-0 8. e3 d6 9. Sit.d3 �bd7 10. 0-0 Sft.c3 11. be [11. �e3 e5! 12. Sit.g3 �e7 13.
ldfd1 ldfd8 14. Sft.e2 (14. b4 ed 15. ed �h5 16. lde1 �g3 17. hg a5oo Korehnoi Browne, Wijk aan Zee, 1983) .f'le4 15. Sft.e4 Sft.e4 16. de �e5= Boenseh - Balas hov, Berlin, 1990] g5 [11 ... e5?! 12. �f5!±] 12. Sft.g3 .f'lh5 13. �d2?! [13. Sft.e4 �e4 14. �e4 �e7 15. �e6 ldac8 (L.f5= Botvin nik) 16. e4 .f'ld£6! (16 ... f5 17. ef �g3 18. fg ld£5 19. ldae1;;!;; ) 17. ldae1 (17. e5 �d7 18. �b7 ldb8 19. �a6 �e4=) �d7=; 13. e4 e5 14. ldab1 e5;::::! ] £5+ 14. £4 [14. f3?! �f6 L.ldae8, e5i Botvinnik] .f'ld£6 15. Sft.e2 [15. d5 �g3 (15 ... �g 4 16. ldae1 �e8 17. de �g3 18. hg �h5 19. .f'lf3) 16. hg .f'lh5!? (16 ... gf 17. ef ed 18. Sit.£5 ""JJIe7 19. ldael �g7oo Botvinnik) 17. \Yh2 �f6 18. Sft.e2 (18. de gf 19. gf �h4 20. \Yg1 .f'lg3 21. .f'lf3 �h5+) �g7 19. e4 (19. �d3 e5+) ldae8! (19... gf 20. ldf4 e5 21. ldf2 f4 22. gf �h4 23. \Yg1 ld£4+) 20. Sit.d3 �f7+; 15. e4 .f'lg4 16. ldae1 gf 17. Sit.£4 e5 18. Sit.g3 f4 19. �f2 �f2 20. ldf2 c5+] �e8 16. fg [16. Sft.e1 �g6+] hg 17. ldae1 (diagram)
17 ... �e4! [17... .f'lg3 18. hg �h5 (18 ... g 4
19. �d3 � h 5 20. \Y£2 �c6 21. d5!oo) 19. \Y£2! (19. \Yh2? �g6+ L. �h6; 19. �h5 �h5 20. e4 fe 21. .f'le4 �g6+) e5 (19... f4? 20. gf gf 21. Sit.£3±) 20. ldh1;::::! ] 18. .f'le4 [18. �h5 �h5 19. .f'le4 Sft.e4 20. �d2 (20. �d1 �g6+) ldad8+] Sft.e4 19. �d2 [19. Sit.d3?! .f'l£6 20. ldb1 Sit.d3 21. �d3 �e4+] ldd8!? [19 ... .f'l£6 20. e5!? be 21. de de 22.
Sft.e7 �e6 23. �d6 Sft.g2 24. Sft.e4!oo; 19 ... �g3 20. hg �e6 21. Sit.f3!? (21. ldf2 ldf6 22. Sit.d3 ldaf8 23. �e2 d5!+; 21. Sit.d3 ldf6 22. �e2+) Sit.£3 (21... �e4?! 22. Sft.e4 fe 23. �d1-; 21... ldae8 22. �e2+) 22. gf (22. ldf3 �e4+) �e4 23. e4 f4 24. lde2 ld£6 25. ldg2 \Yf7 26. gf gf 27. \Y£2 ldh8 28. ldfg1;::::! ] 20. Sit.£3 .f'l£6! [20 ... �g3 21. hg � e6 22. �e2 ldd 7 23. Sft.e4 � e4 24. �h5 ldg7 25. �h6+] 21. h4 [21. Sit.d1 e5 22. Sit.b3 e5 23. ldd1 f4?! 24. ef gf 25. �h4=; 23... �e7 L.\Yg7, ldh8, f4] g4+ [21... �g6?! 22. hg �g5 23. �f2 Sit.f3 24. gf .f'lh5 25. \Yh2=] 22. Sit.d1 e5 23. Sit.b3 c5 24. ldd1 �h5 25. \Yh2 �e7 [25 ... �g3 26. \Yg3 �e7+] 26. de [26. Sft.e1 f4 27. ef ef 28. g3 Sit.£3-+; 26. �e2 �f6 (627... .f'lg3 28. \Yg3 f4) 27. Sft.e1 (27. Sit.£2 �g6 28. Sit.g3 �g3 29. \Yg3 f4 30. ef ef 31. ld£4 ldf4 32. \Y£4 ldf8 33. \Yg3 ld£3 34. \Yh2 g3 35. \Yg1 ld£2-+; 27. �d2 f4 28. ef ef 29. ld£4 �f4 30. !'dfl Sit.£3! 31. gf �h5+) �g6 28. g3 (28. Sft.e2 g3 29. \Yg1 Sft.e2 30. �e2 '&£6-+) f4!+] de [26 ... .f'lg3 27. \Yg3 de 28. �e2 ldd1 29. Sit.d1 (29. ldd1 f4+-; 29. �d1 ldd8 30. �cl f4 31. ef ldd3-+) �d6 30. Sft.e2 (30. \Yh2 Sit.d3 31. �d2 �d8-+) f4 31. \Yh2 Sft.e2 32. �e2 g3 33. \Yg1 �h6 34. lde1 �h4 35. �g6 \Yh8-+; 29... �f6 30. h5 (30. �d2 ldd8 31. �e2 ldd3-+) �g5-+] 27. �e2 ldd1 28. Sit.d1 \Yh8?! [28... .f'lg3 29. \Yg3 �f6 30. �d2 (30. �f2 f4 31. ef ef 32. �f4 �e3-+) ldd8 31. �e2 (31. �f2 f4 32. ef ldd3-+) ldd3-+ Botvin nik] 29. Sft.e1
232
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
Wf5 l"'fe7 [45 . .td2 £3 46. gf 4Jg7 47. W£4
(47. W£6 l"'fe2 48. Wg7 l"rd2 49. l"'fg3 l"'f£2!=) l"'fe2 48. l"'fg3 Wh6! 49. it.cl l"'fe1= 1/2 Botvinnik] A30
299 Botvinnik - capablanca
Round 7
29... l''rd 8? [29... l"rg8 30. Wh1 f4 31. cf cf 32. Wg1 £3 (32... 4Jg3 33. it.g3 fg 34. l"r£4 Botvinnik; 34... l"re8 35. �g4±) 33. W'e3 �h7!? (33... fg 34. �h6 �h7 35. W'h7 Wh7 36. l"rn Wg6 37. l"r£2 ifJ£6 38. l"r£4 l"rd8+) 34. g3 (34. l"r£2 fg+) .td3 35. l"r£2 lt.c4 36. l"rd2 (36. �e5 i:£lg7 37. it.c2 it.d3-+) �g6+; 30... � d8! 31. it.c2 (31. l"rg1 it.d3 32. �d2 g3-+) it.c2 32. W'c2 g3-+; 30. it.g3?! \t{ f3!! 31. gf i:£lg3 32. Wg3 gf 33. W£3 �h4-+; 30. l"rh1 l"rd8 31. it.c2 (31. it.b3 �d6 !::,.�d3) fJ£6 32. l"rfl W'e6+; 29... W'e6!? 630. it.c2 ifJ£6] 30. it.c2 it.c2 [30... �b7 31. l"r£5! it.£5 32. it.£5 ifJ£6 33. lt.g4 �e4 34. it.£3�; 30 ... l"rg8!? 31. Wg1! (31. it.e4? g3! 32. Wh3 l"rg4 33. �g4 fg 34. Wg4 ifJ£6 35. l"r£6 �£6 36. it.g3 �e6-+) �b7 (6l"rf8, ifJ£6) 32. l"r£5! it.£5 33. it.£5 W'f3 34. W'd3 'W'c6 35. W'e2 ifJ£6 36. it.g3�] 31. W'c2= f4 [31... i:£lg1?! 32. l"r£5! fJ£5 33. �f5l] 32. �f5 g3 33. Wh3 4Jg7 [33... �e8 34. ef ef 35. W'g4 (35. l"r£4? fJ£4 36. �f4 �e6-+) �£7 36. �g5 �e6 37. �g4=] 34. �g4 �e6 35. ef ef 36. �e6 i:£le6 37. Wg4 Wg7 [37 ... l"rd3 38. Wf5 ;de3 Botvinnik; 39. it.d2 l"re2 40. l"rd1=] 38. Wf5 Wf7 39. We4 [39. h5?! l"rh8 40. Wg4 (40. We4 We7 41. l"rh1 W£6 42. it.d2 Wg5 43. h6 Wg4 44. We5 i:£lg5+) W£6 41. l"rh1 l"rg8 42. Wf3 W£5+] Wg6 40. l"rh1 Wh5 [ 40 ... l"rd1 41. l"rfl l"ra1 42. We5 W£7 43. h5 l"ra2 (43... We1?! 44. h6) 44. it.g3 l"rg2 45. it.£4 fJ£4 46. g£4 Wg7 47. l"rfl=] 41. Wf5 l"re8 42. l"'fg1! [42. it.d2 £3 43. gf g2 44. l"rg1 i:£lg7 6.45... l"'fe2 Botvinnik] l"re7 43. Wf6 l"'fe8 44.
22.05.36
1. i:£lf3 i:£lf6 2. c4 e6 3. g3 b6 4. it.g2 it.b7 5. 0-0 c5 6. b3 i:£lc6 7. it.b2 it.e7 8. flc3 0-0 9. d4 i:£ld4 [9... cd 10. fld4;l;;;
9 ... d5 10. cd i:£Jd5 11. i:£Jd5 �d5?! (11 ... ed) 12. i:£le5 �d6 13. de] 10. 4Jd4 it.g2 11. Wg2 cd 12. �d4 �c7 [12... d5 13. cd ed 14. l"'ffd1;!;; ] 13. e4 [13. �£4 �c6 14. �f3 l"'ffd8 15. l"'ffd1 l"'fac8 16. l"rd3 �f3 17. W£3 d6 18. l"'fad1 l"rd7 19. e4 l"rcd8 20. i:£Jb5;!;; Harju Ia - Liitiainen, Heino Ia, 1999] l"'fad8?! [13 ... d6 14. l"'ffd1 l"rfd8 15. l"'facl a6 16. f3 '&b7 17. lti a3 l"'fac8 18. �e3 h6 19. l"'fd3 b5;:::! Belozerov - Totsky, Maikop, 1998; 13... �b7 14. l"'fad1 l"'ffd8 15. f3 d6 16. l"'fd2 a6 17. a4! i:£le8 18. dfd1 lt.g5 19. l"'fd3 .t£6 20. �£2 l"'fdc8 21. �d2 h6 22. h4f Krasenkov - Ske:nbris, Asti, 1996] 14. l"'fad1 �b7 15. f3 4Je8 16. l"'fd2 [16. l"'fd3 f5 17. l"'ffd1 it.£6 18. �e3 (18. �£2? it.c3 19. it.c3 fe; 18. e5!;!;; ) fe 19. �e4 �e4 20. fe=] f5 17. l=(fd1 �g5 18. J:''fd 3 �f6
19. e5! [19. �e3 fe 20. �e4 �e4 21. fe= Botvinnik] it.e7 20. �f2 [20. l"'f1d2 (!::,. �g1-d1) lt.g5] l"'ff7 21. �d2 it.b4 22. a3 it.f8 23. i:£le2 i:£lc7 [23 ... b5!? 24. cb �b5 25. fJ£4 l"'fc8] 24. 4Jf4 g6 [24 ... b5?
233
Moscow - 1936
25. cb �b5 26. l"'!cl! �b7 (26 ... <£'la6 27. <£Je6) 27. l"'' c 7 (27. �a5 d5 28. ed l"'' d6;j;; ) �c7 28. <£Je6+-] 25. h4! b5 [25 ... �c8!? 26. a4 i&h6 27. l"''d 6± Botvinnik; 25... i&h6 26. <£Je6 �e6 (26... i&d2 27. �d8 �c8 28. <£'if7) 27. �h6 f4 28. g4 (28. l"'' d 6?! fg;:::! ) b5 29. cb �b5 30. l"'' 1 d2±] 26. cb �b5 27. l"'!cl �b7? [27... l"''c 8 28. l"'' d c3 �b6 29. �e2 d5 30. l"''e 6+-; 27 ... �b8 28. �a5 d5 29. ed i&d6 (29... l"'' d 6 30. �e5+-) 30. l"'' e d1 <£Je8 31. l"'' d 6 l"'' d 6 32. �e5 l"'' g 7 33. <£'ie6+-; 27... �b6!? 28. i&d4 �b8 29. �a5 <£'ib5]
\Wg8 48. �e6 \Wg7 49. \Wh3+- Botvin nik] We8 40. i.e7? [o40. \Wg2 Wd7 41. �e4=]
•�••��••• m x M• .t .l · .l · • y affg"· · f/!o � • r• �. Jj���{ yo •i•i•i o: • • • •
40 ... l"'' f 5! 41. �c3 [41. Wg2 l"''b S] \Wd7 [41... l"''b 5!?] 42. b6 �c6 [42... l"'' b 5?! 43.
�c7 �c7 44. be l"'' b 3 45. \Wg2= l"''a 3? 46. c8� We8 47. d7 Wd7 48. i&a3+- Bolvin nik] 43. �g7 �f3 44. Wh2 �g3 45.
Wh1 �h4 46. \Wg1 �e1 47. \Wh2 Wc6 48. �b2 [48. i&£6 �d2 49. Wh3 �d6 so.
b7 �d3 51. \Wh2 �g3 52. \Wh1 l"'' b5-+]
l"''d 5 49. �c2 Wb5 28. l"''c 7 [28. �a5! d5 29. ed i&d6 (29... l"''d 6 30. �e5+-) 30. i&e5+- Botvinnik]
�c7 29. f'le6 de 30. l"'' d8 f4 31. g4 [31.
gf l"'' f4 32. �f4 (32. l"'' d 7 �c6) �d8 L.�d1] �e7 32. \Wh3 �b7? [32... �e5! 33. \Wg2 �e7] 33. �d3 \Wg7 [L.34 ... �b6 35. \Wg2 i&e7; o33... a5] 34. b4 aS [34 ... �b6 35. l"'' d 4 L.i&cl] 35. b5 a4 [35 .. . l"'' c 7 36. l"'' d 6; 35 ... �b6 36. \Wg2 i&e7 (36 .. . i&e5 37. a4 i&f2 38. l"'' d 6 �e3 39. �e3 fe 40. i&d4+-) 37. l"''d 7 i&h4 38. l"'' f 7 \W£7 39. �d7 i&e7 40. i&d4+-] 36. g5! i&c5 [36... �b6 37. l"''d 4 (37. \Wg2 L.l"'' d 6) i&e5 38. l"''d 7 l"'' d 7 39. �d7 \Wg8 40. �c6+-] 37. l"'' d 6! [37. \Wg4!?] i&d6 [37... �e8? 38. l"'' e 6; 37 ... l"'' e 7 38. i.d4] 38. ed \W£8 [38... e5 39. i.e5 \W£8 40. \Wg2 \We8 41. �c4+-] 39. i&£6? [39. �c3! \We8 (39... e5 40. �e6 e4 41. fe f3 42. i.d4!) 40. �e6! �d7 (40 ... l"'' d 7 41. i.e5) 41. i.f6 e5 42. \Wg2 \W£8 43. �a8 �e8 44. �d5 l"''d 7 (44... �d7 45. b6 �b7 46. �b7 l"'' b 7 47. i.d8) 45. if.e7 \Wg7 46. �e5 \W£7 47. �f6
0:1
300
E34 Ragozin - Bot vinnik
Round 8
23.05.36
1. d4 <£'1£6 2. c4 e6 3. �c3 l&b4 4. �c2 d5 5. cd �d5 6. �f3 c5 7. i.d2 [7. de
<£Je4 8. i.d2 <£Je3 9. i.e3 "'1:!f e5 10. l"'!cl i&e3 11. �e3 �e3 12. l"'' e 3 �e6= Rago zin] i.c3 8. i&c3 cd [8... �e6 9. de �eS 10. e4 0-0 11. a3 e5 12. b4 �e7 13. bS <£'id4 14. �d4 ed 15. i&b4?! (15. if.d4 <£'le4=) �e5 16. f4 (16. it.. £ 8? d3 17. �cl �e4) �f4 17. i.f8 �e3 18. i.e2 Wf8i; 9. l"'' d 1 b6 (9... 0-0 10. a3 ed 11. �d4 �d4 12. l"'' d 4 �e6 13. e4;j;; Capablanea - Najdorf, Margate, 1939) 10. e3 i.b7 11. de �e5 12. �d3 0-0 (Gulko - Smyslov, Tilburg, 1992) 13. it.. £ 6!? �e2 14. i.e2 gf 15. l"''d 7i] 9. <£'id4 [9. i.d4 <£Je6 10. it.f6!? gf 11. e3 Ragozin] �c6 [9... eS - game 331] 10. e3 [10. <£Je6 �e6 11. l"'!cl i&d7 12. f3 0-0 13. e4 l"'' a e8 14. i.d3 �e5 15. �f2 e5 16.
234
Mikhail Bofvinnik. Games 1924-1948
'W'e5 8e5 17. Wd2 8e8 18. b4 8ee8 19. �b2 8ed8 20. We3;l; Sokolsky - Bannik, Vilnius, 1949; 10. f'lf3 0-0 11. e3 eS 12. �e2 ft.g4 13. h3 (13. 0-0 �hS 14. 8fd1 'W'eS 1S. 'W'b3;l; Bronstein - Smyslov, Pi arnu, 1947) �h5 14. 0-0 8ad8 1S. b4 'W'e4 16. 8fel 'W'e2 17. 8e2 e4 (17 ... f'ldS 18. b5 e4 19. be ef 20. �f3 �f3 21. gf �e3 22. 6e3 be 23. 8e6± Reshevsky - Bisguier, New York, 19S7) 18. �d4 ft.e2 19. �e2 (19. f'le6 be 20. �f6 �d3 21. �d8 �e2=) �dS 20. bS �e3 21. 8e3 �eS 22. 8e7i] �d4 [10... e5? 11. �bS] 11. �d4 �d7 [L.12... 8e8; 11... e5?! 12. i.e5 (12. ft.e3 0-0 13. f3oo) �e6 (12... �fS=) 13. 8d1! 'W'a2 14. �a3± L. 'W'e5] 12. 'W' cS 'W' cS 13. ft.cS �c6 14. 8c1 [14. f3 - game 329; 14. i.e2 b6 1S. �a3 0-0-0oo] �d7 1S. �a3 £6 16.
ft.e2 W£7 17. 0-0 8hd8 18. 8fd1 �b6 19. �cS f'la4 20. �a3 f'lb6 21. �cS 1/2 301
053 Bot vinnik - Levenf ish
Round 9 24.05.36
1. d4 f'l£6 2. c4 e6 3. f'lc3 dS 4. �gS �e7 S. e3 h6 6. �£6 �£6 7. cd ed 8. 'W'b3 c6 9. ft.d3 f'ld7 10. f'l£3 [10. 0-0-0
'W'b6 11. 'W' e2 'W' aS 12. �f3 f'lb6 L.ft.e6, 0-0-0 Levenfish] 0-0 11. 0-0 8e8 [!J,..... ft.e7 12. 8ad1 f'lf6 13. h3 �d6 14. 8fe1 aS 1S. �b1 �b4 16. a3 �e3 17. 'W'e3 �e6 18. fleS 'W'e8 19. 'W'e2;l; Dankert - Koelle, Bundesliga, 1990] 12. h3 f'l£8 13. 'W'c2 �e7 14. 8ab1 �d6 1S. 8fe1!? [1S. b4 'W'f6 L.�h3] �e6 [1S... 'W'f6 16. e4 de 17. �e4 'W'd8 18. f'ld6 8e1 19. 8e1 'W'd6 20. 8e8± Levenfish] 16. b4 8c8 [!§.... 'W'f6 17. e4 de 18. fle4 'W'f4=] 17. 'W'a4 [17. b5 eS! 18. de 8e5 19. 'W'd2 'W'a5 L.8ee8= Le venfish] (dlagrarn)
17... 'W'd7! [L.�h3] 18. 'W'd1 [18. 'W'a7?
8a8 19. 'W'b6 �e7-+; @. a3?! �h3 19. gh 'W'h3 20. 'W'd1 8e6 (L.fS) 21. �e5 ft.eS 22. de 8e5 23. �e2 8ee8-+] �b8 [18 ... �h3?! 19. gh 'W'h3 20. �fl 'W'�4 21. �g2 8e6 22.
fles (22. fld2 'W'h4 23. f'lf3 'W'g4) 'W'd1 23. 8ed1 �e5 24. de !reS 25. Ebel±; 18 ... flh7 (L.flf6, �h3 Levenfish) �- e4 de 20. fle4 f'lf8 (20 ... �a2 21. f'ld6 8e1 22. �e1 ft.b1 23. 'W'b1 'W'd6 24. �h7 Wh8 25. ft.f5;l;) 21. �e5! (21. f'ld6 'W'd6 22. 'W'e2 ft.d5 23. fle5 f6:t=) "&e7 (21... ft.e5 22. be ft.a2 23. 8a1 �dS 24. �e5 'W'e7 25. 8a7=) 22. f'le6 fle6 23. �fS=] 19. f'ld2 [�,. b5 eS!oo] 8e7 20. f'l£1 [20. "&hS flh7oo] ft.fS [20 ... �h7 L.f'lf6; L.f'lgS Levenfish] 21. �fS "&fS 22. 'W'g4?! [22. �d2 �d7 L.f'lf6; 22. 8b2!? fle6 23. "W'b1 'W'hS 24. 'W'd1=] � g4 23. hg [L.bS] f'ld7! 24. £3 [24. bS �b6!:t=; 24. fld2 8ee8!? (24 ... ifJf6 2S. f3 �g3 26. 8e2 8ee8 27. flfl=; 24 ... �b6 2S. a4=) 2S. f'lfl (2S. b5?! .flf6 26. be be+) ifJb6 26. b5 8e8+] .flb6 2S. W£2 [�. fld2 �g3 26. 8e2 dee8 27. fln �f4 28. Wf2 �g5+] f'lc4 26. a4 aS?! [�.. ft.e7 27. !'reel! (27. b5?! �a5 28. !reel l.dd7+) 8ee8 (27 ... a5 28. b5) 28. f'ld1=; 26... 8ee8!? 2J. b5 (ZI.. 8e2 �e7 28. 8b3 Wh7:t=) �e7 28. be be 29. 8e2 �b6 30. l.db3 Wh7+ L.Wg6, h5] 27. ba [ll. b5 42lb6! (L.e5) 28. be 8e6+] �c7 [Z] ... fla5 28. f'ld2=] 28. a6 ba 29. 8b3 �aS [29... l.dee8 30. �e2 8b8 (30 ... �b6 31. 8ebl=; 30 ... Wh7 31. �eg3=) 31. 8eb1=] 30. l.deb1 [30. l.dcl l.dee8 (30 ... �e3 31. 8be3 l.db8 32.�4;l;; 30... Wh7 31. �e4!? �e7 32. �eS �d6oo) 31. 8eb1 (31. f'le4?! 8b8+) Wf8=] Wh7 31. �e2 l.dce8 32. 8b7 [32. l.db8 8b8 33. 8b8 �b6 �· f'lel!? (34. �e3 �d7 35. 8b3 f'lb6 Levenfish) f'la4 35. l.da8=; 32. �eg3!? g6 33. e4 de 34. f'le4]
235
Moscow - 1936
!kc7 [l-.33 ... �e3 34. ldc7 �g4 35. fg ldc7] 33. ld7b3 !kd6 34. �cl?! [� �eg3 �e3
41. ldd5 lda2 (41... ldb2 42. ldc5!=) 42. ldd7 (42. �cS �b6':i=) !k£2 (42 ... f6?! 43. �cS (34... g6oo) 35. �e3 !kg3 36. Wg3 lde3 37. �b6 44. ldb7 �a4 45. �e6;l;) 43. Wh2 lde3 lde3 38. ldb6=; �! g3!? 6flf4=] lda4 44. ldf7 ldb4 45. ldc7 �e3! (45 ... a4 46. �cS ikd4 47.
46... �f2? [1§:.. ld£2! 47.
236
Mikhail Bofvinnik. Games 1924-1948
�e3-+) 4Je3 48. l"'rb3 (48. l=ra5 4Je2 49. i:rdS �g3 50. <;)i7g1 �e2 51. <;)i7h1 it.d2 52. !:reS it.£4-+) �e2 49. f4 it.e3 50. aS �g3 51. <;)i7g1 l'la2+] 47. <;)i7gt 4Jh3 48. <;)i7h1
4J£2 49. <;)i7gt 4Jh3 50. <;)i7h1 4Jf2 51. <;)i7gt 112 3 02
E07 Bot vinnik - Lasker
Round 10 27.05.36
1. �£3 d5 2. c4 e6 3. g3 <£1£6 4. it.g2 it.e7 5. 0-0 0-0 6. d4 [6. b3 e5 7. it.b2 4Je6] 4Jbd7 7. 4Jc3 de 8. e4 c6 [8 ... eS!?
9. d5 ed 10. eS 4Jg4 (10... d4 11. ef �f6 12. �e2;;t) 11. �dS �b6 12. �e4 f6 (12... �d3 13. �e1 �g6 L.it.f5-d3 Yudovich) 13. l"'rd1 �e8 14. a4oo Botvinnik] 9. a4 [9. �e2 b5 10. l'ld1� Van der Wiel] aS [610 ... 4Jb6; 9... b6 10. �e2 1i.a6 11. b3 it.b4! 12. it.b2 cS 13. be ed 14. �d4 it.c3 15. it.e3 l"'rc8 16. 4Jb5 it.b5 17. ab �e7 18. e5 �c4 19. W'c4 l"'rc4 20. ef l"'rc3 21. fg <;)i7g7 22. l"'ra7= Botvinnik] 10. �e2 �b6 [10... b6 11. · l"'rd1 1i.a6 12. it.f4 (12. �d2 L.4Jc4 Botvinnik; 12. it.h3 l"'re8 13. g4 �f8 14. �eS �e7 15. f4 bS 16. gS 4J6d7 17. 4Jd7 �d7 18. e5 l"'rad8oo Anand - Par tisch, Wijk aan Zee, 1990) b5 13. d5 cd 14. ed b4 15. de be 16. ed cb 17. �b2 �d7 18. 4Je5 �b6 19. �b6 �b6 20. 1i.a8 l"'ra8 21. it.e3+- Campos Moreno - Flear, Palma de Mallorea, 1991] 11. l'ldl (diagram)
11... it.b4?! [11... 4Jfd7 12. it.£4 it.b4 13.
�d2 �e7 14. it.e3 i:rd8 15. 4Jc4 4Je4 16. �e4 4Jb6 17. �b3 it.d7 18. 4Ja2± Karpov - Konikowski, Warsaw, 1969; 11 ... �e8! 12. h4 it.d7 13. �e5 4Jd6 14. 4Jd7 �d7 15. it.e3 �c7 16. 1i.f4 l"'rfe8 17. dS ed 18. ed it.£8 19. �g4 ed 20. it.dS l"'rad8oo Speel man - Sloth, Farum, 1983] 12. �e5! �e7 13. it.e3! [13. 4Je4 4Jc4 14. W'c4 e5 15. de �g4�; 13. it.g5 h6 14. it.£6 �f6 15. 4Jc4 �c4 16. W'c4 e5 17. d5 1i.g4 18. f3 it.d7+] it.d7 14. 4Jc4 �c4 15. �c4 b5 [15 ... e5 16. de �eS 17. 1i.d4 �e6 18. �d3 (619. it.£6) l"'rfd8 19. it.b6 Botvinnik]
16. �e2! [16. ab cb 17. 4Jb5 (17. �e2 it.e3 18. be a4) l"'rac8 18. �e2 it.b5 19. �bS l"'rc2 L.l"'rb2; L.�g4 Botvinnik] l"'rab8? [o16... ba 17. �a4 l"'rfb8 18. l"ddcl h6 19. 4Je5 �e8 20. 4Jd3± Botvinnik] 17. ab cb [17... it.c3 18. bc3 cb 19. l"'ra5+-] 18. e5 4Je8 19. d5! ed? [19 ... it.c3 20. d6 �d8 21. be±] 20. �d5 �e5 [20 ... �e6 21. �b4 ab 22. it.c5+- Botvinnik] 21. W �M
Moscow
-
237
1936
A98
303 Botvinnik - Riumin
Round 11 28.05.36
1 . .fl£3 £5 2. gJ �£6 3. i.g2 e6 4. 0-0 i.e7 5. c4 0-0 6. b3 �e8 7 . .flcJ �h5 8. 'W'c2 �c6 [8 ... d6!? 9. d4 aS 10. ilb2
.fla6 11. .ldae1 c6 12. a3 i.d8 13. e4 e5 14. de de 15. �e5 .flc5 16. b4 .flce4 17. .fle4 fe 18. c5 i.e6 19. i.e4 .fle4 20. .lde4 .idS� Flohr - Kotov, Moscow, 1949] 9. d4 d6 10. i.aJ .ld£7 [10... aS!? .6.4'lb4] 11. ldadl i.d7 [o11... e5 12. de de 13. i.e7 lde7 14. .fld5 �d5 15. cd �d8 16. 'W'c5 �e8 17. e4 .flf7oo Botvinnik] 12. d5 .fld8 [12... .fle5 13. 4:le5 de 14. de i.e6 15. i.e7 lde7 16. i.b7 4'lg4 17. h4±] 13. de! [13. �d4 e5 14. 4'ldb5 �e8 15. c5 �f8 16. cd= Makogo nov - Alalorlsev, USSR, 1933] �e6
14. c5! de [14 ... 4:lc5?! 15. i.c5 de 16 . .fle5 4'lg4 17. 4'lg4 fg 18. ldd7+- Botvinnik] 15. .fle5! {)d4 16. �d3 fJg4 [16 ... ldff8 17. e3+-] 17. .flg4 fg?! [17... �g4! 18. e3 i.c6 19. ed i.g2 20. <;l1?g2 c4! 21. be �a3 22. fJdS;l;] 18. i.b7 [18. e3? .irs 19. �c4 i.e6 20. �d5 �£3 21. i.£3 gf+] lda£8 19. i.d5;J;; i.e6 20. i.e6 �e6 21. .fle4 [21. ldcl? c4; 21. fJdS?! �d6 22. W'c4 fJgS! 23. .fle3 4'lb3 24. <;l1?g2 <;l1?b8--+ 25. 4'lg4 .fl£4! 26. <;l1?b1 �g4+] .fld4 22. �b2 ldd8 23. �c4 �e5 24. i.d4 cd [24 ... ldd4!? 25. ldd4 cd 26. f3 gf 27. ef c5 28. ldd12;] 25. £3 gf? [o25 ... ldd5 26. ldd3 gf 27. ef;l;] (diagr·am)
26. ld£3! �d5 [26... i.£6 27. ldf4±] 27. ld£7 <;)1{£7 [27 ... �c4 28. ldg7 <;l1?g7 29. be
<;l1?g6 30. g4±] 28. ldd4 �c4 29. ldc4 c5 30. <;)1{£2 ldd5 31. lda4 ldd4 [31... ldd7 32. lda6 .6.33. �c3, 34. 4'lb5 Botvinnik] 32.
.flcJ lda4 33. �a4+- <;l1?e6 34. We3 <;)1{£5 35. <;)1{£3 <;¥?es 36. e3 i.d6 37. �b2 <;l1?d5 38. �c4 i.c7 39. <;l1?e2 [39. h3!? .6.g4] <;l1?e4 40 . .fld2 <;)1{£5 41. <;)1{£3 <;l1?e5 42. .flc4 [42. g4!?] <;l1?d5 43. <;l1?e2 <;l1?e4 44 . .fld2 <;)1{£5 45. <;)1{£3 <;¥?es 46. g4 Wd5 47. h3 i.d8 48. <;l1?e2 i.c7 49. <;l1?d3
49 ... i.gJ?! [o49... it.d8 50. .fl£3 i.e7 51. e4 <;l1?e6 52. Wc4 a6] 50. .fle4 i.e1 51. .flgs h6 52. .fle4 i.h4 53. �cJ <;l1?c6
[53 ... We5 54. 4'lb5 aS 55 . .fla3 � d8 56. .flc4 Wd5 57. .fld2 i.c7 58. .fl£3 i.d8 59. e4 <;l1?d6 60. <;l1?c4+-] 54. We4 i.£6 55. .flbl Wd6 56 . .flaJ <;l1?e6 [56... <;l1?c6 57. Wf5 Wd5 58. e4] 57. 4'lb5 aS 58. .flc7 <;l1?d7 59. �d5 i.b2 60. �b6 [60... <;l1?e6 ( 60... Wc6 61. .flc4 i.c3 62. a3 g6 63. a4+-) 61. <;l1?d3 i.a3 62. Wc4 <;l1?es 63. <;l1?b5 �b4 64. .flc4 <;l1?e4 65. �aS <;)1{£3 66.
238
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
a4 Wg3 67. 4'lc6 it.d2 68. a5 lt.a5 69. WaS Wh3 70. 4'le5+- Botvinnik] 1:0
C15
304 Lilienthal - Bot vinnik
Round 12 29.05.36
1. d4 e6 2. e4 d5 3. �c3 lt.b4 4. �e2 de 5. a3 lt.e7 6. �e4 �c6 7. lt.e3 �£6 8. �£6 [8. 4'12c3 0-0 9. �g3 (9. lt.c4 �e4
10. 4'le4 f5 11. 4'lc5 lt.c5 12. de f4+) b6! 10. lt.e2 it.b7 11. 0-0 'Wd7 12. 'Wd2 (12. f4?! ldad8 13. it.f3 'Wc8! 14. 4'1ce2 �a5 15. it.b7 'Wb7 16. 'Wcl �c4+ Spielmann - Riu min, Moscow, 1935) ldad8 13. l'Hd1 'Wc8 14. 'We1 e5 15. d5 �d4oo Alekhine Euwe, Netherlands, 1935] it.£6 9. 'Wd2 [9. c3 e5!] e5 [9... 0-0 10. 0-0-0 'Wd7 11 . .f'i£4 ldd8 12. d5 ed 13. .f'idS;;\;; 9 ... .f'le7 10. 0-0-0 4'ld5 (10... 0-0!?) 11 . .f'ig3 it.d7 12. fle4 fle3 13. 'We3 0-0 14. h4! �c6 15. �g5--+ Alekhine - Ozols, Kemeri, 1937] 10. 0-0-0 [10. d5 .f'le7 11. .f'lc3 0-0 12. �c4 it.£5 13. 0-0oo] 0-0 [10 ... ed=] 11. d5 [11. f3 ed 12. �d4 'Wd5 13. c4 .f'id4 14. �d4 'Wd4 15. 'Wd4 it.d4 16. ldd4 c5 17. ldd2 �e6= Kurajica - Pe lrosian, Zagreb, 1970] �e7 12. �g3 .f'ig6 [12... �f5!? 13. �f 5 it.f 5 14. lt.e2 "& d 7 15. f3 e4oo] 13. flh5 �e7 14. lt.e2 [14. f4?! lt.g4 15. lt.e2 it.h5 16. it.h5 �f4+] £5 15. £4 it.d6 16.
fe �e5
h3 (18. it.b5 ldb8) 4'1c4 (18... a5 19. it.b5 6.20. a4) 19. �c4 be 20. 'Wc3± Levenfish] 18. h3 [18. ldhe1 'We7 19. lt.g5 'Wf7 20 . .f'if4 ldae8 21. it.h5;;\;] 'We7 19. g4 fg 20. hg ldae8 21. it.d4?! [21. lt.g5 'Wf7 22. 8df1 'Wg6 Levenfish; 21. lddel!? c5 22. de lt.c6 23. ldhfl gfl 24. 8£1;;\;] ld£7?! [21... g6 22 . .f'lg3 (22. 8hg1 gh 23. gh Wh8 24. h6 ldg8 25. it.h5 ldef8+) .f'i£7+] 22. 8de1 [6.it.d3-h7; 22. g5 lt.c5 23. lt.c5 'Wc5 24. lddfl hffl 25. h\£1;;\;] 'W£8 [22 ... c5 23. de lt.c6 24. ldhfl;;\;] 23. g5 it.£5 24. �£4
fl£3! 25. it.£3 it.£4 26. 'Wg2 lde1 27. 8e1 it.d6?! [6.it.c2; 27... a6 28. it.h5 lde7 29. ldfl 8e4 30. it.c3 "& d6oo] 28. it.g4 [28.
it.h5!? lde7 29. bfl lde4 30. lt.a7;;\;]
28 ... 'Wc8? [28... it.g4 29. 'Wg4 ldf4 30.
'Wgl 'Wf5; 30. 'Wd7 'Wf7 31. lde8 (31. 'Wc8 �f8 32. lt.c5 ldfl+) it.£8+; 30. 'We6 'Wf7 31. 'Wc8 it.£8 32. lt.c3 ldfl+ Levenfish] 29. 8e6!? [29. it.h5 g6 30. it.f3 'W£8 31. lt.e2 a6 32. ldh1;;\;] 'Wd7 [29 ... lt.g4 30. 'Wg4 8e7 31. g6+- Levenfish; 29... lt.e6 30. lt.e6 'We8 31. g6 hg 32. 'Wg6 Wf8 33. Wa2 (33. it.f7 'Wf7 34. 'Wf7 Wf7 35. lt.a7 b6 36. c4 g5 37. b4 g4 38. c5 g3 39. cb cb 40. it.b6 Wf6 41. Wc2 We5 42. Wc3 Wds 43. a4 g2 44. lt.g1 lt.e5 45. Wd3 it.d6=) 8£6 ( 33... lde 7 34. 'Wh 7 ldf7 35. lt.g7 ldg7 36. 'Wh8 We7 37. 'Wg7 Wd8+) 34. 'Wh7 'Wg6 35. 'Wh8 We7 36. it.f6 'Wf6 37. c3;;\;] 30. it.£5 h\£5 31. g6 hg? [31... h6! 32. 'We4 hffl 33. Wa2 ldf8 34. c4 b6;;\;] 32. �g7 g5 [32 ... 'Wb5 (6. 'Wfl) 33. 'Wg6 gfl 34. Wa2 'Wd5 35. b3 'We6 36. 'We6 Wg7 37. 'Wd5 b6? 38. 'Wg2+-] 33. it.c3? [33.
Moscow - 1936
2 39
�h3! g4 (33 ... l'df4 34. �h8 Wf7 35. it.£6+-) 34. �h8 Wf7 35. �h7 l'dn 36. Wa2+-] it.£8 [33 ... �h7 34. Wa2 a6 35. �g4 Wf7 36. �e4+-] 34. l'dg6 [34. �e5 lt.g7 35. lt.g7 �g7 36. l'de8 1"rf8±; 34. �h3 �h7 Levenfish] W£7 35. l'dgS l'dgS
36. �gS We8
37. �g6? [37. �e3 W£7 (37 ... Wd8 38. �a7 �d5 39. �b8 We7 40. �c7+-) 38. �e4 6it.d4, c4-c5 Levenfish] �£7 [37 ... Wd8 38. it.£6 WeB 39. �g8 �e8 40. lt.g7+- Levenfish] 38. �e4 Wd8 39.
it.d2 it.e7 40. it.£4 a6 41. �eS it.d6 42. it.gS Wd7 [42 ... Wc8 43. �e6 �e6 44. de+-] 43. �e4 e6 44. de [o44. c4] be 45. �e2 �dS 46. it.et �bS 47. �g4 We7 48. �g7 Wb8 49. �g8 Wb7 50. �£7 it.e7 51. e4 [51. �e3 W'e2 52. W'b3 W'bS;;t;] W'eS 52. Wa2 �e4 [52 ...
'\fle6 5 . .f:l£3 d6 6. g3 [6. a3 it.c3 7. �c3
aS 8. b3 0-0 9. g3 "$"e7 10. lt.g2 e5 11. de de 12. i2.b2 '\fld7 13. 0-0 f6oo] eS 7. dS [7. de de 8. lt.g2 0-0 9. 0-0 it.c3! 10. "$"c3 e4 (10... "$"e7 11. b3 it.g4 12. it.b2 l'dfe8 13. h3 it.£5 14. .f:lh4 ift.d7 15. Wh2 l'dad8= Stoltz - Nimzowitsch, Copenhagen, 1934) 11. '\fles sfJd4 12. l'de1 l'de8 13. e3 c5! (13 ... '\fl£5? 14. b3 '\fld7 15. sfJd7 it.d7 16. it.b2T Olivera - Alekhine, Carrasco, 1938) 14. ed cd 15. .f:lf7 Wf7=] it.e3 [7 ... sfJd4?! 8. sfJd4 ed 9. �a4±] 8. "$"e3 '\fle7 9. it.g2 .f:le4 [9 ... c6 10. de be 11. c5 .f:le4 12. �b4 '\flcS 13. '\fles;;t;] 10. "$"e2 £5 11. sfJh4 [o11. 0-0 (6�e1) c6 12. de be 13. 1"rd1;;t;] .f:l£6 12. it.d2 h6! [6g5, f4; 6e4, g5] 13. £4 [13. 0-0?! e4 (13... g5 14. i£Jf3 f4 15. it.c3 �f5 16. "$"b3 "$"c8-+) 14. it.h1 (14. it.c3 0-0 15. ift.h1oo) 0-0 (14 ... g5 15 . .f:lg2 0-0 16. h4±) 15. i£Jg2 6i£Jf4;;t;; 13. e3?! e4! 6g5] e4 14. it.h3 [14. 0-0 (6l'dfd1, it.fl, '\flg2 Leven fish) 0-0 15. l'dfd1 (f',�fl, .f:lg2-e3) c6 16. de be 17. it.n "$"b6oo] 0-0 15. 0-0 �e8 16. l'd£2 [16. ift.e3 ift.d7oo]
aS?! 53. W'f3 a4 54. W'd3 W'a5 55. it.d2±]
53. �d2 �eS 54. it.e3 W'£4 55. W'e6 [55. �[4 ift.f4 56. b4 it.e3 57. Wb3 Wc7 58. it.es Wb7;;t;] W'd6 56. W'e2 W'£4 57.
it.d2 �d4 58. it.e3 W'£4 59. W'd3 it.b6 60. ift.b4 [60. b4 �e3 61. �d7 ift.c7 62. Wb3 �e4 63. a4 W'f3;;t;] W'd4 61. �b3 Wa 7 62. a4 [ 62. it.e1 W'e4 63. it.d2 W'd4;;t;] "$"e5 63. "$"d3 it.e7 64. it.d2 Wa8 65. it.e3 '$'aS 66. "$"b3 it.d6 1/2 E33
305 Bot vinnik - Eliskases
Round 13 30.05.36
1. d4 '\fl£6 2. e4 e6 3. '\fle3 it.b4 4. �e2
16... �d7 [16... e3 17. ift.e3 �e4 (17...
i£Jed5!? 18. cd "$"e3 19. it.£5 �f5 20. '\flf5 �e4�) 18. gffl g5 19. fg hg 20. i£Jf3 g4 21. lt.g4 fg 22. "$"e4 �[5 (22 ... gf 23. l'df3 l'df3 24. ef;;t;) 23. "$"d4 gf 24. l'df3;;t;; 16 ... "$"h5 17. l'dafl e3 18. ift.e3 i£Je4 19. l'dg2 it.d7 20. it.f2 (20. Wh1 c6! Levenfish) g5 21. g4 (21. it.£5 i£lf5 22. "$"e4±) fg 22. lt.g4! (22. �e4 gh3 23. l'dg3 l'dae8 24. fg i£lf5+ Levenfish) lt.g4 23. �e4 ift.h3 (23... l'dae8 24. fg+-) 24. "$"e7 1"rf4 (24 ... l'dae8 25. "$"c7±) 25. "$"c7±; 19 ... g5 20. fg hg 21.
240
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
26. hfhl �g8
27. 4Jet! [L.4Je2-d4; 27. h3 �£6 28. hg (28. t.ilh4 l'lg7) �g4 29. it.g4 l'lg4 30. l'lh3 �g1 31. hfah1 l'lg6 32. �cl l'lb8 (32... b5? 33. eb it.b5 34. 4Jh4 ld£6 35.
'&'g7 29. 4Jc2 4Jf6 30. �d4 J'lg8 (diagr am)
31. �gt! [31. '&'d2 h5 32. b4 ab 33. �b4 h4+=] hS!? [31... Wh8 32. h3;t] 32. h4! [32.
h3 l'lh6! 33. hg hg (33... .f'lg4?! 34. 1t.g4 hg 35. ldh6 �h6 36. �g2 �g6 37. l'lh1 Wg7 38. �h2±) 34. l'lh6 '&'h6 35. �g2 Wg7 36. ldh1 '&'g6=] gh?! [32 ... lda8=] 33. l'lh3 l'lh6 34. �h2 Wg6 [34 ... 4Jg4?! 35. �g4 hg 36. l'lh6 �h6 37. � g2 Wg7 38. l'lh1
'&'g6 39. '&'h2 lde8 40. '&'h4±] 35. ldhl ldgh8 36. b3 �g4 [36 ... wn 37. ldh4 ldg6
38. �g1 ldgh6 39. ld1h3 '&'g6 (39 ... 4Jg4 40. We1 L.Wd2, �h1) 40. '&'h1 Wg7 41. a3;t; 36 ... W£1!?] 37. �g4 hg 38. ldh6
ldh6 39. �h6 �h6 40. ldh6 Wh6 41. We2;l;; Wg6 42. Wd2 w£6 43. WcJ We7 44. a3 Wd8 45. b4 ab 46. ab We7 47. WbJ [47. 4Je2 L.Wd4] Wd8 48. �e2 We7 [ 48... e5?! 49. de �e6 50. We3
We7 (50 ... b5 51. 4Jd4+-) 51. Wd4 Wd7 52. 4Je3 Wd8 (52 ... We6 53. b5+-) 53. 4Jd5 (53. b5? it.b7 54. 4Jd5 �d5=) b5 54. e5 Wd7 55. ed! (55. 4Jf6? We6 56. �h7 d5!=) Wd6 56. �f6 �b7 57. �e8 We7 (57... Wd7 58. �g7+-) 58. �e7+-; 48... We8 49. e5 be 50. be de 51. We4 Wd8 (51... Wb7 52. We5 �a4 53. �d4 �d7 54. d6) 52. We5 We7 53. �d4 W£6 54. �b5+-; 48 ... it.e8!?] 49. Wc3 �c8! [49... �a4? 50. b5+-] 50. Wd4 �a6 51. 4Jc3 [51. .f'lc1 L.t.ilb3] Wd8 52. .f'lbt [52. b5?! �e8=] We7 [52 ... b5?! 53. e5 L.e6, �d2b3, We3, �d4, �e6+-] 53. �d2 Wd8 54. �b3 We7 55. cS W£6 [55 ... be 56. be �b5 (56... �e8 57. e6 �a6 58. We3 L.�d4+-; 56 ... de 51. �e5 �e8 58. We5 L.t.ilb3-d4+- Levenfish) 57. We3!? (57. e6 �a4=; 57. ed ed 58. We3 Wf6 59. 4Jd4 lt.a6 60. Wb4 �b7 61. �e6 �a6=) de 58. t.ile5 e6 59. Wd4 ed (59 ... Wd6 60. 4Jb7 We7 61. �a5+-) 60. Wd5 (60. We5 d4 61. Wd4 W£6) W£6 61. Wd6 �e8 62. 4Ja6 �a4 63. 4Jb4 �e8 64. �d5 W£7 65. We5 �d7 66. �e3 Wg7 67. �e2 W£7 68. 4Jd4 Wg6 69. �e6 (69. 4Je2 �b5 70. �e1
Moscow - 1936
241
�fl=) �b5 70. liJc7 �c4 71. iiJd5 W£7 72. liJb4 �e6 (72 ... Wg6 73. /iJc6+-) 73. /iJc2 �d7 74. /iJe1 .6./iJg2-h4+-; 70... �d7! 71. iiJd5 wn 72. iiJb4 Wg6 73. iiJc2 �b5 74. liJe1 �fl=]
56. c6 [56. Wc3 i,b7 57. c6 �c8 (57 ... �a6 58. liJd4 b5 59. liJe6) 58. iiJd4 We7 59. Wb3! (59. iiJbS Wd8 60. liJa7 i,a6 61. bS �e8 62. Wd4 We7 63. liJc8 Wd8=) Wd8 60. Wa4 We7 61. WbS Wd8 62. liJc2 We7 63. /iJa3 Wd8 64. /iJc4 We7 65. iiJb6 cb 66. Wb6 Wd8 67. b5+- Botvinnik; 56... be 57. be de 58. /iJc5 �fl 59. Wd4 �e2 60. /iJe6 c6 61. /iJe7 cd 62. WdS �d1 63. Wd6 �b3 64. iiJds W£7 65. Wes �c4 66. liJb4 �e6 (66... Wg6 67. /iJe6 .6./iJe7+-) 67. liJe2 �d7 68. /iJe1 .6./iJg2h4+-; 56... �d3! 57. iiJd4 be 58. be de 59. iiJb3 (59. liJe6 c6 60. liJeS ed 61. iiJd3 ed 62. Wd3 We7 63. We3 Wd7=) e4 60. iiJd2 (60. liJd4 �fl=) Wf7 61. liJc4 �e4 62. We4 We7 63. Wes Wd7=] �d3 57. Wc3 b5! [58. liJd4 �e4=] 112 306
B72 Kan - Bot vinnik
Round 14
2.06.36
1. e4 c5 2. iiJf3 d6 3. d4 cd 4. iiJd4 liJf6 5. liJc3 g6 6. �e2 �g7 7. �e3 liJc6 8. iiJb3 �e6 9. f4 0-0 10. g4 liJa5 [10... dS! - game 315] 11. g5 [11. �d4!?
�e4 (11 ... liJe6 12. gS liJe8 13. �g7 liJg7 14. �d2 lde8 15. h4 �b6 16. 0-0-0 �b3 17. cb /iJe6 18. �q4± Isupov - Iskusnyh,
Orel, 1997; 11 ... �b3 12. ab eS 13. fe de 14. �e5±) 12. g5 (12. fS �e2 13. �e2 /iJc6 14. �f2 iiJd7oo) eS? (12 ... �e2) 13. gf ed 14. liJa5 �e2 15. We2 �f6 16. iiJdS �e6 17. �d3 ldac8 18. Wd2+- Yakovieh - Rie mersma, Belgrade, 1988] /iJe8 [11... iiJd7 12. �d4 £6 13. h4 liJc6 14. hS fg 15. �g7 Wg7 16. liJd4 �g8 17. hg hg 18. liJe6 be 19. �d4 eS 20. �d6l Bronstein - Rago zin, Moscow, 1944] 12. �d2 [12. iiJd4 liJe4 13. liJe6 �c3 14. be liJe3 15. iiJd8 iiJd1 16. liJc6 be 17. ldd1oo; 12. �d4 lde8 13. h4 liJe4 14. �e4 ldc4 15. �d3 ldc8 16. 0-0-0 �d7 17. ldd2 �g4 18. iiJdS b6 19. fS Foltys - Eliskases, Podebrady, 1936] ldc8 [12... /iJc4!? 13. �c4 �c4 14. �d4 f6 15. gf iiJ£6 16. ldg1 �c7oo] 13. �d4 [13. �a7 i,c3 (13... �e4!�) 14. be /iJe4 15. �d4 d5 16. �c5;1;]
13... liJc4 [13... �e4! 14. 0-0-0 (14. liJaS
�aS 15. 0-0-0 �e2 16. liJe2 �a2-+) �e2 15. liJe2 /iJe4i Botvinnik] 14. �c4 ldc4 15. 0-0-0 �d7 [15... f6 16. h4 �g4 17. lddg1 �e8 18. iiJdS ld£7 19. hS �hS 20. �d3l] 16. �d3 [16. Wb1!? �g4 17. ldde1 �d4 18. iiJd4 eS 19. iiJdbS a6 20. /iJa3 ldd4 21. �e3;;l;; ] ldc8 [16 ... b5!? 17. �g7 liJg7 18. Wb1 b4 19. liJe2 ldce8 20. liJed4 �c4 21. �f3 aS+=!] 17. h4 �g4 [17... f5?! 18. hS fe 19. �e4 �fS 20. �e3-] 18. ldd2 [18. ldde1!?; 18. �g7 liJg7 19. ldd2 iiJhS 20. ldgl �e6 (20 ... liJ£4 21. �g3) 21. �e3 �b3 22. ab aS 23. fS;;l;;] b6 [18... fS 19. lde1 (19. ldg1 fe 20. �e4 �f5oo; 19. gf iiJ£6 20. ldg1 �h6+=!) fe 20. �e4 e6 21. �g7 liJg7 22. �d4;;l;;] 19. /iJd5 [19. �q7 /iJq7 20. iiJdS
242
it.e6 21. �d4 IlcS= Botvinnik] e5! [19... fS 20. it.g7 flg7 21. eS �hS 22. l'le1;;!;; ] 20. it.c3 [20. fS ed (20... f6? 21. l'lg1 it.hS 22. it.e3±) 21. f6 <2Jf6 22. gf (22. <2lf6 it.f6 23. gf �e6 24. l'lf2 Wh8=) it.h6 23. fle7 Wh8 24. flc8 8c8oo Botvinnik] f5! 21. gf?! [21. fe de 22. �f6 fl£6+; o21. ef it.£5 22. � e2oo Botvinnik] fl£6 22. f:l£6
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
40. Wb5 8c2 41. 8d3 [ 41. 8e8 Ilc3 42. 8e6 h4-+] h4 42. it.d4 it.g7 43. 8a3 h3! 44. 8a7 h2 45. 8a8 it.c8 46. 8a1 it.h3 [46... it.b7 47. <2lf3 it.e4 48. it.g7 it.£3-+] 47. f:lf3 it.d4 48. f:ld4 8£2 0:1 307
Bot vinnik - Flohr
Round 15
B05
3.06.36
1. e4 fl£6 2. e5 fld5 3. d4 d6 4. f:l£3 ..tg4 5. it.e2 c6 6. 0-0 de [o6 ... it.£3 7. it.£3 de 8. de e6 Botvinnik] 7. fle5 it.e2 8. �e2 fld7 9. f4 e6 10. c4 [10. fS?!
fles 11. fe flg6 12. ef Wd7! Botvinnik]
22... Ilf6! [22... it.£6?! 23. it.es de 24. �d7 ® d7 25. fe ® es 26. :Ed7 l'lf2 27. c3;;!;;] 23. �d5? [23. fe? gf3 24. �dS ..te6 25. �d6 it.h6 26. �d4 8h3+ Botvinnik] 8£7! 24. h5 [24. �d6 �d6 25. 8d6 ef+; 24. fe!?
..te6 25. �d6 it.h6 26. Wb1 it.d2 27. fld2 8d8+] gh 25. 8g1 [25. fe de 26. �d7 it.d7 27. 8bs 8n 28. 8d1 8d1 29. Wd1 it.g4-+ Botvinnik] �c6 26. fe de [26 ... it.h6 27. Wb1 it.d2 28. �d2 �e4+] 27. �c6 [27. Wbl �d S 28. J5:d5 l5:f2 29. �d2 Wf7+] 8c6 28. 8d5 J'lcf6 [28 ... 8e7 29. fld2 8g6 30. f:lc4 it.e2+] 29. fld2 [29. it.eS? it.h6 30. Wb1 8£1-+] it.h6 30. b3?! [30. Wb1 8£2+] 8£2 [30 ... 8fl! 31. 8n 8n 32. Wb2 8d1-+] 31. Wb2 [31. 8es :'d7f3 (31... 8h2!? 687£2) 32 . ..tb4 aS 33. 8e8 Wg7 34. 8e7 Wf6 35. eS WfS 36. 8£7 Wg6 37. 8£3 8£3 38. Wb2 8£2 39. fle4 8£4-+] 8e2 32. flc4 8ff2 33. 8d8 it.£8 34. b4? [34. it.e1 8f4! (34 ... 8c2 35. Wb1 8a2 36. ..tf2 8£2 37. �eS;;!;; ; 34 ... 8£6 35. it.h4 8f7 36. fles-) 35. it.g3 8ee4 36. it.£4 ef 37. �d2 8e7 38. 8fl 8£7+] 8c2 35. Wb3 8g2 [35 ... 8ce2-+] 36. 8ft [36. 8g2 8g2 37. it.es it.e6 38. it.d6 8£2-+] 8cf2 37. 8£2 8£2 38. fle5 [38. it.es it.e6-+] it.e6 39. Wa4 8a2 [39 ... 8c2-+]
fl5b6 11. it.e3 it.e7 12. flc3;t 0-0 13. 8£3 [614. 8h3; 13. 8ad1!? �f6 14. fS!?;;!;; ] �e8 [13 ... f6 14. fud7 �d7 15. 8h3 8ad8 16. 8d1;;!;;] 14. l'ldl [14. 8h3 fS] 8d8 15. b3
15... f5!? [15... it.b4 16. �c2 "'f!!!e7 17. 8h3 flf6 18. fle4;;!;; ] 16. f:ld3 it.£6 17. it.£2
�f7 18. flel 8fe8 19. 8fd3 fl£8 20. fl£3 �c7 21. fleS [o21. g3] flbd7 22. "'f/§d2 [22. g4!? gS!? 23. it.g3 gf 24. it.f4
fles 25. it.es it.es 26. de 8d3 27. 8d3 flg6+] it.e7 23. f:l£3 [23. dS fles 24. fe �e5 25. it.g3 (25. d6 it.d6 26. 8d6 8d6 27. "'f!!!d 6 "'f!!! c 3 Botvinnik) it.c5 26. Whl �f6+] fl£6 24. "'f/§cl [24. it.h4 f:lg6 25. it.£6 gf 26. g3 eS!?oo] fle4 [24 ... it. b4 25. fles f:\8d7 26. it.b4;;!;; ; 24... flg6 25. f:les fles 26. fe flg4 27. �f4;;!;;] 25. �e5 fl£2 26. Wf2 fld7 27. �e3 [27. fld7 �d7 28. "'f!!!e 3 bS=] fle5 28. fe "'f!!!a 5 [629...
Moscow
-
1936
243
�b4] 29. a4 Jdd7 30. g3 [30. �e2 'W'd8 31. 4:1£4 �g5oo] 'W'd8 [30... 'W'b6!? 31. 4Je2 aS 32. 'W'f3 lded8oo] 31. Wg2 �g5 [31... 'W'b6 32. �e2 �b4 33. �f4;;!;; ] 32. 'W'£3
'W'e7
33. c5! [33. aS Jdc7 34. h4 �h6 35. 'W'h5 ldcc8=] aS 34. 4:lbt 'W'£8?! [34 ... 'W'd8 35. 4:la3 g6 36. 4:lc4 'W'c7 37. 4:ld6;;!;; ] 35. 4:la3 �d8 [35... :da8 36. �c4 lddd8 37. 4Jd6 'W'e7 38. h4 �h6 39. Jdfl±] 36. 4:lc4 �c7 37. 4Jd6 ldb8 38. ldbl [38. �b7!? ldb7 39. 'W'c6 �b8 (39... �d8 40. 'W'e6 Jdf7 41. lde1±) 40. 'W'e6 Bolvinnik] 'W'd8 [38... �d8!? 39. b4 ab 40. ldb4 'W'e7;;l;;] 39. b4 [39. 4:lb7!?±] ab 40. Jdb4 �d6? [40 ... �aS 41. ldb1 'W'g5 42. lddb3 'W'e7 43. g4 g6 44. gf gf 45. 'W'f4±] 41. ed 'W'a5 42. Jddb3 Jde8 [42... 'W'a6 43. ldb2 Wf7 44. 'W'h5 Wg8 45. 'W'e2 'W'e2 46. lde2 Wf7 47. ldeb2+-] 43. 'W'e2 [43. ldb7 ldb7 44. ldb7 'W'a4 45. 'W'h5 Jdf8 46. 'W'e2 'W'd4 47. 'W'e6 Wh8 48. Jdr7 'W'd2 49. Wh3+-] 'W'a8 44. Jde3 [44. aS!? Wf7 45. ldb6+-] Wf7 45. 'W'c4? [45. ldb2!? g6 46. 'W'c4 b5 47. cb c5 48. d5+-; 45. Wf2!?] b5! 46. 'W'c2 [46. ab cb-+; 46. cb c5 47. b7 ldb7 48. ldb7 'W'b7 49. Wf2 cd Botvinnik; 46. 'W'd3 ldd6 47. cd c5 48. Wg1 cb 49. 'W'b5 'W'd5=] (diagram)
46... ldd6? [46 ... Jda7 47. ab lda2 48. ldb2 cb 49. Wh3+-; o46... ba Botvinnik] 47. cd c5 48. Wh3 cb 49. 'W'c7 Wg8 50. d7 Jdf8 51. 'W'd6 [51. lde6 g5 52. 'W'd6+ Botvinnik] h6 52. 'W'e6 Wh7 53. 'W'e8 b3 [53... 'W'h1 54. Jde1; 53... 'W'd8 54. 'W'£8
'W'f8 55. Jde8 'W'f7 56. d8'W' 'W'h5 57.
Wg2+- Botvinnik] 54. 'W'a8 [54. 'W'£8? 'W'f8 55. Jde8 'W'f6! (55... b2 56. Jdf8 b1'W' 57. Wg2) 56. d8'W' 'W'd8 57. Jdd8 b2-+] Jda8 55. ab [55. lde8?? b2 56. lda8 b1'W' 57. d8'W' 'W'fl 58. Wh4 g5-+ Botvinnik]
Jdd8 56. ldb3 Jdd7 57. b6 308
1:0
A95 Capablanca - Botvinnik
Round 16 4.06.36
1. 4Jf3 f5 2. g3 4Jf6 3. �g2 e6 4. c4 �e7 5. 0-0 0-0 6. d4 d5 7. �c3 c6 8. 'W'b3 Wh8 9. �e5 [9. �f4!? �bd7 10.
4:lg5 4:lb8 11. e3 4:lg4 12. �f3 �d7 13. h3 g5 14. hg gf 15. ef fg 16. 4:lh2 �f6 17. Jdfe1;;!;; J. Campos - G. Rodriguez, Fo ment, 1994) 4Jbd7 (9... 'W'e8 10. �e3 4Jbd7 11. �d3 4:le4 12. £3 4Jd6 13. cd ed 14. �f2 �f6 15. ldae1 'W'h5 16. Wh1 g5 17. �g1 f4 18. gf flrs- Glukhovsky - Chisti akov, Moscow, 1960] 10. �d7 [10. 4Jd3? de 11. 'W'c4 4:lb6 12. 'W'b3 'W'd4; 10. cd ed 11. fld7 (11. �e3?! �e5 12. de 4:lg4) 'W'd7 12. �f4 4:lh5 13. �e5 f4 14. �f3 'W'e8 15. e4! �h3 (15... de 16. �e4 �h3 17. 'W'b7 �f1 18. �c6±) 16. ed! �f1 17. ldfl fg 18. fg �f6 19. 'W'd1 �e5 20. de �g3! 21. hg 'W'e5oo Zimmerman - Rossolimo, Vene dig, 1949] �d7 11. Jddl �b6 12. cd ed 13. 4:la4 �c4 14. �c5 b6 [14 ... 4Jd6; 14 ... 'W'b6] 15. �d3 �f6 16. 'W'c2!? (diagram)
16... �d7 [16... �d4!? 17. 4:lb4! 'W'f6 18.
�c6 �f2! (18... �b2 19. �b2 4:lb2 20. Jdd5
244
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
···· '�;r'i§• "" �·I'i§ B.t �.'� "·· �� •
{.1�,··��, -.,� 0-,��; •• · �-
/,...
�
-
� - 045. � � '%�!. �'n z..::. 0 "'� z..::. 0 "' w & '%�/¢· �& 'f§/• • !:'� "•/ !:'¥�( !:' � � !! ·
. .
i,b7 21. l"'fcl l"'fac8 22. l"'fd2± Capablanca) 19. Wf2 W'c6 20. i,ds (20. l"'fdS i,e6 21. J"'fd4 W'cSi) W'cS 21. e3 .rf:le3 22. W'cS if:ld1 23. We1 be 24. i,a8 f4oo] 17. e3 if:ld6 18. a4 aS 19. b3 l"'fe8 20. i,a3 .rf:le4 [20 ... if:l£7!? 6l"'fc8, i,e7] 21. f3 if:lgS 22. fleS l"'fc8 [22 ... i,eS?! 23. de l"'feS 24. f4 Capab lanca] 23. l"'fac1 Wg8 24. W'd3 .rf:l£7 25. f4 i,e7 26. i,e7 W'e7 27. l"'fc3 [27. W'a6! fles 28. de W'b4 29. W'b7 Capab lanca] fleS 28. de W'b4 29. l"'fdc1 [6e6] [29. W'd4!? l"'fb8 30. W'b4 ab 31. l"'fc2 bS 32. ab l"'fbS 33. l"'fa1 l"'fb7 34. l"'fcS+- Ca pablanca] l"'fb8 30. W'd4! bS [30 ... W'a3!?] 31. l"'fa1 [632. W'b4 ab 33. l"'fccl ba 34. l"'fa4 l"'fb7 3S. l"'fcS+-] l"'fa8 [31... W'd4 32. ed 6i,f1, l"'fcS] 32. ab W'bS
37. W'd4 (638. i,c6 l"'fe7 39. l"'fd8; 638. l"'fe6) l"'fc4 38. W'b6 W'b6 39. l"'fb6 6l"'fe6; 6l"'fa6] 37. �b6? [37. W'd4 (6l"'fe6) 1"k4 38. W'd1 W'e3 39. Wh1 l"'fac8 (39 ... l"'fe8 40. l"'fe6 l"'fe6 41. W'd8 Wf7 42. �dS+-) 40. l"'fe6 l"'fcl 41. l"'fe8 �f7 42. l"'fc8 l.dd1 43. l"'fdl+- Capablanca] l"'fab8 38. W'b3? [38. W'd4!? (6l"'fe6) l"'fc4 39. W'd1 W'd1?! (39... W'e3) 40. l"'fad1 l"'fe8 41. l"'fe6 l"'fe6 42. �dS l"'fc6 43. �e6 l"'fe6 44. l"'fd8 Wf7 4S . l"'fa8+-] i,b3 39. �c6 [39. l"'faS l"'fcl 40. Wf2 8c2 41. Wf3±; 39. e4!?] a4 40. g4 [40. i,a4 �a4 41. l"'fa4 l"'fcl 42. Wg2 8b2 43. Wh3 l"'fh1= Capablanca; 40. e4!?] fg 41. Wf2 [6�a4; 41. i,a4? i,a4 42. 8a4 8ct 43. W£2 8b2 44. Wg3 8g1 4S. Wh4 h6!=; 41. �d7 8c3 42. Wf2 hS 43. �a4 �a4 44. 8a4 8b2 4S. Wg3 gS! (4S... 8e3 46. Wh4 g3 47. hg l"'fh2 48. Wgs l.dg3 49. WfS+-) 46. 8a8 Wf7 47. 8a7 We8oo] Wf8 [41... 8b4 42. Wg3!] 42. Wg3 [42. 8a3!?; 42. �a4 Tia8 43. Tid4 TicS 44. Tia3 �c2 4S. Tia2±; 42. Wg3 Tib6 43. �e4 ( 43. �a4!?) Tid6 44. ed Tid8 4S. i,h7 Tid6 46. Wg4 (46. �fs Tid1!) Tih6=] 112
309
0 94 Botvinnik - Ragozin
Round 17 S.06.36
1. if:lf3 flf6 2. c4 c6 3. .rf:lc3 dS 4. e3 g6 5. d4 i,g7 6. i,d3 0-0 7. 0-0 t2lbd7 [7 ... i,g4] 8. W'e2 [8. cd if:ldS 9. e4! - game 328] TieS! 9. cd [9. e4 de 10.
33. l"'fcS! W'b3 [33... W'b6 34. J"'fdS! +-; 33 ... W'b4 34. l"'fdS! cd 3S. W'b4 ab 36. l"'fa8 l"'fa8 37. i,ds i,e6! 38. �a8 i,b3 39. Wf2 �c4 40. Wel+- Capablanca] 34. l"'fdS �e6 35. l"'fd6 cS 36. W'cS?! [36. W'd2! l"'fac8 37. l"'fe6 l"'fe6 38. i,dS W'b6 39. �a2+- Capablanca] l"'fec8 [36 ... l"'fac8
if:le4 .rf:le4 11. �e4 flb6 12. i,e3 i,g4=; 9. Tid1 a6 10. b3 eS 11. de t2leS 12. t2leS TieS 13. �c2 W'c7 14. �b2 .rf:lg4 1S. g3 8hSi Jahner - Flohr, Prague, 1931] cd [9... t2ldS 10. e4 t2lc3 (10... 'i2lb4 11. i,b1 eS 12. Tid1�) 11. be eS 12. Tid1 W'c7 13. a4 ed 14. cd flcS 1S. i,c2 i,g4;::::! Reshevsky Evans, New York, 1968] 10. b3 a6 [10 ... b6 11. i,b2 i,b7�] 11. i,b2 bS 12. Tifd1 [12 . .rf:les �b7 (12... fles 13. de flg4 14. f4 d4 1S. fld1±) 13. t4 fle4= Ragozin; 12. b4!? �b7 13. a4 ba 14. fla4 aS (14... fle4 1S. if:lcS fleeS 16. de�) 1S. bS�] �b7 13.
Moscow
-
245
1936
fJeS [13. b4 fJe4 14. a4 fJc3 15. �c3 8c8 16. 8dcl ba 17. 8a4 (17. �a6?! �a6 18. �a6 fJb6+) fJb8=] fleS?! [13 ... �aS 14. a3;;l;; ; o13... e6 Botvinnik] 14. de fJd7 15. £4 £6? [o1S... �b6 16. a4 (16. Wh1 f6!) b4 17. aS �c7 18. fJa4!? (18. fJb1oo Ragozin) �aS 19. �d4g? Botvinnik] 16. e6! [16. ef fJ£6 17. a4 b4 18. fla2 aS 19. 8ac1;;l;;] fJcS
�£5 8£8 26. �e4 �aS 27. 8£1!? [27. �d4 8c2 28. Whl+- Ragozin; 28. �c2? �dS] �g5 28. Wh1 �d2 29. 8ad1 8£1 30. 8£1 [631. 8g1] �c2 31. �c2 8c2
32. 8c1 8d2 33. 8c8 �£8 34. 8d8 d3 35. �£6! 8£2 36. �e7 d2 37. fJb2 1:0 310 Levenfish - Botvinnik
B72
Round 18 8.06.36
1. e4 c5 2. fJ£3 d6 3. d4 cd 4. 4Jd4 fJ£6 5. flc3 g6 6. �e2 �g7 7. �e3 flc6 8. fJb3 �e6 9. £4 0-0 10 g4 d5! .
17. fS! [17. �e4 fle4! (17 ... de! 18. 8d8 8ad8� Ragozin) 18. fJe4 �b6+ Botvin nik] b4 [17 ... fld3 18. �d3 �b6 19. fJdS �dS 20. �dS 8ed8 (20... �e3 21. Wh1 �f2 22. �a3 623. �e7) 21. �d4±] 18. fla4! fld3 [18... fla4 19. ba g5± Botvin nik] 19. �d3 d4?! [19 ... �d6 20. �d4±; 19... gf 20. �d4±] 20. fJcs [20. fg �ds 21. gh Wh8 22. 8d2 �e6 Ragozin; 23. �d4±; 20. �d4 �dS 21. 8d2 gf 22. fJb6 �e6 23. fJa8 8a8 24. �c5 �h6 2S. 8e1 626. �d7] �g2 [20... �c6 21. �d4 �dS 22. e4+- Botvinnik]
[10 ... fJaS 11. g5 fJe8 12. �d2 8c8 13. �d4 fJc4 (13... �c4 14. �g4 �e6oo) 14. i,c4 �c4 15. 0-0-0;;l;; ] 11. e5 [11. f5!? - game 315] d4! [11 ... fJe8 12. �d2 tzJc7 13. 0-0-0 f6 14. ef �f6 15. 8he1 �f7 16. �f3±] 12. fJd4 fJd4 13. �d4 [13. �d4 flg4 14. �dB 8fd8 15. �cS 8d7 16. h3 fJh6 17. 8d1 fJfSoo]
• li1 r·� ••
,,.�. y,�T�f%! ..J•�•I•'• � � � 0
. . . .. . . �. •���D,yD% Ka
/
. . !�·�� fa� �o �l{a� ?;��""�( "�--�� .'If . .
13 ... 4Jg4! 14. �d3 [14. �g4 �g4 1S.
21. e4! [21. Wg2? �dS 22. fJe4 gf+ Bot vinnik] 8c8 22. fJa4 [22. fld7 gf 23. Wg2+-] gf 23. Wg2 fe 24. �e4 £5 25.
�g4 �d4+; 14. �g1!? Levenfish; 14. �f3 f6 15. ef �f6 16. �f6 �d1 17. 8d1 ef 18. fJdS 8ae8+] a6 [14 ... �f5 15. �c4 �d7 16. h3 dfc8 17. �d5 �h6 18. �d7 �d7+] 15. 0-0-0 flh6 [15 ... �c7!? 616... 8ad8 Konstantinopolsky] 16. �£3 �c7 17. �dS [17. �d5 t'rad8! 18. �e6 fe=; 17. 4Ja4 8ac8 18. �b6 �fS! (18 ... �c4 19. �c4 8c4 20. b3 8f4 21. �b7 �eS 22. �a6;;l;;) 19. �c7 �d3 20. 8d3 8c7 21. 8c3 8c3 22. fJc3 8b8 23. Wd2 fJ£5 24. �e4 �h6 25. 8f1= Levenfish] �dS 18. �d5 fJ£5 19.
246 �c3 [t-:.20. e6 "W£4 21. �d2; 19. "Wb3?!
�h6 20. "Wb7 (20. l'dhfl �d4 21. l'dd4 "WeS+) "Wb7 21. �b7 l'dab8 22. �a6 �f4 23. Wb1 4Jd4 24. l'dd4 �eS+ Levenfish] e6 20. �e4 l'dfc8 [20 ... l'dac8!? 21. Wb1 l'dfd8 22. "Wf3 bSoo] 21. "Wf3 [21. h4!? hS 22. Wb1 l'dd8 23. "W£3 l'dd1 24. l'dd1 l'db8oo] l'dab8 22. l'dd2!? [22. l'dd3?! bS 23. a3 aS-+] b5 23. l'dhd1 [23. �fS ef 24. l'dhd1 b4 2S. �d4 "Wc4 26. Wb1 l'dd8oo] b4 24.
�d4 �d4 25. l'dd4 l'dd8 26. l'dd6! �f8!? [26... l'dd6 27. l'dd6 l'dd8=] 27. l'da6 l'dd1 28. Wd1 [28. "Wct1 �h6 29. "W£3 (29. "Wd2 "Wc4) "WeS+] l'dd8?! [28 ... "Wc4!? 29. �d3 "Wd4+] 29. �d3 [29. We2 "Wc4 30. �d3 "Wd4i] "Wc5 30. We2 "Wd4
31. l'dc6? [31. b3 �h6 32. l'dc6 "W£4 33. "Wf4 �f4 34. l'dc4 �eS 3S. l'db4 �h2 36. a4� Levenfish; 31. a4 �h6 32. l'da8 l'da8 33. "Wa8 Wg7 34. "We4 "We4 3S. �e4 �f4 36. aS �eS 31. a6 �b8+] "Wb2 32. l'dc7 "Wd4 [32... "Wa2 33. "Wb7 b3 34. "Wb3 "Wb3 3S. cb=; 32 ... l'ddS!? 33. "Wg3 "Wa2 34. "Wh4 l'dcS 3S. l'dd7 (3S. l'dcS 1t.cS+) l'dc2!? 36. �c2 "Wc2 31. Wfl (37. We3 b3 38. l'dd8 "WcS 39. Wf3 b2-+) "Wcl 38.
Mikhail Bofvinnik. Games 1924-1948
We2 "Wc6 39. l'dd8 "Wc7 40. l'da8 "Wc4 41. W£2 "Wct4 42. wn b3+] 33. "We3 [33. "Wf2!? 1t.h6 34. l'dc4 "Wf2 3S. Wf2 �f8 36. l'dc7 l'da8 37. �c4+] �h6? [33 ... "Wa1 34. "Wf3 l'dcts 3S. W£2 "Wa2+] 34. Wf3? [34. l'dc4 "We3 3S. We3 �f8 36. �e4 l'dd1 37. c3 l'dcl 38. Wd3oo] "Wd5 [ 34... "W a1 3S. "Wa7 "Wh1 36. Wg3 "We1 37. Wf3 l'df8 38. "We3 �h4+] 35. "We4 "Wd4?! [3S... �f8!? 36. "WdS l'ddS+] 36. "We3? [36. "Wd4! :"'rd4 31. l'dc4 l'dc4 38. �c4 Wf8 39. h3 We7 40. We4=] "Wa1 37. l'dc4 �f8 38. "Wb6? [38. 1'k7! "Wa2+]
38... �d1? [38 ... l'da8 39. l'dc7 l'da2 40. "Wb1 "Wh1 41. Wg3 "Wb7 42. l'db7 Leven fish; 38 ... l'dd3!! 39. cd "Wn 40. "W£2 (40. We4 "Wg2 41. We3 "Wg1-+; 40. Wg4 W'g2 41. Wh4 £1,e7#) "Wct3-+] 39.
41. Wf2 l'da8 42. l'dc7! l'da2 43. Wf3 b3 44. cb l'dh2 45. �b5 l'dh3 46. Wg2 [46... l'db3 47. �e8 l'db6 48. �£1 Wh8 49. Wg3= Levenfish] 1/2
Nottingham
-
247
1936
NOTTINGHAM
-
1 936
International Tournament August 1 0
311
Alexander - Bot vinnik
B24
Round 1 10.08.36
1. e4 c5 2. fJc3 fJc6 3. g3 g6 4. i.g2 i.g7 5. flge2 e6 6. d3 fJge7 7. 0-0 [7. h4!? h6 8. i.£4 6 'W'd2 Alekhine] 0-0 8. i.e3 [8. i.£4 d5!?oo] .f:ld4 9. 'W'd2 [9. f4!? d6 (9... d5 10. e5;;!;; ) 10. 'W'd2] d5 [9... d6!?;
9 ... fJec6 10. fld1 'W'a5 11. c3 fJe2 12. 'W'e2 d6 13. Wh1 i.d7 14. 'W'd2 l''He 8 15. f3 b5 16. fJ£2 b4 17. gfcl l'Iab8+=! Riurnin - Ki rillov, Moscow, 1931] 10. fJf4 [10. fJd1 e5 11. c3 fJe2 12. 'W'e2 d4 13. cd cd 14. i.d2 i.e6 15. b3 'W'd7 16.
-
28
de 'W'c7 [11 ... b6!? 12. l'Iad1 i.a6 13. l'Ife1 'W'c7oo] 12. l'Iad1 l'Id8 13. 'W'c1 [13. fJb5? 'W'b6 14. fJd4 cd 15. c3 e5 16. fJe2 �g4 17. cd ed 18. i.£4 (18. �g5 f6+) d3+] b6 14. l'Ife1 [14. l'Id2!? i.a6 15. l'Ifd1 l'Id7 16. fJd3] i.a6 15. Wh1 [15. .f:lb1 (f:J.c3) g5 16. fJd3 h6 17. f4+=! Alekhine; 15. fJd3 l'Id7 16. �f4 e5 17. �g5 f6 18. �e3 l'Iad8+] fJec6+ 16. flce2? [16. .f:lh3!? .f:le5 17. f4 ':£lg4 18. i.g1 i.b7+] fJe2 17. l'Id8 [17. fJe2 l'Id1 18. 'W'd1 i.b2-+] l'Id8 18. fJe2 i.e2! 19. l'Ie2 �b2! 20. 'W'b2 [20. 'W'b1 i.c3 21. i.g5 l'Id6 22. i.£4 e5 23. �e3 'W'd7-+] l'Id1 21. �fl l'Ifl 22. Wg2 l'Id1 23. l'Id2 [23. f3 'W'd6 24. c3 'W'd3-+] l'Id2
24. i.d2 'W'e5 25. 'W'e5 fJe5 26. i.c3 f6 27. i.e5?! [27. f4!? .f:ld7 28. g4 b5 29. h4 Wf7-+] fe 28. a4 [28. c4 a6 29. a4 wn 30. Wf3 We7 31. We3 Wd7 32. Wd3 Wc6 33. Wc3 b5-+] Wf7 29. Wf3 c4 30. We3 We7 31. f4 Wd6 32. c3 Wc5 33. fe b5 34. ab Wb5 35. Wd2 Wa4 0:1
248
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
312
A09 Bot vinnik - Fine
Round 2 11.08.36
.f:l£8 24. �e4 Wg8 25. �f6!) 19. .f:ld4 ed 20. �h7 Wf8;;t] cd 19. �h7 W£8 20. �b4
1. fl£3 d5 2. c4 de 3. fla3 c5 4. flc4 flc6 5. b3 f6 [5... e5!? 6. g3?! (6. fleeS?
.f:le5 7 . .f:le5 �d4 Alekhine) e4+; 6. d3oo] 6. �b2 e5 7. g3 .f:lge7 8. �g2 fld5 [8... .f:l£5 9. 0-0 �e1 10. fle1 �e6 11. .f:ld3 �d5 12. �h3 .f:lfd4 13. l"::c loo] 9. 0-0 �e7 10 . .f:lh4! [10. d3 0-0 11. l"::c l �e6oo] 0-0 ll. � b1 [.6.12. �e4 g6 13. �g6] l":: £ 7 12 . .f:l£5 �e6 [12... .f:ld4?! 13. �d4 ed 14. flfd6±] 13. f4 [13. �e4 �f8 14. flfe3 g6] ef 14. gf .f:lb6!i 15. �e4!? [15. fle7 l"::e7 16. .f:lb6 a b (16... �b6 17. e3;;l; Alekhine) 17. �e3 .f:ld4 18. l"ff2 �g4+; ol5. �e3 �d7l] �c4?! [15 ... fle4 16. fle7 (16. be!? �e4 17. fle3 �e2 18. �h7 Wf8 19. 8f2oo) l":: e7 17. be (17. �h7 Wh8 18. be �e4) �e4 (17 ... �d2 18. �h7 Wh8 19. �d3 "W'e3+) 18. �h7 Wh8+] 16. be .f:lc4 [16... �d2 17. "W'd3 "W'd3 18. ed �f8+]
20... d3! [20... "W'b6 21. �e7 l"::e7 22. �d3± Alekhine; 22... .f:lb2 (22 ... "W'e6 23 . �f5 "W'd5 24. e4 .6. "W'h3) 23. "W'b3 "W'b3 24. ab l"fe2 25. l"'rf2 l"ff2 26. Wf2 Wf1 21. �e4±] 21. �e7 [21. �d3 "W'b6 22. e3 �b4 23. �c4 ldc7 24. 't:fh7 ldc4 25. "W'h8 Wf7 26. �a8 �d2�; 21. e3 f5 22. �e7 lde7 23. "W'b5 fld2 24. "W'f5 ld£7 25. "W'c5 �e1 26. "W'e7 lde7 27. ldfd1 .f:lc4=] I:Ie7 22. "W'd3 "W'd3!? [22 ... fld2=] 23. ed .f:lb6 24. 1i,e4 ldd8� 25. Ifact .f:ld5 [.6.26...
17. �c3! [17. .f:le7 8e7 18. �h7 Wh8 19. �d3 .f:ld2 20. "W' e1 "W' d3 21. ed !'del 22. l"ffe1 .f:lf3+] fJd4?! [17... fld2? 18. �d2 "W'd2 19. �b7+-; 11 ... �f8 18. �d3 flb6 19. Whl L..l"::g l-- Alekhine; 17 ... �d7 18 . .f:le7 (18. �d3 .f:la3 19. .f:le7 l"::e7 20. �b3 c4 21. �c4 flc4 22. "W'c4 Wh8+) l":: e7 19. �h7 Wh8 20. �d3 (20. "W'g6? "W'h3) .f:ld2 21. �d2 c4 22. �c4 "W'd4+] 18 . .f:ld4?! [18. l"ff2 "W'd7 (18... �f8 19. fld4 cd 20. �h7 Wh8 21. �g6 de 22. �f7 cd 23. �c4 �d4 24. "W'd3!; 18... l":: b 8 19. e3 .f:la3 20. fle7 Ife7 21. �h7 Wh8 22. "W'g6 .f:le6 23. "W'h5
E14 Bogoljubow - Botvinnik
Round 3 12.08.36
1. d4 fl£6 2. .f:l£3 b6 3. e3 c5 4. c4 �b7 5. flc3 [5. d5 b5 6. .f:lc3 b4 7. fle2 e6;:::! Botvinnik] cd 6. ed e6 7. �d3 [7. d5 i,b4!] 1i,e7 8. 0-0 0-0 [o8. .. d5 9. cd .f:ld5 10. .f:le5oo] 9. b3 [9. d5! h6 (9... ed?!
10. cd fJdS 11. .f:ld5 i,dS 12. i,h7±; 9... d6?! 10. de fe 11. .f:ld4 "W'c8 12. "W'e2 e5 13. Ji,£5 .f:lbd7 14. 1i,e6 Wh8 15. .f:lf5± Vidmar Spielmann, New York, 1927; 9 ... .f:la6 10. Ji,f4;;l;) 10. .f:ld4 Ji,cs 11. .f:lc2 fla6 12. "W'f3;;!;] d5! 10. 1i,e3?! [o10. "W'e2 de (10...
Nottingham
-
1936
flc6 11. gd1 Bolvinnik) 11. it.c4 .fJc6 (11 ... it.£3 12. 'W'£3;;!;; Alekhine) 12. it.e3oo] fle4! 11. gel .fJd7 12. �e2 [12. cd .fJc3! 13. gc3 �dS Botvinnik; 14. �eS gc8 1S. 'W'c2 (1S. it.h1? �h7 16. 'W'c2 �g8 17. gc8 'W'c8 18. 'W'c8 gc8 19. .fJd7 gc2+; 1S. gc8 �c8 16. �e2 .fJf6+) gc3 16. 'W'c3 ibd6 17. il.£4 (17. 'W'c2 'W'h4 18. it.h1? 'W'h7 19. 'W'h7 �h7 20. .fJd7 gc8 21. gel gel 22 . .iel f6-+) fl£6 18. it.gS h6 19. .ih4 it.e7+; 12. .fJeS!? .fJc3 13. gc3 fles 14. de de (14 ... d4? 1S. .id4 Alekhine) 1S. gc4=] gc8 13. gfd1 f5! [13... flc3 14. gc3 .id6 1S. .igS 'W'c7oo; 13... .id6!? 14. .fJbS .ib8 1S . .ie4 de 16. .fJgS (16 . .fJes f6=) h6 17. .fJh3 'W'h4oo] 14 . .if4 [14 . .fJes f4 1S. it.d2 fles 16 . .ie4 (16. de £3! 17. gf fld2 .6.igS) de 17. de £3! 18. 'W'e1 (18. 'W'e3 .icS 19. 'W'gS fg-+) 'W'e8! 19. fle4? 'W'g6 20. .fJg3 hS-; 1S. .ie4 de 16 . .id2 (16. .fJd7 'W'd7 17. .id2 e3! 18. fe f3! 19. 'W'd3 eS 20. dS 'W'g4 21. g3? f2-+) fleS 17. de f3!r I. Rabinovich; 14. flb1!? .6cd; 14. h3!? .6-i£4]
14... g5! [14... .i£6 1S . .fJbS a6 16. fld6±] 15. .ie5? [1S. ®g3 ® b4! 16. flb1 f4-+; 1S .
.id2 g4 16. fle1 fld2! 17. �e6 �h8 18. .ifS! (18. gd2 it.gS+ Botvinnik) .ia3 (18 ... gc7 19 . .fJbS+-) 19. 'W'd7 '&d7 20. ® d7 gcd8 21. gc2+-; 17 ... gf7! 18. .ifS fl£8 19. .ih7 .fJh7 20. 'W'g4 gg7 21. �e6 �h8-+; 16. ®e4!? de 17 . .fJe1 ®a3 (17... ®d6 18. flbS .ib8 19. .ib4 ge8 20. fld6±) 18. gc2 a6 19. .if4oo .6dS; o1S. .ie3 .if6 (1S ... f4 16. ®d2±; 1S ... g4 16. fld2 flc3 17. gc3 f4 18. 'W'g4 .igS 19. h4±) 16. 0lb1 f4 17 . .id2 'W'e7 18. .ie1 gfe8 19. a3 (19 . .£lc3 fld6+)
249
'W'g7i; 16. gc2!? 'W'e7 17 . .fJb1 gfe8 18. .iel;;l;;] g4 16. fle1
...
�tffi · · %�t
C'��
B
B
8
.w. � w�i-r:t � . ; .....�m �. .:ra �. ?iii .
.. .�
.
w:�
�.!6'''·
'•" '•!�f;§'w 0. Y b-»/'u ;:;; ·�-:;""" �%::� � .. R !l � it, B B
. �:�':'."'" b. � � ;» � 'i§.l s; ; :
/ /:;:;;;
.
� ��ii kl ;{�
�
Y
�
�
. [16 ... .igS 17. gc2 fleS 18. de 16 ... fle5! ..,. ..,:;
/
::,,.,.�
.
/';
/. �
'W'c7 19. flbS 'W'eS 20. .fJa7 gcd8 21. cd ed 22. flc6=] 17. .ie4? [17. de .igS (17 ... 'W'c7!? 18. f.JbS 'W'es 19 . .fJa7 .id6 20. g3 gcd8 21. cd ed 22. flc6 .ic6 23. gc6 .icS 24. .ie4 de+) 18. gc2 flc3 19. gc3 d4 20. gc2 aS (20... 'W'c7 21. b4 .i£4 22. cSoo) 21. a3 'W'e7!? (21... 'W'c7 22. b4 ab 23. ab it.£4 24. cS .ieS+) 22. ga2 gfd8+] de 18. de 'W'c7 19. .fJb5 'W'e5 20. gd7 [20. fla7 ga8 21. flbS+ Alekhine; 20... gcd8+] it.g5! 21. gcd1 [21. fld3 'W'£6-+; 21. gb7 .iel 22. 'W'd1 (22. .fJd3 'W'a1!-+ Alekhine) .ih6 23. 'W'd7 it.g7-+ Botvinnik] .ic6 22. ga7 gcd8! 23. h4 [23. .fJc2 gd1! 24. 'W'dl gd8 2S. 'W'e1 .ibS 26. cb gd2 27. fle3 .ie3! 28. fe 'W'dS 29. 'W'h4 gd1 30. �£2 'W'd2 31. �g3 'W'e3 I. Rabinovich] gd1 [23... gh?? 24. 'W'hS] 24. 'W'd1 gd8 25. 'W'c2 [2S. 'W'e2 gd2 26. 'W'fl e3-+] it.d2! [26. 'W'b1 e3! 27. fe 'W'e3 28. �fl it.el 29. 'W'e1 .ig2-+ I. Rabinovich] 0:1 314
ASS Bot vinnik - Tartakower
Round 4
13.08.36
1. flf3 .fJf6 2. c4 d6 3. d4 flbd7 4. g3 e5 5. i.g2 .ie7 6. 0-0 0-0 7. flc3 c6 8. e4 [8. 'W'c2!? ge8 9. b3 .i£8 10. .ib2 a6 11. e3;;l;; ] 'W'c7?! [o8. .. a6 9. a4 (9. h3 bS;:::: ; 9. 'W'c2 bS;:::: ) aS=] 9. h3 ge8 [9 ... a6 10. .ie3 (10. a4!? aS 11 . .ie3 ge8 12. gel ed 13. fld4 .£lcs 14. 'W'c2 .i£8 1S . .fJb3 .fJb3 16.
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
250
�b3 �d7 17. �c2 b6 18. �cd1;;!;; Gligoric - Bidev, Ljubljana, 1947) bS 11. cb ab 12. �c2 �b8 13. a3 cS (13 ... �b7 14. �fd1 �c8 1S. �b3 ed 16. �d4 �cS 17. �c2 �f8 18. �acl;;!;; Osnos - Espig, Zinnowitz, 1971) 14. de de 1S. �ad1 c4 16. �dS �dS 17. �dS (17. ed!?) �f6 18. �eS �d6 19. �cS �cS 20. �cS �b7!+ Osnos - Vorotni kov, USSR, 1972] 10. �e3 [.6.dS; 10. dS �cS 11. '&c2 aSoo; 10. �e1 a6 11. �e3 �f8 12. �c2 b6 13. �ad1 �b7 14. a3 ed 1S. �d4 �ac8 16. �de2 bS 17. cb ab= Fedo rowicz - Wilder, USA, 1986] 4"lf8 [10 ... a6 11. dS
14. f4! gf 15. gf Wg7?! [1S ... ef 16. �f4
�g6 Botvinnik; 17. �h6 �b6 (17 ... Wh7 18. �gS+-; 17 ...
d6 �d8 23. de �e7 24. �h6±) �h4 22. �g3 �g6 23. ��f2 (.6.�f7) l=raf8 24. �fS+-] 18. �d5 [18. ed? �cSoo] �c6 [18... �dS 19. ed 1t,gs 20. llgs hg 21. �hS+-] 19. �c4! [19. �f6 �f6 20. �hS �g6 21. �h6 Wg8 22. �f3 (22. b4 �g7 23. �g7 Wg7±) b're6 23. b4 aS 24. a3±] �g6 20. �d6 �e6 [20 ... l='rf8 21. �e7 �e7 22. �h6+- Alekhine; 20 ... �d6 21. b'rf6+-; 20 ... b'rh8 21. �f3! +- (21. �e7 �e7 22. gf6 Wf6 23. �f3+- Botvinnik) �d8 22. �f6+-] 21. �e7 [21. �e8 b're8 22. �e7 b're7 23. �h6 Wh6 24. l='rf6+- Alekhine] �e7 [21... b're7? 22. �fS �fS 23. ef+- Bot vinnik] 22. b'rf6!? [22. �h6 Wh6 23. b'rf6 Wg7 24. 4"le8+-] Wf6 23. �h5 �g6
� J: � � J: � ��� ��� • - �\�� llaf � .X. �Y! "3J �" .. ;?'���. B"· ;�/%;�� /om��/ -� ;;%�· · • • ������·�,,�� ,�n B
• .
..
��
;..
m
y;W ft/-z, �W£f:.y;
�"'"i§ �
.• �
_..
� �
w�
24. �f5! [24. �h6 We7±; 24. �e8 �e8 (24 ... b're8 2S. �h6 We7 26. b'rd1 b'rg8 27. �h7+-) 2S. �h6 We7 26. �gS (26. b'rd1 �a4oo) Wd7 27. b3±] b'rg8? [24 ... �fS 2S. ef+-; 24... b'rh8 2S. h4 (2S. l='rfl Alekhine; 2S. �h6 b'rh6 26. �h6+-) �fS (2S ... �a2 26. b'rd1 �ad8 27. �gS hg 28. �gS We6 29. �g7) 26. ef �f4 27. �f4 b'rag8 28. �gS hg 29. hg We7 30. f6 Wd8 31. �h8 l='rh8
251
Nottingham - 1936
32. �e6 be 33. r're1 +- Botvinnik; o24 ... �a2 2S. r'rd1?! r'red8+; 2S. gfl We6 26. �g7 Wd7oo; 2S. �h6 We6 26. r'rd1 (26. �g4? Wd7+; 26. 4'lg7 Wd7 27. �d1 We7oo) r'red8 (26 ... �eS 27. �e3 �e6 28. � g s �b6 29. Wh1+-) 27. �g7 We7 28. �gS Wf8 (28 ... f6 29. �fS We6 30. r'rd8 r'rd8 31. �g6±) 29. i.d8 �eS 30. Wh2 Wg7 31. �gS �e6 (31... �e6 32. r'rfl-) 32. �f6 Wh7 33. �hS Wg8 34. �h6 �f8 oo; 34. gd3-; 2S. �h6! r'red8 (2S ... We6 26. r'rdl+-) 26. �gS We6 27. �e7 �e8 28. �f3 (28. �g6 fg 29. W"g7 W"f7 30. W"f7 Wf7 31. �d8 r'rd8 32. r'ral �e6 33. r'ra7 r'rd7 34. b4±) Wd7 29. �g4 �e6 (29... We7 30 . .fJg6 fg 31. �g7 We6 32. i/,d8 r'rd8 33. gfl+-) 30. �g6 � g4 31. hg fg 32. e6! Wd6 (32... be 33. �g7 We8 34. �d8+-) 33. eb r'rab8 34. �g7+-] 25. �h6 [2S. �h6 �a2 26. fld4+-; 26. �g4+-] �a2 [2S ... �fS 26. � gS We6 27. ef+-] 26. r'rd1 r'rad8 [26... We6 27. r'rd6+-] 27. �g5 We6 28. r'rd8 £6 29. r'rg8 �£4 [29... fg 30. r'rg6+-] 30. �g7
1:0
315
Alekhine - Bot vinnik
B12
.fJg2 20. hg �g6 21. �g2 �g4 22. r'rdgl hSoo Yakovich - Sadler, Koge, 1997] �d6! [13 ... ed 14. a3 (14. gS?! �fS lS. gf 4'le2) 4'le6? (14... r're8! Botvinnik) 1S. gS .fJe8 16. f6 i.h8± Levenfish] 14. i.c5! [14. �d6 ed lS. 0-0-0 gf+ Alekhine]
14... �£4! [14 ... �d1 1S. r'rd1 .fJe6 (1S... �e2? 16. Wd2) 16. gS �d7 17. f6 i.h8 18. .fJdS± Botvinnik] 15. gfl! W'h2 16. �b4 �g4! [16... ®rs 11. gf �h4 18. r'rf2 �b4 19. �d4 (19. i.d3 Botvinnik; 19... �dS 20. �d2 �e3 21. a3 �d6oo) �d4 20. �d4±; 16... �g3 17. gf2 �g4 18. i.g4 �g1 19. gfl �g3=] 17. i.g4 [17. i.eS? �g3 18. i.f2 �f2 19. gf2 .irs- Levenfish] � g3 18. g£2 �g1 19. gfl �g3 20. r'r£2 �g1 1/2
Round S 14.08.36
1. e4 c5 2. �£3 d6 3. d4 cd 4 . .fJd4 .fJ£6 5. .fJc3 g6 6. �e2 �g7 7. �e3 �c6 8. �b3 �e6 9. £4 0-0 10. g4 d5! 11. £5 i.c8 12. ed �b4 13. d6! [13. fg hg
14. �f3 �g4 lS. �g4 i.g4 16. �g4
316
B05 Bot vinnik - Flohr
Round 6 1S.08.36
1. e4 �£6 2. e5 �d5 3. d4 d6 4.
10. �d8 Wd8 11. gd1 �8d7 12. b3;l;) 10. �d8 Wd8 11. gdl
252
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
ifl£5 12. i&£5] 12. f4 h5! [12... .ifl£5 13. i&£5 ef 14. i&e3�] 13. i&h3 [13. i&h5?! iflf5l (.6.i&cS, g6) 14. g3 ifld4! 1S. �d1 ldhS 16. �hS gc2 I. Rabinovich] 0-0-0 [13 ... gr5 14. i&fS i&cS (14 ... ef 1S. e6!) 1S. i&e3 ef 16.
'
,�
� � ,f�:!� ·· ·��·ii}' u u'!
��
�,,.�,��.
� D�D i B i m� �
B 4) B � B #� �'f4\'i(�' ""a �
, "iW�
"' �
.
�
.
A� R "'a "'" 'f�§ b 8 %W:? �&
• /" "g ![g� ��/ ,··"
22 ... �a4 [22 ... �bS! 23, ifld6 i.d6 24. cd �b3 2S. lde1 b6l Alekhine; 26. �g3!? g6 27. e6! fe? 28. �g6 ldd8 (28 ...
g3} 28. .iflc4 (6-
317 capablanca - Botvinnik
Round 7 17.08.36
1 . .iflf3 .iflf6 2. d4 b6 3. g3 i.b7 4. i.g2 c5 5. 0-0 cd 6 . .ifld4 i.g2 7. Wg2 g6
[7... �c8 8. �d3 dS 9. i.gS .iflbd7 10. i.f6 iflf6 11. .ifld2 eS 12. ifl4f3 e4 13. �bS �d7
Nottingham
-
253
1936
14. W'd7 Wd7 (Hubner - Granda Zuniga, Groningen, 1993) 15. �d4 �c5 16.
�b7 11. f3 d5 12. cd �d5 13. �d5 W'd5 14. �b2 [o14. �e3 �c6 (14... 0-0 15.
ldel �a6 16.
�b7 22. 6d8 8d8 23. 8d1 8d7 24. �d3!
[26 ... Wg7 27. W'd1 8d3 28. W'd3 W'c7= Botvinnik] 27. W'd3 Wg7 28. W'd8! b5 29. b4 a6 [6.W'a7=] 1/2
E07
318 Bot vinnik
-
Ty lor
Round 8 18.08.36
1. �f3 e6 2. c4 d5 3. g3 �f6 4. �g2 �e7 5. 0-0 0-0 6. d4 �bd7 7. �c3 c6 8. �d3 b6 [6.�a6] 9. b3 �b7 [9... �a6!? 6.10... c5] 10. e4 de [10... de 11. be e5?!
(11 ... c5!?) 12. de �e8 (12... �g4 13. �f4 g5 14. 8ad1±) 13. 8d1 �c5 14. W'e2 W'c8 15. �d4± Quinteros - Sutton, Wellington, 1978] 11. �e4 c5
12. �c3! [12. �f6 �f6!? (12...
Jdd1;t) 13. �g5 �g5 14. �b7 8b8 15. �g2 cd 16. �g5 �g5 17. W'd4 8bd8=] cd 13. W'd4 [13.
19. �c5 �c3 20. W'd6 �f6 21. �h4
[21. �e1 8fd8 22. �c7 �g2 23. Wg2 (23. �g2 j,e5 24. �b7 j,d4 25.
254
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
'&c6 gh 24. '&£3 hg 25. hg '&g7 [2S... '&£3 26. .i£3 .id2 21. wn l'dd4 28. We2 l'dfd8 29. cS (29. l'db2 .ib4 30. l'dd4 l'dd4±; 29. b4 .igS 30. cS l'dd2±) .ib4 30. l'dd4 l'dd4 31. c6 .iaS (31... l'dd2 32. We3 lda2 33. l'dcl .id2 34. Wd3 .ias 3S. c7+-) 32. b4 (32. l'dd1 l'dd1 33. Wdl+-) .ic7 (32 ... .ib6 33. l'dcl .ic7 34. l'dd1+-) 33. l'dd1 l'dd1 34. Wd1 6Wc2-b3-c4-bS-a6+-] 26. c5
e4oo] £5 27. fJd3 g5 28. '&c3 £4! 29. ef gf 30. lde7 lde7 31. a4! a6 [31... ba!? 32. lda4 £3] 32. ab ab 33. lda8 lde8 [33 ... �b6!?] 34. '&c1 ld£8 35. '&d1 [3S. fJf4?
.ih6!? (3S ... 4'lb6 36. l'dc8 l'dc8=1=) 36. g3 .i£4 37. gf '&b4] .i£5 36. ld£8 .i£8 37. '&h5! '&g6 [37 ... .ig6 38. '&gs] 38. '&g6
hg
.id4 27. l'dbc1 e5 28. c6 e4 29. '&e4
[29. '&£4 .ieS 30. '&e4+-] '&g3 30. '&g2
.i£2 31. W£1 l'dd1 32. l'dd1 '&g2 33. Wg2 .ib6 34. l'dd7 l'dd8 35. c7 1Lc7 36. ldc7 1:0 319
Lasker - Botvinnik
D91
Round 9 20.08.36
1. d4 fJ£6 2. c4 g6 3. fJc3 d5 4. fJ£3 ®g7 5. ®g5 4'le4 6. cd 4'lg5 7. 4'lg5 e6! 8. .f'l£3 [8. '&a4 .id7 (8... c6!?) 9. '&b3
'&gS! 10. '&b7 0-0 11. e3 cS 12. '&a8 cd 13. fJd1 de� Botvinnik] ed 9. e3 0-0 10 . .ie2 c6 11. 0-0 '&e7 12. a3 [12. l'dcl!? .ie6 13. 4'le1 4'ld7 14. fJd3 ldad8 1S. b4 616. bS Zak] .ie6 [12 ... 4'ld7 13. b4 fJb6 14. '&b3 .ie6 1S. l'dfe1 fS 16 . .in gS 17. .f'le2 fJc4 t Aronin - Korchnoi, USSR, 19S7] 13. J:!ct
320
037 Bot vinnik - Thomas
Round l1 22.08.36
1. c4 e6 2. fJ£3 fJ£6 3. 4'lc3 d5 4. d4 fJbd7 5. e3 a6?! [S ... .ie7; S ... c6] 6. c5!
[6. a3 b6 (6... de 7 . .ic4 cS 8. de .icS 9. b4 i.e7 10 . .ib2 0-0 11. 0-0 bS 12 . .ie2 i.b7=) 7. b4 aS 8. l'db1 ab 9. ab de 10. .ic4 .ib7 11. 0-0 .id6oo] c6 7. fJa4 [7. b4!? aS 8. bS;l;;; 7 . .id2 eS 8. de 4'lg4 9. fJa4 fJcS 10. fJcS .icS 11. h3 4'lh6 12 . .id3 '&e7 13. a3 .irs 14 . .irs fJfS 1S. '&c2 g6 16. o-o fJg7 17. e4;l;; Fine - Menchik, Margate, 1937] fJe4 8. .id3 [o8. 4'ld2 Botvinnik] e5 9. 4'ld2 fJd2?! [9... fS 10. 0-0 4'ld2 11 . .id2 e4 12. .ie2 .ie7oo; 9... fJgS!? 64'le6] 10. .id2
e4 11 . .ie2 .ie7 12. 0-0 0-0 13. £3 £5
[13... ef!? 14 . .i£3 lde8] 14. fe fe 15. ld£8 '&£8 16. .ia5;;t; .fJ£6?! [o16 ... .ih4 17. '&n (17 . .ie1 .igS Alekhine) '&e7 18. .ic7 .igS (18 ... fJcS?! 19. 4Jb6±) 19. '&f2;l;;]
Nottingham - 1936
255
- �.t �·W � ffi "",� � 0� � .i .i • ".i"'?:::?::: W:!;:{; .i%% • � � ;;:��"11;£s:� � jf; 8 8 '�i. W{;{; %1 � .i - • W:� � .i 8 ·!K a WW �� ;%�: w�
"· «
Wh4 40. b4 Wg5 41. Wg3 Wf5 42. flh3 Wf6 43. a4 Wf5 44. flf4 Wf6
;.;
e:zJ
��>:{
¥? � . ·;. @� »w; krffif!: W�". �# �.;% � f!! /�;; �1 %/0%: -·�&,·� ""%<"'A ';:[$ ""''� � A 'ff� �W � �W� f!-�' ;ii� b //?.;$"* §}}/"* ) )' .-) ) // � . . ;� 1�9- �'1'€1 / � �� . . .
,
.
/ n , //
17. .tc7! [17. flb6?! ldb8 18. fle8 �e8;;!;;] .te6 18. �b3 .tg4 [18 ... lda7!?] 19 . .tg4 flg4 20. .tf4± 'f!if7 [20 ... g5 21. .tg3 lda7
22. ldfl �d8 23. �h6±; 20 ... .th4 21. l"Hl!? (21. 'f!ib7 .tf2 22. Wh1 .te3 23. .te3 fle3 24. 'f!fe6± Alekhine) .t£2 22. ldf2 flf2 23. Wf2 g5 24. 'f!ib7 gf 25. 'fff e 6 fe 26. We3±] 21. h3! [21. 'f!ib7 ldf8 22. h3 g5 23. hg gf+=] .th4? [o21... flh6 22. 'ffi b7 ldf8 23. 'f!fe6 fl£5 24. 'fffa 6 (24. ldfl? fle3) fld4+= 25. ed 'ffi f 4 26. 'f!fe6 ld£7] 22. hg g5 23. g3?! [23. .tt2 ld£8 24. Wh1 .tr2 25. ldfl 'f!fe6 26. 'ffi b7 (26. �d1 'ffi h6 27. g3 .tg3 28. ldf8 Wf8 29. �e2 'ffi h 4 30. fle3 .th2 31. 'f!ih2 'fffe 1 32. Wg2 'f!id2 33. Wh3 'f!fe3) .te3 (26... 'ffih 6 27. �e7 ldf6 28. 'fffe 5 ld£8 29. fle3) 27. ldf8 Wf8 28 . .td6 WeB (28... Wg8 29. 'f!iaB Wf7 30. �f8 Wg6 31. .te5+-) 29. 'f!fe6 Wf7 30. 'f!ib7 WeB 31. 'f!fa8+-] gf 24. gh 'fffe6 25. Wh2 ldf8 26. ldft [26. ldg1? 'ffi h 6 21. h5 feg?] f3 27. 'fffc 2 Wh8 28. �f2 [28. g5!? h6 29. 'ffi £2 hg 30. hg Wg7 31. 'f!fg3 ldh8 32. Wg1 'ffi£ 5 33. W£2] �g4 29. ldgt
'ffi d7 30. flc3 ldf6 31. fldl 'fff e7 32. 'f!fg3 ldg6 33. 'f!ib8?! [o33. 'f!fe5 'fffe5
34. de lde6 (34 ... ldg1 35. Wgl Wg7 36. fl£2 Wg6 37. �g4 W£5 38. h5) 35. ldg5 h6 36. ldf5 Wg7 37. h5 lde8 38. fl£2 lde6 39. Wg3 lde7 40. Wf4 lde6 41. b4 lde8 42. ldf6 ldf8 43. Wf5+-] Wg7 34. ldg6 Wg6 [34... hg 35. 'f!fe5 'fff e5 36. de Wf7 37. Wg3 We6 38. Wf4] 35. Wg3 'f!ig7 36. Wh2 Wh5 37. �g3 'f!fg4!? [37... 'ffi£6 38. 'fffe5 'fff e5 39. de Wg6 40. fl£2 Wf5 41. flg4 h5 42. fl£6 We5 43. �h5 d4 44. ed Wd4 45. Wg3 We3 46. �f6+-] 38. 'f!fg4 Wg4 39. �f2
45. b5! ab 46. ab We7 [46... Wf5 47. b6 Wf6 48. fld5 ed 49. e6+-] 47. b6 Wd7 [47 ... h6 48. �d5 ed 49. e6+-] 48. flh5 Wd8 [48 ... We7 49. �g7 Wd7 50. fl£5 WeB 51. fld6 Wb8 52. fles L'-- 5 3. �f6] 49. flf6 h6 50. flg4 h5 51. flf2 Wd7 52. Wh4 Wd8 53. Wh5 We7 54. Wg4 We6 55. Wg3! Wd7 56. flhJ Wd8 57. flf4
[57. flg5 We7 58. �f3 ef 59. Wf3 Wf6 60. e4 de 61. We4 We6 62. d5 ed 63. Wd4 Wd7 (63... We7 64. e6) 64. Wd5 WeB 65. We6 Wd8 66. Wd6 WeB 67. We7 Wb8 68. Wd7 WaS 69. e6 be 70. We7+- Fine] Wd7 58. flh5! [58. flg6?! We6 59. flh4 W£6] We6 59. flg7 Wd7 [59... Wf6 60. fle8 We6 61. fld6+-] 60. flf5 Wc8 61.
fld6 Wb8 62. �f5 Wc8 63. Wf4 Wb8
[63 ... Wd7 64. We5 Wd8 65. We6 WeB 66. Wd6 Wd8 67. f'ig3 WeB 68. We7] 64.
We5 Wc8 65. We6 Wb8 66. Wd7 was
256
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
f2 70. Wd7, 71. We6, 12. WfS, 73. Wf4, 74. Wg3, 7S. W£2+-1 1:0 321
R.eshevsky - Bot vinnik
A95
Round 12 24.08.36
1. d4 e6 2. fl£3 £5 3. g3 fl£6 4. i.g2 i.e7 5. 0-0 0-0 6. e4 d5 7. .fle3 e6 8. �bl [8. flel!? W'e8 9. f3 .6e4 Alekhine] W'e8 9. e5 W'h5 [o9... flbd7 10. b4 fle4
11. W'e2 i.f6 .612 ... cS Alckhinc; 9 ... b6 10. b4 .fle4 11 . .fle4 fe 12 . .fleS aS 13. a3;;l;] 10. b4 .fle4 11. W'e2 .fld7 12. b5 i.£6!? [12 ... �df6 13. a4 il.d7 14. il.f4;;l;] 13. il.£4 �e8 [13. .. �deS 14 . .fle4 fe (14 ... �e4 lS. be± Alekhine) lS. W'eS ef 16. i.£3 W'e8;;l;; 13... gS 14. be be lS. i.e7;;l;] 14. i.e7?! [14. be!? be lS. i.d6i] �£7 15. i.a5 [lS. be be 16. fles .fles 17. i.es i.es 18. de i.a6 (18 ... �eS 19. �dS ed 20. W'es ®a6;::::! ) 19. fle4 fe 20. i.h3 W'e7=] e5 16. e3 fle3 17. i.e3 e4i 18. f'ld2 .fl£8 [18... eb 19. W'b3 (19. ldbS b6!) .flb8 20. W'bS (20. W'dS?! i.e6 21. W'd6 i.a2 22. �b2 i.e6) flc6oo]
gfoo] 27. �£4 �d8 28. �eft W'd7 [28... fle6? 29. de] 29. gf gf 30. i.h3 [30. �dl!? flg6 (30... �g7 31. W'f6 i.hS 32. �d2 i.g4 33. c6 "fffc 7 34. cb;;l;) 31. �f2oo] W'd5
31. �£5 W'd4 32. .fld4 �g7 33. Wht i.d7 34. �h5 i.h3 35. �h3 �g5 36. �£5 [36. �h4 �cS 37. �e4 �cdS 38. �e7
�8d7 39. �gl Wh8 (39 ... .flg6 40. �d7 �d7 41. flbS) 40. �e8 �f7 41. .fle6 �dfS 42. �d8 �g7 43. �g7 Wg7 44. �e7 Wg8 4S. �b7 a6 46. �a7 �dS+] gd7?! [o36... �b8 37. �g3 (37. �h4 �g6 38. �e4 �f8 39. �h6 Wg7 40. �£8 W£8+) �g3 38. �g3 hre8 39. �bl a6 40. a4 �d7 41. ab �cS 42. ba ba 43. �b6 �eS 44. �c6 aS] 37. �h4 [37. �h6 Wg7 38. flfS=] hre7 [37... Lfd2 38. .flh6 Wg7 39. f'lfs Wh8 (39... Wg8 40. �h6) 40. �d6 �g6 (40... �cS? 41. b'H8 Wg7 42. �f7 Wg6 43. �g4) 41. �e4 �hS (41... �gg2?? 42. �H-+; 41... �cS? 42. �e8 Wg7 43. �e4±) 42. Wgl �dh2 43. �e8 Wg7 44. .flfs Wf7 4S. .fld6=] 38. flh6
Wg7 39 . .fl£5 Wg8 40. f'lh6 Wg7 41. fl£5 1/2 322
Botvinnik - Vidmar
Round 13
060
2S.08.36
1. e4 e6 2. �£3 d5 3. d4 4'1£6 4. 4"le3 i.e7 5. i.g5 0-0 6. e3 .flbd7 7. i.d3 [7. hrcl] e5 8. 0-0 ed [o8 ... de 9. i.e4 a6 10. a4 �e8 Alekhine] 9. ed [9. fld4 fles .6�d3] de 10. i.e4 .flb6 [10 ... a6 11. a4
19. £3! [19. a4 i.d7 20. W'b3 gS- Alekhi ne] eb?! [19 ... ef 20. �f3 i.gS 21. W'd3 f4!?i] 20. fe de [20... fe 21. W'b3] 21. d5� i.e3 22. W'e3 i.d7 23. .flb3 [23. g4!? fg 24. .fle4oo] � e8 24. g4 [24 . .fld4?! W' eS;
24. �fell? W'd8 (24 ... W'e7 2S. fld4 a6 26. a4;;l; Alekhine) 2S. fld4 i.e8 26. W'b3 (26. d6 b6) a6oo] g6 [24... f4!? 2S. ef i.g4 26. �bel i.fS 27. f'ld2 (27. fld4 g6) �e7 28. W'd4 e3 29. d6 �e6oo] 25. W'd4 W'e7 26. �bel i.e8 [26... W'gS!? 27. �f4 hS 28. gf
�b6 (11 ... �e8 12. W'c2 fldS 13. i.e7 .fle7 Ragozin) 12. i.d3 .flbdS 13. f'leS flc3 14. be fld7 lS. i.e7 'f!le7 16 . .flc4 g6 17. aS b'Ib8 18. �bl± I. Ivanov - Jacobi, Reno, 1994] 11. i.b3 i.d7 [11 ... .flbdS 12. .fles fld7 13. i.e7 fle7 14. W'e2 f'lf6 1S. �fd1 b6 16. �acl;;l;; 11 ... f'lfdS 12. W'd2 i.gs 13. �gS fle3 14. be .fldS (14 ... h6) 1S. f4i] 12. W'd3 [12. W'e2!? i.c6 13. f'les W'd4?! 14. �f7 W£7 1S. W'e6 We8 (1S... Wg6 16. W'e7 W'g4 17. i.c2 WgS 18. W'g7 Wh4 19. W'h6 flhS 20. f'le4 i.e4 21. i.e4 W' e4 22. g3 Wg4 23. h3+-) 16. �fe1 W'd7 17. W'eS �c8 18. �ad1 W'g4 19. �dS-+; 14... �f7 1S.
Nottingham
-
257
1936
'W'e6 l"'rf8 (15 ... �d5 16. 4Jd5 4Jfd5 17. �e7 l"'re8 18. l"'radl+-) 16. l"'rad1 (16. 'W'e7 'W'g4) 'W'c5 17. �e3 'W'b4 18. l"'rd4 �d7 19. l"'rb4 �e6 20. l"'rb6 �b3 21. l"'rb3±; 12. �e5!? �e8 13. l"'re1 4Jfd5 14. �d2 �b4 15. 'W'g4 4Jc6 16. �h6 �f6 17. l"'rad1 Wh8 18. �c2 l"'rg8 (18... gh?? 19. 'W'e4) 19. �f4 g6 20. l"'re3 4Jd5 21. 4:ld5 'W'd5 22. dh3-+ Lukacs - Almasi, Budapest, 1997] 4Jbd5 [12 ... �fd5 13. �e3 (13. �c2 g6<=! .6.�g5; ��b4) �c3 14. be �a4 15. c4;l:;; 12... �c6 13. �e5 �d5 14. �c2r] 13. �e5 �c6 14. l"'rad1 [14. 'W'h3 l"'rc8 15. l"'rfe1 'W'd6 16. l"'rad1 l"'rfe8 17. l"'rd3 �f8 18. 'W'h4 �c3 19. be �d7 20. �c2 �e7 21. l"'r£3-+ Chiburda nidze - Khurtsidze, Vrnjachka Banja, 1996] 4:lb4? [14... 'W'a5 (�15... 4Jc3 16. be �a4) 15. �cl �c3 16. 4Jc6 be 17. bc;l:;; 14 ... �h5 15. 4Jc6 be 16. �cl;l:; Botvinnik; o14... l"'rc8 15. 'W'h3 �c3 16. be �e4 Alekhine] 15. 'W'h3! �d5 [15... 4Jfd5 16. �cl!] 16. 4Jd5 4Jbd5? [16... �fd5!? 17. ®cl (17. f4 f5!?) l"'rc8]
17. f4! [�18. f5] l"'rc8 [17... g6 18. �h6 l"'re8
19. �a4+-; 17 ... 4:le4 (�18 ... f5; .6.18 ... �g5) 18. �f7 ! ! Wf7 (18... l"'r£7 19. 'W'e6+-) 19. l"'rde1! ! +- Botvinnik] 18. f5 ef [o18... 'W'd6 19. fe fe (19... 'W'e6 20. 'W'f3) 20. l"'rfe1± Botvinnik] 19. l"'rf5 'W'd6? [19... l"'rc7 20. l"'rdfl �b6 (20 ... a6 21. 4Jf7! l"'rf7 22. �d5 �d5 23. l"'r£7 �g5 24. 'W'e6!+ Panov) 21. 'W'h4 4Jbd5 22. 4Jf7 l"'rf7 23. �d5 4Jd5 24. l"'r£7 �g5 25. �g5! +- Rago zin] (diagram)
20. �f7! l"'rf7 [2o... W£7 21. �£6 �£6 22. l"'rd5+-] 21. �f6 [21. l"'rf6 �f6 22. 'W'c8
l"'rf8] �f6 [21... 4Jf6 22. l"'rf6 �f6 23. 'W'c8+-] 22. l"'rd5 'W'c6 23. l"'rd6 [23. l"'rc5? �d4] 'W'e8 [23... 'W'd6 24. 'W'c8+-]
24. Lrd7
323
1:0
E34 Euwe - Botvinnik
Round 14
27.08.36
1. d4 �f6 2. c4 e6 3. 4Jc3 �b4 4. 'W'c2 d5 5. cd 'W'd5 6. e3 [o6. 4Jf3 c5 7. �d2] c5 7. a3 [7. �d2 �c3 8. �c3 cd 9. �d4
�c6 10. �c3 (10. �f6 gf 11. �f3 'W'a5=) e5 11. �f3 �g4 12. �e2 0-0=] �c3 [7 ... cd 8. ab de 9. be 0-0 (9... b5 10. 4Jf3 0-0 11. c4 be 12. �c4;l:;) 10. 4Jf3 (10. c4 'W'e4 11. 'W'e4 4Je4 12. �d3 �f6 13. �f3 b6 14. 0-0 �b7 15. J:":!d1;l:; Flohr - Jackson, Hastings, 1931) b6 11. �e2 �b7 12. 0-0 l"'rc8 13. c4 'W'c6 14. �b2 �bd7 15. 'W'c3i Flohr - Koblenc, Rosas, 1935] 8. be 4Jbd7 9. �f3 b6 10. c4 [10. �e2 cd (10... c4? 11. 4Jd2±) 11. cd �b7 12. 0-0 0-0oo] 'W'd6 11. �b2 �b7 12. �e2 l"'rc8 [12 ... cd - game 327; 12... 0-0 13. 0-0 cd 14. ed (14. �d4 �c5 15. l"'radl 'W'e7oo) 4Jg4 15. l"'rfe1 (15. d5 ed 16. cd l"'rfc8 17. 'W'£5 �g£6+) l"'rac8 (15... �f3 16. �£3 'W'h2 17. WH;l:;) 16. h3 �£3 17. �£3 'W'h2 18. Wfl �gf6 (�4Jd5-+) 19. a4 �d5 20. �cl �f4 21. �f4 'W'£4 22. Wg1oo] 13.
0-0
(diagram)
13... �e4 [13 ... �g4 (��f3, 'W'h2#) 14. d5!
ed 15. cd 'W'd5 (15... �d5 16. l"'rad1! �e4; ��g7 Euwe) 16. l"'rad1 'W'h5 17. h3 4Jgf6oo; 16. �g7 l"'rg8 (16 ... 'W'h5?! 17. �h8
258
Mikhail Bofvinnik. Games 1924-1948
�d7 20. ldd2 �c6 21. �g4 [21. f3 �f6 22. ldfd1 .ia4] fl£6 22. ldd8 ldd8 23. ldd1 ldd1 [23... flg4? 24. ldd8 .ie8 25. lde8+-] 24. �d1 �d6 25. �e2 W£7 26. £3 [26. g4!? .6.h4, gsi] .ia4 27. .id3 [27. e4 eS! 28. �eS �d2;:t Alekhine; 29. Wfl �d1 30. �d1 �d1 31. W£2 �e2 32. Wg3 �e4 33. �e7 Wg6 34. �d6 (34. �a7 �e4 35. fe �b3=) Wf7 35. .if6 gf 36. �d7;l;] h6 [27 ... eS!?] 28. g3 �c6 29. W£2 �f3 18. h3 .fle3 19. �f3 �e2 20. �h5+-) 17. �h7 .fldf6 18. �f6 �f6 19. �h4 We7oo; 16. ldfd1! �h5 17. ldd7!! �f3 (17... Wd7 18. -fle5) 18. �f3 �h2 19. wn Wd7 20. �e4!+-] 14. �c3 0-0 [14... �g4 15. de (15. .fle5 ed 16. ed flge5 17. de �e6oo) �e5 16. ldfd1± �e7? 17. �g7 .i£3 18. �f3 �h2 19. Wfl+-; 14... ed 15. fld4 (15. ed �d5!) 0-0 16. �b5;l;] 15. ldad1 [.6.16. de �e5 17. ldd7 �d7 18. �g7# Euwe] ldfd8 [15 ... ed?! 16. ldd4 �e6 17. ldfd1 Alekhine] 16. d5 [o16. �e5oo]
16... �£8 [16... ed!? 17. ed �f8! (17... h6!?;
17 ... �f8 18. �gS .idS 19 . .ia6oo; 17 ... lde8 18. �gS �g6 19. �bS h6 20. �e6! .6.�g7) 18 . .ia6 (18. d6 lde6 19. �d2 �e8) ldb8 (18... �dS? 19. �e4) 19. �e4 �d6 (L..idS) 20. �a4 �dS 21. .ie4 (21. e4 .ie6) �e6 22. �e6 �e6 23. flgs ldf8+] 17. de;;!; fe 18. fle5 [18. �gs .irs 19. g4 (19. .if3! h6 20. e4 hg 21. ef ef 22. .idS±) flg4? (19 ... �e4!) 20. e4 �e7 21. ef (2l.�h3 �h2 22. Wh2 .ie4 23. ldg1 .ig6 24. �f4 �f8;l;) �gS 22. f4 (22. �g3? ef 23. h3 �e7+ Euwe) �h6 23 . .ig4+-] �e7 19. �d7
29... e5! 30. .ie2 �d7 [30... e4!? 31. f4 1t.a4 L..id1] 31. �d3 [31. f4 �f6 32. �e2 �e6] �d3 [31... �e6!? .6.32 ... e4; .6.32 ... �h3] 32. .id3 e4?! [32 ... We6 33. g4 (33. f4 �f6; 33. .ie2 �f6) e4! 34 . .ie4 .ie4 35. fe �eS�] 33. 1t.e4 [o33. fe -fl£6 34. Wf3 Euwe] 1t.e4 34. fe flb8 35. W£3 -flc6 [L.
259
Notfinqham - 1936
46. hS gh 47. gh Wf7 48. �a1
•
• • • � � . �.:;,.,, . � ��,��-��f�
• ·f! r� �--� w � n �� �� • ��
V//a
�
/,,,��� . ??;� !.1:8 ��· M il.� a a • • � � •� •"·· �� • • • • � � . � . . ·�
56. e6? [56. Wb3! iflh7 (56., WbS 57. e6 a4 58. Wa2 i:£lg6 59. �f6 Wc6 60. e7 Wd7 61. eS c4 62. e6 We8 63. Wb1 c3 64. Wc2 a3 65. Wb3 �f4 66. h7 i:flg6 67. �gS iflh8 68. il.h4 i:flg6 69. �£6) s7. Wa4 Wb6 (sL c4 58. WaS c3 59. Wb4 c2 60. �b2 Wd7 61. Wc3) 58. �b2 (58. e6 Wc7 59. WaS Wd6 60. WbS We6 61. Wcs Wf7 62. Wb4 Wg6 63. �g7 i:flgS 64. eS iflf7 65. e6 i:fld8 66. e7 �c6) iflgs (58 ... c4 59. �d4; 58... iflf8 59. e6) 59. �cl �h7 (59 ... ifle4 60. h7 c4 61. �e3 Wa6 62. �d4) 60. �e3 Wc6 61. Was b3 62. �cl Wd7 (62... ifl£8 63. Wa4) 63. WbS We6 64. i.b2 iflgs 65. Wc4+ Euwe] Wd6 [57. e7 (57. ®g7 iflh7 58. e7 We7 59. WcS Wf7 60. WbS Wg6 61. WaS b3 62. Wa4 b2= Euwe) We7 58. WcS Wf7 59. WbS Wg6 60. WaS Wh6 61. Wb4 112 Wg6=] 324 Botvinnik - Winter
Round 15
095
28.08.36
1. �f3 iflf6 2. c4 c6 3. i:flc3 dS 4. e3
g6 5. d4 �g7 6. �b3 0-0 7. �d2 b6 [7 ... e6] 8. cd cd 9. i:fleS �b7 [9... e6 10. riel (10. i:flbS a6) �fd7 11. i:fld7 (11. i:fldS i:fleS 12. i:flc7 i:flec6 13. �a8 �b7oo) �d7 12. il.e2 i:flc6 13. O-O;l; V oloshin - Trich kov, Lazne Bohdanec, 1996] 10. i.bS a6 [10 ... i:fle4 11. ifle4 de 12. �c4 �eS 13. de e6 14. 0-0-0 il.dS (Martin R. - Martinez S., Sevilla, 1993) 15. �d5 ed 16. �b4±; 10... �fd7 11. i:fld7 �d7 12. 0-0 ifl£6 13. riacl �d6 14. �e2;l; Flesch - Bilek, Budapest, 1965] 11. �e2 i:flbd7 [6b5, i:flb6; 11... i:flc6 12. f4 e6 13. 0-0 �e5 14. fe i:fld7 15. riacl f6 16. ef iflf6 17. �f3 rib8 18. i:fla4 �d7 19. �b4;l; Valerga - R. Perez, Villa Balles ter, 1993] 12. � d7 [o12. f4 i:fleS 13. fe;l; Alekhine] i:fld7 13. f4 [13. i:fld5 e6 (13... eS!?) 14. iflf4 e5 15. de i:flcS;l; 16. �c2 �e4�] e6 14. 0-0 fS [14 ... �e7!? 6rifc8; 14 ... rib8!? 6b5] 15. i.f3 [15. �a4!?] rib8 16. riacl bS 17. i:fle2 [17. a4 ba (17 ... i.c6 18. ab ab 19. ifla2;l;) 18. �a4 i:flb6= 6i:flc4] rie8 18. �a3 [6�a5] i.f8 19. �b4 �b4 20. �b4 �b6 [20 ... aS?! 21. �bS �c8 22. �a4 l'lb2 23. rib1±] 21. ldc2 Wf7 [21... aS 22. �a3 ribc8 23. r!c8 �c8 (23 ... ric8 24. �e7) 24. l"'k1;tj 22. �c1 [6ifld3-c5] ribc8 23. riff2 ric4! 24. �e1 [24. ric4?! dd] r!ec8 25. �d1 r!c2 [25... b4!? 26. i:fld3 aS 27. i:fleS i:fleS 28. fe Wg7= Alekhi ne] 26. �c2 [26. ric2 ric2 27. �c2 �c7=] aS [26... ifl£6 27. �d3] 27. i:fld3 �a6 28. b4 [28. 4:le5=] ab 29. i:flb4 [29. �b1 b3!? 30. ab b4 31. i:flb4? �b4!-+; 29. �b4 ric4 30. �e1 b4=] �aS 30. �b3 4:lf6 [30... i:flb6!? 6�c4] 31. rift [o31. rib2 ifle4 32. �c2] ifle4+ 32. i:fla6 �a6 33. �b4 [33. �h4 hS] ric3 34. riel �c6 35. h3 [35. �a3 �c7+] riel 36. Wh2 �c3 37. �c3 [37. �bS?? �e1 38. �d7 Wf8 39. �d8 Wg7 40. �e7 Wh6-+] ric3 38.
rie2
t/2
2 60
Mikhail Bofvinnik. Games 1924-1948
USSR CHAMPIONSHIP MATCH LEVENFISH - BOTVINNIK Moscow - Leningrad - 1 93 7 October 5 - November 1 0
Botvinnik
Levenfish
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
1
0
0
=
=
1
1
1
=
0
0
1
0
=
=
0
1
1
0
0
0
=
1
1
0
1
6.5
6.5
Levenfish became the champion of l O th USSR Championship (Tbilisi, 1 93 7). Botvinnik,
who had played neither in the 9 th nor l Oth Championships, challenged Levenfish to a
match. It was the match of the strongest Soviet players of 1 930s: Levenfish won 9 th and 1 Oth USSR Championships and Botvinnik was the winner of the 7 th and 8th Championships
and of such strong international tournaments as Moscow - 1 93 5 and Nottingham - 1 93 6.
The conditions of the match were as follows: to play up to 6 wins, the equal number of wins 5 : 5 meant that result of the match was draw and Levenfish kept the title of Champion of USSR.
The first 8 games were played in Moscow and the rest - in Leningrad. As a result, Levenfish kept his title and obtained the new one - USSR Grandmaster.
325 Levenfish - Botvinnik
Game 1
E17
5.10.37
1. c4 flf6 2. flc3 e6 3. ilf3 b6 4. g3 �b7 5. �g2 �e7 6. 0-0 0-0 7. b3 d5 8. cd ed 9. d4 .c2lbd7 [9... .f'la6 10. �b2
e5 11. �cl fle7 12. de be 13. ila4 ile4 14. ild2;l:;] 10. �b2 �e8 [10... �b4 11. a3 �e3 12. � e3 .f'le4 13. �b2 �e8 14. �cl �e8 15. �h3 f6 16. fle1 e6 17. fld3 �e7 18. ilf4;l:; Flohr - O!afsson, Gioteborg, 1957] 11. �c1 c6! [11 ... i&f8 12. 'W'e2 a6 13. e3;l:;; 11 ... a6 12. ile5 �d6 13. ile4 �f8 14. fle3 e6 15. fle2 aS 16. ile1 �d6 17. ild3 ile4= Gavrikov - Eingorn, Riga, 1987] 12. 'W'd2 [o12. 'W'e2 �d6 13. �fe1 6e4 Bot vinnik] fle4 [12... �b4 13. 'W'd3 ile4 14. ild2 �a6! (14... f5 15. flde4 fe 16. ile4 de 17. 'W'e4± Botvinnik) 15. 'W'a6 ilee5 16. de iles+] 13. 'W'c2 [13. ile4? de 14. fle1 �g5
15. e3 �a6 Bolvinnik] ilc3 [13 ... f5 14. ile4 fe (14... de 15. 'W'e4 Wh8 16. fles iles 17. de;l:;) 15. iles �e5 16. de 'W'd7 17. f4 6£5 Bolvinnik; 17 ... �e5 18. Wh1 �e3 19. �ed1 'W'£5 20. h3 e5 21. g4 'W'e8 22. f5 d4oo] 14. �c3 �d6 [14 ... �f6!? 15. �fe1 (15. iles �d6 .6.:!'k8, e5) �e8 16. ild2 �£8] 15. �fel il£6 16. ild2 [16. iles ile4 (16... �e8 .6.e5 Botvinnik) 17. �b2 e5oo] �f8 17. �b2 [17. e4?! de 18. .c2le4 ilds 19. �b2 ilb4 20. 'W'b1 �a6r] �c8 18. 'W'd3 [18. £3?! e5; o18. e4 de 19. �e4 .f'ld5 20. �e3 �e1 21. �e1 .f'lb4 22. 'W' d2 �a6 23. �e3oo 6a3] �c7 [18... �b4!? 19. a3 �a6 20. 'W'e2 �d6 21. e4 e5oo] 19. �edt [19. e4?! de 20. �e4 ild5 21. �e3 �e1 22. �e1 �b4 23. 'W'd2 �d7l; 19. f3?! (6e4) �ee7 20. e4 de 21. fe e5l 22. eS? (22. d5? �d5) �g2 23. Wg2 �e5] g6 20. ilbl [20. e4 de 21. �e4 �dS 22. �e3 .6.23. �d5= Botvinnik; 20. f3!?] �c8! 21.
USSR Ch Match Levenfish-Botvinnik - 1937
�a3 [21. f3 �ke7 22. e4 de 23. fe �g4 24. !del �f5+; 21. fle3 �f5 22. e4 de 23. fle4 fle4 24. �e4 l"ree7 25. f3 'W'd5! 26. �d5 !del!-+] �£5 22. 'W'a6 [22. 'W'f3? �bl 23. �f8 �e4-+; 22. 'W'd2 �b1 23. �f8 �a2+; o22. 'W'e3 Bolvinnik] �g7 23. flc3 h5! 24. �c1 [24. h3 'W'd7 25. Wh2 �h6 26. �el �el 27. !del h4 28. g4 �g4 29. hg flg4 30. Wgl 'W'd6 31. 'W'd3 'W'h2 32. wn l"re3 33. fe h3-+ Bolvinnik]
261 �a4-+] hrb4 37. hrc1 l"r2b3 38. l'db3 l'db3 39. l'dc4
39... hrb1! [39... e3 40. fe l'de3 41. Wf2 l'da3 42. �d5+] 40. Wh2 l'db2 41. �fl hra2 [42. Wgl hral 43. Wg2 e3 44. fe �d7 45. l'de7 �a4 46. hra7? �e6-+ Botvinnik] 0:1
326 24... fle4! 25. fle4 [25. fla4 b5 26. fle5 (26. �e4 l"re4 27. fle5 l"rd4 28. �f4 l"r£4! 29. gf 'W'h4- Soloviov) �e3 27. 1"rd2 �d4! (27... flbl? 28. hrddl �e2 29. �b2! �dl 30. l"rd1) 28. l"rd4 hre2! 29. l"rddl hra2 30. �a3 fldl 31. hrdl b4-+ Bolvinnik] de+ 26. h4 [26. h3 1"rd7 27. �e3 �d4 28. �d4 l'dd4 29. hrd4 'W'd4 30. 'W'a7 e3! Bol vinnik; ; 26. �e3 l"rd7 27. 'W'e4+] l"rd7 27. �g5 �£6 28. �£6 'W'£6 29. 'W'c4?! [29. e3 �g4 (29... g5-+) 30. hrel e5 31. de l"rd2 32. 'W'n be 33. lJe5 'W'b2 6�e2 Botvin nik; 31. l"re5!] l"red8 30. hrc1 l'dd6 [30... l"ld4 31. 'W'e6 �e6 32. hte6 l'dd2i] 31. �c3 [31. e3 g5 32. hg �g5 33. �a4 h4 34. �a7 hg 35. �b6 gf 36. Wf2 hrg6 37. hrgl (37. �fl �g4-+) 'W'h4 38. We2 �g4 39. Wd2 e5!-] �d4 [31... g5 32. hg �g5 33. �e3! Bolvinnik] 32. �d4 hrd4 33. hrc6 hrd2+ 34. a4 [34. a3 hra2 35. a4 l'db2] l:':ib2 35. l'dc3?! [35. lde4 e3 36. b4 �e6 37. 1"1£4 1"rdd2+ Bolvinnik; 35. a5!?] hrd4 36. hre3 [36. e3 hrb4 37. 1"rd1 �e6 (37... l'd2b3 38. l'db3 l:':ib3 39. l'dd4) 38. l'dd4 l'dd4 39. ed l'db3 40. l'db3 �b3 41. �e4
094 Botvinnik - Levenfish
Game 2
7.10.37
1. d4 d5 2. c4 c6 3. �c3 fl£6 4. e3 g6 5. �£3 �g7 6. �d3 0-0 7. 0-0 e6 8. b3 flbd7 9. �e2 [9. �a3 - game 172] hre8 [9 ... b6 10. �b2 �b7 11. hrfdl �b8 12. l'dael;l;; ] 10. �b2 b6 [10... e5 11. de fle5 12. �e5 l'de5 13. ed (13. �d5 �d5 14. �e5 �e5 15. l'dadl? fle3) fld5 14. �e4 l'de8 15. �g7 Wg7 16. �b2 f6 17. hrad1;l;; Leven fish] 11. l'dad1 �b7 12. �e5 [12. e4 de 13. �e4 fle4 14. �e4 �f6 15. �b1 �e7 (.6.16 ... e5= Levenfish) 16. �e5;l;; ] fle5 13. de �d7 14. £4 (diagram)
14... �e7 [14... a6!? 15. ed ed 16. e4 d4 17. �b1 e5 18. �d2 b5oo Levenfish; 14... f6?! 15. ed ed (15 ... ed 16. �b5) 16. e6 (16. ef!? flf6 17. f5i) hre6 17. f5 gf 18. �f5 l'de8 19. �h5 �f8 20. �a3 l'de3 (20... �e7 21. e4 de? 22. �f8 �f8 23. l'dd7+-) 21. �f8 Wf8 22. �h7 'W'e7 (22... l'de3? 23. �e6) 23. �d3 'W'e5+; 20. �e4 l'de4 21. �e4 �e7 22. �d3 �e3 23. Whl±] 15. cd ed 16. e4 d4 17. �b1 c5 18. �d2 [18. �e4 g5 19. e6?! fe 20. f5 Wh8! 21. fe (21. �e6
262
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
'W'e5 (29 ... fUh4? 30. 'W'h5) 30. Wh2 �g3 31. 'W'f4 'W'£4 32. �f4 �d3-+] �ab8 [o28... �e3 29. �c1+] 29. �e4
fl£8+) .f'le5!+] g5! [18 ... f6 19. �c4 (19. e6?! fUe6 20. �c4 �d5!) Wh8 20. e6
22... £6! 23. .f'ld6 fe! [23 ... �c6? 24. �c4
�gf8 25. fl£5 fUd8 (25 ... fUe8 26. �gl+-) 26. fUg2+-] 24 . .f'lb7 ef!+=! [24 ... �ab8 25. �a6] 25. e5! [25. �£4 f!e5 26. �a6 �h6 27. �£5 flg4 28. fUf3 (28. �dfl �e3 29. �£7 fUe4 30. fU£3 fUc2�) f!e3 (28... �h2 29. �£7
29... d3!? [29... �f6 (l'!.�e5) 30. be fle5?! 31. 'W'f4± �g5? (31... f!c4? 32. fUf6 'W'f6 33. �d4+-) 32. fUe5 'W'e5 33. �d4+-] 30. fUd3? [30. �e5? �e5 31. fU£2 �b7 Levenfish; 30. �gl �b2 (30... �£6! 31. �g8 �g8 32. it,ct3 �b2 33. �b2 �g7 34. �a6 'W'el 35. �fl �b7+) 31. �b2 f!e5 32. 'W'f4! (32. �g8 �g8 33. 'W'f4 �c4! 34. �f2 d2 35. �fl �e8 36. �c6 �e3! 37. �e8? 'W'b7-+) c4 (32 ... �b7? 33. �g8 Wg8 34. �g2+-) 33. �bg2 c3? 34. �h7 ! ! �g2 35. �g2 �£8 36. �£5+-; 30. be! be (30 ... �b2 31. �b2 f!e5 32. fU£4 �b£8 33. 'W'c1 �fl 34. 'W'fl �c4 35. �g2!) 31. �a3 �d4 32. �c5 �c5 33. �b2 �£6 34. �d3oo] �b7
31. �b7 'W'b7 32. 'W'£3 fU£3 33. �£3 �b2 34. �b2 �e5! 35. � fl [35. �£4
�d3 36. �b£2 cb!-+ Levenfish; 35. �c3 c4 36. �e2 �d3 37. �c4 f3 38. �d2 £2 39. �dl �el-+] �d3? [35... c4! 36. b5 �g5 37. a4 Wg7-+] 36. �g2? [36. �d2 c4 37. b5 �e8 38. �c2 �e4 39. Wg2 Wg7 40. W£3 �e3 41. Wg4 W£6! Levenfish; 42. �£4 (42. �c4 f!e5 43. W£4 �c4 44. �cl �h3 45. Wg4 �h2 46. �c4 h5 47. Wg3 �a2-+) �£4 43. W£4 �h3+; 36. �e2!? c4 37. b5 �c8 38. �e6+; 36. �c2!? �b4 37. �d2 �f8 (37... c4 38. �£4 c3 39. �d7 c2 40. �c4) 38. a3 �c6 39. �d£2+] c 4+ 37. �c2 [37. �g8 Wg8 38. �£3+] b5 38. a3? [o38. �e2 �c8 39. a3+] £3! 39. �d2 [39. a4 a6 40. ab ab 41. �d2 �g2 42. �d3 (42. �g2 fg 43. Wg2 c3 44. �£8 Wg7 45. �c8
263
USSR Ch Match Levenfish-Botvinnik - 1937
c2 46. gc2 <£:le1) cd 43. gf3 d2 44. gd3 ge2-+]
27. gael h6+) ba 24. gS fg 2S. 'W'eS 'W'eS 26. geS�]
39 ... gg2! 40. gg2 fg 41. Wg2 e3 42. Wf3 e2 [43. We3 el'W' 44. gel �el 4S.
22. a5!i ba [22... gfc8 23. �a3 <£Jcs 24. ab ab 2S. gebl Levenfish] 23. �a3 [23. gaS!?] <£:le5 24. b'!eb1 a6?! [24 ... 'W'a6 2S.
Wd2 �a2 46. Wc2 Wg7 47. Wb2 <£:lb4 48. ab Wf6-+ Levenfish] 0:1 327
E34 Levenfish - Botvinnik
Game 3
9.10.37
1. d4 �f6 2. e4 e6 3. �e3 �b4 4. 'W'e2 d5 5. ed 'W'd5 6. e3 [6. <£:lf3] e5 7. a3 �e3 8. be b6 9. <£:lf3 [9. f3 cd 10. cd
�a6 11. �a6 (11. 'W'a4 'W'd7!) 'W'aS=] �bd7 10. e4 'W'd6 11. �b2 �b7 12. �e2 ed [12 ... gc8 - game 323] 13. ed 0-0 14. 0-0 [14. h3 �e4 lS. 'W'el gac8oo] �g4 15. h3 [1S. g3!? eS 16. h3 e4 17. <£:lh4 (17. �gS <£:le3+ Levenfish) <£:lgf6 18. <£:lfS;;l;;] .tf3 16. hg � e 2 [16... .tb7?! 17. gS 'W'£4 18. �d3 'W'gS 19. �h7 Wh8 20. �e4 Levenfish] 17. 'W'e2 gae8 18. gfd1 ge7 [18... 'W'£4 19. dS ed 20. gd4oo] 19. d5 [19. gael gfc8 20. d5 ed 21. b'!dS 'W'c6=] e5 [19... gfc8 20. a4 ed (20... gc4? 21. de 'W'e6 22. 'W'e6 fe 23. gd7+-) 21. cd gc2 22. gd2 b'!2c4 (22... 'W'g6 23. b'!adl;;l;; Le venfish) 23. aS bSoo; 19... ed!? 20. cd gcSoo] 20. gel f6! [20 ... gfc8 21. .tes (21. gael f6) <£:leS 22. 'W'eS 'W'eS 23. geS gc4 24. ge7 gd4 2S. gael h6 26. ga7 gdS 27. gee7 gf8 28. geb7;;l;; ] 21. a4! h6 [21... gfc8!? 22. �a3 <£:lcS 23. aS (23. gS fg 24. 'W'eS 'W'eS 2S. b'!eS <£:la4 26. d6 b'!d7
b'!bS mea 26. �cS gcS 27. gaaS 'W'as 28. gaS gaS 29. d6 gd8 30. 'W'b2 Levenfish; 24 ... gfc8! ? 2S. 'W'd2?! (o2S. gbS 'W'd8 26. �cS gcS 27. gcS gcS 28. ga4oo) 'W'd7 26. 'W'aS <£:la4 (26... 'W'g4? 27. d6 gc6 28. �cS gc5 29. 'W'a7 gc4 30. d7 gd8 31. gb8+-) 27. d6 gc4 28. 'W'd5 Wh7 29. gb7 'W'g4 (29 ... 'W'c6? 30. 'W'c6 g8c6 31. gdl! +-) 30. d7 gd8 31. 'W'd3 fS 32. �e7 <£:lc5 33. �cS gcS+; 27. gS!? gc4 (27... hg 28. d6 gc4 29. 'W'd5 'W'f7 30. 'W'f7 Wf7 31. gb7i) 28. gh <£:lc3 29. gb4 'W'd5 30. gc4 gc4+] 25. 'W'el b'!fe8 [25 ... a4 26. 'W'a5 gfc8 27. gb6 'W'd7 28. d6 gc6 29. gc6 'W'c6 30. �c5 'W'c5 31. d7+-] 26. 'W'a5 'W'd7 [26... e4 27. �c5 gcS 28. 'W'a6 'W'd7 (28 ... 'W'a6 29. ga6 gc4 30. d6 gd4 31. gb7 gd8 32. gaa7±) 29. 'W'e6 'W'e6 30. de b'!e8;;l;; ] 27. gb6 [628. d6 gc6 29. gc6 'W'c6 30. �c5 'W'cS 31. 'W'c5 gc5 32. d7+-] (diagram)
27 ... <£:ld3? [27... <£:le4! 28. f3 (o28. d6 gc4
29. 'W'd5 Wh7 30. gb7 �c3! 31. 'W'd3 e4 32. 'W'e4 <£:le4! 33. gd7 ga4 34. b'!el <£:lf2 35. gc7! gd8 36. gee7!=) gc4! (28... <£:lg5 29. gd6 'W'f7 30. cS± Levenfish) 29. fe 'W'g4 (.6,gc2) 30. 'W'el gc2 31. 'W'fl 'W'e4+] 28. d6 <£:lf4!? [28... gc4 29. 'W'd5+-] 29. de 'W'g4;::! 30. g3 <£:le2 31. Wh2 [31. Wfl!? <£:lg3 32. fg 'W'f3 33. Wel 'W'e4 (33... 'W'g3 34. Wd2 'W'£4 35. Wc2 'W'c4 36.
264
Mikhail Boivinnik. Games 1924-1948
We2 hrgl [63 ... hrg3 64. hrg3 hg Wg4 66. Wd1 W£3 67. We1 hrd3+-] 64. �a3 [64. Wd2 Wg4 h3+=!] e4 [ 64... hra1 65. Wd2 hra2 hr£2 67. W£2 gS 68. �e7 fS 69.
65. hrd2 g2 68. 65. We2 66. We3 hrdS+-]
65. hre3 Wg4 66. hre4 Wg3 67. hrff4 1:0
094
328 Botvinnik - Levenfish
�c3+-) 34. Wd2 �d4 35. Wc2 �al 36. hrb8 �a2 37. Wd3+-] �f4 32. ®gt [32. gf �£4 33. Wg2] �e2 33. ®h2 �f4 34.
®gt �e2 35. \Wg2 �f4 36. ®gt �e2 37. ®g2 �f4 38. ®gt �e2 39. Wh2 .f:lf4 40. ®gt .f:le2 41. \Wg2 �f4 42. \Wgt �e2 43. ®h2 �f4 44. gf �f4 45. Wg2 �g4 46. Wfl �e4 47. Wel �e4 48. Wd2 �d4 49. We2 hre7 [49... �a1
50. �dS Wh7 51. �d3 e4 (51... g6 52. �d7; st... Wh8 52. hrb8 �a2 53. Wd1 �g8 54. hrc8 �c8 55. �d8+-) 52. �e4 Wh8 53. hrb8 �a2 54. Wd1 �g8 ss. �b7+- Levenfish] 50. Wbl hre3 [.0.51... �d3 52. Wa2 �c4=; 50... �d3 51. Wa2 hrc2 52. �b2 �c4 53. hrb3+-]
51. hrb4! �d3 52. Wa2 hre2 53. �b2 hrf2 54. hrel Wh7 [54... hrd2 55. hrb7 hS 56. hrg1 gS 57. hrcl+-] 55. hrb3 �e4 [55... �e2 56. �dS .0.hre8; .0.hrg1-g7!] 56. �a6 h5 57. hre7 [.0.58. hrg7 Wg7 59. �a7] hrg2 58. �d3 �d3 59. hrd3 Wh6 60. Wb3 h4 61. hre2 hrg4 [61... hrg3 62. hrg3 hg 63. hrg2+-] 62. hrf2 Wh5 63.
Game 4
11.10.37
1. d4 d5 2. e4 e6 3. �e3 �f6 4. e3 g6 5. �f3 �g7 6. �d3 0-0 7. 0-0 �bd7 [7 ... �g4] 8. ed [8. �e2 - game 309] �d5 9. e4! �e3 10. be e5 [10... eS 11. �gS �e7 12. �d2± .0.�h6] 11. � a3 [11.
�f4 �aS 12. �b3 �b6 13 . .f:leS! �d7 14. �d7 .f:ld7 15. �b7 �e3 16. hrad1;;l; Gufeld - Velimirovie, Skopje, 1971] a6 [11 ... b6 12. �e2 (12. �b5 �b7 13. �d7 �d7 14. de �d1 15. hrad1 �e4oo) �b7 13. �a6 �e8 14. �b7 �b7 15. e5;;l;] 12. hrcl �e7 [12 ... ed 13. ed �b6 14. h3±; 12 ... b6!?] 13. e5! b6 [13 ... bS!?] 14. �e2 [14 . .f:lgs �h6; 14. h4 �b7 15. h5 �dS; 14 . .f:ld2! Botvin nik] �b7
15. e6?! [15. �gS!? .0.e6] �f3! 16. �f3 fe 17. �e4 [17. �h3 e5 18. �e4 (18.
�e6 Wh8 19. �e7 hrae8+) Wh8 19. �e6 .f:l£6 (19... hrad8 20. �d7 hrd7 21. de b5= Alatortsev) 20. de be 21. �e3 �e6 22. �h3 e4 23. �e7 (23. �eS .f:ldS+) .f:ld5!+ Belavenets] e5 18. de .f:le5 19. �e4 [19. �e5 �eS 20. g3 b5 21. h4 hrfd8 22. hS
2 65
USSR Ch Match Levenfish-Botvinnik - 1937
�d6= Botvinnik] Wh8 20. it.c5 �c5 [20 ... be?! 21. it.e4] 21. �c5 be 22. it.e4
gab8 23. gb1 it.h6
1/2
329
E34
28. Wd3 -fle6=] �e6 27. h4 Wd7 28. i'dc3 hrc8 29. i'dd3 Wc7 30. i'dc3 Wd7 [30... Wb8?? 31. .ta7+-] 31. i'dd3 Wc7 32. i'dc3 Wd7 33. i'dd3 [33. gc8 Wc8 34. Wct3 Wct7=] Wc7 34. i'dc3 Wd7 112
Levenfish - Botvinnik
Game S
13.10.37
1. d4 �f6 2. c4 e6 3. �c3 it.b4 4. �c2 d5 5. cd �d5 6. �f3 c5 7. it.d2 it.c3 8. it.c3 cd 9. �d4 �c6 [9... eS - game 331] 10. e3 �d4 11. it.d4 it.d7 12. �c5 �c5 13. it.c5 it.c6 14. f3 [14. gel - ga me 300] �d7 [14 ... b6 1S. it.d6 0-0-0 16.
1t.a6 (16. 1t.g3!?) 1t.b7 17. gel Wd7 18. gc7 Wct6 19. gb7 gd7=]
�wM � ·f·'�f�fi; " - - � � !� , � � � � � m • ��;;;" ��·�-� • �: •
�h
jj, H � L:&W$!D;;{ 'rff?:;.W$!:?f[J
• z..s
;;� •
·f .�. ��--ll •
• fj, ;;�
%� �•If �� -�
15 . .td4 [1S. .td6!? 0-0-0 (1S ... f6 16 . .tc4 Wf7 17. Wf2 �b6 18 . .tb3 i.dS 19. .tcts �dS 20. e4 ghd8= Alatortsev - Smys lov, Moscow, 194S) 16. gel �b6 (16 ... ghe8?? 17. gc6! be 18. it.a6) 17. it.g3 �dS 18. e4 (18. .t£2 �b4=) �b4 19. gc3 �a2 20. ga3 �b4 21. ga7;;l;; ] f6 16. e4 We7 17. .te2 [17. b4 a6 18. a4 bS 19. gel ghc8 20. aS .tb7i Botvinnik] a6 18. Wf2 .tb5 19. ghd1 [19 . .tbS ab 20. ghd1 ghc8 21. it.c3 �eS L>22... �c6= Botvinnik; 22. a3 �c6 23. gael;;l;; ) it.e2 20. We2 ghd8= 21. gd2 [21. gael gac8 22. .tc3 We8 (22... �b6 23. .tb4 We8 24. gc8 �c8 2S. l"'ld8 Wd8 26. eS!;;l;; ) 23. l"'ld6 �cS=] l"'lac8 22. i'dad1 We8 [22 ... �b8 23. it.cs We8 24. i'dd8 i'dd8 2S. i'dd8 Wd8 26. .tf8;;l;; Bot vinnik] 23. g4 e5 24. .te3 �f8 25. gd8 i'dd8 26. i'dc1 [26. i'dct8 Wd8 27. .tb6 Wd7
330 Botvinnik - Levenfish
Game 6
A06
16.10.37
1. �f3 d5 2. e3 �f6 3. c4 e6 4. b3 .te7 5. it.b2 0-0 6. �c3 [6. d4 b6 7.
.td3 i.b7 8. 0-0 cS 9. �c3 cd 10. ed �c6=] c5 7. cd �d5 8. �d5 [8. .te2 -flc6 9. 0-0 it.£6 10. �b1 �c3 11. .tc3 eS 12. .td3 g6 13. .te4 i'de8 14. d3 �d6 1S. �d2 i.d7 16. a3 i'dac8 17. i'del bS 18. b4 a6 19. it.£3 it.fSoo J. Ivanov - Korneev, Ubeda, 2000] �d5 [8 ... ed 9 . .te2 (9. d4;;l;; ) d4 10. ed .tf6 11. 0-0 cd 12. it.d3 it.e6 13. .te4 it.d5 14. ge1 �c6 1S. d3 gc8 16. gel i'de8 17. IdeS .te6 18. a3 �d6 19. b4;;l;; Blatny - Denker, Philadelphia, 199S] 9 . .tc4 �d8 [9 ... �hS 10. g4! �h3 11. .tn �h6 12. h4± Botvinnik; 12... �c6oo] 10. 0-0 �c6 11. �e2 [11. gel?! �b4 12. a3 �d3 Botvinnik] .t£6 [ou... a6 12. i'dael bS 13. .td3 .tb7] 12 . .t£6 �f6 13. i'dacl;;t; b6 [13 ... �eS 14. �e5 �e5 15. f4 (1S. gfd1 gd8 16. d4 cd 17. ed �f4= Botvinnik) �f6 16. it.d3 b6 17. gf3 (,0,gh3 Levenfish) .tb7 18. gh3 h6+] 14. it.b5 [14. d4! cd 15. .tbS �e5 16. �d4 .td7 17. f4 .tb5 18. �b5 �g6 19. f5 Le venfish; 19 ... ef 20. �f5 �b2oo; 17. gc7!?] �e5 [14 ... .tb7 1S. d4 a6 16. i.c6 (16. .td3 cd 17 . .te4 e5 18. �eS �eS 19. .tc6 .tc6 20. gc6 bSoo) .tc6 17. i'dfd1 it.£3 18. �f3 �f3 19. gf cd 20. gd4i] 15. �e5 �e5 16. d4? [16. f4! ? �d6 17. d4 cd 18. i'dcd1 .tb7 19. i'dd4;;l;; ] cd 17. ed �d6?! [17 ... �e2 18 . .te2 l'dd8 19. l'dfd1 i.b7 20. gc7 .td5 21. .ta6±; 17 ... �d4 18. gfd1 (18. Tic7 e5! 19. i'dd1? �g4 Levenfish) �f4 19. i'dc4 �b8 20. l'dh4 .tb7 21. �h5 h6 22. gg4 Wh8 (22... gd8 23. i'dct3 gd3 24. .tct3
266
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
Wf8:t= Soloviov) 23. !'rd7--+ Botvinnik] 18.
�e5 �a3
t9. h4 [19. i.c6 i.a6 20. i.a8 i.n 21. !'rfl
!'ra8+ Levenfish; 19. !'rc3! !'rd8 (19... i.b7 20. !'rg3 g6 21. h4 !'rfd8 22. i.c4 �d6 23. �gS i.dS! Levenfish) 20. !'rg3 g6 (20... �f8? 21. i.c6 i.a6 22. i.a8 �fl 23. i.b7! !'rb8 24. !'rg7! ) 21. !'rh3! !'rdS (21... �d6 22. �gS) 22. �e4 i.b7 23. i.c4 !'rd7 24. �h4 Botvinnik; 24 ... hS 25. �gS �e7 26. !'rhS �gS 27. !'rgS !'rd4=] i.b7 20. h5 h6 21.
!'rc3 !'rfd8= 22. !'rg3 �£8 23. �c7
[o23. i.c4 !'rd7 24. !'re1 !'rad8 25. !'rg4 i.dS 26. i.d3 Botvinnik] !'rab8! [��d6] 24. �£4 [24. i.c4 !'rd4? (24... �d6) 25. !'rg7 Wg7 26. �eS Botvinnik; 24. !'rd1 �d6:t=] �d6 25. �d6 [25. �h6?? �g3-+; 25. �eS �eS 26. de !'rdS+; 25. �e3 Wh8 26. !'rg4 �dS 27. i.e2 !'rbc8:t=] !'rd6+ 26. !'ret?! [o26. !'rd1 !'rbd8 27. !'rc3 a6 28. i.e2 !'rd4 29. !'rd4 !'rd4 30. !'rc7+=] !'rd4+ 27. !'rc7?! [27. a4 a6 28. i.n aS 29. !'rgc3 !'rbd8+] !'rd1 28. Wh2 (diagram)
28... !'rd5? [28... !'rd2 29. i.c4 (�i.e6)
!'ra2 (29 ... i.dS 30. !'ra7 !'r£2 31. i.dS ed 32. !'rd3 !'re8!-+ Levenfish;) 30. f3 (30. �e6 !'r£2) i.dS (30 ... !'rc2 31. !'rd7 Wf8? 32. i.e6 fe 33. !'rgg7=) 31. i.dS ed 32. !'rd7 !'raS-+] 29. i.e2 !'rd2 30. i.£3! i.d5?! [30... i.a6 31. !'ra7 !'ra2 32. !'rg4:t= �!'rf4; �!'rd4+=; 30... i.c8!? 31. !'rg4 eS 32. !'rgc4 �e6 33. !'rc2 !'rc2 34. !'rc2 !'rc8+] 3t. !'ra7
!'r£2 32. Wgt !'rd2 33. i.d5 !'rd5 34. !'rf3;::Z !'r£8 [34 ... !'rfS 35. !'rfS ef 36. a4 Wf8 37. b4:t=] 35. a4 !'rd4 [35... !'rhS 36.
!'rb7 bS 37. ab !'rdS 38. b6 eS 39. !'re7+=]
36. !'rb7 !'rb4 37. W£2 e5 38. We2 e4? [38 ... f6 39. !'rg3 !'rf7 40. !'rb8 Wh7 41. !'rc3 g6 (41... 8h4 42. g4!; 41... gS 42. 8cc8 fS 43. §h8 Wg7 44. !'rhg8 Wf6 45. !'rb6! Bot vinnik) 42. 8c6 !'rb3 43. hg Wg6 44.
§bb6 !'rb6+] 39. !'rc3 !'rd8 40. g4!gg §£8 [40... §d3 41. 8c8 Wh7 42. §f7 !'rbb3 43. 8H8 !'rb2 44. We1 !'rb1 45. Wf2 !'rb2 46. We1=] 4t. !'rbc7 £5 [41... 8d4 42. 87c4 8fd8 43. 8d4 !'rd4 44. !'rc4 §d3 (44 ... §c4?? 45. be Wf8 46. cS+- Solovi ov) 45. !'rb4 8d6 46. !'re4 Botvinnik] 42. §e7 £4 [42... e3 43. gS! §g4 (43... hg? 44. 8cc7 8£6 45. 8g7 Wh8 46. !'rh7 Wg8 47. h6+-) 44. g6 f4 45. §cc7 8g2 46. Wfl §f2 47. We1 §d8 48. !'rg7= Botvinnik] 43. §cc7 £3 44. Wfloo [ 44. We3? 8b3 45. We4 !'rb4 46. WeS 8g4-+ Botvinnik] 8d8 [44... 8£4 45. !'rg7 Wf8 46. 8h7 Wg8 47. gS e3 48. 8cg7 Wf8 49. gh We8 50. 8e7 W£8 51. !'rc7+-] (diagram)
45. g5!i [45. 8g7 W£8 46. !'rh7 Wg8 47. 8hg7=] !'rd1? [45... hg? 46. 8g7 Wh8 47. 8h7 Wg8 48. 8cg7 W£8 49. h6+-; 45 ... e3! 46. 8e3 §f4 47. g6 f2 48. !'rcl !'rfS= Botvinnik] 46. W£2+- §d2 47. Wet 8e2 48. Wft hg 49. !'rg7 [49... W£8 so. t:O h6+-]
USSR Ch Match Levenfish-Botvinnik
-
267
1937
�c2 18. �c2 (18. �g4 �b3 19. ab �g4 20. h3 �f6 21. �a7;l;) b'!c2 19. �g4 �g4 20. h3 �f6 21. b'!cl hrfc8 22. b'!c2 b'!c2 23. b'!d1 h6 24. �c3l] 16. h3 �h5 17. �a4
b'!fd8 18. �h4 a6 19. b'!d8 b'!d8 20. b'!d1 [20. b'!cl e4 21. �f6 (21. �d4 �e2 22.
�c2 �dS=) �f6 22. �e4 �b2 23. b'!d1 b'!d1 24. �d1 h6= 2S. �e8 Wh7 26. �gS hg 27. �hS �a2 28. �f7 �a1 29. Wh2 �eSoo] b'!d1 21. �d1 �d6 22. �b3;!;; �f3 23. gf b5 [23 ... �dS 24. �e1 bS 2S. �e4 �f6 26. �fS 4:le7 27. �c2;l;] 24.
\E?g2 �d7 331 Levenfish - Botvinnik
Game 7
E34
18.10.37
1. d4 4:lf6 2. c4 e6 3. �c3 �b4 4. �c2 d5 5. cd �d5 6. �f3 c5 7. �d2 �c3 8. �c3 cd 9. �d4 e5 10. �f3 [10. 4JfS?!
g6?! 11. e4?! (11. �e3! �e6 12. �eS±) �fS! (11... �e4 12. b'!d1 �c6 13. �d3 �d7 14. �eS±; 11 ... �e4 12. �e4 �e4 13. �eS f6 14. �d6 4Jd6 1S. �d6;l; Ragozin) 12. ef �c6 13. b'!d1 �e4 14. �e4 �e4oo; 10... �fS 11. �fS 4:lc6 (11... �bd7 12. e3;l;) 12. e3 0-0 13. �e2! �e4 14. �f3 (Capablan ca - Euwe, AVRO, 1938) �f3 1S. �f3 e4=] �c6 11. b'!d1 [11. g3!? e4?! 12. b'!d1 �a2 (12 ... �cS 13. �d4;l;) 13. �f6 gf (13 .. . ef? 14. �c6!+-) 14. �e4;l;] �c5 [11 .. . �a2 12. 4:leS �eS 13. �eS 0-0 14. �f6 gf 1S. e3?! (1S. �c3 W'e6 16. e3;l;) �e6 16. �d3 �b3 17. �c7 (17. �b1 �aS 18. b'!d2 b'!fd8l 19. �h7? Wh8 20. �d3 b'!ac8) �d1 18. �g3 Wh8 19. �h4 �hS! (19... �aS 20. Wd1� Botvinnik) 20. �hS �a1 21. We2 �b2 22. Wf3 fS 623... �g7-+ Belave nets] 12. e3 0-0 [12 ... �dS 13. 4:leS! �c3 (13 ... �eS 14. �d2!) 14. �c6± Botvinnik] 13. �e2 �g4 14. 0-0 b'!ac8 [14... e4 1S. �d4 �e2 16. 4:le2;l;] 15. �b3 [1S. b'!d2?! bS 16. b3 �f3 (16 ... e4 17. �f6!) 17. �f3 4:ld4 18. ed ed 19. b'!d4 �d4 20. �h7 �h7 21. �d4 4:lgs+] �e7 [1S... e4 16. �d4 (16. �f6!? ef 17. gf 4:laS!? 18. �d4 �gS 19. �bS �bS 20. �bS �f3oo) 4Jd4 17. �d4
25. �h5? [o2S. �e4 4:lcS (2S... b4 26. �e1 �cS 27. �fS �b3 28. �c8 �d8 29. �b4;l; Botvinnik) 26. �fS 4:le6 27. �c2 g6 28. �d3;l;] g6 26. �h4 [26. �g4!?] �c5 27. �c2 [.628. b4! �a4 (28... �d7 29. a3) 29. �a4 ba 30. �c4 Botvinnik] aS 28. �g4 [o28. a3 �dS (28... a4 29. f4 ef 30. �f4 �f4 31. ef fS=) 29. �e4 (29. b4 ab 30. ab �d3+ Botvinnik) 4:le4 30. �e4 �e4 31. fe a4=] b4 29. �c8?! Wg7 30. �e1 �d 5 [30... fS!?] 31. �a8 [31. �c7!?; 31. �e8!?] �c4? [o31... fS .632... e4+] 32. �b1? [32. �c6 �c2 33. �c3 be 34. �cS �b2 3S. �eS Wf8 36. �h8!= Bogatyrchuk; 32. �g6 hg (32... �e6 33. �c2 e4 34. fe �eS 3S. �aS �ed3 36. �d3 �d3 37. �gS+-) 33. �c6 �cl 34. a3;l;] �d5 33. a3 e4! [33 ... fS?! 34. ab ab 3S. e4! fe 36. fe �e4 37. �a2l] 34. fe 4:le4 35. �a2? [o3S. �e4 �e4 36. Wh2 {36. Wg1 �b1 37. �c6 �e1 38. Wg2 �b1+) �f3 37. ab ab+] �d7!-+ 36. ab [36. f4? �d1 37. �c6 �e2 38.
2 68
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
Wg1 'W'e1 39. Wg2 'W'£2 40. Wh1 <£lg3 Botvinnik; 36. h4? 'W'g4 37. Wfl 'W'f3 38. Wg1 'W'e2-+]
17. de be 18. 4'la4?! [o18. 'W'fl ldad8
(18 ... d4 19. ed �f3 20. gf ed 21. <£le2;t) 19. <£le2oo]
I B B I BwB .a B -t B 1 f� 1
�w
���.�.�.,.
,��,.�.- /.� !.� �.�.�. � il • u � • il il � -� ��� il -
36... <£lg5!? [36... ab 37. f3 <£lg5 38. Wf2 <£lh3 39. We2+] 37. �c3 Wh6 38. W£1 [o38. 'W'£8 Wh5 39. 'W'e5 'W'h3 40. Wg1 <£lb4 41. �b4 f5 42. �d5 'W'g4+ Botvin nik] 'W'd1 39. Wg2 [39. �e1 'W'd3 40. Wg2 'W'e4] 'W'£3 40. Wfl <£le4 [40 ... 'W'h1 41. We2 4'ld4 642... 'W'a8-+] 41. 'W'£8 [ 41... Wh5 42. We1 'W'£2 43. Wd1 ab 44. �b4 'W'e3-+] 0:1 332 Botvinnik - Levenfish
Game 8
094
20.10.37
1. d4 d5 2. c4 c6 3. <£lc3
4'le6 8. 4'le5 �d7 9. 'W'a4 'W'e7 10. 4'ld7 'W'd7 11. 0-0 0-0=] 0-0 [6 ... it.f5!? 7. �f5 gf 8. ed 4'ld5 9. 0-0 4'ld 7 10. 'W'e2 e6oo] 7. 0-0 b6 8. b3 �b7 9. �a3 lde8 [9...
"'"";/"'"- /,�""�
�· B.t2� Il B
"'"
�/�
18 ... d4!l 19. 4'ld2 [19. 4'lc5?! 4'le5 20. �d4 4'lfd7 (20... �f3 21. 'W'£3 <£lfd7+ Bot vinnik) 21. �g7 Wg7 22. b4 �£3+; 19. b4 de 20. <£lc5 <£le5 21. ldc5 ef 22. 'W'£2 �f3 23. gf ldad8+] 4'ld5 [19... �e6!?+] 20. 4'lc4 [20. 4'lfl!? �h6 21. 4'le5 (21. 'W'g4 de+) 4'lc5 22. �d4 �£8 23. b4 4'lb4 24. 'W'e4 �g2 25. Wg2 'W'b7 26. Wg1 <£le6oo] �c6 [20 ... �h6 21. 'W'g4 4'l7f6 22. 'W'h4± Botvinnik; 20... 4'lf4? 21. 'W'g4] 21. 'W'£3 4'lb4?! [o21... 'W'c7 22. e4 (22. �e4 lde4 23. 'W' e4 <£le3+; 22. ed <£le3 23. d5 <£ld1 + 6lde1#) <£l5f6 23. lde1 �a.4+ Botvinnik] 22. 'W'g3 �a4 23. ba de? [23... <£lc6 24. �a3 ldab8+]
USSR Ch Match Levenfish-Bofvinnik
-
269
1937
[26... 41e6!? 27. .!dd6 41d8 (27... .!de6 28. .!de6 fe 29. �d6±; 27... .!dae8 28. �f3 .!de6 29. .!de6 fe 30. 41d6 .!de7 31. .!dfl +- Bot vinnik) 28. �f2 41e6 29. �b2 �e7oo] 27. e4 41b6 28. 41d6! [28. e5?! 41h5 29. �e3 41e4 30 . .!de4 .!dad8oo] .!de6 29. e5 41e8? [29 ... 41h5 30. �e3 41d7 31. i.e4 (6g4) e4 (31... .!des 32. 41e4) 32. �a7 .!da7 33. i.ds .!deS 34. i.£7;;1;;] 30. aS±
30... 41a4 [30 ... 41ct7 31. i.£5 .!de7 32. 41m
(32. i.e4? 41ct6! 33. i.a8 41£5 34. �f3 41e5+ Belavenets) Wf7 33 . .!dd7 (33. e6 .!de6 34. i.e6 We6 35. �g4 We7 36 . .!dd7 �d7 37. �e4 �e6 38. �b7 41e7 39. �e7 We8 40 . .!des±) .!dd7 34. i.d7+-] 31. 41c4?! [o31. i.£5 .!de7 32. 41e8 Bolvinnik] .!db8 32. �f2? [o32. .!dd2 Botvinnik; 32. i.a2 .!de7 33. �f2 (6 �e2+-; 33. i.b3 41b2) .!deb7 34 . .!dfl 41b2 35. 41b2 .!db2 36. �f7 �f7 37. .!df7 Wh6 38. �e4+-] .!db1! 33. .!db1 41c3 34. .!dbc1?! [34. 41b6! 41ctl (34 ... �bt 35. .!dct7 �b8 36. �f7 Wh6 37. �f4 g5 38. �f8+-) 35. .!ddl �e7 36 . .!dd7 �f8 37. .!da7±] 41d1 35. .!ddt �c7?! [o35... �e7 36. .!dd5 .!de6oo] 36. .!dd5;;!;;
.!dc6 37. �d2 �e7 38. .!dd7 �e6 39. �d5! �d5 40. .!ddS Wf8 41. .!dd7! .!dc7?! [41... �e7!? 42. .!dd8 Wg7 (42... We7
43. .!dd6; 42... 41e8 43. 41ct6) 43. .!de8 644. e6 fe 45. 41e5+- Botvinnik; 43 ... f5 44. Wf2 (44. 41ct6? e4; 44. fle3 e4 45. e6 Wf6 46 . .!de7 .!de7 47. 41d5 Wg7 48. 41e7 e3 49. e7 e2 50. e8� cl�=; 44 . .!dd8 Wf7 45. .!dct7 We6 46. .!dh7 Wcts 47. 41b6 Wct4�) Wf7 45. Wet (45. We2 41b5!) We6 46. Wct2 wcts 47. Wct3;;1;;; 41... 41g7!? 42. 41ct6
(42. Wf2 41e6 43. We3 We8 44. l"'rb7 41e7;;1;; ) e4 43 . .!df7 Wg8 44. .!dfl (44. ldb7 e3 45. .!db8 41e8 46. .!de8 Wg7 47. lde7 Wg8=) e3;;1;;] 42. :dd8 We7
43. :dd6!± .!da7 [43... .!dd7? 44. .!da6 .!dd4 45. 41b6 41e7 (45... e4 46 . .!da8 41e7 47. l'k8 41a6 48. �e4+-) 46. .!da7 Wd8 47. a6 e4 48. .!de7 We7 49. a 7 .!dd8 50. a8� lda8 51. 41a8 Wb7 52. Wf2+- Botvinnik] 44. .!dc6 Wd7 45. Tib6! [ 45. .!deS?! .!de7 46. 41b6 We6i Botvinnik] We7 46. Wf2 f6
47. We2 .!da8 48 . .!dc6 fe 49 . .!deS 41d6 50. .!dc7 [50. 41es 41b5 51. 41e4 .!dd8 52. We3 .!ddt 53 . .!de6±] We6 51. 41d6 [51. .!de6 Wcts] Wd6 52. .!dh7 .!db8 [52... We6 53 . .!db7 wrs 54 . .!db6±] 53 . .!dg7+- .!db2 54. Wf1 e4 55. .!dg6 We5 56. .!da6 lda2 [56... l"'rbt 57. Wf2 .!db2 s8. Wgt e3 59. .!da8] 57. .!da8 Wf4 [57... .!da3 58. a6 Wf4 59. a7 We3 60. Wgl+-] 58. a6 .!da1 59.
We2 .!da2 60. Wd1 .!da3 61. a7 We3 62. h4 [62. We2 .!da6 63. h4 .!de6 64. Wb3
.!de7 65. g4 .!db7 66. We4 .!dc7 67. WbS] .!dd3 63. Wc2 .!dd7 64. g4 .!dc7 65. Wb3 .!dd7 66. Wc3!? [66. g5 Wd3 67. g6 e3 68. g7 e2 69. g8� .!db7 70. Wa2 el� 71. �cts] ldc7 67. Wb4 ldd7 68. Wc5 [68... 1:0 Wd3 69. We6 Botvinnik]
C02
333 Levenfish - Botvinnik
Game 9
24.10.37
1. e4 e6 2. d4 d5 3. e5 c5 4. 41£3 41c6 5. i.d3 cd 6. 0-0 i.cS 7. 41bd2 41ge7
270
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
8. 4'1b3 it.b6 9. it.£4 4'lg6 10. it.g6?! 30. �a7 g4 31. �h4 it.h4 32. gh '&h4 33. [o10. it.g3 f6 (10... 0-0 11. it.g6 fg 12. it.b8 �c6 34. a7 �a8 3S. '&c2+-; 26 ... �bd4 4'ld4 13. �d4 it.d7 14. c3 l"'rc8 1S. f3 �e7 27. �£3 gS 28. �eS g4 29. �f6 �f6 it.cS 16. '&d2 bS 17. it.£2 '&c7= Van Wij 30. 4'lh4oo] 25. �d2?! [2S. �d6!?] gerden - Van der Sterren, Amsterdam, 1979; 10... fS 11. ef gf 12. �bd4 0-0 13. 4'1c6 be 14. it.g6 hg 1S. '&d3 Wg7 16. l"'rfe1 eS 17. '&c3 e4 18. 4'ld4 cS 19. �bS it.d7 20. �d6 '&e7 21. a4 c4 22. '&b4± Sikora Polak, Slovakia, 199S) 11. l"'re1 it.d7 12. '&e2 0-0 13. it.g6 hg 14. l"'rad1 l"'rc8 1S. a3 a6 16. '&d3 Wf7 17. l"'rd2 �e7 18. �bd4;;!;; Hodgson - De Wit, Wijk aan Zee, 198S] hg ll. l"'re1 [11. 4'lbd4 �d4 12. �d4 '&h4 13. 4'1e2 it.d7 14. '&d2 l"'rc8=+ Belavenets; 11. '&d2 it.d7 12. a4 0-0 13. �bd4 �d4 14. �d4oo] it.d7 12. it.g3 [12. g3 f6 f:.:.W£7, 25... e5! [2S... l"'rd4 26. cd �h7 27. h4 gS-; 12. a3 '&e7 13. '&d3 0-0-0 14. l"'rad1 �g7 28. �f3 �g4 29. �b8=t=] 26. �e4 Wb8 1S. 4'lbd4oo] l"'rc8 13. l"'re2 [13. �bd4 de? [26... fe! 27. l"'rdS ef 28. '&d4 (28. l"'ra4 �d4 14. �d4 it.d4 1S. '&d4 l"'rc2+ Belave '&h7! 29. h4 fg 30. fg �g6! 31. W£2 nets] 4'le7 14. 4'lbd4 �£5 15. 4'1£5? [1S. �c7-+) �h7 29. h4 (29. l"'rd1 '&h2 30. c3!? l"'rc4 16. l"'rd2 4'lg3 17. fg '&c7 18. Wh1 Wfl '&h1 31. We2 �g4-+) fg 30. fg (30. l"'rhS 19. '&e2oo] g£ 16. it.£4 [16. h4 l"'rc4! l"'rd1 gf 31. wn �h3 32. W£2 �h4-+) f.:.l"'rg4, £4] it.b5 17. l"'rd2 l"'rc4 18. g3 [18. l"'rg8 31. Wf2 �g6 32. l"'rg1 it.c7 33. Jdd7 �d4 it.d4 19. l"'rd4 '&h4 20. l"'rc4 �c4 21. �g3 34. We3 it.£2!-+ Belavenets] 27. �g3 �e4 22. �d2 0-0 (22... �e2 23. l"'rd7 �d7 28. �d7 Wd7 29. it.e3 a6 �e2 it.e2 24. l"'re1 it.c4 2S. f3oo) 23. l"'re1 30. b4 it.e7 31. l"'rd1 Wc6 [31... We6!? 32. �g4 24. b3 �a6 2S. h3oo] '&e7 [18... '&d7 Wg2 �d6 33. it.cl (33. h3 f4 34. �b6 fS=t=) 19. 4'ld4 it.a6 20. it.gS �c7=+; 18 ... �c7!? f4 34. h4 (34. g4? l"'rg8 3S. h3 fS+) fS=t=] 19. c3 it.c6 20. �d4 gSi] 19. c3 �d7 20. 32. h4 [o32. l"'rb1 (l:-:.33. c4) WbS 33. l"'rd1 l"'rd3 [.6.21. it.e3; 20. �d4 £6] l"'re4! [20 ... f6 (.6l"'rd7) l"'rd8? 34. l"'rd8 it.d8 3S. h4± Bela 21. a4 (21. �e3 �e3 22. fe l"'re4=+) �f7 22. venets; 32. it.cl �d6 33. �a3 �b8 34. c4 aS �c7 23. '&b3 �c6=+] 21. a4 [.621... aS f4 3S. �b2 �a7oo] £4 [o32 ... �d6 33. 22. '&b3!l; 21. 4'lgs? �r2 22. \t'r2 (22. Wg2 �b6 f4 34. Wg2 fS 3S. l"'re1 l"'rg8i Belave �c6 23. �e4 de l:-:.24... e3-+) l"'rh2 23. nets] 33. g£ e£ 34. �£4 l"'rh4 35. �g3 Wg1 l"'ree2 24. 4'1£3 l"'rhg2 2s. Wh1 (2s. wn l"'rg4 [3S ... l"'rh7 36. l"'rd4 fS 37. Wfl l"'rhl 38. �bS) �f8 26. l"'rd2 '&h8 27. �h4 l"'rd2 28. We2 l"'rcl 39. l"'rc4 WdS=t=] 36. Wfl [o36. it.d2 l"'rg3-+ Belavenets] £6 [21... �c6!? l"'rd4] e3 [36... fS 37. l"'rd4 l"'rg6 38. We2oo] 22. b3 f6 23. aS �c7 24. ef gf 2S. �c7 37. l"'rd3 e£ 38. W£2 £5 39. l"'r£3 l"'rc4 �c7 26. 4'1d2 '&h7 27. h4 l"'rg4+] 22. aS 40. �e5 £4?! [40 ... it.d6! 41. it.d6 Wd6 �d8 [22... �c7? 23. ef] 23. l"'rd4 [23. ef?! 42. l"'rfS l"'rc3= Belavenets] 41. �£4 [41. gf 24. �b3 �c6 2S. �e3 a6 26. �d4 l"'r£4 l"'r£4 42. �£4 WdS 43. We2 Wc4 44. �h7-; 23. �d2 fe 24. �e4? fe-+] �£7 it.eS=] l"'re4 42. �d2 �h4 43. W£1 l"'re6 [23... gS? 24. ef] 24. e£ g£ [24 ... �f6?! 2S. 44. l"'r£5 l"'r£6!? [4'4... l"'re4 4S. Wg2 l"'re2 �gS (2S. l"'re4? fe 26. �eS �eS 27. �eS 46. Wh3 l"'rd2 47. Wh4 l"'rd3 48. l"'rcs;t] 45. '&fS! 28. it.g7 l"'rh7 29. �d4 '&h3-+) l"'rd4 l"'r£6 �£6 46. We2 [46. c4 it.d4 47. We2 26. cd �g6?! 27. 4'1£3 '&hS?! 28. a6! b6 �f6 48. Wd3 �es 49. �e3 it.d6=] Wd5= (28... ba 29. l"'ra6 gS 30. �eS±) 29. �b8 gS 47. Wd3 �h4 48. �e3 �£6 49. c4
USSR Ch Match Levenfish-Botvinnik
-
We6 50. We2 .th4 51. Wb3 .t£6 Wa4 .th4 53. b5 ab 54. eb Wd5 .tb6 [55. a6 ba 56. ba Wc6=] .t£6 Wb3 334
1937
52. 55. 56. 112 094
Botvinnik - Levenfish
Game 10
28.10.37
271
(15. �fe1 e4 16. �b2 �dl 17.
1. d4 d5 2. e4 e6 3. �e3 �£6 4. e3 g6 5. �£3 .tg7 6 . .td3 0-0 7. 0-0 b6 8. b3 [8. �e2; 8. cd!?] e5!? 9. de?! [9. cd
�d5 10.
9 ... �e4! [9... be 10. .tb2�; 9 ... �fd7 10.
.tb2 �e5 11. �e2 (11 . .te2 de 12. .te4 .ta6 13. �e2 .te4 14. �e4 �d3=) �e8! (11 ... �d3 12. �d3 .tb7 13. b!fd1±) 12. hlfd1 �d3 13. �d3 de 14. �e4 .tb7oo] 10 . .te4 [10. �d5
14. £3? [14. hlb1! hld3 15 . .tb2 hld2? (15 ...
272
Mikhail Bofvinnik. Games 1924-1948
fish; 25. �e4 l'ra2 26. .f:l£2 �f5 27. e4 l'rd8 28. ef gf+) 24. �e7 l'rd7 25. �f6 de 26. be l'rd2-+] �g4 23. l'rd1?! [23. �dS e6 24. .f:l£6 Wg7 25. �£8 Wf6 26. �b4+] l'rd1 24. �d1 l'rd8 [24... e5 2S. �f8 Wf8 26. �de3 l'rd8 27. fe l'rd2 28. a3 aS 29. b4 ab 30. ab l're2 31. e5 We7-+] 2S. �dc3
l'rd2!
26. We1 [26. �a7 eS! (627... �b4; 26 ... �e2 27 . .f:le2 l'ra2 28. �d4 �g7 29. �cS eS-+) 27. fe (27. eS ef 28. ef �e2 29. �e2 l'ra2 30. �b6 l'rb2 31. e6 l're2 32. e7 �d6-+ Levenfish) �b4 28. .£\dS l're2 29. Wg3 l'ra2 30. .f:lb4 I'!a7 31. Wg4 l'rb7-+] l'rc2 27. Wd1 [27. a3 a6-+; 27. �a7 eS-+ Levenfish] l'rc3 28. Wd2 �e2 29. Wc3 a6 30. a4 [30. Wb4 eS 31. �£8 W£8 32. WaS (32. fe gS-+) e4 33. Wa6 fS 634... gS-+] eS! 31. �f8 [31. �b6 ef 32. ef �d6 33. �e3 Wg7-+ Panov] Wf8 32.
b4 We7 33. fe Wd7 34. Wd4 Wc6 bS ab 36. ab Wb6 37. WdS �g4 Wd6 [38. Wd4 �e6-+] �e6 39. WbS 40. c6 Wb6 335 Levenfish - Botvinnik
Game 11
3S. 38. cS 0:1
093
30.10.37
1. d4 .f:lf6 2. c4 g6 3. .f:lc3 dS 4. �f4 �g7 S. e3 0-0 6 . .f:lf3 cS 7. de �aS 8. �a4 [o8. l'rcl de 9. �e4 �eS 10. �b3;:l;] �cS 9. �bS [9. cd .f:ldS 10. .£\dS �dS 11.
l'rd1 �eS 12. �b8 l'rb8 13. .£\d4 bS 14. �b3 eS 15. .f:le2 �e6 16. �e3 �b6+
Sehories - Carls, Bad Pyrmont, 1933; 9. �e2 �e6 10. l'rd1 de 11. �e4 �e4 12. �e4 �fS 13. 0-0 .f:lhS 14. �gS h6 1S. e4 �g4= Panov - Gligorie, Skopje, 1970]
�bS 10. �bS .f:la6 11. l'rd1 �e6! 12. �fd4 �d7 13. �eS l'rfc8 [13... l'rfd8 14.
�e2 (14. �f6 �f6 15. ed �bS=; 14. ed �dS 15. �g7 Wg7 16. �e2 �eS 17. 0-0 a6+) de 15. �e4 .f:leS 16. 0-0 (16. �e3 l'rae8 17. 0-0 �a4+) �a4!l Rossetto Gligorie, Mar del Plata, 19SO] 14. cd �dS 1S. �g7 Wg7 16. e4 .f:ldb4 [16... �£6 17. �e3 �e5 18. f3 e5 19. �db5oo] 17. �c3 �cS 18. a3 .f:lc6= 19. �e2 [19. b4!? fJd4 (19... �e6 20 . .f:le6 �e6 21. bS �e8 22. .f:ld5 l're5 23. a4oo) 20. l'rd4 eS 21. l'rdS �e6 22. Wd2 (22. l'rd7 l're3 23. l"rb7 l'ra3+) �e6 23. l'reS Wf6 24. l'raS b6 2S. �d5 Wg7�] �d4 20. l'rd4 eS 21. l'rdS? [o21. l'rd1=] �e6 22. l'rd1 [22. l'reS!? f6 23. l'rdS �dS 24. ed+] �b3 23. l'rd2
l'rd8l 24. f3
24... �e6?! [24 ... l'rd4! 2S. .f:lb1 (2S. l"rd4 ed 26. �bS d3 27. �d1 �d1 28. Wd1 �b3 29. .f:ld6 aS 630... l'ra6, 31... l're6+; 2S. �b5 l'rd2 26. Wd2 .f:la4+) l'rad8 (626... �a2) 26. l'rd4 ed 27 . .f:ld2 d3 28. �d1 �d1 29. Wd1 .f:la4+] 2S. l'rf1 [2S. �d1!?] �d4 26. �d1 �c4 27. l'rff2 l'rac8 28. �c2!
[28. £4 ef 29. l'r£4 bS+] a6 29. �b1! bS
30. �a2 �a2 31. .f:la2 aS 32. l'rd1 f6 [32... l're4!? 33. l'rfd2 l'rde8 34. .f:le3 b4 35. ab l'rb4l] 33. l'rfd2= Wf7 34. .f:lc3 We7 [34... b4 3S. ab ab 36 . .f:le2=] 3S. Wf2
l'rcS 36. f4 l'rcc8 37. g3 l'rcS 38. l'rd3 We6 39. l'r1d2 We7 [39... l'rde8 40. �e2
USSR Ch Match Levenfish-Bofvinnik - 1937
273
�e2 41. bdd6 Wf7 42. bdd7 We8 43. We2 ef 44. bdh7 (44. gf bdh5oo) fg 45. hg=] 40. We3 bdCc8? [40 ... bdc4 41. fe fe 42 . .flbS �c2 43. Wf2 bdd3 44. bdd3 bde4=] 41. �d5 Wf7! [41... We6? 42 . .fl£6! W£6 (42... �c2 43. bdc2) 43. fe WeS 44. bdd4 bdd4 45. bdd4 bdc2 46. bdd5 We6 47. bdb5 bdh2 48. a4 bdg2 49. Wf3 bdc2 50. bda5 Chehover]
61. b4+-) 60. b4 WfS 61. bdd4 bddl 62. Wc4 bdd4 63. Wd4 W£4 64. bS+-] 59. b3
bdf3 60. We4 bdg3 61. bdb5 bdgl 62. bdd5 bdbl 63. bdb5 [63. bdd3? We6 (63...
42. .flf6! ef [42 ... Wf6 43. fe WeS 44. bdd4 bdd4 45. bdd4 bdc2 46. bdd5 We6 47. bdb5 bdh2 48. a4+- Levenfish] 43. gf [43. W£4 W£6 44. bdd4 bdd4 45. bdd4 bdc2 46. eS We7 47. b4 ab 48. bdb4 bdf2 49. We3 bda2;;!;;] .fl£5! 44. ef bdd3 45. bdd3 Wf6
46. fg hg 47. bdd6± Wf7 48. bdd5 b4!
[48... bdh8 49. bdb5 a4 50. bdb4 bdh2 51. Wd3 We6 52. Wc3+-; 48... bdb8 49. Wct4 We6 50. bde5 Wf6 51. b4 ab 52. ab+-] 49. ab [49. bda5 ba (49 ... bdc2 50. ab bdb2 51. bdb5 bdh2 52. bdd5 bdb2 53. bdd4+-) 50. ba bdc2 51. h4 bdh2 52. a4 bdh4 53. bdd5 bdh3 54. Wd2 bda3 ss. bdd4 Wf6 56. Wc2 gS 57. fg WgS 58. Wb2 bdf3 59. aS WfS 60. a6 WeS 61. a7 bd£8 62. bda4 bda8 63. bda6 WdS 64. Wb3 WcS 65. Wa4 Wc4 66. bda5 Wc3 67. WbS+- Levenfish] ab 50.
bdd4 b3 51. bdd3 bdh8 52. We4 bdh2 53. bdb3 bde2 54. Wd3 bdf2 55. We3 bdg2 56. bdb5 [56. bdb6? gS 57. fg (57. fS bdg4) bdgS 58. Wct4 We7 59. Wc4 Wct7=] bdgl 57. Wd3 bdfl 58. bdb4 (diagram)
58... bdf2 [58 ... Wf6 59. bdd4 WfS 60. b4!
bdf4 61. bdf4 W£4 62. Wd4! WfS 63. WdS W£6 64. Wd6 Wf7 65. bS+- Levenfish; 58... bdgl 59. bde4 W£6 (59... gS 60. fg bdg5
W£6? 64. bdd6 Wf7 65. bdb6) 64. bdc3 gel 65. ge3 gbl=] Wf6 [63... bdgl!?] 64. bdb6 Wf7 [64 ... We7 65. b4 bdel 66. wcts bdfl 67. bdg6! bdf4 68. bS Wd7 69. gc6 bd£5 70. Wc4+- Chehover] 65. bdb8 [65. b4+-] Wf6 66. bdb6 Wf7 67. bdb4 Wf6 [67... bdgl 68. WeS gS 69. bdb7 We8 70. fg bdg5 11. Wct6+-] 68. bdb6 Wf7 69. bdb8 [69. b4+-] Wf6 70. gb6 Wf7 71. bdb7 We6
72. bdb6 Wf7 73. b4 bdel 74. Wd4 bdfl 75. We5 bdel 76. Wd6 bde4 [76 ... bddl 77. Wc7 bdd4 78. bS bdf4 79. gc6+-] 77. b5 bdf4 [77 ... Wf6 78. WdS W£5 79. bdf6] 78. bdC6! [78 ... gS 79. b6 g4 80. b7 bdb4 81.
Wc7 g3 82. b8'W' bdb8 83. Wb8 g2 84. gel ,6_ggl Levenfish] 1:0 336
A25 Botvinnik - Levenfish
Game 12
3.11.37
1. c4 e5 2. .flc3 �c6 3. g3 g6 4. it.g2 it.g7 5. e3 d6 6. �ge2 it.e6 [o6 ... �ge7
7. 0-0 0-0 8 . .fldS it.e6 9. d4 ed 10. ed .fl£5 11. it.e3 bde8 I. Rabinovich] 7. d4 [7. d3 'W'd7 8. 0-0 hS 9. h4 flh6 10. �dS .fld8 11. e4 c6 12. .fle3 �g4=] it.c4 [7 ... ed 8. �d4 it.d7 (8 ... .flge7?! 9 . .fle6 fe 10. .fle2 eS 11. .flc3) 9. 0-0 �ge7;;l;; ; 7 ... it.d7 8. dS �ce7 9. e4;;l;; ] 8. d5 �b8 [8... it.e2 9. �e2 (9. �a4?! it.d3! 10. de b6 11. e4 �c8
274
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
6. 'fta6) �b8 (9... �ce7 10. 'ftb5 c6 11. 'ftb7±) 10. 'ftb5 �d7 11. 'ftb7 �b8 12. 'fta6 (12. 'fta7 �c5 6.�a8) �c5 13. 'fte2:t; 11... a6 12. 'ftc6 �e7 13. 'ftc4 £5 14. e4 0-0 15. 0-0 f4 16. f3;;l;; Bukal - Pandurevic, Tucepi, 1996] 9. 'fta4 b5 tO. �b5 it.b5 11. 'ftb5 �d7
t2. e4?! [12. �c3! �e7 13. 0-0 (13. 'ftc4 0-0 14. 0-0 f5 15. f4 e4 16. a4 �c5 11. �d1 �b8 18. b4 �d3 19. b5 'fte8 20. it.n:t Vatnikov - Braun, Wildbad, 1993) �b8 14. 'fte2 f5 15. £3! c5 (15... 0-0 16. e4 c5? 17. de) 16. de �c6 17. �d1 'ftc7 18. �d5± I. Rabinovich] � e7 t3. 0-0 [13. �h3 f5 14. it.g5 0-0 15. ef gf;:::t ] 0-0 t4. �c3 [14. 'ftc4!? �b6 15. 'ftc2:t] �b8 t5. 'fte2 [15. 'fta6?! �c5; 15. 'fta5!?] c5! t6. de �c6oo t7. it.e3 �c5?! [o17... �d4 18. 'ftd2 'fta5 (18... �b6 19. b3 f5 20. it.d4 ed 21. �b5±) 19. �acl (19. f4 �b6! 20. b3? 'ftc3-+) �b6 20. b3 �fc8 (621... �c3! ) 21. Wh1 �c5 22. �b1 (22. it.h3 �b7 623 ... �bc7) 'ftd2 23. it.d2 �bc8oo] t8. 'ftd2 �e6 t9. �act �ed4 [19 ... �cd4 20. £4 'ftb6 21. �f2! (21. f5 it.h6 22. fe it.e3 23. 'fte3 �e2 24. Wf2 �cloo) ef 22. gf:t] (diagram)
20. f4! 'fta5 [20... f6?! 21. fld5 'fta5? 22. �e7+-; 20... ef!? 21. �f4 fle6:t] 2t. f5± f6 22. �f2 Wh8 23. 'ftdt [o23. fg hg
24. 'ftct1 Wh7 (24 ... Wg8 25. 'ftg4 g5 26. h4-+) 25. b3 626. fld5; 626. fle2] �bd8? [o23... gf 24. ef �bd8 (24... �fd8 25. g4 d5 26. g5! fg 27. it.g5 �d6 28. £6 it.£8 29. 'fth5-+ I. Rabinovich) 25. a3 (25. �d5 'fta2 26. b4! 'fta6 27. flc7 'fta3 28. fld5
'fta6=) �f7 (25 ... d5? 26. it.d2!) 26. �e2 fle2 27. 'fte2:t] 24. fg hg 25. 'ftg4-+ fle7 [25 ... Wh7 26. 'fth4 Wg8 21. it.n g5 28. 'fth5+-] 26. it.ft! d5 [26 ... �c8 27. 'fth4 Wg8 28. it.h3 629. it.c8; ,6,29. it.d4 ed 30. it.e6 I. Rabinovich] 27. fld5 �d5 28. ed! [28. 'fth3 Wg8 29. �c4 f5 30. it.d5 �d5 31. ed 'ftd5;:::t I. Rabinovich] �f5 [28... Wh7 29. ct6 �d6 30. 'fth3 Wg8 31. it.c4+-] 29. it.c5?! [29. �f5! gf 30. 'fth5 Wg8 31. d6! �£7 32. it.c4 �d7 33. �f7 �£7 34. d7!+- I. Rabinovich] it.h6 30. b4! [30. 'ftg6 �cl] �a3
���/� � ;� ���{�' mu '�� T � � - �- ��� � J. R . . ::•� � a �m.iT/� 0 • • ,
;•�• ::u;• - � f� �"""�;wm lif�D /· � � � � � i, � ��
V//////
�··"�
.�
3t. 'ftg6! '@'ret [31... it.cl 32. �f5 it.g5 33. 'fth5 Wg7 34. �g5! fg 35. 'ftg5 Wh7 (35... W£7 36. it.e2) 36. 'fth5 Wg8 (36 ... Wg7 37. 'fte5 Wg6 38. 'fte4+-) 37. �g6 Wh8 38. it.d3+- I. Rabinovich] 32. �f5 it.gS [32... it.g1 33. d6! �d7 34. Wg2 'ftc2 35. Wh3 'fta2 36. it.b5 'fte6 37. 'ftg4 it.h6 38. it.d7 'ftd7 39. it.e3!+-] 33. h4! �g8 [33... it.e3 34. it.e3 'fte3 35. Wh2+-] 34. 'fth5 it.h6 35. �f6 Wh7 [35... �g3 36. W£2 'ftd2 37. Wg3 �g8 38. Wh3+-] 36. �f5 [36. �h6!
USSR Ch Mafch Levenfish-Bofvinnik
-
1937
'W'h6 37. �d3 Wg7 (37... ldg6 38. �g6) 38. 'W'es 'W'£6 39. 'W'c7 'W'£7 40. �d4+-] Wh8 37. 'W'hS Wh7 38. 'W'fS [38. ldh6!]
Wh8 39. 'W'hS Wh7
1:0
337
B14
275
�hS Wh7� 30. �f4 i.h6 31. �e2 'W'g3 32. �g3 lde2 33. lde2 b3 34. Wfl i.g7 35. lde2 be 36. ldcl i.d4 37. lde2 ldb8= Riu min] 28. �£4 lde8?! [t.lde4; 28 ... �h6!?; 28... �d6!?] 29. 'W'£3 ldcd8 30. IdeS! i.g7 [30 ... i.d6 31. �hS! i.eS 32. de gh 33. 'W'hs Wg7 34. 'W'gs Wf8
Levenfish - Botvinnik
Game 13
9.11.37
1. d4 �£6 2. c4 g6 3. �c3 dS 4. �£4 �g7 S. e3 0-0 6. 'W'b3 cS 7. cd [7. de
�a6! 8. 'W'a3 (8. ed �c5 9. 'W'e4 b6---+ ) �e4 9. �e4 (9. �d5 e6) de 10. ldd1 'W'e8 11. �e2 e5 12. �g3 f5i Levenfish] cd 8. ed �bd7 9. �e2 �b6 10. �£3 �fS [6�d3-e4; 10... �g4 11. �g4 �g4 12. �f3 �f6 13. d6! ed 14. 0-0;l:; Levenfish] 11. ldd1 'W'd7 [61t,g4; 61dfd8] 12. h3! [t.g4] hS 13. �eS [13. �ge2!? - game 351] ldfd8 14. �£6 ef [14... �f6 15. �ge2 (6�g3) h4 16. 0-0 ldae8�] 1S. �ge2 ldac8 [t.�e4-d6] 16. 0-0 �c4 [16 ... h4!?] 17. �g3 �d6 [17... �h6?! 18. �ee4] 18.
ldfe1 �£8
35. 'W'h6 Wg8 (35... We7 36. d6+-) 36. ldd3! f4 37. 'W'£4!+- Levenfish] 31. ldde1! ldc8 [31... i.eS 32. de 'W'e7 33. 'W'e3 'W'e4 34. e6 'W'a6 (34 ... fe 35. 'W'a7 Wh6 36. �e6+- Levenfish) 35. 'W'g3i] 32. d6! [t.lde7] ld£8 [o32 ... �eS 33. de IdeS 34. �dS lde6±] 33. lAdS! [t.lde7; t.�d3-e5]
ldfe8 34. lde8 lde8 3S. �d3 l"fd8 36. �cs 'W'c6 37. d7! i.d4 [37 ... �£8 38.
19. �e4! �e4 20. �ge4 �e4 21. �e4
[21. lde4!?] Wg7 22. 'W'£3! fS [22... �e7? 23. d6] 23. �c3 bS [23... 1lb4!?] 24. a3 aS [6b4] 2S. 'W'g3 [25. �e2 'W'd5?! (25 .. . b4!) 26. 'W'd5 lAdS 27. �e3±] b4 [25 .. . �d6 26. 'W'f3 (26. 'W'gS �a3!;1;) b4! Riu min] 26. ab ab [26... �d6!? 27. 'W'£3 ab 28. �e2 i.e7] 27. �e2! Wh7?! [27 ... lde2 28. 'W'b3 ldde8 29. �e3! Levenfish; 27 ... i.d6!? 28. 'W'b3 ldb8 29. �cl lAbS 30. �d3? lddS; 27 ... 'W'dS!? 28. �f4 'W'd6! 29.
ldfS! 'W'£3 39. ldf3 i.eS 40. ld£7! Wg8 41. de!! Wf7 42. c6 We7 43. e7 Wd7 44. ed'W'+- Levenfish] 38. ldd4 'W'cS 39. 'W'dS 'W'dS [39... 'W'cl 40. lddl! 'W'b2 41. 'W'£7 Wh6 (41... �g7 42. 'W'e8 'W'£6 43. ldel+-) 42. 'W'e7 'W'c2 43. 'W'd8 'W'dl 44. Wh2 'W'd6 45. g3 'W'd4 46. 'W'£8 Wh7 47. 'W'e7 Wh6 48. 'W'e3+- Levenfish; 39... 'W'e7!? 40. Wfl! t. 'W'd6] 40. lAdS Wg7 41. W£1 [41... Wf6 42. We2 We6 43. l"'d4 l"fd7 44. l"fd7 Wd7 45. Wd3 £4 (45 ... Wd6 46. We4+- Levenfish) 46. f3! We6 47. We4 WeS 48. b3 h4 49. WeS gS 50. Wc4 f6 51. WcS fS 52. Wc4 g4 53. WcS g3 54. Wc4 Wd6 ss. Wb4 WdS! 56. Wc3! Wcs 57. b4 WbS 58. Wb3 Wb6 59. Wc4 Wc6 60. Wd4 WbS 61. Wes Wb4 62. W£4! Wc4 63. WgS! Wd3 64. Wh4 £4 65. Wg4 We3 66. h4 Wf2 67. Wh3+- Grigoriev] 1:0
N -..l ="
SEMI - FINAL
11
th
USSR CHAMPIONSHIP
Leningrad �ay 2 0
-
-
1 93 8
June 1 4
� � ::r
�
Ill 0
� :;· ::l
�
G) a. 3 CD "'
� I -
'0 .!:., Co
Semi-final of 11th USSR Championship - 1938 338
D94 Sokolsky - Bot vinnik
Round 1
20.0S.38
1. e4 �f6 2. .fle3 d5 3. d4 g6 4 . .fl£3 i.g7 5. e3 0-0 6. i.e2 [6. b4!?] e6 [6 ... eS 7. de �aS] 7. 0-0 [7. ed ed 8. b4 Bot vinnik] b6 8. ed [8. a4 - game S6S] ed 9. b3 [9. �b3 �10. i.d2; 9. b4! Botvin nik] i.b7 [9 ... �e7!? 10. i.b2 i.b7oo] 10. i.b2 [a10. i.a3 lde8 11. ldcl;t] .flbd7 11.
�e2 [11. i.d3 �12. �e2; 11. �eS= Bot vinnik] a6 [11 ... eS?! 12. ldacl �e7 (12... a6 13. de be 14. .fla4 lde8 1S. i.a3 .fle4 16. �d2±) 13. de be 14. �a4 ldae8 1S. i.a3 .fle4 16. i.bS;t; 11... �e7!? 12. ldacl a6oo] 12. ldacl lde8 13. ldfd1 [13. b4 fife7 14. a3 .fle4=] �e7 14. �b 1 [14. �eS! .fleS? 1S. de �eS 16. .fldS±; 14... eS 1S. .fld7 .fld7 16. de �eS 17. i.f3;t; 14... ldfd8oo; 14 ... ldfe8oo] ldfd8 15. i.£1?! [1S. .fleS .fles 16. de �e4=] e5 16. de [a16. i.a3 �e4!oo] b e 17. �e2? [17. �e2 i.h6 18. ldb1 .flb6 �19... d4; 17. �a4 i.h6 18. lde2 .flg4 (18... .fle4 19. �e3;t) 19. .fle3?! .fldeS!+; 19. Whl!oo]
17... i.h6!+ [�18... d4] 18. i.a3 [18. lde3 �e4 19. lde2 �f2! 20. Wf2 i.e3 21. We1 (21. Wg3 �d6 22. Wh3 hS 23. g3 �e6 24. Wg2 d4-+) d4 22. i.ct i.£3 23. gf .fleS-+; 18. lde2 d4 19. ed i.e4 20. de i.e2 (20... ldeS 21. .fled4 i.e2 22. .fle2 lde6 23. i.a3 � e4 24. i.d3oo) 21. � e2 ldeS 22. �e3 .fleS! ? (22... lda8 23. lde1 �d6 24. ldd1 �e7 2S. b4+) 23. ldd8 �d8 24 . .fles ldeS 2S. i.a6 lde1 26. i.n .flg4 27. �e4 i.e3!?
277
28. .fl£6 (28. fe ldfl-+) �f6 29. fe .flg4 30. �e3 (30. i.d4 .flh2 31. Wh2 ldfl+) ldfl 31. wn �d1 32. �e1 �h2 33. W£2 .flg4 34. wn .fle3 3S. W£2 �g4 36. Wfl=; 26... �d2!? 27. �d2 i.d2 28. h3 i.cl 29. i.cl ldcl 30. .fle2 lde2 31. a4 �e4+] .flg4 [�19... �f2; �19 ... i.e3 20. fe �e3 21. Wh1 �f2 22. Wg1 �h3 23. Wh1 �g1 Botvin nik; 18... i.e3 19. fe �e3 20. Wh1 �e4 21. h3 .fl£2 22. Wh2 �d1 23. ldd1 d4 24. i.ct �f2 2S. .fleg1+] 19. �d3 [19. ldd3 d4 20. �ed4 i.e4+] .flde5?! [19 ... .fle3 20. fe i.e3 21. Wh1 .flf6 22. lde2 (22. h3 �e4 23. Wh2 i.ct 24. ldct �e7 2S. Wg1 �aS+) �g4 23. �eg1 (23. �g3 �f2 24. ldf2 i.f2+) .flf2 24. ldf2 i.£2 2S. .flh3 i.e3 26. lde1 lde8 (26 ... d4? 27. �d4) 27. �f2 fS+; 19... �f6! 20. �g3 (20. lde2? .fldeS!-+) d4 21. ed i.cl 22. ldcl (22. i.cl? �deS-+) ed 23. lde8 lde8 24. �d4 �d4 2S. �d4 hS+] 20. .fle5 �e5 21. �g3 [21. g3 �e3 22. fe i.e3 23. Wh1 e4 24. �e2 d4-+] �f6 22. .flh1 [22. �e2 �h4 23. h3 �e3-+ Bot vinnik] d4 23. � e2
23... �e5 [23 ... �h4 24. h3 �e3 2S. fe i.e3 26. �f2 lddS (26... �g3 27. ldeS d3! 28. ldd3 ldd3 29. lde8 i.e8 30. �d3 �f2 31. Wh2 �g1 32. Wg3 i.£2 33. W£4 i.b6 34. Wg3 i.e7 3S. i.d6 ius 36. �a6 i.d6 37. �d6 �fl-+; 26 ... i.cl 27. ldcloo) 27. lde4! �g3 (27... ldfS? 28. �e3) 28. i.ctoo] 24. ed [24. i.eS i.£3 2S. �a6 (2S. gf d3 26. ldd3 �d3 27. i.d4 �cl-+) �a6 26. i.a6 i.d1 27. i.e8 lde8 28. lddl ldeS 29. ed lddS+ Botvinnik; 24. ldeS!? ldeS (24... de 2S. lde8 i.e8 26. ldd8 �d8+) 2S. i.eS �f3
278
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
26. gf �£3 27. �e7! (27. �c2 �d1 28. �d1 �g5-+ Botvinnik) �f5 28. ':f:lg3 �g4 29. �d8 �e2 30. �e2+-; 25... �f3! 26. gf d3 27. Hd3 l"'fd3 28. £4 (28. �g2 Hc3 29. �a3 ':f:lc4+) Hd2 29. �a6 ':f:l£3 30. Wg2 <2le1 31. Wg3 �a6 32. �a6 Ha2+; 24. £4!? ':f:ld7 (l'-.25... Hc8; 24... d3 25. �b2!) 25. �g4 (25. ed �£4 26. Hc2 He8 Botvinnik; 27. �g4 �e3 28. ':f:l£2 cd-+; 25. �b2 He8 26. �g4 ':f:lb6+) �g7 26. �b2 (26. ed cd 27. Hc8 �c8+) <2lb6+] ed 25. He8 �e8 [L'-.26... �g4; 25 ... Hc8 26. �b2 Botvinnik] 26. Hel? [26. h3!? d3 (26... �b7 27. �b2!=) 27. �e4 d2 (27... �f5 28. �b7 �g5 29. ':f:lg3 �c8 30. �b4!oo) 28. ':f:lg3 (629. �e2, 30. ':f:le4) ':f:lc6 (28... �d7 29. �b2! ':f:l£3? 30. gf �b2 31. �h4+-; 28... �f4?! 29. �b2±) 29. �c5+] d3-+ 27. � dl [27. �e5 �e5 28. He5 d2 29. �e2 d1 � 30. �d1 Hd1 Bot vinnik; 27. �e4 d2 28. Hd1 �£5 29. �b7 �c2 30. �e7!? �c6! 31. Hd2 �d2 32. �c6 ':f:lc6 33. �d8 .£ld8 34. �a6 �b1 35. a4 �c2 36. �c4 ':f:lc6 37. ':f:lg3 ':f:la5-+] �g4 [27 ... d2 28. He2 �£5 L'-.29 ... �c2-+] 28. �at [28. £3 �f3 (28 ... ':f:lf3 29. gf �f3 30. �b1 d2 31. Hd1 �e3 Botvinnik) 29. gf ':f:lf3 30. Wg2 <2le1 31. �e1 d2 32. �d1 �c6 33. Wg1 �e3 34. ':f:l£2 �f6-+] d2 29. ge5 dl� [29... �g7! ? 30. �b2 (30. f3 �e5 31. � e5 �e5 32. ':f:l£2 d1� 33. ':f:ld1 Hd1 34. fg �d4-+) d1� (30 ... �c6-+) 31. He8 He8 32. �f6 �a1 33. �a1 �a1-+]
30. ge8 He8 31. �f6 �e2 32. .£lg3 (diagram)
32 ... �g7! [32 ... �fl 33. ':f:ln He1 34. �a6 Botvinnik] 33. �e6 �b5 34. �cl [34. �c5 h5 35. h4 He1-+] �el 35. stet gel 36. �e3 Hal 37. a4 �d3 38. f4 [38. £3 Hh1 39. W£2 �n 40. <2ln Hb3-+]
Hbl 39. W£2 �fl 40. ':f:lfl Hb3
0:1
E70 339 Bot vinnik - Bondarevsky
Round 2
21.05.38
1. d4 <£1£6 2. e4 e5 3. d5 d6 4. ':f:le3 g6
5. e4 �g7 6. �d3 0-0 7. ':f:lge2 e6 8. 0-0 a6 9. ':f:lg3 [9. �g5 h6 10. �d2 ed 11.
ed ':f:lbd7 12. b3 <2le5 13. �c2 b5 14. f4 ':f:led7 15. cb ab 16. .£lb5 ':f:ld5l Callas - G. Kuzmin, Capelle la Grande, 1997] ed 10. ed <2lbd7 11. £4 ':f:le8 [11... b5!? 12. cb ab 13. <2lb5 (13. �bS �b6� Botvinnik) ':f:lb6] 12. a4 [12. f5!?]
12 ... £5! 13. �e3 .£ldf6 14. h3 b6 15. �d2 ga7 16. gfel ge7 17. Habl [17. �f2 gff7=] aS 18. ge2 ':f:le7 19. gbel gfe8 20. �£2 ge2 21. He2 He2 22. �e2 �e8 1/2 340
C15 Romanovsky - Bot vinnik
Round 3
22.05.38
1. e4 e6 2. d4 dS 3. ':f:le3 �b4 4. a3 �e3 5. be de 6. �g4 ':f:l£6 7. �g7 gg8 8. �h6 eS [8... Hg6] 9. <2le2 <2le6 10. 5tg5 [o10. de; 10. �b2 - game 561] Hg6 11. �h4 [11. �f6 �£6 12. �e3 (12. �h7
279
Semi-final of 11th USSR Championship - 1938
ed 13. ed �d4 14.
25. f3 ITgg8 26. Wf2 h6 27. g3 ITgd8 28. f4?! [28. e4!? b6!? 29. �b3 (29. ed be
30. �a6 ITa8 31. �b7 ITa7 32. �e6 ed+) �e6+] ITd6?! [28... b6! 29. �d3 �e4 30. We3 b5+] 29. e4
34. ITb7 IT8e7 35. ITb8 fre5 36. ITh8 ITe3 37. a4+] aS 34. h3?! [34. ITbl!? ITe5 35. ITb7 IT8e7 36. ITb6+] ITeS 35. ITb1 [35. ITeS!? ITes 36. Wf3 W£6 37. Wg4+] ITe2 36. We3?! [36. ITb7 IT8e7 37. ITe7 ITe7 38. Wf3+] IT2e3?! [36... IT8e3 37. �d3 ITg2 38. Wd4 fra3-+] 37. Wf2 ITa3 38. frb7 Wf6 [38... Wd6 39. ITb6 ITe6 40. ITb2 ITee3 41. �g4 h5 42. �h5 ITg3 43. �g4 frgb3 44. ITd2 We7 45. ITe2 frb6 46. £5 ITa4 47. fe ITab4 48. We3 ITb2 49. ITel ITbl so. ITe2 IT6b2-+] 39. ITh7 Wg6 40. ITe7 fre6 41. fra7 [41. h4 h5 42. ITb7 ITe2 43. ITb5 ITaa2 44. ITe5 Wf6 45. Wf3 ITa4-+] fre5 [41... ITa4 42. �b5 ITe2 43. Wf3 fra3 44. We4 ITe8 (44... frg3? 45. �e8 Wf6 46. IT£7=) 45. �d7 ITe4 46. Wes ITe3 47. Wd6<= Botvinnik; 41... ITee3 42. ITa5 frg3 43. �g4 frgb3 44. ITe5 ITb2 45. �e2 (45. Wet ITat 46. �dl ITh2-+) ITa4+] 42.
ITe7 Wf6 43. ITh7 ITe2 44. ITh6 We7 45. frh5 ITa4 46. ITeS ITaa2 [ 46... frb4 47. h4 a4 48. h5+] 47. Wf3 a4 48. �bS
[48. �d3 ITe3 49. We4 ITaa3 50. �b5 ITe3-+] a3 49. Wg4 [ 49. £5 Wf6 so. fre6 Wf5 51. ITd6 ITe3 52. �d3 We5 53. ITd8 ITd2-+] ITab2 50. �d3 fr et [50... a2 51. �e2 al 'W'-+] 51. f 5 a2 52. ITe6 W£7 0:1
(diagram)
29... b6!? [29... �e6 30. We3 ITed8 31.
ITdl b5! ? 32. �a6 (32. ITd2 f6 33. ITdl be 34. �e4 e5+) be 33. �e4 �d5 34. �e2 ITa8 35. �b4 ITa3+] 30. ed [30. �a6 �b7 31. �b4 ITd4+] be 31. de fe 32. de ITde6 33. a4 [33. We3 ITe5 34. ITe5 fre5 35. �a6 ITa5 36. �d3 ITa3+; 33. ITbl!? aS
341
E21 Bot vinnik - chehover
Round 4
23.05.38
1. d4 �f6 2. e4 e6 3. �e3 �b4 4. �f3
280
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
0-0 S. 1\gs d6 [s ... dS] 6. e3 "f!! e7 [6 ... 4:\bd7] 7. i\e2 eS 8. "f!!e 2! [8. 0-0 i\e3 9. be h6 10. i\h4 gS 11. i\g3 �e4= Botvin nik] b're8 9. 0-0 i\e3 10. be [10. "f!!c 3 �e4 11. i\e7 4:le3 12. be b're7 13. eS=] h6 ll. i\h4 eS [11... gS!? 12. i\g3 �hS) 12. b'rae1 [613. 4:\d2, 14. f4±] i\g4 13. i\£6! [13. �d2 i\e2 14. b're2 ed 1S. cd cd 16. i\£6 "f!i£6 17. �e4 "f!!g 6 18. ed 4:lc6=] "f!!£6 14. "f!!e4
14... i\£3 [14 ... i\e8 1S. 4:\d2 "f!! d8 (1S ... �e6 16. f4 1\rs 11. fe±) 16. de de 17. b'rd1;!;; 14 ... 1\fS!? 1S. "f!ib1 4Jd1� Botvin nik] 1S. i\£3 �e6 16. de! de 17. b'rd1;t b'rad8 18. bldS b6 [18 ... bldS 19. cd �e7 20. "f!!a 4 bld8 21. "f!!a 1 4:\dS 22. "fffe S±; o18... "f!! e 7 19. gfd1 g6 20. g4;!; Botvin nik] 19. b'rfd1 �aS 20. h3 bldS 21. b'rdS! [21. ed?! "fff d 6 6b'rd8, 4:lb7, "f!!e 7, 4:ld6=] "f!!e 7?! [21... bld8 22. bleS 4:le4? 23. b're8 b're8 24. "f!! e 8 Wh7 2S. "f!!e 4+- Botvinnik; o21... g6 22. b'id1 b're7 23. "f!!a 8 Wg1 24. b're7 "f!!e 7 2S. it,ds;t] 22. i\g4! [623. :dd7]
"f!!b 7
(diagram)
23. 1\fS!± "f!!b 8 [23... g6 24. i\g6 fg 2S. "f!!g 6 Wf8 26. bld6!+- Botvinnik; o23... Wf8 24. i\d7 bld8 (24 ... b're1? 2S. "fffh 7! f6 26. i\c8!+-; 24... b'rb8 2S. "fffh 1 �c4 26. e4±) 2S. 1\bS bldS 26. ed a6 27. i\e2±] 24. b'rd7 [62S. i\h7 Wf8 26. "f!idS] fld8 [24 ... bl£8 2S. i.g6 "f!!e 8 26. "f!idS+-] 2S.
"fffe S! �e4 26. "fff b 8 b'rb8
27. i\e4! [27. b'ra1?! �d6 28. i\d3 e4 29. i\£1 �bS 30. b'ra6 b're8P Botvinnik] �a3 [27... aS 28. 1\dS �eS 29. b're7] 28. 1\dS+- b'r£8 29. e4 aS [29... c4 30. bla1 4:\bS 31. b'rb7 �e3 32. i\e4 �e4 33. l='th6+- Botvinnik] 30. e4 bS [30... 4ih1 31. b'rb7 4:le3 32. b'rb6 a4 33. a3+-] 31. eb
4:\bS 32. eS a4 33. £4 4:ld4 34. Wf2 gS 3S. g3 gf 36. gf 4:le6 [36... Wg1 31. e6+-; 36... a3 31. We3 (37. b'ra7 �e6 38. We3 b'rd8P) �e6 38. fS �d4 39. We4 4:\bS 40. i\c4 �e3 41. We3+-] 37. We3 e4 38. fS �eS [38... �g1 39. We4 e3 40. b're7+-] 39. b're7 �d3 [39... �a6 40. b're4 b're8 41. Wd4+-] 40. e6 fe 41. fe [41... b're8 42. e7 Wg7 43. i\e6 �b4 44. i.e8 4:\dS 4S. Wd4 �c1 46. ft.a4 W£1 (46... e3 41. Wd3) 41. e8"f!! �e8 48. i\e8+-] 1:0
Semi-final of 11th USSR Championship - 1938
342
281
A03 David - Botvinnik
Round 5
25.05.38
1. £4 �£6 2. b3 d5 3. �£3 g6 4. i.b2 i.g7 5. e3 e5 6. i.e2 0-0 7. 0-0 fle6 [7... b6!?] 8. fle5 [8. 'W'e1!? d4 9. fla3 flds 10. i.e4 e6 11. ed ed 12. fleS;;l;] i.d7 9. d3 [9. i.£3 'W'e1 10. d4 ed 11. ed i££5 12.
�e3 l"iad8 13. l"fe1 flb4 14. l"fcl �e4 15. fldS fldS 16. i.e4 i.e4 17. l"fe4 fS 18. l"fe1 flf4oo Sale - Romanishin, Zadar, 1995] fle8 [9 ... d4 10. fld7 �d7 11. e4 £5 12. ef gf 13. i.£3 fl£6 14. i.e6! be 15. fld2± Tar takower - Pire, Staunton Centenary, 1951; 9 ... e6 10. 4Jd2 'W'e7 11. 'W'e1 �e8 12. fld£3 fld6 13. �d1 'W'd1 14. i.g7 Wg1 15. 'W'e3;;l; Bellon - Keene, Palma de Mal lorea, 1911] 10. �e6 [10. fld2 fles 11. fe 'W'e1 12. d4 (6e4 Lilienthal) i.h6 13. l"i£3 i.g4 14. 1"1£2 ed 15. i.d4 (15. ed i.£5+) i.e2 16. l"fe2 flg7=l=; 10. i.£3!?] i.e6 11. i.g7 flg7 [11 ... Wg7=] 12. 'W'e1 [12. d4 �£5 13. �d3 ed 14. ed 'W'b6 15. e3 a6i 616... i.bS] 'W'd6 13. �d2 e5 14. 'W'£2 ef [14 ... l"fae8!? 15. l"fae1 ef 16. ef (16. 'W'£4 'W'£4 17. ef flfS=i=) flrs 17. i.g4 fld4oo] 15. ef l"iae8 16. l"iae1 l"ie7 17. i.g4 [17. d4?! ed 18. i.d3 (18. 'W'd4 flfS 19. 'W'a7 �e3 20. 1"1£2 flg4 21. l"fffl l"ife8+) l"fe1 19. l"fe1 'W'£6 20. fl£3 'W'f4=i=] l"fe1 18. l'de1 8e 8 19. 8e8 �e8= 20. g3 b6 [20 ... d4 21. a4 fl£6 22. i.£3 i.£3 23. 'W'£3=] 21. i££3 fle7 22.
35. ed [35. i.dS!? fldS! (35 ... £5?! 36. i.£1
aS 31. We3 WeS 38. �£3 i.b3 39. Wd3 a4 40. fld4;;l;) 36. fle4 We6 31. ed WdS 38. fl£6 We4 39. flh7 aS 40. �f6 (40. We3? We3 41. fl£6 i.e6 42. g4 a4 43. fS gf 44. gS a3 45. g6 a2 46. g1 a1'W' 47. g8'W' 'W'cl 48. Wf2 'W'£4-+) i.e2 41. fld7! (41. We3? a4 42. Wd2 Wb3 43. �dS a3 44. �b4 ius 45. h4 Wb2 46. g4 i.g4 47. �d3 Wb1 48. flb4 i.rs 49. We3 Wb2 so. Wd4 Wb3 st. WeS �e3 52. WbS i.e6 53. WeS i.b3-+) We3 42. �b6 a4 43. �a4 i.a4 44. g4 Wd4 45. fS gS 46. Wg3 6h4=] fld5 36. 4Je4
We7 37. e4 flb6 38. fle3 i.e8 39. i.e2?! [o39. eS 4:la4 (39... �d1 40. fldS<=!)
40. �a4 i.a4 41. We3 Wd1 42. Wd4 i.c6 43. i.d1=] i.£7+ 40. e5 �d7 41. e6
i.g2 Wg7
(diagram)
23. a4 [o23. d4 �bS (23 ... fle6 24. de be
25. c4 d4 26. i.e6 'W'e6 21. 'W'f3oo) 24. de be 25. e4= Lilienthal] £6 24. 'W'e1 Wf7 25. 'W'e2 fle6 26. fl£3 [26. fS fld4 27. fg hg 28. 'W'd1 'W'eS 29. �f3 �e2 30. 'W'e2 �e2 31. Wfl �e3 32. d4 e4 33. We1 We6 34. Wd2 �e4 35. We3=] flg7 27. d4 ('}fS 28. e3 'W'e7 29. 'W'e7 [29. Wf2!?] We7 30. de be 31. �d2 Wd6 32. W£2 fle7 33. i.£3 e4 [33... fS 34. We3 e4 35. be i.a4 36. ed �dS 31. Wd4;;l;; o33 ... d4 34. fle4 We1 35. ed ed 36. il.e6 We6 31. We2 WeS 38. Wd3 fle6=l=] 34. be i.a4
41... 4Jb6! [ 41... fles 42. i.£3 aS 43. We3
a4 44. (Jbs i.b3 (44... i.e4? 45. e7+-) 45. Wd4 fle6 46. We3 Wd8oo] 42. i.a6 �a8! 43. i.d3 [43. �bS i.e4 44. e1 �b6 645... i.bS, 46... Wd6+ Lilienthal] fle7 44. g4 aS [44... i.e8 45. i.bS �bS 46. �bS i.e6 41. fla7 i.d7 48. We3 (48. gS fg 49. fg
282
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
Wd6 50. We3 Wc5 51. W£4 Wb6 52. We5 Wa7 53. Wf6 �g4 54. Wg7 �h5) Wd6 49. Wd4] 45. �c2? [o45. �e4 Wd6 46. �g2 f5 (46... Wc5 47. fJe4 Wd4 48. fJ£6 a4 49. �e4 a3 50. �b1 h6 51. f5 gf 52. gf a2 53. �a2 �a2 54. Wg3 �f7 55. Wh4=) 47. gf gf 48. We3 Wc5+] �d5! 46. f5 [ 46. fJd5 fJd5 47. ®g3 Wd6 48. h4 ®c6 49. �g6 hg 50. h5 gh 51. gh fJe7-+] g5 47. �a4
Wd6-+ 48. We3 �c6 49. �c6 Wc6 50. 4'le4 [50. Wd3 fJd5 51. 4'le4 a4 52. h3
Wb5 53. Wd4 a3 54. fJd2 (54. Wd5 Wb4) Wb4-+] 4'le8 51. ®d4 a4 52. ®d3 [52. fJc3 a3 53. �c4 Wd6 54. 4'lb5 (54. �b3 �e5) �e5 55. fJa3 �f4 56. Wd5 (56. h3 �g3 57. fJc2 �h3 58. fJe3 �g3 59. �d4 �f3 60. Wd3 h6 61. Wd4 fJd6 62. Wd3 fJe4 63. fJd1 4'lc5 64. Wc4 fJd7 f:.65 ... fJe5) Wg4 57. We6 h5 58. fJc4 h4 (58 ... Wh3 59. �f7 Wh2 60. �e8 g4 61. �£7 g3 62. 4'le3 h4 63. Wf6 h3 64. We7 g2 65. fJg2 hg 66. £6 g1'W' 67. £7=) 59. Wf7 W£4 60. We8 g4 61. fJb2 g3 62. hg hg 63. fJd3 �f5 64. fJe1 �e4-+ f:.f5-f4-f3] a3 53.
®c2 ®d5 54. 4'ld2 Wd4 55. ®b3 ®e3 56. fJc4 W£3 57. 4'la3 Wg4 58. Wc4 ®£5 59. Wd3 [59. �d5 Wg4 60. ®e6 £5-+] ®g4 0:1
343
Bot vinnik - Kasparian
Round 6
A34
26.05.38
1. c4 fJ£6 2. 4'lc3 c5 3. fJ£3 d5 4. cd fJd5 5. e4 fJb4 6. �c4 fJdJ 7. We2 fJcl?! [o7 ... fJ£4 8. Wfl fJe6] 8. ldcl e6 [8 ... fJc6 - game 220] 9. d4 cd 10. �d4
[10. �b5!? fJc6 11. �d4 �d4 12. 4'ld4 �d7 13. ldhd1 ldc8 14. fJc6 be 15. �a4!± Aronin - Mikenas, USSR, 1947] 'W'd4 11. fJd4 a6 12. 4'la4 [12. e5 fJd7 13. f4;;l;;]
�e6 4'le5 (15 ... ba 16. l'dc8 l'dc8 17. �d7 Wd8 18. �g4+- Takacs - Rubinstein, Rogaska Slatina, 1929) 16. ldc8 ldc8 17. �c8 ba 18. �a6± Botvinnik] 14. 4'le6! [14... fe 15. �e6 (f:.ldc8) fJc5 16. 4'lc5 �c5 17. �c8 ldc8 18. b4+- Botvinnik] 1:0 344
Mazel - Bot vinnik
Round 7
3.06.38
1. c4 fJ£6 2. fJc3 e6 3. e4 c5 4. £4 fJc6 [4 ... d5 5. cd ed 6. e5 4'lfd7 7. d4
fJc6 8. fJ£3 cd 9. 4'ld4 4'lde5! 10. 4'lc6 (10. fe �h4) 4'lc6 11. 4'ld5 �e6+; 5. e5 d4 6. fJce2 (6. 4'lb1 fJg8 7. g3 �d7 8. �g2 �c6) fJg8 7. fJg3 �d7 8. 4'lf3 �c6 9. �d3 fJd7 10. 0-0 �c7 11. 4'lg5 �e7 12. �h5 �g5 13. �g5 g6 14. 4'le4;;l;; Chupin - Belov, Serpukhov, 1999] 5. fJ£3 d5 6. e5 fJg4 7. cd [7. h3!? fJh6 8. cd] ed 8. �b3? [8. h3 d4!?; 8. �b5!? f:.d4; f:.0-0] fJb4! [f:.9 ... c4 10. 'W'd1 'W'b6-+] 9. a3? [9. �b5 �d7 10. �d7 �d7+; o9. d4+] c4 10. �a4 �d7 11. 'W'd1? [o11. fJb5 fJa6 12. h3 4'lc5 13. �c2] �b6! [12. �e2 (12. d4 cd 13. �d2 fJc2 14. Wd1 4'lf2-+) 4'ld3 13. Wd1 �b3#1 0:1
fJd7 13. ldhd1
(diagram)
13... �e7? [13... b5! 14. fJe6 (14. 4'lb5 ab
15. �b5 �a6 16. �a6 lda6 17. ldc8 We7 18. ldc7 ldd6 19. fJc5 ldd1 20. �d1 �d6 21. ldd7 Wc5 22. ldf7oo) fe (14 ... ldb8!) 15.
A19
345
Bot vinnik - Budo
Round 8
B14
29.05.38
1. e4 c6 2. d4 d5 3. ed cd 4. c4 4'lf6
283
Semi-final of 11th USSR Championship - 1938
S. f'Jc3 e6 6. f'J£3 ile7 7. !ilgS de 8. ilc4 0-0 9. 0-0 f'Jbd7 [o9 ... .f)c6] 10. 'ID'e2 [10. l"'rcl f'Jb6 11. ild3 (11. ilb3!?) ild7 12. ilb1� !::,. 'ID'd3] .f)b6 11. ilb3 [11. !ild3!?] !ild7 12. bad1 [12. f'Je5!? ilc6 (12 ... l"'rc8 13. l"'rfe1 f'lfd5 14. f'Jd5 it.g5 15. f'Jb6 ab 16 . .f)d7 'W'd7 17. 'ID'g4 'ID'd8 18. l"'re6 fe 19. ile6± lvkov - Darga, Bled, 1961) 13. f'lc6 be�] ilc6 [12... rlc8!? 13. f'Je5 ile8] 13. f'JeS !ildS [13... f'lfd5 14. f'lc6 be 15. !ilcl f'Jd7 16. l"'rd3 f'lc3 17. l"'rc3 l"'rc8 18. ile3 !ilgS 19. l"'rfcl± Euwe - Fus ter, Beverwijk, 19S3] 14. it.c2 [14 . .f)ds f'lfdS 1S. ile7 'ID'e7oo] f'Jfd7 [14 ... h6 1S. ilh4 l"'rc8 16. 'ID'd3�] 1S. ilf4 f'JeS?! [15 ... l"'rc8 16. 'ID'd3 g6 17. ilh6 lde8�] 16. de !ilgS?! [16 ... l"'rc8 17. 'ID'hS h6 (17 ... g6 18. 'ID'h6-+) 18. it.h6 gh 19. 'ID'h6 fS 20. 'ID'g6 Wh8 21. f'JdS ed 22. ilfS-+] 17. 'ID'hS h6
346
cos
A bramian - Bot vinnik Round 9
30.0S.38
1. e4 e6 2. d4 dS 3. .f)d2 .f)f6 4. eS .f)fd7 S. !ild3 b6 6. 'ID'e2 [o6. f'le2 game 403] cS 7. c3 [7. c4 f'lc6 8. f'Jgf3
ila6 9. 0-0 .f)b4 10. ilb1 12. de be 13. !ild3 0-0 14. l"'rb8 16. cd !ild3 17. 'ID'd3 Sylvan - Hoi, Roskilde,
ile7 11. a3 f'lc6 l"'re1 .f)b6 1S. b3 'ID'dS 18. 'ID'c2oo 1998] cd 8. cd
f'Jc6 9. f'Jg£3 f'Jb4 10. 0-0 f'Jd3 11. 'ID'd3 ile7 [11... aS!? 12. l"'re1 (12. l"'rd1 ila6
18. !ilg3! [18. !JlgS?! 'ID'gS 19. 'ID'gS hg�] 'ID'c7 [18... g6 19. ilg6 fg 20. 'ID'g6 Wh8 21. £4--+] 19. h4 !ild8 [19... g6 20. ilg6 fg 21. 'ID'g6 'ID'g7 22. 'ID'g7 Wg7 23. hg+-; 19... ile7 20. l"'rd4 ila2 21. ldg4 Wh8 22. il£4+-] 20. l"'rd4 'ID'cS [20 ... 'ID'c6 21. l"'rg4 fS 22. ef !ilf6 23. 'ID'h6+-] 21. l"'rg4 fS 22.
ef l"'rf6 23. files ilc6 (diagram)
24. htg7! [24 ... W£8 (24... Wg7 2s. it.£6+-) 2S. l"'rh7+- 6l"'rh8; !::,. 'ID'g4]
1:0
13. 'ID'e3 l"'rc8 14. f'le1 fS 1S. ef 'ID'£6 16. f'Jdf3 !ild6 17 . .f)d3 0-0+ Thouin - Delis le, Quebec, 1994) ila6 13. 'ID'e3 f'Jb8 14. f'Jn f'lc6 1S. !ild2 .f)b4 16. ilb4 filM 17. l"'recl 0-0 18. f'Jg3 l"'re8 19. .f)hs ilf8= An tunes - Arencibia, Santa Clara, 1990] 12. l"'re1 [12. <;2)bl aS!? 13. .f)c3 ila6 14. �bS 0-0 1S. ile3 a4+] aS 13. �f1 ila6 14. 'ID'e3 l"'rc8 [14 ... iln 1S. Wfl o-o 16. !ild2 'ID'c8 17. l"'recl 'ID'a6 18. 'ID'e2 'ID'e2 19. We2 l"'rfc8 20. Wd3= Nascimento - Almeida, Lisboa, 1992] 1S. 'ID'f4 !ild3 [1S ... 0-0 16. 'ID'g3 it.d3 17. ilh6 ilg6 18. ilgs ilgs 19. .f)gs 'ID'e7 20. b3 (20. l"'racl?! 'ID'b4+) 'ID'b4 21. �f3 ilhS 22. �1d2 l"'rc2+] 16. ild2 [16. 'ID'g3 o-o 17. ilgs ilgs 18. �gs iln 19. l"'rfl 'ID'e7 20. l"'rfcl h6 21. .f)£3 'ID'b4+] 0-0
17. l"'rac1 l"'rcl 18. l"'rc1 'ID'b8 19. 'ID'e3 ila6 20. �e1 [20. 'ID'e1 h6 21. b4!? a4 (21...
filfl 22. Wfl a b 23. fil b4 fil b4 24. 'ID'b4oo) 22. 'ID'd1 bS 23. a3 l"'rc8 24. �e1 .f)b6 2S.
284
Mikhail Bofvinnik. Games 1924-1948
�g4 W£8 26. fld3 f:lc4+] I'rc8 21. 8c8 �c8 22. �c3 [22. f:lg3 �c6 23. b3 a4 24. f3 �bS 2S. f:lc2 ab 26. ab hS-]
�c3+ 23. it.c3
Round 10
1.06.38
1. e4 e5 2. f:l£3 f:lc6 3. it.b5 a6 4. it.a4 f:l£6 5. 0-0 it.e7 6. 8e1 b5 7. it.b3 d6 8. c3 0-0 9. d3 f:la5 10. it.c2 c5 11 . .f:lbd2 8e8 12. fl£1 it.£8 13. it.g5!? h6 14. it.h4 flc6 [14... it.e7 1S. f:le3 it.e6 16.
23 ... f:lb8 [23... £6!? 24. ef fl£6 2S. fl£3 f:ld7 26. h4 h6 27. it.d2 it.e2 28. f:l1h2 it.d6+] 24. it.d2 [24. £4!? £6 2S. ef it.£6 26. fl£3 f:lc6 27. W£2+] flc6 25. it.e3 b5 [2S ... f:lb4!? 26. a3 f:ld3 27. f:ld3 it.d3 Ala tortsev; 2S ... a4!? (�a3) 26. £4 a3 27. ba it.a3 28. flc2 (28 . .f:ld2 f:lb4 29. f:lb1 it.b2 30. a4 it.e2 31. W£2 it.d1+) �b2 29. f:ld2 it.e2 30. f:lb3 it.d1 31. f:lba1 f:laS+] 26.
.f:ld2 b4 27. £4 a4 28. W£2 £6 29. b3 a3 [29... a b 30. a b (30. f:lb3!? W£7 31. ef
gf 32. g4 �c4 33. fl£3 it.d3 34. f:lfd2 Wg6+) W£7 31. ef gf 32. g4 it.d6+] 30. .f:ld£3 h6 [30... Wf7 31. it.d2 hS 32. ef gf 33. g3 it.d6 34. We3 f:le7+] 31. h4 [31. ef gf 32. g4 it.d6 33. it.ct2 Wg7 34. h3+] h5
32. it.d2 W£7 33. We3 Wg6 34. g3 W£5 35. flc2 it.b5 [3s... Wg4 36. W£2 it.d3 37. f:le3 Wh3 38. f:lg1 Wh2 39. f:!B Wh1?! 40. f:ln (40. g4 f:las 41. Wg3 it.e4) .f:laS 41. g4 �fl 42. Wfl .f:lb3-+ Botvin nik] 36. it.e1 it.a6 [36 ... it.fl 37. it.d2 it.£8 38. flfe1 it.bs 39. .f:l£3 Wg4 40. W£2+] 37. it.d2 it.£8 38. flfe1 it.e7 [38 ... it.bS 39. Wf3 it.e7 40. .f:le3 Wg6 41. f:l3c2+] 39. W£3 [39. fl£3!?] Wg6 40. We3 W£5 [40 ... W£7 41. fld3 it.d3 42. Wd3 rs 43. fle1 We8 44. flf3 f:las 4S. fle1=] 41. W£3
Wg6 42. We3 W£5
C90 347 Iljin-Zhenevsky - Botvinnik
112
d4 flg4 17. it.e7 8e7 18. de de 19. f:ldS;;j;; Adams; 14 ... g6 1S . .f:le3 it.g7 16. �d2 gS 17. it.g3 f:lhS 18. a4 it.e6 19. 8a3;;j;; Sma gin] 15. fle3 [1S. a4 §b8 (1S ... it.b7!? 16. d4?! ed 17. cd f:lb4i) 16. ab ab 17 . .f:le3 gS 18. it.g3;;j;; Cherniaev - Lodhi, London, 1994] it.e7 [1S... gS!?] 16. d4! [16. a4 b4 17. h3 f:lh7 18. it.e7 .f:le7 19. cb cb 20. d4 .f:lgS 21. f:lgS hg 22. it.b3;;j;; Kuczynski Socko, Warsaw, 199S] cd [16 ... ed 17. cd f:lb4 18. it.b1 f:lg4 19. it.e7 �e7 20. f:ldS .f:ldS 21. ed �d8 22. 8e8 �e8 23. de de=] 17. cd f:lh7 [17... �b6!? 18. de!? (18. dS f:lb4 19. it.b1 aS 20. a3 .f:la6 21. it.c2 a4 22. I'rcl f:lcS+=) de 19. it.£6 it.£6 20. fldS �d8 21. �d3 it.e6oo] 18. it.g3 [18. it.e7!? �e7 19. a4 b4 20. it.b3;;j;;] f:lg5 19. de fl£3 20. �£3 de 21. it.b3! it.e6? [21... it.£6!? 22 . .f:ldS;;j;; ; 22. �hS;;j;;] 22. it.e6 fe 23. 8ed1 [23. �hS! it.gs 24. .f:lg4 (24. 8ad1 �aS) �c7 2S. �g6± �h4] �b6 [23... �c7 24. 8acl 8ac8 2S. �hS it.gS 26. 8cS!? (26. it.eS �eS 27. 8c6 �e4oo; 26. �g6 it.e3 27. fe �e7 28. gfl;;j;;) it.e3 27. fe �e7 28. 8dcl±] 24. �h5 it.g5 [24 ... it.cs 2S. f:lg4±] 25. flg4 �c7 (diagram)
26. 8d3 [26. h4!? it.£4 27. it.f4 ef 28.
§acl I'rac8 (28 ... �b7 29. flh6 gh 30. �g6 Wh8 31. �h6 Wg8 32. 8cs+-) 29 . �g6 Wh8 30. eS (�:dd6) �e7 31. 8c6 8c6 32. fl£6! gf 33. ef eS 34. �h6 �h7 3S. £7!+- Lilienthal] Wh7?! [26... 8ed8!? 27. 8ad1 (27. 8d8 8d8 28. h4 it.£4 29. it.r4 ef 30. �g6 �e7 31. flh6 <;t;r8 32. f:lg4 �h4oo) 8d3 28. §d3 8d8;;j;; 29. 8d8 �d8 (29... f:ld8 30. h4 it.£4 31. �e8 Wh7 32. Wh2±) 30. h4 it.£4 31. fles it.g3 32. �f7 Wh8 33. .f:lg6 Wh7 34. fg±] 27. 8ad1
285
Semi-final of 11th USSR Championship - 1938
l"'i:ed8 28. tfleS! 4'le5 29. �eS 'W'b7 [29 ... 'W'e5 30. l"'i:d8 l"'i:d8 31. l"'i:d8 'W'b2 32. l"'i:d1 'W'a2 33. h4- Flohr] 30. 'W'g4 l"'i:d3 31. l"'i:d3 l"'i:d8 32. l"'i:d8 [32. l"'i:e3!?] ild8 33. h4 [33. £4 'W'£7 34. W£2 .12.£6±] 'W'£7 34. £4? [34. h5 il£6 35. 'W'f3 aS 36. g4 Wg8±]
66. W£4?? [66. Wf3! g6 (66... We6 67. W£4+-; 66 ... We7 67. Wf4 We6 68. g3+-) 67. hg Wg7 (67... Wg6 68. W£4 h5 69. g3+-) 68. We3 h5 69. Wf4 Wg6 10. g3+-] g6 [67. hg Wg6 68. g3 h5 69. e6 Wf6 70. e7 We7 71. Wf5 h4!= Flohr] 1/2 046
348 Bot vinnik - Poliak
Round 11
34... .12.£6! 35. �f6 'W'f6 [35... gf 36. f5 h5 37. �g3±] 36. e5 �d8 37. Wh2 [37. h5 'W'd4 38. Wh2 �b2 39. 'W'g6 Wh8 40. �e6 �f2 41. �g4 �a2 42. e6 �a3 43. �e2 �e7oo] �dS 38. a3 [38. b3!?] Wg8 39. hS aS 40. Wh3 [40. 'W'h3 a4 41. 'W'e3 �d1;t] �b3 41. Wh4 c.¥7£8 42. �e2 b4 43. ab [43. �d2 Wg8 44. ab ab±] �b4
44. Wg4 �b3 45. �d2 'W'b7 46. Wg3 �b3 47. Wh2 [47. Wh4 a4 48. g3 Wg8±] �e4 48. Wg3 �b3 49. Wh2 �e4 50. Wh3 'W'b3 st. Wh2 �e4 52. Wgt We8 53. Wh2 a4 54. �£2 �cl 55. �d4 �e2 56. Wg3 �b3 57. Wh2 a3?! [57 ... Wf7±] 58. ba �a3 59. �e4 'W'e7 60. Wh3 �d7? [60... W£8!?] 61. f5! We7 [61... W£7? 62. Wg3+-; 61... ef? 62. �g8
2.06.38
1. �£3 dS 2. e4 e6 3. d4 tfl£6 4. �e3 e6 5. e3 tflbd7 6. ild3 ile7 [6 ... de] 7. 0-0 0-0 [7... de 8. ile4 b5] 8. b3 ilb4
[8... a6 9. ilb2 de 10. be b5 11. �e2 be 12. ile4 l"'i:b8 13. l"'i:ab1 �a5 14. e4 ilb4 15. �e2 �b7 16. esr Prudnikova - Gaglosh vili, Elista, 1998] 9. ilb2 �e7 10. a3 ild6 11. 'W'e2 de [11 ... e5?! 12. ed ed 13. e4 de 14. �e4±] 12. be e5 13. l"'i:fel l"'i:e8 14. �e4 �e4 15. ile4 g6?! [o15 ... h6] 16. 'W'e3! f5? [16... ile7!? L'-.�b6; L'-.fJf6] 17. ile2 e4 [17... ed? 18. ed �f8 19. l"'i:e8 �e8 20. d5+-] (diagr arn)
18. e5! ile7 [18. .. ef 19. ed �g5 20. g3+ f.. �e4; L'-.d5] 19. ilb3 Wh8 20. dS ileS 21. tfles tfleS 22. l"'i:adl �d7 23. de ile6 24. l"'i:d6 [f..l"'i: ed1-d5+-] l"'i:ad8 25. ·� l"'i:d8
286
Mikhail Bofvinnik. Games 1924-1948
34 9
fS=i=; 38. hid1!? We7 (38 ... hia3 39. f'le2 hia2 40. hidS We6 41. Jdd2) 39. £4 4'lg4 (39 ... f'le4 40. 4'lb5 hie3 41. Wf2;l;; ) 40. �d3
Veresov - Botvinnik
Round 12
E35
4.06.38
1. d4 4'lf6 2. e4 e6 3. f'le3 i.b4 4. W'e2 d5 5. ed ed 6. i.g5 i.e6 [6 ... h6] 7. 4'lf3 [7. e3] f'lbd7 S. a3 i.e7 9. e3 h6 10. i.h4 0-0 11. i.e2 [o11. i.d3 eS 12.
0-0 hie8 13. de 4'le5 14. hifd1 Lilienthal] e5 12. 0-0 hieS 13. hife1 a6 [13 ... b6? 14. i.a6 hia8 15. i.g3± .6.16. i.b7; 13... e4!? 14. b3 f'lb6 15. be 4'le4oo] 14. de 4'le5 15.
b4oo f'lee4 16. W'd3 f'le3 17. hie3 hie3 1S. W'e3 W'b6 [18 ... f'le4 19. i.e7 f'le3 20.
hicloo] f'le4l 39. 4'lb5 hie3 40. W£2 hid3 41. We2 hib3 42. hie2 b6 [ 42... f'la3 43.
f'la3 hia3 44. hieS Wd6 45. hib5;:::! Lilient hal; 42 ... hS!? 43. gh gh 44. Wf2 b6=l=] 43.
hia2 hie3 44. W£2 hid3 45. We2 l:"ib3 46. hia1 hie3! [46... hib2 47. Wd3 f'les 48. We3 hib3 49. Wd4 4'l£3 so. WdS f'lh4 51.
hic1;:: ] 47. W£2 hid3 4S. h5 d4? [48... gh
49. hih1 (49. gh 4'les so. £4 hi£3 51. Wg2 hi£4+) hg so. fg 4'les 51. We2 4'lg4 52. Wd3 4'l£2 53. Wd4 f'lh1 54. WdS=l=]
i.d8 f'le2 21. Wfl hid8 22. We2± Lilient hal] 19. W'd4 W'd4 20. 4'ld4 hieS 21. £3
wfs 22. W£1 i.d7 23. i.d3 g6 24. We2 hie3 25. Wd2 hieS 26. We2 [o26. hicl hicl 27. Well] i.a4 27. g4 f'leS 2S. i.e7 We7 29. h4
30. Wd2 [30. hih1 hie3 31. hS hia3 32. hg
hia2 33. Wfl fg (33 ... hia1 34. Wg2 hihl? 35. g7!+-) 34. hih6;l;; ; 31... gS 32. hia1 Wf6 33. Wd2 hie7oo] i.b5!? 31. i.b5 [o31. a4 i.d3 (31... i.e4 32. bS) 32. Wd3 hie4 33. hib1 Lilienthal] ab 32. Wd3 Wd7 33. f'lb3?! [33. hib1 4'le4 34. hib3 hS 35. gh gh 36. We2 (36. 4'lb5 �eS;:: )
49. hg? [49. gS! hg (49... hid2 50. Wg3 f'le3 51. gh 4Jrs 52. W£4 4'lh6 53. hg fg 54. higl+-) 50. h6 hid2 51. Wg3 hie2 52. h1 hie8 53. hid1±] fg 50. a4? [50. hih1 l:"id2 51. Wg3 d3 52. hih6 hie2-+ Lilient hal; oSO. £4 gS (50 ... hid2 51. Wf3) 51. hih1 gf 52. hih6 4'le5 (52... f'la3 53. hid6 We7 54. hid4 hid4 55. 4'ld4 W£6 56. Wf3;l;; ) 53. hid6 We7 54. hid4 f'lg4 55. We2 hid4 56.
Semi-final of 11th USSR Championship - 1938
287
.fJd4=] lld2 51. Wg3 d3+ 52. aS ba 53. ba llb2 54 . .fJcJ llc2
20. �h6 gh 21. .fJ£7- Cherepkov - Havsky, USSR, 1968]
55. .fJd5? [55. .fJe4!? d2 56. .fJd2! (56. lld1 l"fcl 57. .fJd2 lld1 58. .fJc4 We6+) lld2 57. a6 .fJb6 58. l"fh1=t=] d2 56. lldl? [56. .fJf6 We6 57. .fJe4 l"fcl 58 . .fJd2 b:'ra1 59. .fJc4 lla4+] l"fcl 57. .fJeJ Wc6-+ 58. Wf4?! [58. Wf2!? Wbs 59. We2 .fJe3 60. lld2 .fJc4 61. l"fds�] Wb5 59. We4 h5
10. .fJbJ! [.0.11. �f4; 10. b4 aS�; 10. a4 b4 .0.�a6; 10. e4 eS!] e5 11 . .fJe5! [11. de?!
60. gh gh 61. Wd3 h4 62. We2 h3 63. .fJg4 lldl [ 64. Wd1 .fJe3! 65. .fJe3 h2-+] 0:1
E09 350 Bot vinnik - I. Rabinovich
Round 13
5.06.38
1 . .fJ£3 d5 2. d4 .fJ£6 3. c4 e6 4. g3 �e7 5. �g2 0-0 6. 0-0 c6 7. .fJbd2 [7. 'Wc2! ? .fJbd7 8. lld1] .fJbd7 8. 'Wc2 b5?! [8 ... b6!? .0.9 ... �b7] 9. c5 [9. b3 be 10. be �a6=] 'Wc7 [9 ... eS 10. de .fJg4 11. b4 (11.
.fJb3! .fJdeS 12. .fJes .fJes 13. .fJd4! 614. f4; 614. �f4; 614. e4 I. Rabinovich) .fJdeS (11... aS 12. .fJd4 .fJb8 13. .fJ2f3 ab 14. h3±) 12. �b2;1;;; 10 . .fJeS!? .fJeS 11. de .fJd7 12. .fJf3 'Wc7 (12... �cS 13. .fJgs g6 14. e6+-; 12 ... .fJcs 13. �e3±) 13. �f4 (13 . .fJgS �gS 14. �gS .fJeS;I;; ) .fJcS 14. e6;;l;; 9... aS 10. e4 .fJe4 (10... lla6 11. l"fe1 g6 12. eS .fJhS 13. .fJn lla7 14. h4 fS 15. ef �f6 16 . .fJ1h2 �g7 17. .fJg4i King - Rogers, Geneva, 1990) 11 . .fJe4 de 12. 'We4 i.b7 13. l"fe1 lle8 14. �f4 .fJf6 15. 'Wc2 .fJdS 16. llad1 llc8 17. �cl 'Wc7 18. h4 h6 19. .fJeS llcd8
.fJeS 12 . .fJes (12. �f4 .fJ f3) 'Wes 13. �f4 'WfS 14. 'WfS �fS 15 . .fJd4 �d7=] .fJe5 12. �f4 .fJfg4 [12... .fJfd7 13. de .fJes 14. e4 �b7 (14... �e6 15. .fJd4 llac8 16. l"ffe1±) 15. ed cd 16. llacl±; 14. e4±; 13. e4!? de (13. .. i.b7 14. de gS 15. ed cd 16. �d2±) 14. �e4 fS (14 ... h6 15. �eS .fJeS 16. de±) 15. �fS .fJf3 16. Wg2 .fJh4 17. Wh1!±] 13. e4! [13. h3?! gS!] de?! [13 ... �e6?! 14. ed �dS 15. �dS cd 16. de .fJeS 17. .fJd4! I. Rabinovich] 14. �e4 [14. de gS 15. �d2 .fJeS 16. 'We4 fS 17. 'We2±; 14. 'We4 i.e6 (14... f6 15. de .fJes 16. �eS fe 17. 'Wc6+-) 15. i.eS!? (15. de gS 16. �d2 'WeS 17. 'Wc6 'Wb2 18. 'Wf3 619. �c3) .fJeS 16. 'WeS (16. de �b3 17. ab �cS 18. b:'racl 'Wb6? 19. b4 I. Rabinovich) 'WeS 17. de �b3 18. ab �cS 19. �c6 b:'rab8 20. hrfd1±] f6! [14 ... fS 15. �g2 �d7 16. b:'rae1 �f6 17. h3 gS 18. �cl! (18. �eS .fJes 19 . de �eS 20. 'Wd2 �f6;1;;) .fJf7 19. hg fg 20. �e4±] 15. de fe 16. �h7 Wh8 17. �d2 �e6 [17... aS 18. b:'rad1 a4 19. .fJcl±] 18. �aS? [18. f3!? .fJf6 19. i.fS i.c4 20. llfe1 (20. i.aS �cS±) .fJd7 (20 ... aS 21. �e3+-) 21. �d7! ? (21. �e3 �b3 22. ab �cS 23. 'We4 i.e3 24. lle3 b:'rf6 25. 'Wh4 hrh6 26 . 'We7 'Wb6;1;; ) 'Wd7 22. b:'reS (.0.23. b:'rhS) Wg8 23. b:'rael+-] 'Wc8 19 . .fJd2 [19. �e4 �c4 20. �d3 �dS 21. llae1 (21. .fJd2 b:'rf6 22. .fJe4 b:'rh6 23. h4 .fJf6�) llf6 (.0.22... .fJh2) 22. h4 'Wf8�] b:'r£6! [.0.b:'rh6; 6 'Wf8;
288
Mikhail Bofvinnik. Games 1924-1948
19... .tc5 20. �c5 Wh7 21. £3 ifJ£6 22. �e5±]
20. h3! [20 . .td3 .tdS 21. ifJe4 l:"'h6 22. h4 ifJ£6 23. £3 (23. ifJc3 �h3 24. ifJdS l:"'h4 25. gh �g4=) ifJe4 24. fe (24. .te4 �h3 25. �h2 .tcS=) �h3 25. �h2 (25 . .tel? .tc4 26. b4 .td3 27. �d3 l:"'h4-+) .tcs (25... �g4 26. �g2 .te6 27. .te2;;l;) 26. Whl �h2 27. Wh2 .tg8 28. l:"'acl .tb6=] l:"'h6 [20 ... ifJh6 21. ifJe4! l:"'£8 22. h4 .th3 23. l:"'fel ifJg4 (23... �e6 24. .td2! �.tgS) 24. .tg6 6.th5 I. Rabinovich] 21. .te4? [21. hg l:"'h7 22. £3! .tdS 23. ifJe4 �e6 (23... .te4 24. �e4 .tcS 25. Wg2 �e6 26. l:"'hl l:"'h6 27. .td2+-) 24. Wg2 .ta2 25. l:"'hl l:"'h6 26. .td2 .tb3 27. �c3 l:"'hl 28. l:"'hl Wg8 29. l:"'hs±] l:"'h3 22. .tg2 l:"'h6 23. ifJe4 [23. ifJ£3 .td5 �24... .t£3 25. .t£3 ifJh2; 23. l"'fel �e8 24. ifJ£3 (24. £3 �h5! 25. ifJ£1 e4 26. b4 ef 27 . .t£3 .tdS+; 24. ifJfl �h5 25. .td2 l:"'h7 26. £3 ifJh2 27. g4 �h4 28. l:"'e5 t2lfl+) �h5 25 . .tc7 (25 . .td2 df6+) l:"'£8+] �e8! 24. J:"'fe1 �h5 [625... .tc4] 25. b3 l:"'f8 26. l:"'ad1 [26. l:"'e2 c£lr6 27. wn (27. c£lf6 �h2 28. wn .th3-+) .tdS 28. l:"'ael ifJe4 29. l:"'e4 (29. .te4 �h1) l:"'h£6-+] .td5 [�ifJ£2! ; 26... �h2 27. Wfl t2lr2 28. c£lr2 .th3 29. �e4 l:"'h£6 30. l"'d2 .tcS-+] 27. l:"'e2 [27. l:"'d2 .tgs 28. l:"'de2 (28. ifJgS? �hl) �h2 29. Wfl l"'hf6-+] �h2 28. Wf1 (diagram)
28... l:"'f2! 29. l"'f2 [29. ifJ£2 �g2 30. Wel .igS!-+] ifJe3 30. We2 ifJc2 31. l:"'h1 ifJd4 32. Wd2 �h1 33. .th1 l:"'h1 34. ifJc3 .tc5 01 :
351
B14 Gotgilf - Bot vinnik
Round 14
6.06.38
1. d4 ifJf6 2. c4 g6 3. ifJc3 dS 4 . .tf4 .tg7 5. e3 0-0 6. �b3 c5 7. cd cd 8. ed ifJbd7 9. .te2 ifJb6 10. .tf3 .tf5
[10... .tg4 11 . .tg4 ifJg4 12. ifJ£3 ifJ£6 13. d6 ed 14. 0-0 ifJhS 15. .tg:;i;;l;; 10... aS!? 11. a4 .t£5 12. l"'d1 dc8 13. �b5 l:"'c4 14. d6 edoo] 11. l:"'d1 �d7 12. h3! [613. g4] h5 13. ifJge2 [13. .tes - game 337] l:"'ad8 [o13... l"'fd8 14. d6 ed 15. 0-0 d5 (15... l:"'ac8 16. ifJg3;;!;) 16. ifJg3 (16 . .tgs .tg4! 17. .tg4 hg 18. h4! l:"'e8 19. ifJ£4 ifJe4 20. ifJfdS ifJdS 21. ifJdS ifJgS 22. hg l:"'ad8� Geor gadze - Vaganian, USSR, 1983) .te6 17. ifJbS ifJe8 18. ifJa7 ifJc4 19. ifJbS ifJa5 20. �a4 ifJc4 21. �b3 ifJaS= Pavasovic lvacic, Portoroz, 1996] 14. d6! ed 15.
0-0 d5
(diagram)
16. l:"'fe1 [16. ifJb5!? c£lc4 (16... c£lc8 17.
l:"'cl) 17. ifJec3 ifJaS (17 ... b6 18. ifJc7;;l;) 18. �b4 ifJc6 19. �a4;;l;; 16. ifJg3 .te6 17 . .igs l:"'c8 18. l:"'fe1�] c£lh7 [�g5, g4] 17. i.e3 [17. ifJg3 .te6 (�h4) 18. ifJbS l:"'a8 19. ifJc7 l:"'ac8 20. ifJe6 fe 21. ifJe2�] l:"'fe8 18. c£lf4 t2lf6 19. l:"'c1 ifJe4 20. l:"'ed1?! [o20. ifJbS ifJc4 21. .te4 .te4 22. ifJa7 ifJe3 23. fe;;l;] ifJc3 21. l:"'c3 .te4oo 22. .te2 �d6 23. a4 [23. .ibS?! l:"'e7 24. ifJe2?! a6 25. .td3 .td3 26. l:"'dd3 ifJc4l Riumin] .th6 24. g3 [24. ifJd3?! .te3 25. fe �g3 26.
Semi-final of 11th USSR Championship - 1938
289
352 Bot vinnik - Lisi tsin
Round 15
E13
8.06.38
1. d4 flf6 2. e4 e6 3. .flf3 �b4 4 . .fle3 b6 S. �gS h6 6. �h4 �b7 7. e3 �e3 8. be �e7 9. �d3 [9. �f6 �f6 10. �d3 d6 11. 0-0 0-0 12. .fld2 e5=] d6 10. 0-0
�fl (26 . .fl£4? g5-+) �e3 27. -fl£2 �f4 28. a5oo] h4 2S. aS .fle4 26. �e4 de 27. �e4 [27. �k4? �f4 28. �f4 �e6-+ �29... �h3; �29... �d5] �f6 [�28 ... g5 29. 4:lg2 �f3] 28. �cl �f5 29. g4 �aS 30. flhS �gs [30... gh!? 31. �h6 hg 32. hg l."fd6 33. �f4 l."fg6 34. f3 �d5+]
31. �eS [31. b4? �a4+; 31. l."fa3!? �e5! (31... �d5 32. �d5 l."fd5 33. �g5 gh 34. �h4±) 32. f4 �h8 33. 4:lg7!? (33. fg gh+) �d5 34. �fl �g7 35. fg l"'e4 36. �f2 l."fde8 37. �f4 (��e5) f6!] �e5 32. l"feS � e7+ 33. l."feS �e6 34. flf4 �d6 3S. l"fe8 l."fe8 36. �e3 [36. d5?! �a4 37. l."fd4 l"fe1 38. Wg2 l."fcl 39. l."fa4 l"fc2+] �f3 37. l"fe1 �e4 [o37... �f4 38. �f4 l"fe2 39. b4 f6+] 38. flg2 f6 39. 4:lf4? [o39 . .flh4 Wf7 40. 4:lg2 g5 (40 ... l"fh8 41. h4 �g2 42. Wg2 l"fh4 43. Wf3=) 41. �d2 l"fh8 42. l."fc3 We6�] Wf7 40. fle2 �f3+ 0:1
[10. �c2 g5 11. �g3 h5 12. h3 h4 13. �h2 l"'g8 14. e4 flc6 15. fld2 e5oo] .flbd7 11. .fld2 gS [11 ... e5 12. �e4 �e4 13. fle4 g5 14. -flf6 �f6 15. �g3 0-0 16. f4 ef 17. ef �g6 18. �f3± Mikenas - Lisitsin, Mos cow, 1955] 12. �g3 hSoo 13. h3 0-0-0 [13 ... e5 14. �c2 h4 15. �h2 e4 16. �e2 flh5 17. a4 a5oo; 13 ... h4 14. �h2 l"'g8 15. f3 flh5 16. c5 f5 17. �a4 de 18. �c7 l."fc8 19. �e5;;l;; Spassky - Lisitsin, Leningrad, 1956] 14. �h2 l."fdg8 [14 ... g4 15. h4;;l;;] 1S. e4 h4 16. f3 [16. a4 g4 17. hg l"'g4l] .flhS 17. l"fe1 [17. a4 flf4 18. �c2 a5 �.flf6h5-g3] 4:lf4 18. �f1 �d8 [o18 ... �f8 �f5] 19. �e2 l"ff8 20. a4 aS [20 ... c5 21. a5 Wb8 22. ab �23. �a2l] 21. l."fab1 l"fh6!? [21... l"'hg8 22. l"'b2 f5 23. ef ef 24. flb3 �c6 25. c5±] 22. l"'b2 fS 23. ef ef 24. flb3 l."fe6 2S. l."fe6 [25. l"'eb1 �a6 (25 ... flh3 26. gh �f3 27. c5±) 26. �cloo] fle6 26. eS [26. �b1 �a8 (26... �a6 27. c5 �fl 28. �fl±) 27. c5 de 28. �a6] g4? [o26... de 27 . .fla5 cd (27... ba? 28. �b3) 28. flb7 Wb7 29. cd flb8 (29... 4:ld4 30. �c4 4:lb8 31. a5 .fldc6 32. ab cb 33. Wh1�) 30. a5 �d4 31. Whl .fld7 32. ab cb 33. �g1oo] 27. e6 [27. fla5!? ba (27... g3 28. c6; 27 ... de 28. 4:lb7 Wb7 29. fg±) 28. c6 4:lb6 29. cb Wb7 30. fg±] �e6 28.
flaS �a8 29. �e2
(diagram)
29 ... g3! [29... �f6 30. �a6 Wb8 31. �d6!
cd 32. l"'b6 flb6 (32... Wc7 33. �a7 Wd8 34. l."fd6) 33. �b6 Wc8 34. �a6 Wd7 35. �b5 Wc8 (35... We7 36. �a7) 36. .flc4! l."fd8 37. �a7+-] 30. �e6 �e8 31. �e4 [o31. W'e8 l."fe8 32. �g3 hg 33. 4:lb3 �c4, d5, fld4±] �e3 32. Wh1 gh 33. Wh2 �f4 34. \¥?g1 [34. Wh1 �ct 35. W'a6 Wb8 36. �b5 flf6oo] W' e3 3S. Wh2
290
Mikhail Bofvinnik. Games 1924-1948
'&£4 36. Wgt '&e3 37. Wh2 '&£4 38. 112 Wgl '&e3 353 Tol ush - Bot vinnik
Round 16
C0 2
9.06.38
1. e4 e6 2. d4 d5 3. e5 e5 4. f:l£3 f:le6 5. �e3?! [5. c3]
(10 ... c4 11. �c2 f6 12. ef �f6 13. e4oo) 11. '&c2 f5 (11... g6 12. �g6 hg 13. '&g6 Wh8 14. '&h6=) 12. 4Jbd2 c4 13. �e2 i.d7oo] h6 11. 0-0 i.d7 12. f:lbd2 8e8!? [12 ... c4 13. �e2 b5 14. e4 b4oo] 13. §act b5?! ' [13... cd! 14. ed 4:lb4 15. �h7?! (15. '&b1 4:ld3 16. '&d3 '&a5=t= Riumin) Wh8 16. '&b1 f:la2 17. '&a2 Wh7 18. '?la7 i.b5+] 14. �b5?! [14. '?lb1!? '?lb6 15. a3 c4 16. �c2oo] ;;2)e5 15. �d7 [15. �a6 8c6 (15 ... f:lg4 16. 8ce1) 16. f:le5 8a6 17. f:ld7 '?id7 18. b3=] 4:ld7 16. Whl [16. e4 cd 17. 4:ld4 '?lb6=t=] '?lb6 17. 8£2 (diagram)
17 ... f5! 18. §eft 4:lf6 [18 ... f4! 19. ef cd
20. '?la4 de (20... <2lc5) 21. '?id7 ldc7 22. '?la4 �c5! 23. 8e2 cd 24. f:ld2 '?lb2+] 19. f:let?! [19. f:le5! �d6 20. f:ldf3=t=] �d6 [19 ... <2lg4!? 20. 8e2 �g5 21. 8f3 <2le3 22. 8ee3 �e3 23. lde3 cd+] 20. 4:ldf3 f:le4 [20... c4!? 21. lde2 '?lc7+] 21. lde2 e4 22. 4:ld2 [22. 4:le5 '?lc7 23. fJH3 g5--] '&e7+ 23. g4?! [o23. f:le£3 g5 Riumin; 24. 4:le4 fe 25. lde£2!? ldce8 (25 ... ef 26. '?lg6 Wh8
27. Hf3oo ld£3 28. b'rf3 '?lh7 29. '?1£6 �g7 30. '?le6oo) 26. 4:leS ld£2 27. ld£2 �eS 28. de '?1e5=t=; 23 ... ld£6 24. ldee1 ldc£8 2S. ldd1 g5l; 23. g3? i.g3 24. f:le4 fe 2S. ld£8 ld£8 26. hg '?}g3-+] fJd2 24. ldd2 fg 25. ldgl h5 26. e4 �f4!? [26 ... de 27. '?le4 8£6 28.
E06 354 Botvinnik -- V. Makogonov Round 17
13.06.38
1. <21£3 ;;2)f6 2. e4 e6 3. d4 d5 4. 4:le3 �e7 5. g3 0-0 6. �g2 e6 [6 ... de 7. f:les
f:le6!? (7 ... cS 8. de '?le7 9. 4:le4 '?ieS Bot vinnik) 8. �c6 be 9. <2lc6 '?le8 10. <2le7 '?le7 11. '?la4 cS 12. '?le4 ed 13. '&d4 eS 14. '?lh4 ldb8ffi] 7. 0-0 b6?! [7... 4:lbd7 8. b3 b6 6�a6;:::::! ] 8. ;;2)e5! �b7 [8... f:lrd7? 9. ed ed 10. fJdS; 8... �a6 9. ed (9. '?la4!? bS 10. eb eb 11. fJbS '&e8 12. 4:le3 '?la4 13. ;;2)a4 �e2 14. lde1 �b5 1S. <2le3;;l;) cd 10. �f4 4Jfd7 11. ldcl Botvinnik] 9. e4 [9. b3] de [9... fJbd7? 10. 4:le6! �e6 11. ed ed 12. cd �b7 13. d6!± Riumin] 10. f:le4 �a6 [10... eS 11. dS!; 10... bS 11. fJe3 b4 (11... '?lb6 12. eS 4Jfd7 13. a4 aS 14. �g4
Semi-final of 11th USSR Championship - 1938
ldd8 15. �e2 b4 16. �h6 g6oo Bronstein Kuzminyh, Leningrad, 1947) 12. �a4 (12. e5 be 13. ef �f6 14. be i:£ld7 15. �a3 lde8 16. l'db1 �b6 17. lde1 f!fe7 18. �g4 �e7 19. i&e7 lde7 20. fleS lde8 21. e4;l; Ivanehuk - Dautov, Tashkent, 1987) �bd7 13. b3 �a6 14. lde1 �b6 15. fles �eS 16. de 'f!fd1 17. ldd1 i£Jbd7 18. �d2 ldfb8 19. fle2 fles 20. i:£lb4 �b7 21. eS± Petrosian - Parma, Zagreb, 1970] 11. b3 �bd7 [11 ... bS 12. �eS (12. fle3!? b4 13. �e2 �e2 14. fffe 2 'f!fd4 15. �b2g? Smyslov - Guimard, Groningen, 1946) b4 (12 ... eS!oo) 13. fle2 flfd7 14. �e4 i£Jb6 15. 'f!fe2 eS 16. �b2 �e4 17. be ed 18. i£Jd4 eS 19. �fS �e6 20. f!fa4 �b7 21. ldfd1 f!fe7 22. lddS;l; Kmoeh - Romanovsky, Leningrad, 1934] 12. lde1 [12. �b2 lde8 13. a4 �b4 14. 'f!fe2 'f!fe7 15. ldfd1 �e4 16. be eS 17. �e2 lded8 18. f4! ed 19. �d4 �eS 20. Wh1± Polugaevsky Bleiman, Seara, 1980] �b4?! [12 ... bS 13. �e3 b4 (13... eS 14. flfS ed 15. �d4!±) 14. fle2 lde8 15. i&b2;1;]
13. �d2!? [;0.eS; 13. i&b2;1;] b5 [13... lde8 (;0.e5) 14. a3 �f8 15. eS Botvinnik] 14. fle3 i£Jb6 [14... eS 15. a3 �e7 16. dS±] 15. e5 �c3 [15... �e8 16. fle4±; 15... �fdS 16. fledS (16. �e4 fle3 17. fe �e7;l;) fldS 17. fJdS �d2 18. �f6 gf 19. 'f!fd2 �b7 (19... fe 20. ldeS+-) 20. fff h 6 fS 21. lded1±] 16. �c3 flfd5 17. 'f!fd2 i:£ld7 [;0.lde8, eS Botvinnik; 17... �e3 18. 'f!fe3 �b7 19. ldacl±; 17... �b7 18. ldac1±] (diagram)
18. i£Jd5! [18. �aS �7b6 (18 ... 'f!fe8 19.
291
�dS+- ;0.20. �b4; 18... f!fe7 19. �dS+-) 19. ldac1±] cd [18 ... ed 19. e6±] 19. �b4 lde8 20. ldacl [;0.21. i&aS �b6 22. ldeS, 23. ldecl Botvinnik] ldc8 [20... �b7 21. i&aS (21. i&d6±) �b6 22. ldeS a6 23. ldecl± Riumin] 21. i&a5 f!fe7 [21... i£Jb6 22. ldeS lde7 23. ldecl ldee7 24. �fl±] 22.
i&£1 i£Jb8 23. i&b4 'f!fb7 24. i&d6 h6 [24... fle6 25. ldeS± Botvinnik] 25. a3 ldc6 [25 ... ldcl 26. ldcl lde8 27. lde8 (27.
ldeS ldeS 28. de b4=; 27. lde2 fle6;l;) f!fe8 28. �b8 (28. f!faS fle6 29. 'f!fe3 b4!;l;) 'f!fb8 29. 'f!fb4!? (29. f!fas 'f!fb6 30. 'f!fb6?! ab 31. f4 b4!;l;) 'f!fb6 30. fifeS!±; 25... 'f!fd7 26. �b8! ldb8 27. ldeS ldee8 28. ldecl±; 25... i£Jd7 26. f!fb4 Tie6 27. a4±]
26. �b8! ldb8 27. ldc6 f!fc6 28. ldc1 'f!fb6 [28 ... 'f!fd7 29. f!faS Botvinnik; 29 ...
ldb6 (29... lde8 30. lde8 'f!fe8 31. a4! ba 32. i&a6 f!fc1 33. Wg2 ab 34. 'f!fd8 Wh7 35. i&d3 g6 36. fff f 8 'f!fe7 37. 'f!fb4+-) 30. ldeS 'f!fb7 31. f!fe3+-] 29. f!fb4 i&c8 30. f!fe7 [;0.31. 'f!fe8; ;0.31. de7 Botvinnik] 1:0
292
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
A.V.R.O.
-
1 938
Netherlands
International Tournament November 6
355
Fine - Bot vinnik
Round 1
C17
6.11.38
1. d4 e6 2. e4 d5 3. 4'le3 �b4 4. e5 e5 5. de 4'le7 6. 4'lf3 [o6. 'W'g4] 4'lbe6 7. �d3 d4! [7... �eS 8. 0-0; 1... 4'lg6 8. 0-0 (8.
'W'e2 'W'e7 9. �g6 hg 10. 0-0 �eS 11. �£4 a6 12. 'W'd2;;l;; ) 4'lgeS 9. .fles .fles 10. �£4 (10. 'W'hS!?) .fld3 11. 'W'd3 �e3 (11 ... a6 12. .flbS) 12. 'W'e3;;l;; Belavenels] 8. a3 i.a5 [8... �e3 9. be de;;l;; ; 8 ... de 9. ab eb 10. �b2 .flb4 11. 4'lgS!? (11. 4'ld4 .fld3 12. 'W'd3 �d1 13. 0-0;;l;; Belavenets) .fld3 12. ed 0-0 13. 0-0 �d1 14. <£le4 �e6 1S . .£ld6 4'lfS! 16. 'W'g4 'W'h4 17. 'W'h4 <£lh4 18. f3 .flfS 19. Wf2;;l;; Legky] 9. b4 4'lb4 [9... de 10. ba 'W'as 11. 0-0 'W'es 12. a4 <£les 13. �a3 .fl£3 14. 'W'£3 'W'e1 1S. �bS-+ Belavenets; 9 ... �e1?! 10.
- 27
[11 ... .id7! 12. 'W'd4 (12. l"'!b1?! .ie3 13. .id2 <£ldS-+) �e3 13. �e3 .ibS 14. 'W'b3 (14. .fld4 .ia6) .ie6 (14 ... .ia6?! 1S. e4) 1S. 0-0 'W'dS 16. e4 'W'e4oo Belavenets] 12 . .ie6!
be
13. l"'!a4! .ie3 [13... aS? 14. l"'!b4 Botvinnik] 14. .id2 f6 [o14... aS 1S. .ie3 (1S. 0-0
.ia6 16. �e3 de 17. 'W'd8 l"'!d8 18. l"'ffa1 0-0�) de 16. l"'fd4 (16. 'W'a1! .ia6 17. l"'!aS 'W'e8!;;l;; Belavenets) 'W'e7 17. l"'!d6 .ia6 18. 'W'd4 (18. l"'!e6 .ie4+; 18. 4'ld4 .ibS 19. 'W'£3 0-0+) l"'!b8 19. 'W'e3 l"'!b1 20. l"'!d1 l"'!d1 21. Wd1 0-0=t: Botvinnik] 15. 0-0 0-0 [1S ... 'W'dS 16 . .ie3 de 17. l"'!d4+-; 1S ... fe 16. i.e3 de 17. 'W'a1± Belavenets] 16. .ie3 de 17. 'W'e1 aS?! [17... fe!? 18. fles 'W'd2
A.V.R.O.
-
293
1938
19. W'e4 W'd5;;!;] 18. W'c3 �a6 19. l"''f a1
�bS
1S. l"''c l cd 16. W'd4 W'd4 17. �d4 �b4= Kan - Holmov, USSR, 1967]
20. l"''d 4! [20. l"''a S l"'' a S 21. W'aS (21. l"''a S
W'd1;::::t ) W'aS 22. l"'' a S l"'' d 8;::::t Belavenets] W'e7 21. l"'' d 6 a4 [21... fe 22. �eS l"''f S 23. W'e3 l"'' a £8 24. f3 W'£6 2S. l"'' e 1 Lk4 Bela venets] 22. W'e3 [22. W'd4!? l"''a b8 23. c4 �a6 24. l"'' d 7 fe 2S. �eS W'£6 26. �c6 W'd4 27. l"'' d 4±] l"'' a 7?! [22 ... l"'' f c8 23. �d2 (23. ef W'f6 24. W'e6 W'e6 2S. l"'' e 6 l"''e 8;;l;) l"'' a S 24. c4 �a6 2S.
26. l"'' a 3 l"'' e8 27. h3 l"'' aa8 28. .£!£3 W'b2 [28 ... W'fS 29. W'es W'g6 30. l"'' e3+-] 29. �eS [29. l"'' e6 W'b1 30. Wh2 W'b8 31. g3 l"''f 8 32. l"''e 7+-] W'b1 30. Wh2 W'fS 31. W'g3 [31... l"''f 8 (31... l"''e7 32. l"''a4+-;
31... l"''a 7 32.
9... �e4! 10. cd [10.
�dS 13. e4 i,c4 14. W'g4 Wh8 1S. l"''d 1 W'e8 16. �gS i,gs 17. W'gS W'bS=t=] i,g2
13. de7 W'e7 14. Wg2 �c6= 1S. W'a4
[1S. e4 eS 16. dS <£laS=] W'd7 16. e4 l"'' fd8 17. l"''b 1 [17. �£4 eS 18. de �eS 19. W'd7 �d7 20. l"'' a d1 �cS 21. l"''d 8 l"'' d 8 22. �c7 l"''d 2�] l"'' ac8 18. �e3 <£laS 19. W'd7 l"''d 7 20. l"''b 4 [20. f4 .£lc4 21. �£2 aS=] f6 21. l"'' a4 l"'' c d8 22. l"''c 1 [22. f4 Wf7 23. W£3 g6 .6rs] Wf7 23. l"'' d 1 <£lc6 24. l"'' b 1
<£las 2S. l"''d 1 .£lc6 26. l"'' b 1 <£las 357
A25 Bot vinnik - Reshevsky
Round 3
356 Keres - Bot vinnik
Round 2
E17
8.11.38
1.
10. de be 11. �h4 W'd7 12. e4 �e4 13. �e4 de 14. W'd7 �d7 1S. �e4 �e4 16. l"''e 4 �f6= Kan - Taimanov, Moscow, 19S2; 8. �eS cS 9.
112
10.11.38
1. c4 eS 2. �c3 <£lc6 3. g3 g6 4. i,g2 �g7 S. e3 d6 6. �ge2
(10. f3 .ifSoo) �e2 11. <£le2 <£lfS 12. dS .£leS 13. W'c2 l"''e 8 14. �d2 aS= Botvinnik; 9 ... �fS 10. h3 hS 11. �gS W'd7 12. Wh2 l"'' f e8 13. �d2 aS;;!;] 10. dS
294
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
18. hrbl hra2 19. 1t,e4� Barlov - Seirawan, New York, 1987] 12. 1t,b2 [12. a4?! i:£ld7 13. hrbl i:£lcS=] i:£ld7 13. a3 [13. 'W'd2 i:£lcS 14. hradl 1t,d7 lS. hrfel (lS. i:£lbS?! 1t,bs 16. cb hre8=!=) hre8 16. h3= 1t,h6 17. 'W'c2 i:£le3!? 18. fe 1t,e3 19. Wh2 1t,£s 20. i£le4 1t,e4 (20... i£le4? 21. 1t,e4 hre4 22. 'W'c3 hreS 23.
i:£ld4 1t,d4 17. l"!ad1 1t,g7 18. l"!fe1 ab 19. ab i:£lf6 20. h3 h5 [20 ... 1t,rs 21. g4�] 21. e5! 1t,£5 22.
26. l"!e6! [26. i£lc4±] fe 27.
30. 1t,e5! [30. 'W'f3?! eS] Wg8 [30 ... l"!c8 31. 'W'£3+-] 31. l"!e7 l"!e7 32. 1t,e7 l"!a1 [32 ... 'W'£7 33. 1t,es i:£ldS 34. 1t,ds ed 3S. bS 'W'e6 36. 'W'c3+-] 33. Wh2 l"!a7 34. 1t,e5
l"!£7 35. e7 i:£ld7 36. 'W'e2! l"!£8 37. e8'W' 1:0 093
358 Capablanca - Botvinnik
Round 4
12.11.38
1. d4 42lf6 2. e4 g6 3. 42le3 d5 4. 42lf3 ibg7 5. 1t,£4 0-0 6. e3 e5 7. 'W'b3 [7. de] ed 8. 42ld4 de 9. 1t,e4 42lbd7 [6eS;
9... '&aS 10. i£lf3 42le4 11. 0-0 i:£lc3 12. be i:£lc6 (12 ... 'W'c3 13. 1t,£7 l"!£7 14. l"!acl) 13. i:£lgS 'W'fSoo Pedersen - Stohl, Trnava, 198S] 10. 1t,g3 [10. i£lf3 '&as (10 ... i:£lcSoo) 11. 1t,£7 l"!f7 12. i:£lgS 42ldS 13. 0-0-0 e6 14. i:£ldS ed 1S. l"!dS 42lcS 16. 'W'c4 'W'b6 17. l"!d8 'W'd8 18. 'W'£7 Wh8 19. l"!d1 1t,d7oo Vaganian - Gulko, Moscow, 1976] i£lh5 11. l"!d1 [11. 1t,h4!? 42lb6 12. 1t,e2; 11. 0-0-0
A.V.R.O.
-
2 95
1938
ifJg3 12. hg �aS 13. ifJdS ifJeS 14. Wb1 �eS 15. l'dcl e6 16. �f4;l;; Clarke - Staal, eorr., 1980] ifJg3 12. hg �aS 13. 0-0 [13. i\£7? l'd£7 14. l'dh7 ifJes 15. �dS e6-+] .f"lb6 [13 ... .f"les 14. ifJdS e6 15 . .f"le7 Wh8 16. �bS a6oo) 14. i\dS [14. i\d3 eS 1S. �bS! �bS 16 . .f"ldbS=; 14. .f"ldS! .f"ldS 15. i\ds] l'db8 [14... .f"ldS 15 . .f"ldS eS 16. .f"le7 Wh8 17. �e8 l'dae8 (17 ... ed 18. .f"ld6 .L,_f"lf7 Euwe) 18 . .f"lbS l'de6! L':.. l'd b6] 1S. a3 e6 [15 ... i\g4 16. i\£3=] 16. �f3 a6 [16... i\d7!? (.L,_J'dfe8, .f"le4) 17. .f"ldbS i\bS 18 . .f"lbS �a4] 17. �de2 �d7 18. �e4 [18. �a2!? .L,.b4] �eS 19. l'de1 [19. l'dd6 (.L,.l'dfd1) i\d7 20. l'dfd1? i\a4-+; 19. .f"ld4 i\d7 (.L,.i\a4) 20. .f"le3 �f3 21. .f"lf3 l'dfd8+] i\d7 20. .f"ld4 i\a4 [20... .f"lf3!? 21. gf (21. �f3 �bS+) eS 22. f"le2 �bS+] 21. �e3 [21. �a2 �f3 22. �f3 i\e6 23. .f"les i\dsi]
19. i\eS i\g4 20. i\e2 �hS [20 ... i\e2 21. �e2 �e6 22. �b2 (22. i\£4 d4oo) f6 23. i\e3 l'dfe8=] 21. i\g4 �eS= [21... �g4 22. �aS l'dd7 23. i\b2 .L,.24. �a3] 22. �e2 �d6 23. i\fS [23. i\£3 d4 24. �e4 �b6 (24... �h6 25. ed ed 26. �e7;l;; ) 25. ed ed 26. i\dS i\£6=) �b6 24. �f3 g6 2S. i\b1 d4 26. e4 [26. �d3! ? .L,.27. i\e4] aS 27. l'de4 �d6 28. i\d3 l'db8 29. l'de2 [29. �e2!? .L,.30. f4] l'db4 30. i\e4 a4 31. l'de2
�£6 32. �f6 i\f6
�e3 22. .f"le3 f"lf3 23. gf i\d7 24. l'dfd1 l'dfd8 2S. £4 i\e8 26. .f"le4 1/2 35 9
A13 Botvinnik - Euwe
Round 5
13.11.38
1. e4 e6 2 . .f"l£3 dS 3. b3 .f"l£6 4. i\b2 i\e7 S. e3 eS 6. ed ed 7. i\e2 0-0 8. 0-0 �e6 9. d4 b6 [9 ... �g4 10. de �eS
11. .f"le3 l'de8 12. l'dcl i\e7 13. �d4! (13. h3 i\e6 14. �d4 i\d6 15. f4 �d4 16. �d4 i\eS 17. �d3 l'de8 18. l'df3 �e7l Plaskett - Inkiov, Plovdiv, 1984) �e2 14. �ee2 �d7 15. �f4 l'dfd8 16. �d3 �e4 17 . .f"le6 be 18. l'de2 i\£8 19. l'dfcl;;\;; Petrosian Hort, Sarajevo, 1972] 10. �e3 i\b7 11. l'dcl [11. de!? be 12. l'dcl l'de8 13. .f"la4 .f"le4 14. .f"ld2! �aS 1S. .f"le4 de 16. �d7 i\a8 17. �g4 g6 18. i\e4± Flohr - Zagoriansky, Tartu, 1950] .f"le4 12. de [12. �e4 de 13. �eS �eS 14. de �d1 1S. l'dfd1 l'dfd8=] .f"le3 13. i\e3 be 14. �d2 [14. �e2 �b6 15. l'dfd1 l'dfd8 16. i\d3 h6 11. i\h7 Wh8 18. i\rs d4oo] �d6 1S. l'dfd1 [15. �b2 �g6 16. l'dfd1 l'dfd8] l'dad8 16. i\f1 �h6 [L':-.17... i\d6, 18... d4] 17. g3 i\e8!? (.L,.18... i\g4] 18. .f:leS!? [18. i\g2 i\g4 Belavenets] .f"leS
33. l'dd3 [33. eS ab 34. ab (34. ef? l'de4 3S.
ab l'de3 36. b4 d3 37. l'da1 l'dfb8 (35... l'de8?! l'da8) 36. l'daS i\£8 37. 34. Wg2 [34. a3?! l'db3
l'de4 e4+) i\g7 35. 36. l'da7 l'de5? 37. l'da7 l"r4b7=] Wg7 35. i\b3 ab�] i\e7 3S. eS l'dfb8 36. l'd£3 l'df8?! [36... f6 37. g4 ab (37 ... h6 38. h4 .L,.39. g5i) 38. ab l"ff8 39. l"fa2 fe 40. l"fa7 l"ff3 41. Wf3 Wf8 42. l'da8 Wg7 43. l'da7=] 37. l'dd3 [37. a3! l'dbb8 38. ba l'da8 39. i\b5;!;; ) l'dfb8 38. l'df3 l'df8 39. h3 l'db7?! [39 ... ab 40. ab=] 40. l"fd3?! [ 40. ba l"rb4 Belavenets; 41. i\b5;;\;; (.L,.42. l'db3) e4 42. a3] ab= 41. ab
l'da7 360
112 084 Flohr - Bot vinnik
Round 6
14.11.38
1. d4 �£6 2. e4 g6 3. �e3 dS 4. i\£4 i\g7 S. e3 0-0 [5 ... e5!] 6. ed .f"ldS 7. .f"ldS �dS 8. i\e7 �a6 9. i\a6 �g2 [9 ...
ba 10. �f3 i\b7 11. 0-0 bfae8 12. i\g3 l'de4 13. b3! l'de3 14. �d2 l"ffe8 15. l'dfcl± Gas-
296 toni - Shallai, Budapest, 1964] 10. �f3 �f3 11. �f3 ba 12. 0-0 [12. b'rcl! ilb7 13. c;We2] ilb7 [o12... £6 (�ilb7; �eS) 13. �e1 (13. �d2 ilb7 14. �b3 eS 1S. �eS il£3!) ile6 14. �d3 ile4 1S. b'rfd1 hrae8 16. ilg3 hrfd8 L\eS Alatortsev] 13. �e5 f6 [13... hrae8 14. hrfcl £6 1S. �d7 hrfe8 16. ilg3= Evans - Gligoric, Amsterdam, 1964; 13 ... ileS 14. ileS hrae8=] 14. �d3 hrfe8 15. �c5 ilf3 16. �b3 [16. hrfcl eS! 17. de (17. �b3!=) fe 18. �a6 hrae8 19. b3 (19. ilas e4 20. ile3 ile3 21. hre3 hre3 22. be hreS+) e4 20. hrab1 il£8 21. il£4 (21. b4 ile2 22. bS �d3 23. I'rb3 hreS+) hred8�] c;W£7 [16... eS 17. hrfcl hrae8 18. hre3=] 17. hrfc1 hrac8 [17... eS?! 18. �d2! JldS 19. �e4;:l;] 18. c;W£1 [18. hreS eS 19. �d2 ila8 20. �e4 il£8=] e5 19. �d2!? [19. hre3=] ild5?! [19 ... ila8 20. de c;We6! (20 ... fe 21. �e4±) 21. �b3 fe 22. �eS c;We7 23. �a6 ilb7 24. �b4 c;Wd7 2S. ilas e4 26. hre8 hre8 27. I'rd1 c;We6 28. I'rd2 (28. b3 hreS 29. ild8 aS-+) hreS 29. Jld8 b'rbS+; 22. hreS e4=]
20. e4! [20. de fe 21. e4 (21. �e4?! ile4 22. l'=re4 e4+) ila8=] ile6 [20 ... ila2? 21. dS! �h6 22. c;We2+-; 20 ... ilh6 21. ed ild2 22. hre6;:l;; 20... ila8 21. dS ilh6 22. c;We2 fS 23. f3;:l;] 21. d5 ilh3 22. c;We2 ilh6 [22... ild7 23. hre3 ilbS 24. c;Wr3 ilh6 2S. I'rd1±] 23. hrc3?! [23. hre4!? rs (23... ilg4 24. f3 ild2 2S. fg±; 23... ild7 24. a4 Flohr; 24 ... il£4 2S. b3;:l;) 24. £3 (24. ef gf! 25. hrh4 ilg4 26. f3 ild2 21. fg ilgs 28. f:rh7 c;Wg6 29. hrd7 fg;:l;) il£4 25. I'rd1;:l;; 23. hreS!? fS (23... ilg4 24. f3; 23... il£8 24. hre3 ild7 2S.
Mikhail Bofvinnik. Games 1924-1948
a3 ilbS 26. We1;:l;) 24. f3 il£4 25. I'rd1;:l;]
ilg4 24. f3 [24. �e1 fS! 2S. h3 (2S. f3
ild2 26. c;Wd2 ilf3=) ilhS 26. hracl fe 27. b'rlc2 ild2 28. c;Wd2 il£3=] ild7?! [24... ild2! 25. c;Wd2 il£3 26. f:r£3 hre7 27. hrafl fS 28. ef gS= Alatortsev] 25. a4 ilf8 [o25 ... gS 26. b3 g4 27. fg ilg4 28. c;Wd3 hrg8;:l;; 2S... il£4 26. b3;:l;] 26. hrc4 g5 27. hrac1 [27. �b3 ild6 28. hracl ila4 29. ild6 hre4 30. hre4 ilb3 31. hre7 c;Wg6 32. ileS (�ila7, c;Wd2, ilb6 Alatortsev) ile4 33. c;Wd2 ilbS 34. hra7 b'rd8=] g4? (27... hS 28. <£lfl (28. c;Wd3 g4 29. f4 ilh6=) g4 29. fg hg 30. �g3 ilh6 31. b'rlc2 ilf4;:l;] 28. fg ilg4 29. Wd3 ild7
30. b3! [30. �b3 ilh6 31. b'rlc2 hrg8 (31... fS 32. �aS! ��b7) 32. �aS ilh3 33. hr£2! ��eS; ��b7 Alatortsev] ilh6 [30... fS 31. ileS! ±; 30... hra8 31. �f3 (31. ilaS ild6) hrae8 32. �h4±] 31. ild6 f5 [31... ild2 32. c;Wd2 (�33. hre7) hre4 33. be±] 32. hrc7! [32. hre8 ile8!? (32... hre8 33. hre8 ile8 34. �e4 fe 35. We4 Alatortsev) 33. hre7 Wg6 34. hra7 (34. ef? ilfS 3S. �e4 I'rd8) ild2 35. c;Wd2 fe 36. fte7 c;Wrs±] c;W£6 [32... hred8 33. hra7 fe 34. c;We2+-] 33. hr1c5 hrc7 34. hrc7 ilc8 35. hra7 [3S. b'rh7 ilg7 36. hrh3 (36. �e4?! fe) I'rd8 (36... f4 37. hr£3 hrh8 38. �e4+-) 37. iles £4 38. hr£3 b'rh8 39. hr£2 aS±] Wg6 [3S... ild2 36. c;Wd2 fe 37. hrh7! hrd8 38. !li.e7 c;Wg6 39. !li.d8 c;Wh7 40. c;We3+-] 36. ile7! [36. �e4?! il£4 37. ef ilfS 38. c;We3 ilh2 39. hra6 c;WgS+=!] ild2 [36... il£4 37. d6+-] 37. c;Wd2 fe (diagram)
38. d6?! [38. c;We3! c;Wrs 39. hre7 (39.
A.V.R.O.
-
2 97
1938
'W'a4 [.6.17. i.b8 rib8 18. 'W'a6] i.d6 [16 ... bS 17. 'W'c2 rie8 (17... 4Jd7? 18. .ic7) 18. .ic7 'W'd7 19. riacl±] 17 . .id6 'W'd6 18. riacl ria7 19. 'W'c2 rie7 [19... f6 20. 'W'fS .6.21. 'W'e6 Botvinnik] 20. rie7 'W'e7 21. 'W'c7 'W'c7 22. ric7 £6! 23. Wfl [23. rib7? ric8 24. Wfl bS= Botvinnik] ri£7 24. ric8 ri£8 25. ric3 g5 [25 ... 4Jd7 26. ric7] 26. 4Jel h5 [26... h6 27. 4'1c2 Wf7 28. 4Je3 We6 29. g4 .6.30. 4'1£5 Botvinnik] i.h4!? h6 40. rig7 rif8 41. b4+-) h6 40. b4 rig8 41. bS ab 42. ab+-] W£7?! [38 ... WfS!? 39. We3 (39. d7 i.d7) We6 40. b4 rig8 41. ria8 (41. ric7 i.d7=) rie8! (41... Wd7 42. rib8 rig2 43. h4 ria2 44. We4 ria4 45. WeS±) 42. bS (42. rib8 i.d7 43. rib6 i.a4 44. ria6 i.d7=) ab 43. ab i.d7=; 40. We4!? rig8 41. ric7 (41. h3 i.d7 42. ria6 rib8=) rig4 42. Wf3 rif4 43. We3 i.d7:;l;] 39. d7!? [39. We3 We6 40. We4!? (40. b4 rig8) rig8! 41. ric7:;l;] i.d7 40. rid7? [ 40. i.h4! We6 41. ria6± Flohr] rie7 41. rie7 We7 [42. b4 (42. We3?? aS) Wd6 43. We3 WdS 44. h4 hS 45. bS ab 46. ab WcS 47. We4 WbS 48. WeS WcS 49. WfS WdS= Alatortsev] 1/2 361 Bot vinnik - Alekhine
Round 7
041
15.11.38
1. 4Jf3 d5 2. d4 4'1£6 3. c4 e6 4. 4'lc3 c5 5. cd 4'ld5 6. e3 4'lc6 7. i.c4 [.6.8. i.dS ed 9. de] cd [7... 4'le3 8. be i.e7 9.
0-0 0-0 10. i.d3 b6 11. i.b2 i.b7 12. 'W'e2 cd 13. ed i.f6oo] 8. ed i.e7 9. 0-0 0-0 10. riel b6?! [10... 4Je3 11. be b6; 10... i.£6; 10... a6] H. 4'ld5 ed 12. i.bS i.d7?! [12... i.b7?! 13. 'W'a4 (13. i.f4 a6 14. i.a4 .i£6 15. riel bS 16. .ib3 rie8:;l;) rie8 14. i.£4 .i£6 15. riacl±; o12... 'lilas 13. 4JeS:;l;] 13. 'W'a4± 4Jb8 [13 ... ric8 14. .id2! (14 . .ic6?! i.e6 15. 'W'a7? i.b4 16. rid1 ria8) a6 (14 ... aS 15. riacl) 15. .ic6 .ic6 16. 'W'a6± Bot vinnik] 14. .i£4 .ibS 15. 'W'b5 a6 16.
27. h4! [27. 4'1e2 Wf7 28. rie7 We6 29. rib7 4'ld7 30. 4'lb4 ric8+=] 4'ld7 [27... Wf7 28. 4'if3 (28. hg fg 29. 4Jf3 g4 30. 'liles Alekhine) g4 29. 4Jel We6 30. 4Jd3 WfS 31. g3 We4 32. 4Jf4± Botvinnik; 27 ... gh!? 28. 4'1£3 h3! 29. gh Wg7] 28. ric7 ri£7 29. 4Jf3 g4 30. 4Je1! £5 31. 4'ld3 [.6.32. 4'if4+-] £4 32. £3!? [32. 4Jb4!? 4Jf6 33. 4Ja6] gf 33. gf [.6.34. 4Jb4] aS 34. a4 W£8 35. ric6 [35. b4!? ab (35... We8 36. ba ba 37. ria7) 36. 4'lb4 We7 37. ric6 rifS 38. We2 Wd8 39. rid6+-] We7 36. w£2 ri£5 37. b3 Wd8 38. We2 [38. b4 ab 39. 4'lb4 We7 40. We2+-] 4Jb8 39. rig6 [39. rib6? We7 40. ribS 4Je6+=] Wc7 40. 4'le5 4'la6 41. rig7 [41. rigS! rigS 42. hg Wd6 43. g6 We6 44. g7+-] Wc8 42. 4Jc6 ri£6 43. 4'le7 Wb8 44. 4Jd5 rid6 [ 44... rie6 45. Wd3 4Jb4 46. ilb4 rie3 47. Wc4 ab 48. rigS rif3 49. rihS rih3 50. Wb4 f3 51. Wc4 We7 52. rifS rih4 53. rif3+-] 45. rigS 4'lb4 46. 4Jb4 ab 47. rfh5 ric6 [47 ... rid4 48. rifS Wb7 49. rf£6! Wc7 50. hS ridS 51. h6 ribS 52. Wd3+-] 48. ribS Wc7 49. rib4 rih6 50. ribS [.6.51. hS; 50. Wd3?! rie6+=] rih4 51. Wd3 1:0
298
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
362
C48 Bot vinnik - Fine
Round 8
17.11.38
1. e4 e5 2. .£1£3 .£1£6 3. flc3 flc6 4. .ib5 .£\d4 5 . .ia4 .ics 6. d3 0-0 7. 0-0 [7 . .£\e5 d6! 8. flf3 .ig4� Riumin] d6 8. h3 c6 [69... bS 10 . .ib3 aS 11. a3 flb3+ Riumin] 9. fld4 .id4 10 . .£\e2 [10.
.i b3 a5 11. a3 .ie6 12. fle2 .ia 7 13. c3 dS 14. flg3 de 1S. de 'W'd1 16 . .id1 ldfd8 17 . .ic2 .ic4+ A Fernandes - Fernandez Garcia, Bucaramanga, 1992] .ib6 11. .£\g3 fle8 [11 ... fld7 - game 477; 11 ... .ie6 12. c3 dS 13. 'W'£3 fld7 14. lde1 lde8 15. flfS fl£8 16. .ic2 flg6 17. g3 'W'c7 18. h4 .£\e7 19. hS 'W'd7 20. .£\g7 Wg7 21. h6 W£8 22. 'W'£6-+ Gallagher - Raetsky, Graechen, 1999; 11 ... lde8 12. 'W'f3 h6 13. fl£5 Wh7 14. .ib3 i.e6 15. Wh1 aS 16. c3 a4 17. i.c2 dS 18. a3 flg8 19. d4 de 20. .ie4 g6 21. flh6 <£lh6 22. 'W'hSi Ferg uson - Adams, Has tings, 199S] 12. .ib3 [12. c3 flc7 13. .ie3 .ie3 14. fe 'W'gS 1S. 'W'£3 g6 16. d4 Wg7 17. ldad1 .ie6oo Lysdal - Dartnell, carr., 1997] flc7 13 . .ie3 fle6 14. c3 g6 15 .
.ie6 .ie6 16. d4 d5 17. de .ie3 18. fe 'W'g5 19. 'W'£3 [19. ld£3?! i.h3 20. g h? de-+] 'W'e5 [20. 'W'£4 £6 (20 ... 'W'£4 21. ef) 1/2 21. ed 6e4 Riumin] 363
E29 Bot vinnik - Keres
Round 9
19.11.38
1. d4 .£\£6 2. c4 e6 3. flc3 .ib4 4. a3 .ic3 5. be cS 6. e3 0-0 7 . .id3 flc6 8. fle2 d6 [8... b6 - game SS1; 8 ... dS 9. cd
ed (9... .£\dS 10. c4 611. .ib2) 10. 0-0 lde8 11. £3 i.d7 12. flg3 'W'c8 13. i.d2 614. ldcl Lilienthal] 9. flg3 [9. e4 - game 39B] b6 10. .ib2 [10. 0-0 .ia6 11. .ib2 ldc8 12. ldc1 flaS 13. 'W'c2 d5 14. cd .id3 1S. 'W'd3 ed 16. ldce1 'W'c7 17. £3 cd 18. ed ldfe8+ Lili enthal - Szabo, Budapest, 1949] .ia6 11. e4 ldc8 12. ldc1 cd [12... .£\as 13. 'W'e2 cd 14. cd dS 1S. cd .id3 16. 'W'd3 ed 17. eS
fld7 18. 0-0 flc4 19 . .ic3 lde8 20. f4 (20. flfS fl£8 21. 'W'g3 .£\g6 22. h4 hSoo) .£\b8 21. £5 'W'g5oo] 13. cd e5oo [13 ... .£\as 14. 'W'e2 'W'c7 15. d5 (15. c5 .id3 16. 'W'd3 de 17. dcoo) eS 16. flfSoo] 14. 'W'a4 [14. dS?! flas 1S. 'W'e2 fld7! Lilienthal] flaS 15 . 0-0 'W'e8 16. 'W'b4 [16. 'W'e8 ldce8 (16... ldfe8 17. flfSi) 17. .£\fS flb3 18. ldcd1 fld4 19. .id4 (19. fld4 ed 20. f3 ldc8+) ed 20. f3 lde5oo] flc6 17. 'W'a4 [17. 'W'd6 ldd8 18. 'W'c7 ldc8 19. 'W'd6 ldd8=] .£\aS 18. 'W'b4 flc6 19. 'W'd2 'W'd8 [19... .£ld4 20. .id4 ed 21. fl£5 'W'e6 22. f3oo] 20. dS [20. fl£5 g6 (20... .£\e7? 21. fld6 'W'd6 22. de) 21. 'W'gS (21. fld6? 'W'd6 22. cS be 23 . .ia6 .£ld4 24. .id4 ldcd8) fle8 22. 'W'g3i Lilienthal; 21... flhS!?oo] fla5 21. 'W'b4 fld7
22. .ie2 [22. 'W'd6? ldcS (623 ... flb7) 23. flf5 lde8 24. £4 f6 (24 ... flb7? 25. flh6! gh 26. 'W'h6 £6 27. fe fe 28. ld£7! W£7 29. 'W'h 7 W£8 30. ldfl .£\£6 31. .icl+-) 2S. flg7!? Wg7 26. fe fe+] flcS 23. ldc3 ldc7 24 . .icl ilc8 [24 ... 'W'h4 25. f4i] 25. £4 £6 26. £5 [26. fe fe 27. ld£8 'W'£8 28. ld£3 'W'u8+] 'W'd7 27. .ie3 .ia6 28. ldfcl ldfc8oo 29. .id1 'W'e8 30. .ie2 ldb8 [30 ... fla4 31. ld3c2oo] 31. h3 .ic8 32. .ic5 [32. i.d1 .id7 33. .ie2 ldbc8 34. .ic5 (34 . .id1? fla6+ Lilienthal) ldc5 3S . .£\hSoo] ldc5 (diagram)
33. flfl [33. flhS? 'W'd8 34. ldg3 ldb7 3S.
'W'd2 (636. 'W'h6) Wh8 36. ldgc3 ldbc7 37. 'W'b2 .ia6 38. �b4 'W'c8+] .ia6 34. a4 .ic8 [34... ldbc8 3S. fle3 ld8c7 36. Wh2=]
35 . .£ld2 .id7 36. lda1 'W'd8 37. flb3 flb3 38. ldb3 ldbc8 39. ldc3 [39. ldba3
2 99
A.V.R.O. - 1938
'W'e8 40. aS bS 41. cb �bS 42. it.bS 'W'bS 43. 'W'bS (43. �b3 'W'e2i) �bS 44. �1a2 �c4 4S. �a4 �bb4 46. �b4 �b4 47. �e2oo] 'W'c7 40. c;,t?£2 �aS 41. � b3 1/2
364 Reshevsky - Botvinnik
Round 10
E46
de 17. �e4 �e4 18. it.e4 �g4 19. 'W'd3 .6.dSoo] t6. 'W'd3 �e6 t7. £3 �d7 [.6.�b6-e4] t8. �a4 [18. e4 de 19. fe �eS 20. 'W'dl �g4 Botvinnik; 18. �ad1 �b6 19. e4 �c4 20. �cl aS+] b6 [18... bS 19. �eS �b6 Botvinnik] t9. �act [19. 'W'e2 bS 20. �eS �es 21. de=] bS 20. �cS �b6 21. �c3 [21. �e6 �e6 22. �h3 �h6 23. �g4 �e4 24. 'W'b3 aS 2S. �e3 (25. e4 ab 26. ab �b2 27. 'W'b2 �a4) �a3 26. ba b4+] �a7! 22. e4 �c4 23. �at [23. �e6 �e6 24. �h3 �h6oo] � c5 24. de [24. be!?] �d7 25. 'W'd4 £6 26. £4 [26. a4 de 27. 'W'e4 �d3 28. �eel �h3 29. 'W'h4 (29. 'W'f4 �g2 30. c;,t?g2 �e3 .6.31... �dS) �g2 30. c;,t?g2 �c3; 28. 'W'e6 �d7 29. 'W'a6 �e3 30. ab �a3! 31. �e8 'W'e8 32. �a3 �bS 33. 'W'a8 �a3 34. 'W'e8 �e8+; 26. ed �dS 27. 'W'f2 �d3] de 27. 'W'e4
20.11.38
t. d4 �£6 2. c4 e6 3. �c3 �b4 4. e3 0-0 5. �e2 dS 6. a3 �e7 [6... �e3 7. �e3 b6 8. ed ed 9. b4 �e8 10. �c2;t] 7. cd �dS [7 ... ed - game 428] 8. �dS ed 9. g3 [9. �g3 �e8 10. �d3 �d7 11. 0-0 aS
12. �d2 �f6 13. �cl �d6 14. f3 b6 1S. 'W'e1 eS 16. 'W'f2 �a7 17. �fS �f8 18. 'W'h4 e4 19. �e2 �fS 20. �f5 bS;:::! Gligorie - Res hevsky, New York, 19S2; 9. �f4 e6 10. �d3 �d7 11. 0-0 (11. b4 �f6 12. 0-0 a6 13. f3 �e8 14. g4?! �d6 1S. �f2 aS 16. bS eS 17. �g2 ed 18. ed 'W'e7 19. �e2 �e6 20. 'W'el �d7 21. f4 �f6! + Reshevsky - Ba lashov, Lone Pine, 1980) aS 12. �d2 �f6 13. f3 eS 14. �e2 'W'b6;:::! Byrne - Reshev sky, New York, 19SS] �d7 tO. �g2 �£6 11. 0-0 �d6 t2. �c3 [12. �f4 �f4 13. ef Tie8 14. Elel (14. h3 it,fs 15. Liel Tiel 16. 'W'e1 'W'dt+) �g4 lS. f3oo] c6 13. b4?! [13. f3 'W'b6 14. c;,t?hl (14. e4 de 15. fe �eS 16. �e3 �g4) �e6 1S. e4 de 16. fe �fd8 17. �a4 'W'bS 18. �e3 'W'e4 19. �e3 �eS (19... �eS? 20. �f6 gf 21. �fl) 20. �e2 �g4; lS. 'W'e2 �fe8 16. lti d2 aS 17. gadl .6.18. �ti el, 19. �f2, 20. e4oo] a6 t4. �et �e8oo tS. �b2 �£8 [lS... hS 16. e4! Botvinnik; 16 ...
27... �d3!! 28. �act [28. 'W'e6 �d7 (28... c;,t?£7 29. fS �d7 30. 'W'b7 �e3 31. e6 �el 32. �e1 �d3 33. �dS! �dS 34. e7 'W'e8 3S. 'W'dS c;,t?£8 36. 'W'eS�) 29. 'W'b7 �e8 (29... �e3? 30. �ed1 �e7 31. �e6) 30. 'W'e6 �d7 31. 'W'b7=] �c3 29. �c3 �£7 30. �d3! [30. l"'te4 be 31. 'W'bl 'W'd4 32. c;,t?hl (32. c;,t?n l"'tel 33. 'W'el e3 34. �e4 �e4 3S. c;,t?g2 'W'e4 36. 'W' e4 it,dS) Bel 33. 'W' el e3-+] 'W'b8? [30 ... 'W'e8! 31. �edl! �e4 32. �e4 'W'e6 (32... �dS 33. �dS ed 34. �dS 'W'g4-+ Botvinnik; 3S. e6 �b6 36. l"'td8 c;,t?£7 37. e7;:::! ) 33. �d8 �e8 34. �e1 c;,t?£8 3S. Wf2� 'W'e7 36. �a8 'W'd7 37. �h7] 3t. �edt l"'te4 32. �e4 'W'£8 [32 ... �dS 33. �dS cd 34. �dS Wf7 3S. �d8+- Botvin nik] 33. l"'td8 �e8 34. �et W£7 35. �h7
300
Mikhail Botvinnik. Games 1924-1948
4'le5 [35 ... �h8 36. �fS �f8 37. Q:de8 �e8 38. �g6+-] 36. fe �h8 37. �c2 [37. ef �h7 38. Q:de8 Wf6 39. Q:8e6 Wf7 40. Q:c6 �d3 41. Q:fl We7 42. Q:a6 �e3 43. Q:£2 �e1 44. Wg2 �e4 45. Wh3+-]
We7
aS 4'lc6 20. ab ab 21. Q:fb1 4'ld7 22. Wf2;;l;; Chiburdanidze - Taimanov, Roquebru ne, 1998] �d7! 13. a4 [13. �d3 �a4! ] Q:fe8?! [13 ... c d 14. cd Q:fc8 .6.Q:c4, Q:ac8] 14. �d3 c4?! [.6.4'lb8-c6-a5-b3; 14 ... �b7!] 15. �c2 4'lb8 16. Q:ae1! [16. �a3 4'lc6 17. �b4oo] 4'lc6 [16 ... 4'lh5 17. h3 fS 18. �cl 4'lc6 19. f3 4'la5 20. g4 fg 21. hgi Botvinnik] 17. 4'lg3 4'la5 [17... 4'1e4 18. 4'lh1! (18. 4'le4 de; 18. f3 4'lg3 19. hg fS) fS 19. f3 4'ld6 20. �a3 g6 21. 4'lg3i .6.e4] 18.
f3 4'lb3 19. e4 �a4 20. e5 4'ld7
38. Q:c8? [38. Q:a8! fS 39. it.£5 �hS 40. Q:a7 Wd8 (40... W£8 41. Q:f1 Wg8 42. Q:a8) 41. g4 �gS 42. Q:dl+-] f5 39. �f5 �h5 40. g4 �g5 41. Q:c7 Wd8 42. Q:c8 [ 42. Q:a7 �d2 43. Q:e4 g6 44. �e6 � d3] We7 43. e6 g6 44. Q:c7 [44. �e4! ? �g4 45. �g2 �d4 46. Wh1 �c3 47. Q:fl �a3 (47... �eS 48. Q:a8+-) 48. �c6 �c6 49. Q:c6 We8±] Wd8 45. Q:d7 Wc8 [45... �d7? 46. e7! We8 (46... �e7 47. Q:e7 We7 48. �d7 Wd7 49. h4) 47. �d7 Wd7 48. e8�+-]
46. e7 gf 47. Q:d8 Wc7 48. Q:e8 �g4 49. Wh1 �f3 so. Wg1 �g4 112
[.6.4'lbc5; 20... 4'lc5 21. �fS 4'ld3 22. ef Q:e1 23. �g5+-] 21. �f2 [.6.4'lf5-d6] g6 22. f4 [.6.£5] f5 23. ef 4'lf6 24. f5! Q:e1 25. Q:e1 Q:e8 [25... Q:£8 26. �f4! �d7 (26... �a2 27. fg! �b2 28. g7! Wg7 29. 4'1£5 Wh8 30. �d6+-) 27. Q:e6 4'la5 (27 ... 4'le4 28. �eS 4'lg3 29. Q:e7+-) 28. �a3 Q:£7 29. �g5+- Botvinnik]
•
• • ••• i � '� - B ��B �il/� ·�:8'. :f%:B t.l; • �-; i . .. � - � ,-� •: 1!t'B�i0 � B B
� � D� B � �� .� �r:. i:i�:� �"�� A ;W M � � u � }_ • � . )/�·· );; � � ��""@;-; � ,..... ..
�
..
E49
365 Botvinnik - Capablanca
Round 11
22.11.38
1. d4 4'lf6 2. c4 e6 3. 4'lc3 �b4 4. e3 d5 5. a3 �c3 6. be c5 7. cd ed [7 ... 4'ld5 8. c4] 8. �d3 0-0 9. �e2 b6 10. 0-0 [10. a4 - game 503] �a6 [10... Q:e8
11. f3 �a6 12. 4'lg3 �d3 13. �d3 4'1c6 14. �b2 c4 15. �d2 �d7 16. Q:ae1 hS 17. e4i Kasparov - Ivanovic, Niksic, 1983] 11. �a6 [11. f3;;l;; ] 4'la6 12. �b2?! [o12. �d3 �c8 (12... 4'lc7 13. f3 �e8 14. a4 �c6 15. c4!) 13. f3 �b7 14. �d2 Q:fe8 15. g4 4'lc7 16. 4'lg3 �a6 17. �a6 4'la6 18. a4 4'1b8 19.
26. Q:e6! [26. fg hg 27. Q:e8 (27. �f6 Q:e1 28. Wf2 �e8-+) �e8oo] Q:e6 [26... W£7 21. Q:£6 Wf6 28. fg Wg6 (28 ... We7 29. �£7 Wd8 30. g7+-) 29. �fS Wg7 30. �hS Wh6 31. h4 Q:g8 32. g4 �c6 33. �a3+- Botvinnik; 26 ... 4'1e4 27. 4'1e4 de 28. fg �d7 29. gh+-] 27. fe Wg7 28. �f4! [.6.�fS] �e8 [28... �a2? 29. 4'1£5 gf (29... Wf8 30. �d6) 30. �gs W£8 31. �f6+-; 28 ... 4'la5? 29. 4'lh5! (29. 4Jf5 Wf8) 'i2lhs 30. �r7 Wh6 31. �r8 Wgs 32. �cl Wh4 33. �f2+-] 29. �e5 �